گردآورنده كتاب «سرچشمه حكمت، جستارهايي در باب عقل»، چيستي عقل و كاركرد آن در حيات نظري و عملي بشر را مساله‌اي تبيين نشده دانست و گفت: هنگامي كه عقل، موضوع انديشه و تأمل قرار مي‌گيرد، درباره چيستي، كاركرد و نسبت آن با ديگر منابع معرفت با تحليل‌هاي متضادي روبه‌رو مي‌شويم.\

علي‌نقي خداياري در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)،‌ با اشاره به تلاش‌هاي فراواني كه تاكنون براي تبيين چيستي عقل و كاركرد آن انجام شده، گفت: با اين وجود اين موضوع به روشني تبيين نشده است، زيرا عقل با وجود اين كه ابراز تفكر و منبع بخش مهمي از معارف انساني به شمار مي‌آيد، زماني كه خود موضوع انديشه و تأمل قرار مي‌گيرد، درباره چيستي، كاركرد و نسبت آن با ديگر منابع معرفت، شاهد تحليل‌ها و نظريه‌پردازي‌هاي گوناگون و گاه متضادي هستيم.

وي افزود: به همين دليل در بررسي تاريخ علوم و انديشه‌‌‌‌هاي اسلامي با پديده‌اي شگفت‌ روبه‌رو مي‌شويم كه طي آن تمامي گروه‌ها و فرقه‌هاي جهان اسلام مي‌كوشند روش‌ها و رهيافت‌هاي خود را انديشه‌ورزانه و خردمندانه نشان دهند و گروه‌هاي مخالف و آموزه‌هاي خود را خردگريز و حتي فردستيز قلمداد كنند. دليل اين امر جايگاه ارزش والاي عقل و تأكيد نصوص ديني بر اهميت آن از يك سو و اختلاف در چيستي و كاركردهاي عقل، از سوي ديگر است.

خداياري نخستين وظيفه صاحبان قلم و انديشه در مواجهه با مقوله معرفتي مهمي نظير عقل را كسب آگاهي تاريخي روش‌مند از آراي دانشمندان حوزه‌هاي گوناگون علوم اسلامي و بررسي آن در ساحات مختلف و از مناظر گوناگون و حتي متضاد برشمرد و گفت: تحقق اين امر به شناسايي نظريه‌ها و تفسيرهاي موجود و كشف دگرگوني‌هاي پديد‌آمده در اين زمينه مي‌انجامد.
 
وي با اظهار تأسف از اين كه تاكنون با وجود كارهاي ارزشمندي كه در باب عقل صورت گرفته، اثري كه بازگوكننده ديدگاه‌هاي جريان‌هاي فكري جهان اسلام باشد، تدوين نشده است، گفت: در همين راستا كتاب «سرچشمه حكمت» به ارايه 10 مقاله از نويسندگان متعدد مي‌پردازد كه هر يك از آنها در بررسي عقل از زوايا و ديدگاه‌هاي گوناگون پرداخته‌اند.

خداياري به دو نكته مهم در تدوين مقالات اين اثر اشاره كرد و گفت: نخستين ويژگي، پرداختن به حوزه‌هاي متنوع و جريان‌هاي مهم فكري و گزينش عالماني است كه نماينده شاخص يك جريان معرفتي به شمار مي‌روند و ويژگي دوم، بهره‌گيري از نويسندگاني است كه در موضوع مورد نظر از دانش و توانايي لازم برخوردارند.

خداياري افزود: دو مقاله نخست اين اثر به قرآن و حديث اختصاص يافته است و در همين راستا مقالات «عقل از منظر قرآن كريم» و «عقل از ديدگاه احاديث» به تبيين ديدگاه قرآن و حديث درباره عقل مي‌پردازند. مقاله سوم با عنوان «عقل‌گرايي و نص‌گرايي در كلام اسلامي» نيز گزارشي تاريخي از سير و سرگذشت گرايش‌هاي عقلي و نقلي در حوزه كلام است.

وي ادامه داد: بررسي مقايسه‌اي عقل از ديدگاه معتزله و اشاعره، عقل از ديدگاه ابن‌سينا، عرفاي اسلامي، ملاصدرا، اخباريان و ميرزا مهدي اصفهاني، ديگر مقالات اين را تشكيل مي‌دهند. همچنين در موضوع فلسفه اشراق نيز مقاله‌اي در نظر گرفته شده بود كه به دليل پاره‌اي از مشكلات، نگارش آن به فرجام نرسيد. اميدوارم  اين كتاب، پيش‌درآمدي شايسته در زمينه مطالعات مقايسه‌اي در موضوعات اعتقادي و معرفتي باشد و براي علاقه‌مندان و پژوهشگران سودمند افتد.

كتاب «سرچشمه حكمت، جستارهايي در باب عقل» مجوز نشر را دريافت كرده است و به‌زودي از سوي موسسه فرهنگي نبأ منتشر و روانه بازار نشر مي‌شود.

کد مطلب : 55461