به عقيده دكتر فرشيد جعفري،‌ استاد علوم سياسي و روابط بين الملل، كتاب «رساله‌اي درباره آزادي» اثر جان «استوارت ميل» به شكل‌گيري انديشه‌هاي نوين در مقوله آزادي كمك كرده است.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)،‌ هجدهمين جلسه عصر كتاب گروه علوم سياسي و روابط بين الملل اداره كل امور كتابخانه‌هاي عمومي استان زنجان در آخرين چهارشنبه سال 1386، به  نقد كتاب «رساله‌اي درباره آزادي» اثر جان استورات ميل اختصاص يافت.

دكتر فرشيد جعفري، در ابتداي بحث ضمن معرفي جان استورات ميل به عنوان فيلسوف و اقتصاددان سياسي، به شرحي كوتاه از زندگي وي و كتاب‌هايش پرداخت و گفت: استورات ميل متعلق به سنت تجربه گرايي بريتانيا و ليبراليسم كلاسيك بريتانيا ست كه از وي سه كتاب «رساله‌اي درباره آزادي»، «ملاحظاتي درباره حكومت انتخاباتي» و «كنيزك كردن زنان» به فارسي ترجمه شده است. كنيزك كردن زنان، اولين موج جريان فمينيسم ليبرال را به وجود آورد. 

در ادامه، محمدعلي حيدري، فوق ليسانس علوم سياسي،  اظهار داشت: نويسنده در ابتدا به صورت تاريخي به بحث در باره مساله  آزادي مي پردازد. آزادي در زمان قديم بيشتر مفهومي بود  افراد را برابر قدرت حكام محافظت مي‌كرد درحالي‌كه  امروز عاملي براي پيشرفت جامعه‌، به شرط لطمه نزدن به منافع اطرافيان است. 

وي افزود: در كشورهايي كه احزاب خلق وجود دارند محدوديت‌ها و شروطي براي دولت ايجاد مي‌شود كه اين امر نشان دهنده بازبودن افكار جامعه است.  البته گاه خود اين افكار عمومي، مي‌تواند بيشتر از دولت‌ها در برابر عقايد نوظهور در جامعه بايستد.

حيدري در باره ضرر يا سود داشتن نشر افكار مخالف در جامعه ابراز كرد: هر عقيده‌اي، حتي اگر  با افكار عمومي در تضاد باشد، مي‌تواند در كل براي جامعه مفيد شود. حتي اگر كل جامعه از يك عقيده واحدي برخوردار باشد و در اين ميان يك نفر با اين عقيده جمعي مخالفت كند؛ اگر اين كل بخواهند آن يك نفر را سركوب كنند، عمل آنها به اندازه‌اي زشت است كه آن فرد بخواهد تمام عقايد جامعه را زيرپا بگذارد و عقيده خود را تحميل كند. 

اين منتقد توضيح داد:  اگر فكري صحيح باشد، به كشف حقيقت كمك مي كند و اگر ناصحيح،  روشن شدن و جلا يافتن حقيقت موجود در جامعه را موجب مي‌شود. حال اگر عقيده فرد، مخلوطي از حق و باطل باشد به دليل اينكه عاملي براي پيشرفت و بيان بيشتر عقيده است، در نهايت به سود جامعه خواهد بود. 

وي خاطرنشان كرد: جان استوارت معتقد است كه دولت بايد در آينده با ايجاد قوانين مشخص، ميان نيك و بد مرز قايل شود كه اين امر البته دشوار خواهد بود. 

در ادمه جلسه، دكتر جعفري، به پرسش‌هاي حاضران در جلسه پاسخ داد. 
وي در پاسخ به اين پرسش كه اگر فردي با عقايد فاشيستي در جامعه‌اي ظهور كند و عقيده‌اش گروهي را نيز به خود جلب نمايد، آيا جمع نبايد جلوي او را بگيرد، توضيح داد: اگر به پاخاستن اين فرد در قلمرو انديشه باشد، در اينجا جمع نبايد آن را سركوب كند و بايد اجازه دهد كه او حرفش را بزند. پس از آن، انديشه، انديشه مي‌زايد و بايد با هدف اصلاح از شيوه نقد صحيح استفاده كنيم.

 اين استاد دانشگاه همچنين در پاسخ به اين پرسش كه آيا  انديشه‌هاي استورات ميل به فضاي دوران ما نزديك نيست و  اگر هست چرا متفاوت به نظر مي‌رسد، اظهار داشت: انديشه به مانند پارچه بافي پنلوپ است. پنلوپ به طور مداوم پارچه را مي‌بافت و سپس در پايان مي‌شكافت و دوباره اين روند را تكرار مي‌كرد تا اينكه به هدفش رسيد و پارچه را تمام كرد. 

وي تصريح كرد: يكي از اين پارچه‌ها را جان استورات ميل براي آزادي بافته است.  اگر جنس و الياف اين پارچه به درد فضاي كنوني ما نمي خورد ولي بايد اين را دانست كه اين انديشه به شكل گيري انديشه‌هاي نوين در مقوله آزادي كمك نموده است. آزادي به مفاهيم گفت‌وگو، نقد و تساهل بستگي تام دارد و اشاعه اين سه مفهوم، جامعه را سعادتمند و آزادي را محقق مي كند. 

وي با تبيين روند آزادي در غرب، گفت: آزادي در غرب از جلوه  مثبت خود كه محصول آگاهي جمعي بود به سمت منفي مايل شده است.  

کد مطلب : 17824