موسي بيدج، مترجم و شاعر، معتقد است: اشتراك فرهنگي ايران و كشورهاي عربي، از بروز مشكل در زمينه ترجمه مفاهيم دفاع‌مقدس، جلوگيري مي‌كند. اما گوياسازي كتاب‌هاي به زبان انگليسي و عرضه شده در آمريكا و نزديك كردن ذهن مخاطب با مثال‌هاي قابل لمس،‌ بهترين راه براي ترجمه قابل فهم كتاب‌هاي ارزشي و دفاع‌مقدس‌اند./

موسي بيدج، مترجم و شاعر، در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) درباره ميزان كيفيت آثار ترجمه شده دفاع‌مقدس اظهار داشت: سطح كمي و كيفي آثار ترجمه و بررسي شده براساس جشنواره ربع قرن ـ كه مهر ماه گذشته برگزار شد ـ تشويق كننده نبود. البته ارايه نظر قطعي درباره ميزان كيفيت آثار ترجمه جنگ، تنها با مطابقت دادن اصل و ترجمه متن كتاب‌ها، امكان‌پذير خواهد بود. 

وي ادامه داد: به نظر من كتاب‌هايي كه در مخاطبان خارجي، ‌احساس ‌همذات‌پنداري به وجود مي‌آورند، قابل ترجمه‌اند. بنابراين ما بايد آثار القا كننده حس‌هاي انساني را ترجمه كنيم تا در كشورهاي ديگر كاربرد داشته باشند.

مترجم كتاب "اینجا روی تنه درخت"، نزديكي فرهنگي كشورها را به عنوان ‌يكي از عوامل جذب مخاطب معرفي و خاطرنشان كرد: پشتوانه هر كتاب، فرهنگ آن است. وقتي اشتراك ‌فرهنگي و ديني،‌ بين كتاب و مخاطب وجود داشته باشد،‌ قطعا" جذاب‌تر به نظر خواهد رسيد.

بيدج در ادامه، تاكيد كرد: شناسايي كتاب‌هاي شايسته ترجمه، نيازمند يك فرآيند طولاني مدت و با دقت است. براي مثال، من اشعار داراي ويژگي و توانايي فراتر رفتن از مرزها را براي ترجمه و انعكاس در مجموعه شعر مقاومت عرب، ‌انتخاب و با حمايت بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع‌مقدس منتشر كردم.

سردبیر فصلنامه "شیراز"، اضافه كرد: زمان و مكان، در آثار ترجمه شده بايد متحرك باشند. در اين صورت، آثار نويسندگان خارجي نيز از زبان و دل ما خواهند گفت. براي مثال، ترجمه خاطرات يك سرهنگ عراقي، براي آگاهي از احساساتش در دوران جنگ تحميلي هم ضروري است.

موسي بيدج، تصريح كرد: بعضي از كتاب‌ها، تاريخ مصرف دارند و در طولاني مدت، قابل مطالعه و ترجمه نيستند. بعضي كتاب‌هاي تدوين شده در دوران جنگ تحميلي نيز جزو اين آثارند. چون اين كتاب‌ها، با هدف روحيه‌بخشي به رزمندگان نوشته شده‌اند و جنبه شعاري دارند. حاصل كار نويسنده‌اي كه بر اساس احساسات و تحت تاثير اتفاقات آن دوران دست به قلم برده، با اثري كه پس از گذشت زمان از آن واقعه نوشته شده، بسيار متفاوت است. البته بين همين آثار نيز كتاب‌هاي پخته‌اي وجود دارند كه بايد شناسايي و تقويت شوند. اما نويسنده‌اي كه با ديدگاه دورتر از واقعه به نگارش اثر مي‌پردازد، منطقي‌تر عمل مي‌كند.

اين مترجم زبان عربي، تاكيد كرد: نگارش كتاب،‌ براي صلح است، نه جنگ. هر كتاب، براي پديد آمدن زيبايي‌هاي نهفته بشري نوشته مي‌شود و حتي اگر در محتواي خود اعتراض دارد، عكس‌العملي نسبت به ناكامي‌هاست. بيشتر كتاب‌هاي مربوط به جنگ تحميلي، دلاوري‌هاي رزمندگان را به تصوير كشيده‌اند، اما مظلوميت‌ها و حواشي جنگ نيز بايد بازگو شوند.

خالق كتاب "ع‍اش‍ق‌ ن‍اش‍ی‌"، تاكيد كرد: ادبيات، گوشه‌هايي را مي‌بيند كه ديگران از آن غافلند. بازگويي و يادآوري مظلوميت‌ها، باعث برچيده شدن دودمان رفتارهاي وحشيانه در جنگ مي‌شود.

وي ثبت حوادث در قالب نظم و نثر را بهترين شيوه براي ماندگاري يك واقعه خواند و گفت: تاريخ‌نگاري در كنار ادبيات، براي پيشبرد تحقيقات و پژوهش‌هايي كه در آينده صورت خواهد گرفت، لازم و ضروري است. بر اين اساس، شعر، ادبيات داستاني و تاريخ‌نگاري، سه بخش مهم‌ در ثبت وقايع جنگ‌اند. البته ميزان ماندگاري آثار، به كيفيت آن‌ها بستگي دارد. اگر يك داستان يا شعر به خوبي سروده و نگاشته شود، نسل در نسل باقي مي‌ماند،‌ اما به عنوان سند تاريخي، قابل استناد نيست. ولي با اين حال، ادبيات به دليل جذابيت، سريع‌تر به روحيات انسان‌ها رسوخ مي‌كند.

موسي بيدج، در پاسخ به سوال خبرنگار ايبنا درباره لزوم مطابقت ترجمه مفاهيم ارزشي دفاع‌مقدس و ايجاد همساني بين آن‌ها و درك مخاطب خارجي، گفت: اشتراك فرهنگي ايران و كشورهاي عربي، از بروز اين مشكل جلوگيري مي‌كند. اما گوياسازي كتاب‌هاي منتشر شده به زبان انگليسي و عرضه شده در آمريكا با پي‌نوشت‌هاي توضيحي و نزديك كردن ذهن مخاطب با مثال‌هاي قابل لمس،‌ بهترين راه‌حل موجود براي ترجمه قابل فهم كتاب‌هاي ارزشي و دفاع‌مقدس‌اند.

وي تعداد مترجمان ايراني را بسيار محدود دانست و افزود: ممكن است، ‌مترجمان محدودي در حوزه زبان ايتاليايي يا فرانسه در ايران حضور داشته باشند. اما آيا آن‌ها به فعاليت در حوزه دفاع مقدس علاقه‌مندند يا توانايي انجام اين كار را دارند؟ بايد سوال‌هاي متعددي پرسيد تا به نتيجه رسيد. ما براي تربيت مترجم، كار خاصي انجام نداده‌ايم. اگر هم اقدامي صروت گرفته، تنها مديون تلاش‌هاي شخصي بوده است. به نظر من، نهادهاي مسوول بايد كارگاه‌هاي آموزشي با هدف پرورش مترجم، راه‌اندازي كنند.

کد مطلب : 55003