خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا) رضا حاجی آبادی؛مدیر نشر هزاره ققنوس:بيست و هفت سال پيش ، درست يك‌سال و هفت ماه پس از پيروزی انقلاب اسلامی- و بعد از چند ماه تحركات محدود- تجاوز ارتش عراق به خاك جمهوری اسلامی آغاز شد. بدون شك تجاوز صدام به ايران از نظر اصول جنگی در بهترين شرايط صورت گرفت. فتح هفت روزه تهران نيز با نگاهی به همين اصل در رؤياهای صدام به وجود آمد.

شاید دیرشده باشد
اكنون و بعد از 27 سال از آغاز و قريب 20 سال از پايان جنگ تحمیلی ، وقت آن رسيده است كه به حوادث و افتخارات سال‌های پايداری نگاهی ديگر داشته باشيم. اين نگاه حتی برای مردان خاكی جنگ نيز لازم و ضروری است. بی‌ترديد اين بازشناسی دوران دفاع مقدس می‌تواند سرمشق مناسبی برای حل مشكلات حال و آينده باشد.به نظر می رسد گذشت این زمان 20 ساله امکان نگاه واقع گرانه و بدور از تب و تاب روزهای جنگی را فراهم آورده باشد، چون ازاین پس هر چه از فضا و زمان پایداری دور می شویم ترسیم آن برای آیندگان سخت تر خواهد بود .

شاید به دلیل همین باشد که رهبر فرزانه انقلاب در دیدار با هنرمندان از تمامی آنها خواستند به تولید آثاری در این وادی همت بگمارند. ایشان با نگاه به همین موضوع در جمع نویسندگان و هنرمندان در دوم خرداد 1377 فرموده اند: قصه جنگ را هم الآن باید نوشت. زمان جنگ، خاطرات جنگ را می شد نوشت. همین کاری که شما کردید. اما قصه جنگ یک چیز دیگر است هنرمندی که می خواهد از این ماجرا یک قصه دربیاورد، بایستی بر فضا مسلط باشد، تا بتواند از همه عناصر استفاده کند، اصلا خاصیت کار هنری این است.

سهم ناچیز دفاع مقدس از نشر کتاب

دفاع مقدس از جمله حوزه هاي مظلوم و البته بحث برانگيز عرصه نشر كشورمان است. طي سال هاي گذشته كتاب هاي بسياري در اين حوزه منتشر شده است. اما حضور اغلب آنها – بجز تعدادی که موفقیت هایی بدست آورده اند - در بازار كتاب و در دست مخاطبان ، هر روز كمتر از قبل است.

به گواه آمار در سال 1385 بیش از 50 هزار عنوان کتاب در جمهوری اسلامی منتشر شده است ، در این میان اما سهم ادب پایداری از این عناوین به زحمت به 400 عنوان یعنی کمتر از یک درصد می رسد . این موضوع زمانی رنگ یک واقیت تلخ به خود می گیرد که بدانیم در طول این 27 سال که از آغاز تجاوز دشمن می گذرد تعداد عناوین منتشره مرتبط با فرهنگ پایداری به هشت هزار عنوان هم نمی رسد !

آیا واقعا سهم دفاع مقدس- به عنوان بخشی از تاریخ 27 ساله انقلاب اسلامی- از نشر کتاب در جمهوری اسلامی ایران همین است؟ شاید به دلیل همین سهم ناچیز است که رهبر انقلاب در دیدار با اعضای شورای مرکزی جشنواره کتاب سال دفاع مقدس خطاب به نویسندگان معاصر می فرمایند: این جا بی مناسبت نیست که یک گله ی عمومی نیز از نویسندگان این هفتاد ، هشتاد ساله اخیر این کشور بکنیم.هم اینان که از اروپا و از غرب خواستند همه چیز را یاد بگیرند و آنها را قبله خودشان قرار دادند. این ها نیامدند یک کار و یک محصول و اثر قابل مقایسه با آثار نویسندگان بزرگ دنیا ارایه بدهند.

بیش از 5000 ناشر در ایران به امر انتشار آثار مکتوب مشغول هستند که از این میان بالغ بر 1000 ناشر هستند که به صورت حرفه ای در این صنعت فعالیت می کنند.از میان حدود 1000 ناشر حرفه ای – حرفه ای با این فرض که سالیانه حد اقل 12 عنوان کتاب چاپ نمایند– تنها نزدیک به 20ناشر هستند که به طور متناوب در طول فعالیت خود چند اثر فرهنگی در زمینه ادب پایداری منتشر کرده اند.

ضرورت باز تعریف ادب پایداری

ادبیات یکی از شاخصه های اصلی فهرستگان موضوعی کتاب توسط کتابخانه ملی و وزارت ارشاد است. ادبیات در این تعریف شامل زیر شاخه هایی نظیر شعر، داستان، داستان کوتاه، خاطرات و... است. آنچه سبب شده است که ادب پایداری را موضوع و سرفصل جدا از ادبیات بدانیم وجود تمامی این زیر شاخه ها البته با محتوای پایداری است. با این فرض نباید از کنار ترسیم چنین موضوعی در فهرستگان کتابخانه ملی گذشت.
با توجه به نیاز حضور موضوعی به نام «ادب پایداری» در نمایه موضوعی آثار منتشره در جمهوری اسلامی ایران، ضرورت تعریف صحیح از این نمایه بیش از پیش ضروری به نظر می رسد.

اینکه دایره شمول آثار دفاع مقدس و ادب پایداری تا کجاست یکی از اصلی ترین مسائل بازشناسی ادب پایداری است. بدون شک باز تعرف ادب پایداری توسط نخبگان این دوره نه تنها سبب تغییر در تعداد و عناوین کتابهای این بخش خواهد شد، بلکه دسترسی علاقمندان و پژوهشگران را نیز به این آثار آسان تر خواهد کرد.

بدیهی است این باز تعریف بایستی با مشارکت تمامی نویسندگان، محققان و نهادهای متولی و دست اندرکار امر کتاب و کتابخونی باشد. در حال حاضر برای جستجوی آثار حوزه «ادب پایداری» بایستی از مداخل مختلفی نظیر«جنگ ایران و عراق» «خاطرات شهدا»، «جنگ» و... به جستجو پرداخت.

نکته دیگر در این باز شناسی بسط دایره شمول آثار ادب پایداری است . به عبارت دیگر با بسط دایره شمول کتب دفاع مقدس نیز بخش قابل توجهی از کتاب های منتشره سالهای گذشته در این حوزه قرار خواهند گرفت . از منظر برخی کارشناسان وجود یک قطعه شعر جنگ در یک مجموعه و یا بروز حوادث یک رمان پیرامون جنگ ،حتی اگر عنوان ادب پایدرای را نداشته باشد در این حوزه قرار می گیرد.