''İbn-i Heysem Risâleleri'' Raflarda

 
Publish Date : Monday 22 February 2016 - 15:39
 
 
''İbn-i Heysem Risâleleri'' ünlü bilimadamı İbn-i Heysem'in fizik, matematik ve felsefe konularında yazdığı risâlelerden oluşuyor. Eser İhsan Mukaddes tarafından hazırlanmış ve Farsça'ya tercüme edilmiştir.
 
Niluberg yayınevi'nin müdürü ve çevirmen İhsan Mukaddes İran Kitap Haber Ajansı (İBNA)'yla yaptığı röportajda; '' 'İbn-i Heysem Risâleleri'' ünlü müslüman bilimadamı Hasen bin Hasen bin Heysem'in astronomi, fizik, matematik ve geometri konularında yazdığı makalelerden oluşuyor.'' Dedi.

Batı ilim dünyâsında Alhazen adıyla tanınan. İbn-i Heysem, 965 senesinde Basra şehrinde doğdu. Tahsîle burada başladı. Yine zamanının yüksek din ve fen ilimlerini de burada öğrendi. Tahsilinin bir kısmını tamamladıktan sonra, Bağdâd’a giderek bilhassa; matematik, fizik, mühendislik, astronomi, meteoroloji gibi fen ilimlerini öğrenip, bu hususta büyük bir şöhrete kavuştu.

 Öğrendiklerini uygulama safhasına koymak için çok gayret gösterdi. Bir çok önemli netîceler ve başarılar elde etti. O zaman cehlin içinde bulunan ve karanlık günler yaşayan Avrupa ve diğer yerlere; İslâm âleminde ilim, kültür ve parlak medeniyet ışıklarını sunan binlerce âlimden biri de İbn-i Heysem olmuştur.

İbn-i Heysem’in başarıları diğer memleketlerde duyulunca, Mısır’da hüküm süren şiî-Fâtımî Devleti hükümdarlarından el-Hâkim kendisini Mısır’a davet etti. İbn-i Heysem, Mısır’a gitmeden önce, Nil nehri ile ilgili bir sulama projesi ve bâzı teknik çalışmalarda bulunmuş, Nil nehrinden nasıl istifâde edilebileceğini araştırmıştı. Projesini Fatımî Sultânı el-Hâkim’e açıklayınca, sultan projenin gerçekleştirilmesi için ona her türlü yardımı yapacağını bildirdi. İbn-i Heysem, Nil nehri boyunca ilmî ve teknik incelemelerde bulundu. Yaptığı projelerin başarılı bir şekilde uygulanmasının o günkü şartlarda mümkün olmadığını görünce, hükümdardan af diledi. 

İbn-i Heysem, el-Hâkim’in kendisi hakkında kanâatlerinin değişmesinden korkarak, gözden ırak bir yere çekilip hükümdardan uzak durmağa karar verdi. Gizlice ilmî çalışmalarını sürdürerek bir çok eser yazdı. İlim tarihçilerine göre, İbn-i Heysem’in hayâtının bu dönemi en verimli ve başarılı devri olmuştur. 1038 senesinde Kâhire’de vefat eden İbn-i Heysem, Bîrûnî ve İbn-i Sînâ ile çağdaştı.

İbn-i Heysem, çağının bütün ilimlerinde otorite idi. Fevkalâde keskin bir görüş, anlayış, muhakeme ve zekâya sahipti. Aristo ve Galen’in (Batlemyüs’ün) eserlerini inceleyerek hatâlarını gösterdi. Bunları özetleyerek Arabça’ya tercüme etti. Aynı zamanda tıb ilminde de derinleşmişti. Geometriyi mantığa uyguladı. Euclid ve Apellenius’un geometrik ve sayısal metodlarım geliştirdi ve pratik uygulama alanlarını işaret etti. Geometri ve matematiğin inşaatçılık alanında uygulanmasında katkıda bulundu. 
Share/Save/Bookmark
haber kodu: 233619