مترجم كتاب «فلسفه در كلاس درس» ناتواني در نوشتن متني سازمان‌يافته را از مهم‌ترين مشكلات دانش‌آموزان برشمرد و گفت: اين مشكل تنها به دليل فقدان مهارت‌هاي نگارشي نيست، بلكه با مهارت انديشيدن مرتبط است./

حسن سالاري در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اظهار داشت: در سابقه كاري من، ترجمه و تأليف توأمان وجود دارد، اما ترجمه همواره برايم به منزله آشنايي با روش‌هاي نوين و موضوعات تازه در حوزه كتاب كودك بوده است. در واقع ترجمه يك كتاب، فضاي تازه‌اي را پيش رويم مي‌نهد كه با استفاده از آن و با توجه به فضاي فرهنگي كشورمان، كتاب‌هايي بنويسم كه روش‌هاي انتقال دانش و مهارت به دانش‌آموزان را به صورت اثرگذارتري در خود داشته باشند.

وي كتاب «فلسفه در كلاس درس» را نخستين كتابي برشمرد كه در حوزه انديشه‌ورزي ترجمه كرده است و گفت: اين كتاب كه نوجوانان را مخاطب قرار مي‌دهد، در پي وادار كردن آنان به تفكر است. بيشتر داستان‌هاي اين كتاب، شرقي و نزديك به فرهنگ ما هستند. بر اساس اين داستان‌ها سوالاتي مطرح مي‌شوند كه پاسخ به آنها نيز ايجاد مجموعه‌اي از «چرا»ها را ايجاد مي‌كند.

سالاري درباره معيارهاي انتخاب كتاب‌ براي ترجمه در حوزه فلسفه براي كودكان گفت: مهم‌ترين معيار، روش انتقال مطالب است. همچنين عواملي نظير ظاهر جذاب و نوآوري در ساختار متني نيز مهم‌اند. به عنوان مثال، در كتاب «فلسفه در كلاس درس» 15 داستان در حدود 10 خط ارايه شده‌اند كه بيشتر آنها را بارها شنيده‌ايم، اما شايد تاكنون كمتر به اين فكر افتاده‌ايم كه مي‌توان از آنها براي آموزش تفكر استفاده كرد. نويسنده اين اثر با افزودن چاشني نوآوري به اين داستان‌هاي بارها شنيده‌شده، از آنها حكايت‌هايي انديشه‌برانگيز ساخته است.

وي افزود: نوآوري ديگر اين نويسنده در شيوه استفاده او از ضرب‌المثل‌ها متبلور شده است. وي به ضرب‌المثل فراتر از ابزار فرهنگ عامه نگريسته و آن را به عنوان ابزار آموزش تفكر به كار گرفته است. اين ضرب‌المثل‌ها برگرفته از فرهنگ‌هاي ايراني، هندي، كره‌اي، چيني و اروپايي‌اند و علاوه بر انتقال مفاهيم، سبب نزديكي فرهنگ‌ها نيز مي‌شوند.

اين نويسنده با اشاره به مجموعه سه جلدي كه در دست آماده‌سازي دارد، گفت: اين مجموعه «چگونه بينديشم؟» نام دارد كه دو جلد نخست ترجمه‌اند و جلد سوم نيز به‌زودي تأليف مي‌شود. جلد نخست آن به «آموزش مهارت‌هاي پايه» اختصاص دارد كه پانزده مهارت را با استفاده از مثال‌ها و مطالبي كه دانش‌آموزان در مدارس فرامي‌گيرند، آموزش مي‌دهد.

وي كاربست مهارت را عنوان و موضوع كتاب دوم معرفي كرد و گفت: جلد دوم اين مجموعه به نوجوانان مي‌آموزد كه چگونه از مهارت‌هايي كه فراگرفته‌اند، براي تحليل متن‌هاي آموزشي بهره گيرند. ترجمه اين دو كتاب پايان يافته است. همچنين جلد سوم اين مجموعه كه قصد نگارش آن را دارم، سازمان دادن به انديشه‌ها را بررسي و بهترين روش براي اين كار را نوشتن معرفي مي‌كند.

سازمان دادن انديشه‌ها به واسطه نوشتن، فرآيندي است كه از گذشته مورد توجه انديشمنداني نظير ارسطو قرار داشته. وي در اين باره مي‌گويد: نوشتن از لحظه فكر كردن آغاز مي‌شود. نوشتاري كردن انديشه‌هايي كه در ذهن انسان شكل مي‌گيرند، از اهميت زيادي برخوردارند، همان‌گونه كه تمامي متفكران، از گذشته تا امروز، به واسطه همين عامل انديشه‌هايشان را انتقال داده‌اند.

وي درباره انگيزه‌اش از انتخاب كتابي درباره فلسفه براي كودكان گفت: به عنوان يك نويسنده كه پيوسته با مهارت انديشيدن درگير است، فكر كردن، به يكي از دغدغه‌هاي روزمره‌ام تبديل شده و همواره دوست داشته‌ام دانش‌آموزان را نيز به عنوان مخاطب كتاب‌هايم با اين مهارت آشنا كنم.

سالاري ادامه داد: مشكل قابل توجهي كه در ميان دانش‌آموزان ما ديده مي‌شود، ناتواني در نوشتن متني سازمان‌يافته است كه تا دوران دانشجويي ادامه دارد. اين مشكل تنها به فقدان مهارت‌هاي نگارش بازنمي‌گردد و به طور مستقيم با مهارت انديشيدن مرتبط است. بنابراين ابتدا بايد چگونه فكر كردن را در اذهان آنان نهادينه كنيم. در واقع، تفكر و نوشتن يك كنش و واكنش است و آموزش انديشيدن بهترين راه براي تربيت دانش‌آموزاني زبده در نگارش.

وي در پاسخ به اين سوال كه «يك ذهن پرسشگر را چگونه بايد تربيت كرد كه دامنه پرسشگري‌اش به برخي محدوده‌هايي كه در جامعه ما ممنوعه‌اند، وارد نشود؟» گفت: براي اجتناب از اين مشكل، آموزش صحيح مهارت‌ها كارساز خواهند بود، چرا كه تعيين مرز در طولاني مدت پاسخ‌گو نخواهد بود.

سالاري در تشريح سخنانش، مثالي از كتاب «فلسفه در كلاس درس» ذكر كرد و گفت: نويسنده هنگامي كه به موضوع شادي مي‌پردازد، سوالي مبني بر اين كه آيا شادي بايد عاقلانه و منطقي باشد يا خير را مطرح مي‌كند، اما واقعيت اين است كه همه ما شادي‌هايي داريم كه منافاتي با فرهنگ و آموزه‌هاي دين ندارند و آسيبي به ديگران وارد نمي‌كنند، اما اساس عقلي نيز ندارند.

وي افزود: براي برطرف كردن چنين ابهامي نياز به تعيين مرز و اعتقاد به منطق «صفر و يك» نيست، چرا كه اين ابهام توسط منطق فازي كه از سوي انديشمندان ايراني مطرح شده، قابل حل است. بر اساس اين منطق، مي‌توان طيفي را در نظر گرفت كه افراد بر اساس شخصيت، خانواده و فرهنگ بومي درصدي از منطق و احساس را توأمان با يكديگر به عنوان اساس شادي‌هايشان در نظر بگيرند.

سالاري اين موضوع را درباره موضوع تكراري «علم بهتر است يا ثروت» نيز صادق دانست و گفت: هيچ‌گاه نمي‌توان به طور قاطع گفت كه علم بهتر است يا ثروت، چرا كه هر دوي آنها در كنار هم، دو بال براي پيشرفت‌اند. بر همين اساس، در يك كلاس درس نيز نمي‌توان بحثي را به جريان انداخت، اما از ورود نوجوانان به عرصه‌هاي مختلف انديشه ممانعت كرد و مانع برخي پرسش‌هاي آنان شد. 

كتاب «فلسفه در كلاس درس: راهكاري براي پرورش دانش‌آموزان انديشمند» نوشته «ران شاو» از سوي موسسه فرهنگ هنري طراحان ايماژ منتشر شده است.

کد مطلب : 77089