 پيرامون كتابخانههاي عمومي
ماريه رحيمي، كارشناس ارشد كتابداري و اطلاع رساني و كتابدار كتابخانه «سيدالشهدا(ع)» مشهد: كتابخانههاي عمومي همانطور كه از نامشان پيدا ست مكانهايي هستند كه در آنها اطلاعات و دانشي كه مي تواند در دسترس عموم مردم از هر طبقه اجتماعي، سني، شغلي و تحصيلي و نژادي قرار گيرد، نگهداري شده و به ارايه خدمات مختلف در ارتباط با اشاعه اين دانش و اطلاعات مي پردازند._ خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، ماريه رحيمي، كارشناس ارشد كتابداري و اطلاع رساني و كتابدار كتابخانه «سيدالشهدا(ع)» مشهد: كتابخانههاي عمومي همانطور كه از نامشان پيدا ست مكانهايي هستند كه در آنها اطلاعات و دانشي كه مي تواند در دسترس عموم مردم از هر طبقه اجتماعي، سني، شغلي و تحصيلي و نژادي قرار گيرد، نگهداري شده و به ارايه خدمات مختلف در ارتباط با اشاعه اين دانش و اطلاعات مي پردازند.
اهداف كتابخانههاي عمومي بسيار گسترده است. كتابخانههاي عمومي به توسعه و اعتلاي دانش كمك ميكنند و براي بهسازي رفتارهاي فردي و اجتماعي به پركردن اوقات فراغت افراد جامعه مي پردازند. افراد جامعه ميتوانند براي درك و شناخت هنر و شكوفايي استعدادها وخلاقيتهاي روحي و ذهني خود به كتابخانهها مراجعه كنند.
بالا بردن تواناييهاي افراد جامعه براي انجام امور روزمره و حرفه اي، كمك به توسعه آزادي و تسكين فشارهاي اجتماعي و سياسي از طريق مطالعه از ديگر اهداف اين مكانهاست. در واقع كتابخانههاي عمومي به فرد براي اينكه عضو بهتري براي جامعه و خانواده باشد، كمك ميكنند و از فرآيندهاي خودآموزي، سواد آموزي و كسب سواد اطلاعاتي پشتيباني ميكنند. در راستاي اين اهداف، كتابخانههاي عمومي وظايف مهمي دارند. اين كتابخانهها كتاب و ساير منابع كتابخانه اي را بر حسب نياز و تقاضاي جامعه فراهم ميكنند و فعاليتهاي بسياري را از جمله خدمات كتابداري، خدمات اطلاع رساني و مرجع به اقشار خاص چون اقليتهاي قومي، مذهبي، نژادي، معلولان، بيماران، زندانيان، كارگران، كارمندان، كودكان، نوسوادان و روستاييان انجام ميدهند. ارايه خدمات جنبي چون برگزاري انواع نمايشگاهها، نمايش فيلم، تئاتر، انجمنهاي كتابخواني ، سخنرانيها، جشنها، كتابخواني براي كودكان و بيسوادان نيز از ديگر وظايف اين نوع از كتابخانهها ست.
كتابخانههاي عمومي براي همه كساني كه بتوانند از آن استفاده كنند در دسترس هستند. اين ويژگي، آنها را از ساير كتابخانه ها متمايز ميكند. درواقع كتابخانههاي عمومي بر خلاف ساير انواع كتابخانهها كه تنها به قشر خاصي از مردم خدمت ميدهند، پذيراي تمام اقشار جامعه در هر سن، طبقه و سطح تحصيلات بدون در نظر گرفتن نژاد، مذهب، زبان و موقعيت اجتماعي هستند. همين ويژگي است كه اهميت اين مراكز را نسبت به ساير مراكز مشابه خود بيشتر مي كند.
كتابخانه عمومي داراي انواع منابع براي هر قشر و سن با هر ميزان تحصيلات است تا تمام اقشار جامعه بتوانند منابع مورد نياز خود را در آنجا پيدا كنند. اين نوع كتابخانهها داراي انواع منابع و رسانهها چون كتاب، جزوه، نشريات ادواري، مواد ديداري شنيداري و رسانههاي الكترونيكي هستند. بيشتر كتابخانههاي عمومي داراي بخشهاي مختلف چون مرجع، بخش كودكان ونوجوانان و بخش ويژه نوسوادان هستند.
ويژگي ديگر كتابخانه عمومي ارايه خدمات جامع و گسترده اي براي اجراي وظايفي چون اطلاعرساني، بازآفريني و سرگرمي است. وظيفه اساسي كتابخانههاي عمومي فراهم كردن هر گونه مطلب براي رفع نيازهاي افراد و گروههاي مختلف اجتماع است تا با مطالعه آنها آموزش، كسب اطلاعات، لذت و سرگرمي افراد جامعه تامين و در نتيجه به پيشرفت و رشد فرهنگي جامعه كمك شود. از اين لحاظ كتابخانه هاي عمومي را دانشگاه مردم خوانده اند و استادان و مدرسان آن نيز كتابدارانند. كتابخانههاي عمومي جزو جدايي ناپذير جامعه امروزي هستند و نقش مهمي در آن ايفا ميكنند. بايد كتابخانه را به عنوان نيروي اجتماعي در نظر گرفت كه ميتواند اثر گسترده اي بر جامعه مورد خدمت خود داشته باشد. كتابخانه عمومي در خدمت گروههاي مختلف جامعه است و ميتواند مورد استفاده كشاورزان، بازرگانان، كودكان، نابينايان و ... قرار گيرد.
اين كتابخانهها در مقابل دريافت مبالغي اندك به مردم خدمات مي دهند و دسترس پذيرترين كتابخانه بودن آنها امتياز اصليشان است.
خدمات ارايه شده در كتابخانههاي عمومي به خدمات كتابداري و اطلاع رساني محدود نميشوند. اگر چه بنياد خدمات كتابخانه بر اين نوع از خدمات استوار است، خدمات فرهنگي و هنري نيز با هدف پربارتر كردن و غني سازي اوقات فراغت مراجعان و بارور كردن استعدادهاي مختلف ارايه ميشوند. از جمله اين فعاليتها ميتوان به برگزاري جلسهها و نشستهاي فرهنگي با حضور چهرههاي متخصص و برتر، برگزاري كلاسهاي فرهنگي هنري در محيط كتابخانه، برپايي نمايشگاههاي كتاب، عكس، پوستر، صنايع دستي و نيز برگزاري مسابقههاي مختلف كتابخواني اشاره كرد.
همگام با اين فعاليتها خدمات علمي و پژوهشي نيز ارايه مي شوند. هدف از اين خدمات، غني سازي مطالعات علمي و كمك به پيشرفت آموزشي و فكري مراجعان است. برقراري امكان دسترسي به اينترنت، جستوجوي مقالهها و طرحهاي پژوهشي و نيز غني سازي مجموعه از لحاظ منابع كمك درسي و منابع پژوهشي و نيز برگزاري كلاسهاي آموزشي چون اينترنت و مهارتهاي رايانه كار در كتابخانه ها از انواع اين خدمات است.
تا زماني كه ديدگاه جامعه به كتابخانههاي عمومي از قرائت خانه به محل اشاعه اطلاعات و دانش و ديدگاه عموم به كتابدار از نگهدارنده كتاب به كارشناس كتابداري و اطلاع رساني تغيير نكند بي شك كتابخانهها نخواهند توانست جايگاه موثر و اصلي خود را در جامعه بيابند. براي چنين تغييراتي نه تنها كتابداران بلكه تمام ارگانها و نهادهاي دولتي وخصوصي مرتبط با كتابخانهها و از همه مهمتر مردم به عنوان مخاطبان اصلي كتابخانههاي عمومي بايد در ايجاد اين ديدگاه مشاركت داشته باشند و كوشش كنند از ظرفيتهاي نهفته در كتابخانههاي عمومي استفاده شود.
هر چه كتابخانههاي يك جامعه بهتر باشد سطح فرهنگ مردم آن جامعه بالاتر ميرود و افراد زمان بيشتري را براي مطالعه صرف مي كنند. عواملي چون مجموعه كامل و روزآمد، كتابدار متخصص، خدمات جنبي، شرايط آسان استفاده و امانت مي تواند جامعه را به سوي كتاب و كتابخانه سوق دهند.
کد مطلب : 57083 |
بخش ها
عناوين همه اخبار
پربيننده ترين مطالب
يادداشت روز 
