رمان «گورستان اهل فرنگ»با توصيف فضائي وهم گون از اعماق جامعه آمريكا شروع مي شود ،يعني از جائي كه درگيري هاي دو نسل با هم آغاز شده است.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، اين رمان آغازي بسيار قدرتمند دارد و ساخت و ساز فضاهاي مربوط به جدائي هاي روحي مايكل به عنوان شخصيت محوري رمان از قدرت سرمايه و سايه نمادين پدر سالاري ،خواننده را در تعليقي از عناصر داستاني فرو مي برد كه او با لذت تمام بخش عظيمي از كار را بدون توجه به حاشيه پردازي هاي نويسنده مي خواند. 

نويسنده در اين كار موفق شده است كه دو شخصيت پدر و پسر را به شكلي دقيق بپروراند به گونه اي كه شخصيت پدر به عنوان نمادي از سيستم تكيه بر عنصر ثروت و سلطه بسيار زود جايگاهش را در ذهن مخاطب پيدا مي كند و پسر به عنوان نمادي از سركشي هاي منطقي و رويكرد انساني به جهان حس جانبداري او را به همراه دارد. 

ضرباهنگي كه «ريچارد دولينگ»در آغاز رمان از آن استفاده كرده 
ضرباهنگي موثر و در خدمت وقايع و رويداد هاي داستاني است كه نشان از تبحر او در شناخت اتمسفر داستاني دارد.

شخصيت پدر به عنوان يكي از وكلاي صاحب نفوذ ايالت اينديانا بر خلاف حرفه اش يك قانون شكن است كه به جز انباخت سرمايه به چيز ديگري فكر نمي كند،او كه با دريافت پول هاي كلان و تباني با قدرت هاي پنهاني مافوق به غولي بي ترحم تبديل شده با نيروئي مخالف در قلب خانواده خود مواجه مي شود كه آرامشش را سلب مي كند. 

تقابل آرام اما سهمناك پدر و پسر كه عاجز از درك دنياي همديگرند علاوه بر حس همذات پنداري داراي نكته اي زيبا شناسانه هم هست كه ياد آور بسياري از افسانه هاي كهن جهان است كه به دنياي مدرن راه يافته اند. 

مايكل در رمان «گورستان اهل فرنگ» ظاهرا به دنبال يافتن گم شده اي ازلي ابدي است و روح شاعرانه اش هرگز به او اجازه در افتادن با آن چه كه از سوي پدر به او تحميل مي شود را نمي دهد. 

مايكل بر خلاف پدر و سيستم حاكم روحيه اي صلح جو دارد و سعي مي كند قبل از هر چيز ديگر ميزان تحملش را در برابر آن چه كه او را شخصيتي نا كار آمد و عقب افتاده از قافله اجتماع بي ترحم معرفي مي كند بالا ببرد،نكته اي كه هرگز موفق به اثبات آن نمي شود. 

ريچارد دولينگ در رمان «گورستان اهل فرنگ»نگاهي ديگرگونه به وقايع دنياي مدرن دارد،او تلاش كرده  در اين كار زاويه اي ديگر را در برون افكني آنچه كه امروزه به عنوان يك سوال بزرگ براي بشريت تبديل شده است را مورد آزمايش قرار دهد. 

نكته قابل توجه در مورد رمان «گورستان اهل فرنگ »اين است كه نويسنده تا قبل از فصل عزيمت مايكل به كشور سيرالئون از آمريكا به عنوان كشوري مخوف ياد مي كند و همه عناصر داستان را در خدمت اثبات اين نظرگاه به كار مي گيرد اما به محض رسيدن او به سيرالئون توصيف هاي تحقير آميز نويسنده آغاز مي شود،توصيف هائي كه كشور مبدا را نا خود آگاه به عنوان بهشت برين معرفي مي كنند. 

به نظر مي رسد كه نويسنده با تمام ارادتش به شخصيت مايكل به عنوان شخصيتي "جهان وطني" نتوانسته است جريان و تصويري جداي تبليغات مرسوم خلق كند.  

به زعم نويسنده رمان «گورستان اهل فرنگ»آنچه كه در خلال رويداد هاي يك جامعه آفريقائي رخ مي دهد به جز توحش و زندگي به شيوه بدوي چيز ديگري نيست ،جامعه اي كه دوست و دشمن را دشمن مي پندارد و شخصيتي انسان و عضو سپاه صلح را به شيوه اي وحشيانه مي بلعد.

ريچارد دولينگ درست از همان آغاز ماجراهاي مربوط به سيرالئون به نگاهي دوگانه دچار مي شود،نگاهي كه در خلال آن هيچ برداشت ديگري به جز تطهير شخصيتي چون پدر مايكل از آن نمي توان داشت. 

اين نگاه دوگانه كه سايه اش را بر رمان تا فصل هاي نهائي حفظ مي كند، حسي از عدم اعتماد به نويسنده را در ذهن ايجاد مي كند كه به هيچ وجه با آغاز كار قابل مقايسه نيست. 

تصاويري كه دولينگ از فلاكت و جهالت يك جامه آفريقائي ارائه مي دهد در بر دارنده اين پيام است كه آن ها نه تنها لياقت نگاه انساني را ندارند بلكه بايد بيش از پيش در كنترل آن ها كوشيد. 

ارائه فضاهاي خوفناك از جنگلي با نماد جامعه آفريقائي كه چند نيروي سپاه صلح را به گونه هائي در دل خود گم كرده در جا هاي مختلف رمان با قبرستاني در پاريس به مثابه بخشي از جهان مدرن مقايسه مي شود و صد در صد كم مي آورد. 

گرچه نمي توان شخصيت درخشاني چون« سيساي» را كه يكي از قربانيان جوامع پيش رفته در  قلب آفريقاست را به عنوان نكته اي درخشان در روند رمان ناديده گرفت اما هرچه كه خواننده پيشتر مي رود تناقض ذهنيت نويسنده بيشتر رخ مي كند. 

نويسنده در فصل هاي مختلفي از رمان با زيركي تمام پيام هاي ضعيف  خود را در ساخت و سازهاي مثال زدني و مستحكم پنهان مي كند و به اين وسيله آرام آرام تنفر خود را از جوامعي كه به ظاهر قصد دفاع از آنها را دارد به مخاطب منتقل مي كند. 

آن چه كه بايد به عنوان نكته تحسين بر انگيز رمان «گورستان اهل فرنگ»به آن اشاره كرد مطالعه نويسنده در شناخت عقايد بعضي از قبايل آفريقائي است،نكته مثبتي كه كه گويا به عمد به شكلي معكوس ارائه شده است. 

به طور قطع مي توان گفت كه نويسنده‌اي چون «دولينگ»از آن جمله نويسندگاني كه در كار خود استاد است ،او نويسنده اي است كه در دنياي داستاني خوب مي انديشد و توانائي خارق العاده اي در تقسيم دنياي خود با مخاطب دارد. 

همان گونه كه در بخشي از مقدمه كتاب آمده رمان«گورستان اهل فرنگ »پژوهش رندانه و پر مغزي است درباره سنت سحر و جادو در غرب آفريقا و بر خورد و مقابله دو فرهنگ كاملا متضاد در دوران «جنگ تمدنها»و در عين حال داستاني است مهيج كه خواننده را تا صفحه آخر مسحور مي كند. 

مي توان گفت كه رمان «گورستان اهل فرنگ»در مرزي ميان هجوم و دفاع از جنگ تمدن ها ايستاده است كه البته جنبه دفاعي آن بر جنبه هجومي برتري دارد. 

بدون شك مي شود ادعا كرد كه دولينگ به لحاظ نوع نگرش و خاستگاه اجتماعي متعلق به همان سيستمي است كه در اوايل رمان به آن تاخته است،سيستمي كه هنوز مرز ميان دوست داشتن و دشمني ورزيدن را نشناخته است . 

با تمام اين تفاصيل بايد گفت كه دولينگ در ساختن دو فضاي كاملا متضاد يعني جامعه اي شهري و كاملا مدرن در دل آمريكا و جامعه اي بدوي در كشور سيرالئون فوق العاده درخشان عمل كرده است و اگر خواننده بدون در نظر گرفتن تفكر نويسنده به مطالعه اين اثر بپردازد، بدون شك لذت خواهد برد. 

رمان «گورستان اهل فرنگ»داراي نكاتي قابل تامل از زاويه هاي مثبت و منفي است كه به دليل تراكم فضا و شخصيت پديد آمده اند،اين رمان كه با ترجمه اي نسبتا خوب ارائه شده شايد به لحاظ موضوع چند پاره اش نتواند اهالي جدي ادبيات را با خود همراه سازد، اما بدون شك در ميان خوانندگان غير حرفه اي حرفي براي گفتن خواهد داشت. 

رمان «گورستان اهل فرنگ»به تازگي توسط نشر ققنوس به چاپ رسيده است.

کد مطلب : 15736