«آذر یزدی»، 23 کتاب و یک دنیا مهربانی
نتيجه 50 سال قلم زني «مهدی آذر یزدی»، 23 کتاب برای نوجوانان بود؛ نوجواناني از نسل پدربزرگها تا نسل امروز، فردا و فرداها. ايبنا نوجوان: پدربزرگ قصهگوي ما، كه پنجاه سال تمام براي من و تو و حتي براي پدر و مادرهاي ما قصه مينوشت، همان كه يكماه درد را در کنج بیمارستان تحمل كرد و هيچ نگفت، همان كه چشمانش به در اتاقش خشك شده بود تا كسي به ملاقاتش برود، همان كه سالها با قصههايش زندگي كردهايم و شبها خواب داستانهايش را ديدهايم، همان كه از همه داراييهاي دنيا، تنها كتاب را براي خودش انتخاب كرده بود و همان كه ميگفت: «كتاب، تنها لذتي است كه ميشناسم.» روز پنجشنبه گذشته از دنيا رفت و براي ما 23 عنوان كتاب به جا گذاشت.
بد نيست اگر درباره كتابهاي او كمي بيشتر بدانيم. مجموعه كتابهاي «قصههاي خوب، براي بچههاي خوب» مهمترين اثر مهدي آذر يزدي است كه از سال 1335 كه نخستين جلد آن منتشر شد، مدام در حال چاپ شدن است.
آذر يزدي آنروزها كه خيلي جوان بود. خودش خاطره نوشتن اين داستانها را براي ما اينگونه ميگفت: «اولين بار كه به فكر نوشتن كتاب براي كودكان افتادم، سال 1335 يعني در 35 سالگيام بود. در اين سال، در عكاسي يادگار يا بنگاه ترجمه و نشر كتاب كار ميكردم و ضمناً كار غلطگيري نمونههاي چاپي را هم از انتشارات اميركبير گرفته بودم و شبها آن را انجام ميدادم. همان سال، قصهاي از «انوار سهيلي» را در چاپخانه ميخواندم كه خيلي جالب بود. فكر كردم اگر سادهتر نوشته شود براي بچهها خيلي مناسب است. جلد اول «قصههاي خوب براي بچههاي خوب» خود به خود از اينجا پيدا شد. آن را شبها در حالي مينوشتم كه توي يك اتاق 6 متري زير شيرواني، با يك چراغ نفتي ديواركوب زندگي مي كردم. نگران بودم كتاب خوبي نشود و مرا مسخره كنند. آن را اول بار براي چاپ به كتابخانه ابن سينا دادم كه آنها بعد از مدتي كتاب را پس دادند و چاپ نكردند. گريهكنان آن را پيش آقاي جعفري، مدير انتشارات اميركبير بردم. ايشان حاضر شد آن را چاپ كند.» آذر يزدي به تدريج اين داستانها را در هشت جلد جدا از هم نوشت. «قصههاي قرآن»، «قصههاي چهارده معصوم(ع)»، «قصههاي گلستان و مُلستان»، «قصههاي مثنوي معنوي»، «قصههاي قابوس نامه»، «سندباد نامه»، «قصههاي عطار نيشابوري» اسم اين هشت جلد كتاب است.
استاد آذر يزدي، در اين كتابها فقط نوشتههاي بزرگان ادبيات ايران را براي ما بازگو نميكرد؛ بلكه گاهي جملههايي را كه شايد ما به صورت عادي نميتوانستيم آنها را بخوانيم، براي ما ساده ميكرد و داستان را بازنویسی میکرد. گاهی هم از مفهوم یک داستان برای نوشتن یک داستان دیگر استفاده میکرد.
آذر يزدي ميگفت، براي نوشتن قصههايش اخلاص داشته است، به دنبال شهرت و پول نبوده، و فقط نوشتن براي بچههايي كه كتاب نداشتند، برايش مهم بوده است. او از بيكتاب بودنش در زمان نوجواني به عنوان تلخترين حادثه زندگياش نام ميبُرد و آن روزها كه هنوز زنده بود، ميگفت: «اولين بار كه حسرت را تجربه كردم، موقعي بود كه ديدم پسرخاله پدرم كه روي پشت بام با هم بازي ميكرديم و هر دو هشت ساله بوديم، چند تا كتاب دارد كه من هم ميخواستم و نداشتم. جالب است كه بهترين چيز براي پيرمرد مهربان ما، همنشيني با كتاب است و تنها حسرت زندگياش دوري از كتاب.
با اينكه ما معمولاً استاد «مهدي آذر يزدي» را با كتابهاي «قصههاي خوب براي بچههاي خوب» ميشناسيم، اما او كتابهاي ديگري هم نوشته بود تعداد زيادي از آنها هم براي بچهها بود. كتابهايي مثل «قصههاي تازه از كتابهاي كهن»، «گربه ناقلا»، «گربه تنبل»، «مثنوي» (براي بچهها) و «مجموعه قصههاي ساده» و... در مجموع 23 عنوان كتاب از او براي ما به يادگار مانده است و اصلاً همين مجموعه «قصههاي تازه از كتابهاي كهن» يك كتاب بود كه در دل خود ده كتاب داشت و يا داستانهایی مثل «خیر و شَر» که بر گرفته از كتاب «هفت گنبد» نظامی گنجوی و ساده شده آن است. «حق و ناحق» که از کتاب «سیاست نامه» خواجه نظام الملک انتخاب شده بود، «بچه آدم» که باز كتاب ساده شده يك متن قديمي است، «مرد و نامرد» بر گرفته از کتاب داستانهای هزار و یک شب، همينطور «بافنده داننده»، «اصل موضوع»، «پنج افسانه»، «ده حکایت»، «قصهها و مثلها» و «هشت بهشت» كه همگي اثر ذوق اين نويسنده خوب بود.
با اين حساب، اگرچه همه ما «مهدي آذر» و يا آنگونه كه خود، كتابهايش را امضا ميكرد: «مهدي آذر يزدي»، را با كتاب هشت جلدي «قصههاي خوب براي بچههاي خوب» ميشناسيم، اما بيانصافي خواهد بود كه كتابهاي ديگرش را نشناسيم و از آنها نام نبريم.
استاد مهدي آذر يزدي در روزهاي پاياني زندگي خود به ما ميگفت كه اگر بتواند بار ديگر دست به نوشتن داستان ببرد، دو جلد ديگر از «قصههاي خوب براي بچههاي خوب» را براي چاپ آماده خواهد كرد، امّا حيف كه عمرش به دنيا نبود و از پيش ما رفت و حسرت خواندن قصههاي جديدش را بر دلمان گذاشت. کد مطلب : 44643 |
 |
|