​''Câmi'ut-Tevârîh'' Dünya Miras Listesi'nde

 
Publish Date : Tuesday 31 October 2017 - 12:49
 
 
Reşidüddin Hamedani'nin kaleme aldığı ''Câmi'ut-Tevârîh'' UNESCO Dünya Miras Listesi'ne kayıt oldu. Eserin orjinali Tahran'da bulunan Gülistan Sarayında muhafaza ediliyor.
 
İran Kitap Haber Ajansı (İBNA) -  Modern anlamda ilk dünya tarihi kitabı kabul edilen bu eser, 1247-1318 yılları arasında yaşayan İlhanlı hükümdarı Gazan Han'ın emri ile veziri Reşîdüddîn tarafından oluşturmuştur. Dönemin Ortaçağ Avrupası,İslam Dünyası,Asya coğrafyasını bir araya toplayan eserde Âdem ve oğulları,İslam öncesi Pers hükümdarları,Hz. Muhammed ve Halifeler, Fars'da İslami hanedanlıklar (Gazneliler, Harezm şahları, İsmailler)Türkler,Çinliler,Yahudiler,
Frenkler,Hintler gibi konuları içerir. Eserde tarihi süreçler savaşlar,sosyal yaşam,günlük kıyafetler yeme içme kapları, savaş aletleri gibi bir çok Orta çağ detayı incelenebilir. 

Bu eser Türkiye’de de yayımlanmıştır. Kitabın tanıtım bülteninde şöyle okuyoruz; '' Eser üzerindeki ilk çağdaş/modern çalışmalar, birçok emsâlinde olduğu gibi Batılı araştırmacılar tarafından yapılmıştır. Avrupa, Amerika, Rusya, İran, Hindistan ve Arap dünyasında da büyük ilgi gören eserin, St. Petersburg, Bakü, Leningrad, New York, Tahran, Delhi ve Kahire'de yayımlanmış birçok neşri ve muhtelif dillere tercümeleri bulunmaktadır.

Ülkemizde ise esere gereken ilginin gösterildiğini söylemek zordur. Birçok araştırmacı tarafından istifade edilmesine rağmen eserin Ahmet Ateş'in yayımladığı Gazneliler ve Selçuklular bahsi dışında başka bir bölümünün veya tamamının neşri mevcut olmadığı gibi, çok yakın bir zamanda Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlanmış olan İlhanlılar bahsi dışında Türkçe tercümesi de bulunmamaktadır.

Elinizdeki bu kitap, Câmi'ü't-Tevârîh'in ikinci cildinde yer alan Zikr-i Târîh-i Âl-i Selçuk tercümesinin gözden geçirilmiş ve tashih edilmiş yeni baskısıdır. Tercümenin yanında Reşîdü'd-dîn'in Selçuklularla ilgili verdiği malumat, döneme ait diğer kaynaklarla karşılaştırılarak ilâve bilgiler ve notlar eklenmiş, metinde geçen tarihî hadiseler, tabir ve terimler ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Bu bakımdan elinizdeki kitabın sadece bir tercüme değil, başlı başına bir araştırma/inceleme eser olduğu söylenebilir.

Türk tarihinin temel kaynaklarından biri olan Câmi'ü't-Tevârîh'in, emsâli birçok eser gibi muhtelif dillere tercüme edilmesine rağmen bugüne kadar Türkçeye çevrilmemiş olması büyük kayıptır. Bu durumun temel sebebi, ülkemizde bu eserleri tercüme edecek filolog, tarihçi ve yazarların bulunmaması değil, hakkıyla yapılmış tercüme çalışmalarının bile harcanan mesaiye, sarf edilen bin bir emeğe ve gösterilen dikkat ve titizliğe rağmen hak ettiği ilgi ve değeri görmemesidir.

Bütün insanlığın ortak mirası olarak kabul edilen evrensel değerlere sahip kültürel ve doğal varlıkları dünyaya tanıtmak, toplumda söz konusu evrensel mirasa sahip çıkacak bilinci oluşturmak ve çeşitli sebeplerle bozulan, yok olan kültürel ve doğal değerlerin yaşatılması için gerekli işbirliğini sağlamak amacıyla UNESCO'nun 17 Ekim – 21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te toplanan 17. Genel Konferansı kapsamında, 16 Kasım 1972 tarihinde “Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme” kabul edilmiştir. 14.04.1982 tarih ve 2658 sayılı Kanunla katılmamız uygun bulunan bu Sözleşme, 23.05.1982 tarih ve 8/4788 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanarak, 14.02.1983 tarih ve 17959 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanmıştır.
 
Uluslararası önem taşıyan ve bu nedenle takdire ve korunmaya değer doğal oluşumlara, anıtlara ve sitlere ''Dünya Mirası'' statüsü tanınmaktadır. Sözleşmeyi kabul eden üye devletlerin UNESCO'ya başvurusuyla başlayan ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) ve Uluslararası Doğayı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) uzmanlarının başvuruları değerlendirmesi sonunda tamamlanan bir işlem dizisinden sonra aday varlıklar Dünya Miras Komitesinin kararı doğrultusunda bu statüyü kazanmaktadır.
 
2017 yılı itibariyle Dünya genelinde UNESCO Dünya Miras Listesi’ne kayıtlı 1073 kültürel ve doğal varlık bulunmakta olup bunların 832 tanesi kültürel, 206 tanesi doğal, 35 tanesi ise karma (kültürel/doğal) varlıktır. Her yıl gerçekleşen Dünya Miras Komitesi toplantıları ile bu sayı artmaktadır.
Share/Save/Bookmark
haber kodu: 253551