​Ayetullah el Uzma Seyid Musavi Erdebili Hakk'ın Rahmetine Kavuşmak

 
Publish Date : Wednesday 23 November 2016 - 15:46
 
 
En önemli Şii taklit mercilerinden olan Ayetullah el-Uzma Musevi Erdebili öğle saatlerinde hayata gözlerini yumdu.
 
İran Kitap Haber Ajansı (İBNA) - En önemli Şii taklit mercilerinden ve aynı zamanda yargıtay eski başkanı Ayetullah el-Uzma Musevi Erdebili, pazartesi günü kalp yetmezliğinden hastaneye kaldırılmış ama malesef tüm mudahalelere rağmen komaya girmişti.

Büyük din adamı bugün 91 yaşında hakkın rahmetine kavuştu.

Hz. Ayetullah Uzma Musavî Erdebilî, 28 Ocak 1926 yılında Erdebil şehrinde dünyaya geldi. Babası Seyyid Abdurrahim, dönemin ünlü din âlimlerindedi.

Ayetullah Uzma Musavî Erdebilî, öğretimine altı yaşında mektephaneye girerek başladı. Orada, Kur'an, İlmihâl (ahkâm), Gülüstan, Tenbih-ul Gafilin, Nisabus Sibyan, Gülzar-ı Bahar, Ebvabu'l-Cinan, Mecalisu'l-Muttakin, Tarih-i Mu-cem, Durre-i Nadiri, Tarih-i Vessaf, Hesap, Farsça ve diğer bazı kitapları öğretmenlerinin huzurunda okudu. 1939 yılında Arapça eğitimine başladı. 1940 yılında dini ilimlere devam etmek için Erdebil şehrindeki Molla İbrahim Medresesi'ne girdi.

Ayetullah Uzma Musavî Erdebilî, 1943 yılının Ramazan ayında Kum şehrine hicret ederek, tahsiline orada devam etmeye karar verdi. Feyziye Medresesi'nin bir odasına yerleşti. Kum'daki ikameti yaklaşık üç yıl sürdü.

Bu müddet içerisinde Lüm'ateyn, Resail, Mekasib, Kifayeteyn, Haric-i Usul derslerinden u-mum ve husus, mutlak ve mukayyed, mücmel ve mübeyyen bahislerini, bir miktar Kur'an tefsiri, Felsefe de Manzume'nin Vücud-i Zihnî bahsini ve Meybudi'nin Şerh-i Hidaye'sini okudu. Aynı zamanda Meâlim, Lüm'ateyn ve Kavanin dersleri verdi.

Ayetullah Uzma Musavî Erdebilî, Kum İlim Havzası öğrencilerinden üç kişiyle birlikte Necef e hicret etmeye karar verdiler. Ayetullah Uzma Erdebilî, Necefde ikamet ettiği müddet içerisinde usul-u fıkıhta kat' ve zan, beraat ve iştigal ve mebahis-i elfazm bir miktarını; fıkıhda a'dad ve evkat-ı salat, kıble, libas-ı musal-li, mekan-i musalli, halel-i salat ve mekasib bahislerini merhum Ayetullah Uzma Hoi'nin huzurunda; tehareti abdestin sonuna kadar merhum Ayetullah Uzma Hekim'in huzurunda; içtihat ve taklit konularını merhum Ayetullah Uzma Mirza Abdulhadi Şirazi'nin huzurunda; bey' kitabının evvelini merhum Ayetullah Uzma Milani'nin huzurunda; bey'us sabiyi merhum Ayetullah Uzma Şeyh Muhammed Kâzım Şirazî'nin huzurunda; Urvet-ul Vuska kitabının bir miktarını merhum Ayetullah Uzma Şeyh Muhammed Kazim Al-i Yasin'in huzurunda; felsefede tabiiyyat'tan Menzume'nin sonuna kadar merhum Sadra'nın huzurunda; okudu.

Irak'ın iç durumunun karışması ile Ayetullah Uzma Musavî Erdebilî İran’a döndü. Ayetullah Uzma Musavî Erdebilî'nin Kum'daki faaliyetlerinden birisi de, Kur'an'la ilgili çalışmaları idi. Haftada iki gün havzanın değerli âlimleriyle Kur'an tefsiri toplantısı yapıyordu. Bu toplantı kendisinin Kum'daki ikameti boyunca devam etti, Kum'dan ayrıldıktan sonra da toplantının diğer üyelerince devam ettirildi ve şimdiye kadar (1999) da devam etmektedir. Onun Kur'an toplantıları Erdebil ve Tahran'daki ikameti süresince de devam etti. Şimdi de asıl faaliyetlerinden birisi, Kur'an ilimleri ve tefsir çerçevesindedir. Bu mütalaalarının özeti olarak bazen çeşitli dergilerde makaleler yayınlanmaktadır.

İslami ilimler öğrencileri için haric-i fıkıh ve usul ile Manzume'nin birinci cildini; üniversite öğrencileri için Usul-i Felsefe ve Reviş-i Realizm kitabını, tekâmül, tarih felsefesi, diyalektik ve tezat konularının tedrisi; camiye gelenler için tefsir dersleri, çeşitli gruplarla felsefenin temelleri hakkında konuşmalar ve tartışmalar; Kur'an ilimleri konusunda çeşitli mütefekkir gruplarla araştırmalar, Ayetullah Uzma Erdebilî'nin Tahran'daki ikameti boyunca yaptığı faaliyetlerdendir.

Bu faaliyetler o kadar genişledi ki rejim tedirgin olmaya başladı. Sonuçta SAVAK memurları, araştırma merkezine saldırarak orada bulunan bütün eşyaları yağma edip, kütüphaneyi darmadağın ettiler. Ardından araştırma notlarını götürüp, merkezin kapanmasına sebep oldular.

İran İslam Devriminin kazanması ile Erdebili'nin hayatı da değişti.İnkılâbın ilk on yılı müddetinde Ayetullah uzma Erdebili’nin ilmi ve kültürel faaliyetleri farklı ve şekilde devam etti. Kendisinin yeni çalışmaları arasında, ceza ve hukuk kanunlarının düzenlenmesi ve bunların İslam dini ve fıkhı ile uyumluluğunun sağlanması bulunmaktaydı. İnkılâp öncesi kanunlar genellikle Avrupa kanunlarından alınmış olmasından dolayı yeni kanunların düzenlenmesi çok vakit gerektiren bir işti. Bu amaçla fakihler ve hukukçulardan oluşan bir heyet kuruldu ve bu vesileyle yeni kanunlar İslam kanunlarına uygun olarak düzenlendi.

Diğer taraftan bazen mahkemelerde kanunlarda öngörülmeyen durumlar meydana geliyordu. Hâkim bu konularda fıkıh ve hukuk kitaplarından hüküm çıkaramıyordu. Bu durumlardaki yönlendirme ve şer’i hükümleri çıkarma işi, ayrıca onun meşguliyetlerinden idi.

Yargı gücünün bir diğer sorunu da, emekliliğe ayrılan veya görevden alınan hâkimlerin yerine atanacak kimselerin idari işleri bilmemeleriydi. İslam’a göre hâkimin şartlarından birinin fıkhi konularda içtihada ulaşmış olması gerektiğinden hâkimlerin havza ulemasından olması gerekiyordu. Fakat kum ve Necef ilim havzalarında daha çok namaz. Oruç gibi ibadet konuları okutulduğundan kadılık, hudud, diyat, kısas kitaplarının tedrisi ilim havzalarında fazla yaygın değildi. Yargı organında çalışanlar çoğunlukla İslam hukuk bilgisine fazla sahip değildiler.

Diğer taraftan kadılıkla ilgili konuları içeren kitaplar, bugünkü toplumların tüm sorunlarını kapsamıyordu. Bütün sorunlar birleşerek Yargı Gücü için büyük müşküller yaratmıştı. Bu sorunların halli için, Ayetullah Uzma Erdebilî, haric-i kaza dersinin tedrisine başladı. Aynı zamanda "Fıkhu'l-kada" kitabını yazdı. Bu kitapta eski fıkıh kitaplarının metinlerinde olmayan şimdiki toplumların büyük gereksinim duyduğu yeni konuları inceledi. Başka bir ilmi faaliyeti de, ülkedeki yaygın ticaret, para, banka işleri ve bunlara hâkim olan iktisadi sistem vb. konularda ilmi ve fıkhi araştırmaları olmuştur. Bu konuların incelenmesi yeni kurulan bir İslam Cumhuriyeti'nde çok büyük bir gereksinim idi ve daha önce bu konularda geniş çalışmalar yapılmamıştı. Bu çerçevede Ayetullah Uzma Erdebilî, kapitalist ve sosyalist ekonomi sistemleri ve bunların İslam'ın ekonomi sistemiyle kıyaslanması hakkında geniş mütalaalarda bulundu. Bu mütalaalarının sonuçlarını kitap haline getirdi.

Ayetullah el Uzma Seyid Musavi'nin yayınlanmış bazı eserleri;  Fıkh-ul Kaza , Fıkh-ul Hudut ve Ta'zirat, Fıkh-ud Diyat, Fıkh-ul Kısas, Fıkh-uş Şirketi ve't-Te'min, Fıkh-uş Şehadat, Hıyarat-ul Mekasib'e Haşiye, Haric-i Usul Dersleri, Cemal-i Ebha (Bahaîliğin reddi), Kur'an tefsirinde makaleler, Ahlak (Müfıd Üniversitesi'ndeki tedrisler), İktisat (dört cilt), Kitap ve Sünnete Göre İktisat.
Share/Save/Bookmark
haber kodu: 242810