خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - آخرين عناوين دین‌ :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/religion Mon, 09 Dec 2019 14:02:41 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Mon, 09 Dec 2019 14:02:41 GMT دین‌ 60 ​ثبت نام هجدهمین آزمون سراسری قرآن و عترت تمدید شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284459/ثبت-نام-هجدهمین-آزمون-سراسری-قرآن-عترت-تمدید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان، فیروز فاضلی با اعلام این خبر، افزود: این آزمون در رشته‌های ترجمه و مفاهیم قرآن کریم، روخوانی قرآن کریم، معارف اهل بیت(ع)، حفظ قرآن کریم،‌ سبک زندگی و سیره معصومین(ع)؛ سوم بهمن ماه ۱۳۹۸ برگزار می‌شود و به افرادی که در این آزمون حد نصاب نمره را دریافت کنند، گواهی‌نامه شرکت در آزمون و لوح شرکت در مسابقات تعلق می‌گیرد.   مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان ادامه داد: علاقه‌مندان می‌توانند با ورود به سامانه آزمون‌های سراسری قرآن و عترت به آدرس www.quranedu.ir نسبت به ثبت‌نام از میان رشته‌های آزمون، شامل حفظ قرآن کریم، ترجمه و مفاهیم قرآن کریم، معارف اهل بیت(ع) و رشته‌های الکترونیکی اقدام نمایند.   وی خاطرنشان کرد: هجدهمین دوره آزمون سراسری حفظ و مفاهیم قرآن در رشته‌های تفسیر سوره بقره، ترجمه و درک معانی سوره بقره، حفظ و ترجمه نهج‌البلاغه، حفظ و ترجمه صحیفه سجادیه و نیایش‌های امام سجاد(ع)، حفظ جزء ۳۰، حفظ جزء اول، حفظ سوره بقره، حفظ پنج جزء اول، حفظ ۱۰ جزء اول، حفظ ۱۵ جزء اول، حفظ ۲۰ جزء اول، حفظ ۲۵ جزء اول، حفظ کل قرآن کریم،‌ سبک زندگی و سیره معصومین(۱ و ۲) و روخوانی قرآن برپا می‌شود. ]]> دین‌ Mon, 09 Dec 2019 10:25:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284459/ثبت-نام-هجدهمین-آزمون-سراسری-قرآن-عترت-تمدید تفکر انتقادی در «نیم فاصله» بررسی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284259/تفکر-انتقادی-نیم-فاصله-بررسی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران‌(ایبنا)، «تفکر انتقادی» از دیگر نشست‌های هفتگی «نیم‌فاصله، دانشگاهیان در فضای عمومی» چهارشنبه‌(۲۰آذرماه) در سالن سرای کتاب موسسه خانه کتاب بررسی می‌شود. در این نشست، مصطفی مهاجری از پژوهشگاه دانش‌های بنیادی با نگاهی به کتاب thinking, fast and slow درباره تفکر انتقادی صحبت می‌کند. علاقه‌مندان برای حضور در این نشست می‌توانند چهارشنبه‌(۲۰ آذرماه) ساعت ۱۵ به سالن سرای کتاب به نشانی خیابان انقلاب اسلامی، بین خیابان‌های فلسطین و برادران مظفر جنوبی، پلاک ۱۰۸۰، طبقه منهای دو مراجعه کنند. ورود عموم به این نشست آزاد است. ]]> مدیریت‌کتاب Mon, 09 Dec 2019 08:28:01 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284259/تفکر-انتقادی-نیم-فاصله-بررسی-می-شود «سلونی قبل ان تفقدونی» تألیف آیت‌الله جوادی آملی رونمایی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284434/سلونی-قبل-ان-تفقدونی-تألیف-آیت-الله-جوادی-آملی-رونمایی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، همزمان با هفته پژوهش، مراسم رونمایی از کتاب گرانسنگ «سلونی قبل ان تفقدونی» تحریر نهج البلاغه؛ تالیف حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی در محل سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.   این مراسم یکشنبه ۲۴ آذرماه از ساعت ۱۴ تا ۱۶ در محل سازمان اسناد و کتابخانه ملی به آدرس تهران، خیابان بزرگراه حقانی(غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو حقانی، بلوار کتابخانه ملی، سالن قلم برگزار خواهد شد.   در این مراسم آیت‌الله مقتدایی، سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و آیت الله محقق داماد سخنرانی خواهند کرد. ]]> دین‌ Mon, 09 Dec 2019 07:31:29 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284434/سلونی-قبل-ان-تفقدونی-تألیف-آیت-الله-جوادی-آملی-رونمایی-می-شود ​رونمایی بخشی از اسناد مربوط به رهبر معظم انقلاب در کتابخانه ملی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284439/رونمایی-بخشی-اسناد-مربوط-رهبر-معظم-انقلاب-کتابخانه-ملی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی سازمان اسناد وکتابخانه ملی ایران، یکی از این اسناد که مربوط به سال 1345 است برای نخستین بار در هفتمین نمایشگاه تاریخ محلی موزه کتاب و میراث مستند سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در معرض دید عموم قرار می گیرد.   همچنین اصل دست نوشته حضرت آیت‌‎الله خامنه ای در ذیل یکی از شماره‌های مجله گنجینه (از مجلات چاپ شده سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران) در این نمایشگاه قابل مشاهده است.   از دیگر اسناد مربوط به رهبر معظم انقلاب در این نمایشگاه می توان به دست نوشته دیگری از ایشان در نخستین صفحه از کتاب مجمع الاصناف (شهرآشوب) که در سال 1375 از سوی مقام معظم رهبری به کتابخانه ملی ایران اهدا شد، اشاره کرد.   در کنار دست نوشته‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی، عکس هایی از حضور ایشان در تظاهرات سال 1357 در مشهد مقدس به چشم می‌خورد.   آیین گشایش هفتمین نمایشگاه استانی موزه کتاب و میراث مستند ایران با عنوان «خراسان سرزمین خورشید» برگزار می‌شود.   این نمایشگاه (دوشنبه 18 آذرماه) ساعت 12:30 به همت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و همراهی استانداری خراسان رضوی و نهادهای فرهنگی- پژوهشی استان در تالار قلم همایش‌های بین‌المللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار خواهد شد.   استاندار خراسان رضوی، برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و نیز مقامات، مشاهیر، مفاخر استانی و جمع کثیری از اساتید دانشگاه، دانشجویان، اصحاب قلم، اهالی هنر و تاریخ در این آیین حضور خواهند داشت.   از برنامه‌های جانبی هفتمین نمایشگاه تاریخ محلی می‌توان به اجرای موسیقی توسط حجت اشرف زاده خواننده زاده نیشابور و نیز قرعه کشی اهدای کمک هزینه سفر به مشهد مقدس برای هشت نفر از شرکت کنندگان اشاره کرد. ]]> دین‌ Mon, 09 Dec 2019 05:28:56 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284439/رونمایی-بخشی-اسناد-مربوط-رهبر-معظم-انقلاب-کتابخانه-ملی اگر انقلاب را تجربه بشری ندانیم، ایراداتش را نمی‌پذیریم http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/284324/اگر-انقلاب-تجربه-بشری-ندانیم-ایراداتش-نمی-پذیریم خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- احمد ابوالفتحی: محمدرضا زائری، روحانی صریحی است که خود را در مقام یک منتقد اجتماعی قرار داده است. او در همین گفت‌وگو می‌گوید گویی روی یک برج دیدبانی قرار دارد و در حال هشدار دادن است ولی هم از سوی دشمنان در معرض حمله است و هم از سوی آنان که برای هشیار کردنشان در حال تلاش است. این گفت‌وگو به کتابی می‌پردازد که به گفته زائری مروری بر روند چهل ساله انقلاب اسلامی را در خود جای داده است. شاید اگر گفت‌وگو یک ماه پیشتر صورت می‌گرفت روند دیگری را طی می‌کرد اما شرایط دست به دست هم داد تا مسیر گفت‌وگو به بهانه کتابی که به مرور روند چهل ساله انقلاب می‌پردازد، به پرسش از چهل‌ویکمین سال انقلاب هم ختم شود. به اعتقاد زائری ما نیازمند تمرین گفت‌وگو هستیم. این گفت‌وگو را هم می‌توان تمرینی برای تفاهم تلقی کرد و نوعی هشدار از همان جنس که زائری به آن معتقد است:   چرا تقاطع انقلاب؟ چه شد که این نام را برای کتاب انتخاب کردید؟ ما به جهت زمانی در حال حاضر در مقطعی متفاوت و خاص هستیم. مقطعی که هم نسل جدیدی که در کشور حضور فعال دارد متفاوت با نسل‌های قبل است و هم شرایطی که در کشور وجود دارد اوضاع و احوال دیگری را رقم می‎زند. مجموع این شرایط گویی ما را در سر چهارراه و تقاطعی قرار داده است. در چنین شرایطی اولاً انقلاب نیازمند بازخوانی جدی خود است و هم همراهان انقلاب نیازمند آگاهی و بصیرتی جدی هستند.   یادداشت‌های «تقاطع انقلاب»​ مختص این کتاب نیست و پیش از این منتشر شده‌اند. درست است؟ بله. بخش عمده این یادداشت‌ها پیش از این منتشر شده است. البته باید این را نیز مدنظر قرار داد که یک جنبه از کتاب مرور همه دیدگاه‌هایی است که من در مقطع زمانی نوشتن کتاب داشته‌ام و جنبه دیگری از کتاب، تاملی است که در مقدمه کتاب داشته‌ام و تلاش کرده‌ام با تمرکز بر دو مفهوم مشارکت و جمهوریت افقی نظری را برای مخاطبان کتاب بگشایم.   در مقدمه کتاب شما بر دو محور اساسی تاکید شده است؛ انعطاف و پذیرش دیگری. از دیگر مباحث مورد تاکید شما در مقدمه ایستادن بر سر برخی اصول است. اصولی که انقلابی توصیف می‌شوند. اصول مدنظر شما اما به گمانم تا حدودی محتاج تبیین هستند. این اصول چیستند؟ ابتدا کمی بخش اول پرسش شما بپردازم. تحقق دو محوری که اشاره کردید با مشارکت عمومی و حضور مردم ممکن می‌شود. ما به این وجه انقلاب اسلامی کمتر پرداخته‌ایم. شاید به این دلیل که نظریه‌پردازان انقلاب به این موضوع کمتر توجه داشته‌اند و در کنار آن مسائلی که گریبانگیر انقلاب شد نیز در این زمینه موثر بود. در هر صورت و به هر دلیل ما به مسئله مشارکت مردمی توجه چندانی نداشته‌ایم. روزی یکی از دوستان از من پرسید اگر به کارنامه انقلاب بخواهی نمره بدهی چگونه نمره خواهی داد. پاسخ من این بود که به انقلاب بر مبنای چهار شعار استقلال، آزادی، جمهوری، اسلامی باید نمره داد. واقعیت این است که در بحث آزادی و جمهوریت نمره ما چندان مناسب نیست و البته در حوزه استقلال و اسلامیت نمره قابل قبولی می‌گیریم. اساس نظام ما مردم هستند و مشروعیت نظام هم به رای آری مردم است و ما امروز هم باید این را مدنظر داشته باشیم. امام نیز در آغاز انقلاب می‌گفتند اینکه پدران ما برای ما تصمیمی گرفته‌اند ملاک و معیار نیست. امروز هم ما باید این حق را به نسل جدید بدهیم تا آگاهانه انتخاب کند. اگر حضور آگاهانه در عرصه انقلاب را نتوانیم ایجاد کنیم، اگر زمینه‌های مشارکت آگاهانه مردم و مخصوصاً نسل جدید را در عرصه دفاع از انقلاب نتوانیم فراهم کنیم، انقلاب در معرض آسیب‌های جدی خواهد بود و به مرور دیگر انقلاب اسلامی نخواهد بود و تبدیل می‌شود به یک ساختار حکومتی بی‌روح و بی‌طراوت.   سوال قبل را به شکل دیگری طرح می‌کنم. اگر به جای اصول از آرمان‌ها سخن بگوئیم، آرمان‌های انقلاب که باید برای نسل جوان تبیین بشود چیستند؟ آرمان‌ها همان شعارهایی است که مردم در تظاهرات‌ها می‌دادند. ما که نمی‌توانیم به صورت ذهنی و بر مبنای میل خودمان آرمان‌ها را تعیین کنیم. مهم‌ترین این شعارها آزادی، عدالت، مبارزه با فساد و توجه به اسلام در زمینه قانون‌گذاری است. در راس همه هم به نظر من این بود که مردم از فساد و آلودگی نظام شاه به ستوه آمده بودند. اگر ما نتوانیم نسل جوان را نسبت به تحقق این شعارها و آرمان‌ها قانع کنیم ساختار از درون خواهد پوسید و دستاوردها متاسفانه از دست خواهند رفت.   مخاطب یادداشت‌هایی که در کتاب شما گرد آمده‌اند چه کسانی هستند؟ جوانان؟ مردم؟ مسئولین؟ به‌نظر می‌رسد شما بیش از همه در یادداشت‌هایتان مسئولین را مورد خطاب قرار می‌دهید. اما در این گفت‌وگو سخن شما این است که باید جوانان را متقاعد کرد... حرف من خطاب به مسئولان این است که ای مسئولان! اگر جوانان را نتوانید متقاعد کنید مخاطب خود را از دست می‌دهید. به یک معنا در واقع مخاطب کتاب نه صرفاً مسئولان به معنای منصب سیاسی و رسمی، بلکه کسانی که می‌خواهند برای حفظ انقلاب کاری بکنند و نقش‌آفرین باشند. در کتاب‌های دیگر من نظیر «حجاب بی‌ حجاب»، «گاف فرهنگ»، «سبک زندگی» و... مخاطب قشر جوان نخبه فعال فرهنگی و مشارکت‌جو در عرصه‌های اجتماعی است. یعنی کسی که یا امروز مسئولیتی دارد یا در سال‌های آینده در جایگاهی قرار خواهد داشت که می‌تواند اثرگذار باشد. سعی کتاب تاثیر گذاشتن بر دیدگاه چنین فردی است.   رویکرد کتاب شما در زمینه تاثیرگذاری بر دیدگاه‌‎ها صرفاً از جنس عبرت‌انگیزی و پند دادن است و یا راهکارهای دیگری را هم در کتاب مدنظر داشته‌اید؟ در برنامه نظری خودتان از اساس برای صورت‌بندی دقیق مسئله راهکارهای تقویت یک نظام انقلابی مردم‌محور و مشارکت‌جو برنامه‌ای دارید؟  برای هر اقدامی ما نخست باید تجربه گذشته را مرور کنیم و تلاش این کتاب مرور تجربه چهل ساله انقلاب است. موضع رهبر انقلاب هم در بیانیه گام دوم انقلاب این بود که ما در برابر یک روند چهل‌ساله دیگری قرار گرفته‌ایم. حرف این کتاب این است که ما برای هر برنامه و نقشه درباره آینده لازم است تجربه گذشته‌مان را مرور کنیم. کتاب می‌خواهد مخاطبش را به این نقطه برساند که انقلاب اسلامی یک تجربه بشری است. اگر ما انقلاب را یک تجربه بشری نبینیم و تنها بر وجوه قدسی‌ای که آنها هم در انقلاب وجود دارند تکیه کنیم، اشتباهات انقلاب بسیار بزرگ به چشم خواهند آمد و دستاوردهایش کوچک دیده خواهند شد. اگر من بپذیریم این انقلاب یک تجربه بشری بوده است به طور طبیعی ایرادهای انقلاب را خواهم پذیرفت و می‌توانم به مخاطبم توضیح دهم که اگر در آن روزهای بلبشوی اول انقلاب که در نمونه‌های مشابه هیچ چیزی از آن دوران سالم باقی نمانده است، اگر آقای خلخالی اعدام‌هایی را انجام داده است، از آن اعدام‌ها برخی درست بوده‌اند و برخی غلط. چون آقای خلخالی هم یک انسان معمولی و جائزالخطا بوده است. اما اگر من تمام تمرکزم را بر ارزش‌های قدسی و عنایت الهی بگذارم، آن وقت مخاطب من حق خواهد داشت که از من بپرسد این عنایت الهی چرا این‌قدر دچار ایراد است.     صدای شما در ساخت قدرت چه میزان شنیده می‌شود؟ آیا از اساس در برقراری ارتباط با مخاطبان خود موفق بوده‌اید؟ صدای من خیلی کم شنیده می‌شود و صدای ضعیفی است اما این باعث نمی‌شود من شمع را روشن نگه ندارم. اما حداقل اثری که کار من دارد این است که نسل‌های آینده در مرور گذشته خواهند دید که کسانی بوده‌اند که به اندازه خودشان تلاش کرده‌اند مسیری را پیش ببرند.   یادداشت‌های شما در آستانه چهل‌سالگی انقلاب نوشته شده‌اند ولی در حال حاضر و پس از رخدادهایی که در آبان ماه امسال به وجود آمد، این حس به مخاطب منتقل می‌شود که در لحظه چهل‌ویک سالگی انقلاب گویی حرف‌های کتاب شما کهنه شده است. البته شاید این حس موقت و گذرا باشد. شما اگر بخواهید پس از رویدادهای اخیر این کتاب را بازبینی کنید، آیا باز هم آن را به همین شکل منتشر خواهید کرد؟ این یادداشت‌ها طی زمان‌های مختلف نوشته شده‌اند و طبیعتاً اگر در یک زمان مشخص بخواهیم آنها را بازنویسی کنیم ممکن است تغییراتی در آنها پدید بیاید ولی اتفاقاً من اصرار داشتم مقالات با همین شکل فعلی منتشر شوند، به این دلیل که معتقدم کارنامه‌ای از هشدارها و بیدارباش‌ها باشد که در آینده می‌تواند مرور آنها معنای دیگری داشته باشد. این نوشته‌ها شبیه به نامه‌های یک پرستار درباره یک مریض به رئیس بیمارستان است. در طول این یادداشت‌ها پرستار در حال تلاش است که بگوید یکی از دکترها بی‌توجه است، یکی از دکترها دارد خیانت می‌کند و در نتیجه این موارد داروی بیمار به موقع نمی‌رسد. بعدتر اگر مشکلی برای بیمار پدید آمد آن پرستار وظیفه خود را انجام داده است و درباره اخلالی که در وضعیت مریض صورت می‌گیرد هشدار داده است و نمی‌شود او را شماتت کرد. ما باید جرئت و صراحت این اعتراف را داشته باشیم که انقلاب اسلامی مثل همه تجربه‌های بشری در معرض تهدید است. اگر آنچنان که لازم است بتوانیم اشتباهات را بپذیریم و ترمیم کنیم، می‌توانیم از آسیب‌های ممکن گذر کنیم ولی اگر اشتباهات تصحیح نشود ما آسیب‌های جدی خواهیم دید و به طور طبیعی این کتاب روی این نکته تاکید می‌کند و تلاش می‌کند خواننده را هم به این جرئت و جسارت برساند که نقش مردم را جدی‌تر ببیند و او را به این نتیجه برساند که لازم است برای حفظ انقلاب به‌جای شعار دادن به میدان عمل بیاییم و مردم را قانع کنیم. اگر موفقیت‌هایی داشته‌ایم آنها را عرضه کنیم و اگر قصوری داشته‌ایم صادقانه آنها را بپذیریم و در جهت تغییر آن اشتباهات بکوشیم.   چقدر به این تغییر امیدوار هستید؟ سوال سختی است. به این دلیل که امیدواری تابعی است از اقدام کسانی که باید به میدان بیایند. به عنوان مثال اگر من ده دقیقه قبل از اینکه زمان قرارمان برای این مصاحبه سر برسد با شما تماس می‌گرفتم و می‌گفتم کرج هستم ولی خودم را می‌رسانم، قطعاً امیدواری شما برای آنکه من به موقع برسم متفاوت بود با اینکه تماس بگیریم و بگویم من میدان انقلاب هستم و تا ده دقیقه دیگر خودم را می‌رسانم. واقعیت این است که در حال حاضر آنچه من از مسئولان امر می‌بینم امیدواری چندانی ایجاد نمی‌کند. اولین مشکل هم به گمانم این است که دست‌اندرکاران امور از واقعیت‌های اجرایی فاصله دارند. یکی از خطرها این است که واقعیت را نبینیم. همانقدر که سیاه‌نمایی خطرناک است، سفیدنمایی هم خطرناک است.   در یکی از یادداشت‌های کتاب هم به همین مقوله سفیدنمایی پرداخته‌اید. بله. بعضی از دوستان ما در طول سال‌ها گله می‌کرده‌اند که تو مشغول سیاه‌نمایی هستی. گله من به آنها هم این بوده که اگر این سیاه‌نمایی است شما هم مشغول سفیدنمایی هستید. آنچه ما برای اقدام نیازمندش هستیم آن است که واقعیت‌ها را آنگونه که هست ببینیم. اگر ما در انقلاب رویش‌هایی داشته‌ایم، ندیدن رویش‌ها ظلم است و اگر ریزش‌هایی داشته‌ایم ندیدن ریزش‌ها و نپرسیدن از چرایی آنها هم ظلم است. هر دوی اینها هم به کشور و هم به خودشان آسیب می‌زنند. آسیبی که گروه اول به خودشان می‌زنند این است که هر بار با امیدواری تلاش می‌کند انقلاب را شکست دهند موفق نمی‌شوند و متوجه می‌شوند که در برآوردها اشتباه کرده‌اند. آسیب دوم هم این است که مسئولان ما هر گاه می‌خواهند دلخوش باشند و چشمشان را به روی واقعیت‌ها ببندند، اشتباه می‌کنند و باعث به وجود آمدن مشکلاتی در سطح جامعه می‌شوند. مشکلاتی که در واقع به مرور پایه‌های انقلاب را دچار آسیب می‌کند.   در چند ماهی که از انتشار کتاب گذشته است، در آن بخشی که به عنوان مخاطبان اصلی کتاب در این گفت‌وگو به آنها پرداختیم یعنی کسانی که نقش‌آفرین هستند یا تمایل به نقش‌آفرینی در راستای آرمان‌های انقلاب دارند، بازخورد کتاب چگونه بوده است؟ واقعیت این است که این‌گونه سخن گفتن و این رویکرد چندان مطلوب مخاطب عمومی نیست. در یک فضای دوقطبی و رادیکال، به‌طور طبیعی دو طرف جز به حداکثر تندی و تنش راضی نمی‌شوند. جریان وفادار به انقلاب متاسفانه رویکرد انتقادی را نمی‌پذیرد و این رویکرد را حمل بر بی‌اعتقادی به اهداف می‌کند. چرا که عادت کرده است ادبیات انقلابی همراه با تعارف و تملق و شعار دادن‌های احساسی باشد. از آن طرف جریان غیرانقلابی سخن گفتن از انقلاب و تبیین آرمان‌های انقلاب را نمی‌پسندد چرا که دنبال زیر سوال بردن اصل ماجراست. در حالی که به نظر من در شرایط کنونی بزرگترین خدمت به کشور حفظ آرامش و ثبات است. انتقاد درون گفتمانی و از سر خیرخواهی همیشه مظلوم و مهجور و مغلوب است و از این جهت این کتاب چندان مورد توجه قرار نگرفته و من هم این موضوع که کتاب مورد بی‌توجهی قرار خواهد گرفت را پیش‌بینی می‌کردم.   بنیاد کتاب شما بر پایه هشدار در مورد دوقطبی شدن وضعیت و لزوم پذیرش دیگری برای اجتناب از چنین وضعیتی شکل گرفته است. چه می‌شود کرد که این وضعیت در جامعه ما بیش از این تعمیق نشود و در عین حال بتوانیم این وضعیت را ترمیم کنیم؟ باید عزمی جدی در صاحبان تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری به وجود بیاید. اولاً در مقام نظر و تئوری دیگران را صاحب حق بدانند و ثانیاً در مرحله عمل تمرین بکنند آنها را در امور مشارکت دهند. در مقام نظر این باور به وجود بیاید که آنها که به انقلاب اسلامی اعتقاد ندارند بخشی از این جامعه و شهروندان این جامعه هستند و حتی اگر روزی به این نتیجه رسیدیم که این مردم چیزی را نمی‌خواهند باید این آمادگی و پذیرش را داشته باشیم که خواسته‌های آنها را مدنظر قرار دهیم و ثانیاً در عمل برای پذیرش دیگری تمرین بکنیم. هم صداوسیما، هم مسئولان و هم دانشگاه باید این مسئله را تمرین کنند. وقتی از آزادی بیان حرف می‌زنیم این مسئله در عمل هم باید پیاده شود. در این زمینه‌ها نیازمند تمرین و تمرین هستیم. جامعه ما امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز به آموزش گفت‌وگو کردن دارد. این نه فقط در رابطه مردم با حکومت، که در رابطه مردم با خودشان هم ایجاد مشکل کرده است. ما باید زندگی با تفاوت‌ها را یاد بگیریم. نباید انتظار داشته باشیم همه مثل ما فکر کنند. این انتظار در محیط کوچک خانوادگی آسیبش طلاق است و در محیط بزرگ، شکاف‌ها و گسل‌های بزرگ اجتماعی را ایجاد می‌کند.   این کتاب اولین تجربه شما در حوزه نوشتن یادداشت‌هایی از این دست نیست. بیش از بیست سال است که شما چنین یادداشت‌هایی را می‌نویسید، در طی این حدود بیست سال، بر مبنای یادداشت‌های خودتان اگر بخواهیم روند حرکت اجتماع ایرانی و جمهوری اسلامی تا هنگامی که به تقاطع انقلاب رسیده است را مرور کنیم، چه جمع‌بندی‌ای می‌توانید از این روند ارائه دهید؟ خوشبختانه من این بخت را داشته‌ام که در دوره‌ای طولانی به شکلی مستمر نوشته‌ام و بازخورد گرفته‌ام. هم پیش از اینترنت و هم پس از آن دائماً با مخاطب رابطه‌ای تنگاتنگ و نزدیک داشته‌ام. وقتی که پشت سرم را نگاه می‌کنم و مسیر را مرور می‌کنم از یک جهت این مرور خوشایند است و آن از این جهت است که می‌بینیم نوشته‌ها فاصله‌ چندانی با متن زندگی مردم ندارد. هشدارهایی اگر هست، هشدارهایی است که مرور زمان درستی‌اش را نشان داده است. از یک جهت دیگر این مرور جای تاسف است، به این دلیل که می‌بینیم نشنیدن هشدارها، به مرور زمان باعث شده است که آسیب‌هایی به روند حرکت ما وارد شود. این روند بدون تعارف گاهی انگیزه‌های من را از بین می‌برد و واقعیت این است که گاهی دچار تردید جدی می‌شوم که وقتی گفتن و نوشتن فایده ندارد چرا این کار را انجام ‌می‌دهم؟ تمام تلاش من این است که رابطه مردم و روحانیت به جایی نرسد که دچار سوءتفاهم نشود. تلاش من نهیب زدن به دوستان روحانیم برای تغییر تصویر روحانیت در جامعه بود ولی نه تنها تلاشی برای تغییر تصویر صورت نگرفت که همان مسیر با شدت ادامه پیدا کرد و امروز به اینجا رسیده‌ایم.  در چنین شرایطی طبیعی است که من دچار یاس و سرخوردگی شوم که گویی تلاشم بی‌فایده بوده است.   یعنی شما حس می‌کنید نوشته‌هاتان تاثیری روی مخاطب هدفتان نداشته است؟ واقعیت این است که من احساس می‌کنم کسانی که نقد اجتماعی می‌نویسند جایگاه نگهبانی را دارند که روی یک دکل ایستاده است. طبیعی است که چیزی که او می‌بیند با چیزی که ساکنان شهر می‌بینند متفاوت است. او وظیفه داشته که هشدار بدهد و بوقی را به صدا در بیاورد تا مردم شهر بیدار شوند ولی آن شخص الان در موقعیتی است که احساس می‌کند خواب شب خود را از دست داده و شب تا صبح به نگهبانی مشغول بوده و حالا که دارد هجوم دشمن را به ساکنان شهر اطلاع می‌دهد اینها ناراحت هستند که چرا آسایش ما را مختل کرده‌ای و به طرف او سنگ پرتاب می‌کنند. در این جایگاه این فرد از دو طرف آسیب می‌بیند. از یک‌سو دشمنی که در حال پیشروی است قبل از هر کس او را هدف قرار می‌دهد چرا که هدف آسان و در دسترسی است و از طرف دیگر در حال سنگ خوردن از داخلی‌هاست.   اگر به این قائل شویم که یک بخش از داخلی‌ها مسئولان هستند بخشی مردم، رویکرد مردم هم در این مدت از همین جنس بوده که گفتید؟ اتفاقاً من مردم را در این بخش سهیم نمی‌دانم. مردم کسانی هستند که همین دردها را دارند و واقعیت‌ها را می‌بینند. من از اساس به عنوان زبان مردم حرف می‌زنم و گلایه آنها را به کسانی می‌رسانم که به دلایل مختلف از متن واقعیت‌های اجتماعی دور افتاده‌اند.   شما به عنوان یک روحانی تجربه زیسته دارید در جامعه. در مجامع عمومی با لباس روحانیت حاضر می‌شوید و البته به عنوان روحانی‌ای شناخته می‌شوید که سخنان آلترناتیوی را بیان می‌کند. برخورد با شخص شما به عنوان روحانی‌ای که دیگرگون سخن می‌گوید در سطح جامعه چگونه است؟ معمولاً برخورد از این جنس است که تو روحانی نیستی، آخوند نیستی، از جنس این‌ها نیستی. فرض بر این است که حاکمیتی از روحانیت وجود دارد که این حاکمیت خصوصیات و ویژگی‌هایی دارد. وقتی آن ویژگی‌ها را در من یا در دیگر روحانیانی که در متن مردم و با درد مردم زندگی می‌کنند نمی‌بینند، مخاطب به آنها می‎‌گوید تو تفاوت داری و تصریح می‌کند که من این تفاوت را متوجه می‌شوم. نوعی مرزگذاری و فاصله‌گذاری آگاهانه و هوشمندانه در مردم وجود دارد و متوجه این معنا هستند که تفاوت دیدگاه و تفاوت رویکرد را به رسمیت بشناسند.   از این تجربه زیسته شما می‌شود این نتیجه را گرفت که مسئله مردم با صرف مقوله روحانیت نیست؟ یکی از مهم‌ترین چیزهایی که در کتاب تلاش کردم به آن بپردازم همین است که مردم اساساً با اصل دین و نهاد روحانیت مسئله ندارند و اتفاقاً در جاهایی که روحانیت با مردم همراهی کرده است، مردم با روحانیت بیشتر همراهی می‌کنند. مشکل آنجاست که روحانیت نتوانسته است که خودش را از مسئولیت‌های مستقیم اجرایی خلاص کنند و این عدم تفکیک باعث شده مردم ناخواسته روحانیت را مسئول ناکامی‌ها و مشکلات خودشان بدانند. ]]> انقلاب و دفاع مقدس Mon, 09 Dec 2019 04:36:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/284324/اگر-انقلاب-تجربه-بشری-ندانیم-ایراداتش-نمی-پذیریم دو هزار و ۲۰۰ موسسه قرآن و عترت در کشوردر حال فعالیت هستند http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284386/دو-هزار-۲۰۰-موسسه-قرآن-عترت-کشوردر-حال-فعالیت-هستند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فقهی زاده در نشست هم‌اندیشی مدیران مؤسسات فرهنگی قرآن و عترت استان ایلام در محل سالن جلسات مجتمع فرهنگی و هنری ارشاد اسلامی اظهار کرد: ایلام دیار مردمان با صدیق در گفتار و دغدغه‌های دینی است که همواره علاقه خود را به مباحث دینی و قرآنی ثابت کرده‌اند. معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بابیان اینکه متأسفانه به دلیل مشکلات اقتصادی و بودجه‌ای در حال حاضر متوقف‌ شده است، افزود: در دو سال قبل حدود ۳ هزار و ۸۰۰ نفر از فعالان قرآنی سراسر کشور بیمه‌شده بودند که در حال حاضر ۶ هزار و ۹۹۴ نفر بیمه فعالان قرآنی در کشور هستند و با توجه با کاهش اعتبارات زمینه افزایش این تعداد را در حال حاضر نداریم. وی با اشاره به اینکه سالانه طی سال‌های ۹۶ و ۹۷ بالغ‌بر ده میلیارد تومان برای بیمه فعالان قرآنی هزینه شده است، تصریح کرد: هدف‌گذاری ما تا پایان دولت دوازدهم بیمه ده هزار نفر فعال قرآنی در کشور بوده است ولی به دلایل مشکلات اقتصادی این طرح هم‌اکنون با کمبود اعتبار مواجه است. معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به اینکه در استان ایلام ۷۲ نفر بیمه فعالان قرانی هستند، یادآور شد: بر اساس اعلام مسئولان فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، هم‌اکنون نیز ۱۲۵ نفر در نوبت هستند که امید است با گشایش‌هایی که انجام خواهد شد بتوانیم برخی از این افراد را با توجه به شرایط در اولویت قرارداد.  فقهی زاده بابیان اینکه ۵۰۰ میلیون تومان در صندوق فرهنگ و هنر برای اعطای وام به مؤسسات قرآن و عترت سرمایه‌گذاری شده است، ابراز کرد: این وام بدون سود به مؤسسات قرآنی با مشکلات عدیده‌ای روبرو هستند اختصاص خواهد یافت. وی بیان کرد: در سال گذشته هزار موسسه قرآن و عترت در نقاط مختلف کشور شناسایی شدند و وام دو میلیون تومانی برای مؤسسات فعال و یک‌میلیون تومان برای مؤسسات نیمه فعال به این مؤسسات اختصاص یافت هرچند این میزان جوابگوی رفع مشکلات مؤسسات نبوده ولی این میزان در حد توان اعتباری معاونت قرآن و عترت بوده است و درمجموع حدود دو میلیارد و ۵۰۰ میلین تومان به این تعداد موسسه وام پرداخت‌شده است. معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بابیان اینکه تلاش می‌شود که سال آینده هفته قرآن و عترت در ایلام برگزار شود، گفت: برگزاری هفته‌های قرآن و عترت در استان‌های کشور، پایه و مجرایی برای توسعه فعالیت‌های قرآنی است، همچنین تلاش خواهد شد که اردویی زیارتی مشهد مقدس در سال آینده برای فعالان قرآنی استان برگزار شود. وی با اشاره به اینکه در حال حاضر در کل کشور ۵ استودیوی قرآن و عترت در فاز اول در کشور تجهیز و راه‌اندازی شده است، گفت: در فاز دوم استان کرمانشاه محور قرار دارد و استان‌های هم‌جوار را تحت پوشش قرار خواهد داد، البته با بررسی امکان‌سنجی تلاش خواهد شد که یک استودیوی قرآنی با تجهیزات موردنیاز در حد توان در استان ایلام راه‌اندازی شود. فقهی زاده با اشاره به‌ضرورت برگزاری مراسم تجلیل از پیشکسوتان قرآنی استان ایلام در سال آینده، خاطرنشان کرد: دوره‌های ‌ارتقای سطح مدیران مؤسسات قرآنی در سطح ملی برگزار می‌شود و امسال هفت‌صد موسسه به‌صورت مجازی و حضوری آموزش‌های لازم را کسب کرده‌اند، امسال دومین دوره برگزارشده و سومین دوره نیز به‌زودی آغاز می‌شود. وی اظهار کرد: معافیت مالیاتی یکی از مباحث مهم کشور است، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در عمل موفق شد که در رایزنی‌های انجام‌شده در این خصوص، اقدام بسیار خوبی در زمینه معافیت مالیاتی هنرمندان صورت گیرد. معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تاکید کرد: در حال حاضر ۲ هزار و ۲۰۰ موسسه قرآن و عترت تحت نظر معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در کشور با کمترین حمایت‌ها و کمک‌های مالی فعالیت می‌کنند و لازم است که مؤسسات فرهنگی قرآن و عترت از معافیت‌های مالیاتی در راستای تقویت فعالیت‌های قرآنی در کشور برخوردار شوند. ]]> دین‌ Sun, 08 Dec 2019 08:18:58 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284386/دو-هزار-۲۰۰-موسسه-قرآن-عترت-کشوردر-حال-فعالیت-هستند دومین نشست پژوهشیِ «روش‌شناسی اجتهادیِ رهبر معظّم انقلاب» http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284346/دومین-نشست-پژوهشی-روش-شناسی-اجتهادی-رهبر-معظ-م-انقلاب به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، دومین نشست پژوهشیِ «روش‌شناسی اجتهادیِ رهبر معظّم انقلاب» با محوریّت کتاب «درسنامه‌ غناء و موسیقی» برگزار می‌شود. این نشست که به همّت دفتر قمِ موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی (حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای) و با همکاری موسسه‌ عالی فقه و علوم اسلامی برگزار می‌گردد، با ارائه‌ حجت‌الاسلام احمد مبلّغی استاد درس‌ خارج‌فقه حوزه علمیه قم و عضو مجلس خبرگان تشکیل می‌شود. دبیر علمی این نشست نیز حجت‌الاسلام سیدمهدی موسوی می‌باشد.  کتاب «درسنامه‌ غناء و موسیقی» که مفصّل‌ترین و جامع‌ترین کتاب فقهی درباره‌ سه موضوع «غناء»، «موسیقی» و «رقص» است، متن تنظیم‌شده‌ دروس خارج‌فقه آیت‌الله خامنه‌ای طی سال‌های ۸۷-۸۸ است. نشست «روش‌شناسی اجتهادی رهبر معظم انقلاب در کتاب درسنامه‌ غناء و موسیقی» در ساعت ۱۸ روز یکشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۸ در موسسه‌ عالی فقه و علوم اسلامی واقع در شهر مقدّس قم، ابتدای بلوار جمهوری دایر می‌شود. ]]> دین‌ Sat, 07 Dec 2019 12:28:18 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284346/دومین-نشست-پژوهشی-روش-شناسی-اجتهادی-رهبر-معظ-م-انقلاب نشست معرفی ابعاد شخصیتی علامه جعفری برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284289/نشست-معرفی-ابعاد-شخصیتی-علامه-جعفری-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست معرفی ابعاد شخصیتتی علامه جعفری به همراه رونمایی از ویراست جدید ترجمه و تفسیر نهج البلاغه با حضور حجت الاسلام فاطمی نیا و عبدالله نصری برگزار می‌شود.   این نشست دوشنبه ۱۸ آذر ماه از ساعت ۱۹ الی ۲۱ در تالار آیت الله مهدوی کنی دانشگاه امام صادق(ع) واقع در بزرگراه شهید چمران، پل مدیریت برگزار خواهد شد. ]]> دین‌ Sat, 07 Dec 2019 06:35:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284289/نشست-معرفی-ابعاد-شخصیتی-علامه-جعفری-برگزار-می-شود مرجعی جامع درباره تصوف و عرفان و ادب صوفیانه ایران http://www.ibna.ir/fa/doc/book/284065/مرجعی-جامع-درباره-تصوف-عرفان-ادب-صوفیانه-ایران خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- کتاب دو جلدی «فرهنگ‌نامه تصوف و عرفان: مباحث، اعلام، اصطلاحات و تعبیرات» تلاشی است از سوی یکی از شاخص‌ترین محققان حوزه عرفان و تصوف، برای هر چه ساده‌تر کردن مواجهه با مخاطبان با متون باقی مانده از این سنت ستبر فرهنگ ایرانی و اسلامی.   بیش از هزار سال تصوف و عرفان و ادب صوفیانه ایران، دریایی از دانستنی‌ها و خواندنی‌هاست و بر امواج آن دریا هم کف‌های روایات بی‌پایه و دعوی و دروغ و فریب کم نیست و داوری درباره همه آن جزئیات و رسیدن به درستی و نادرستی یک سخن یا یک روایت، گاه دست و پای جوینده واقعیت را چنان می‌بندد که زبان و قلم از رفتن باز می‌ماند. این کتاب مرجعی تقریباً کامل است که درباره تصوف و عرفان و ادب صوفیانه ایران، کوشش کرده پاسخ درست پرسش‌ها را داشته باشد. استعلامی در مقدمه کتاب می‌گوید گستره دریای ادب صوفیانه هم به اندازه‌ای است که مؤلف یک کتاب مرجع، در هر پایه‌ای از دانش و تجربه، نمی‌تواند همه آثار شعر و نثر صوفیانه و بازنویسی‌ها و تقلیدهای همه آنها را خوانده و به داوری نهایی رسیده باشد.   او که یک‌تنه کار این فرهنگ‌نامه و دانش‌نامه را انجام داده، در بخشی از مقدمه سوم کتاب آورده است: «اگر از من بپرسید که در این کتاب چه می‌خواهم بکنم؟ پاسخ من این است: همان کاری که در چهل‌ ـ پنجاه سال گذشته کرده‌ام و کوشیده‌ام که درست خواندن و دست فهمیدن تذکرة الاولیاء و مثنوی و دیوان حافظ و قصاید خاقانی را برای جویندگانی که مقدمات را درست آموخته باشند، ممکن و آسان کنم. در این کتاب، معنای یک اصطلاح یا تعبیر صوفیانه، شرح یکی از مباحث تصوف و عرفان، شناخت صوفیان و عارفان نامدار، و نقد آثار برجسته ادب صوفیانه، تا آنجا که ممکن باشد ـ به زبان ساده و قابل فهم برای همه خواهد آمد، اما نه اینکه تأکید بر سادگی و روشنی کلام، به دور از سندیت و استواری باشد. در زیر هر مقاله، اشاره به مآخذ مورد استفاده یا مربوط به موضوع آن، گواه سندیت مفاد مقاله است و به مراجعان امکان می‌دهد که دانستنی‌های بیشتری درباره موضوع هر مقاله را در آن مآخذ پیدا کنند. مواردی هم هست که زیرنویس اشاره به مأخذی است که مفاد عبارات نقل شده از آن جای حرف دارد، در متن مقاله نقد شده و با دلایل روشن تأیید نپذیرفته است.»   وجه مشخصه این فرهنگ‌نامه ـ که در حد یک دانشنامه و دائرة‌المعارف نیز قابل توصیف است ـ این امر است که ضمن شرح اصطلاحات، مقالات جامع و بسیطی در حوزه عرفان و تصوف را می‌توان در میان بیش از 3500 مدخل آن پیدا کرد و خواند و با آراء و نظرات عرفای بزرگی چون ابوسعید ابوالخیر، بایزید بسطامی و ... آشنا شد و نقد و بررسی جامعی را نیز به نظاره نشست و لذت برد.   در متن این فرهنگ‌نامه، تعریف واژگان و شرح مباحث گوناگون تصوف و عرفان آمده است؛ اما بیشتر محتوای این کتاب با صورت و سیرت کسانی ربط دارد که در شیوه زندگی و پوشش و رفتار، بیش و کم از دیگران متمایزاند و به آنها صوفی پشمینه‌پوش گفته می‌شود.   بیش از نیمی از این فرهنگ‌نامه، سرگذشت و شرح فشرده‌ای از اندیشه و تحلیل آثار نامداران تصوف و عرفان ایران است که تألیف این مقالات اعلام یکی از دشواری‌های کار بوده است که گاه جستجوی سابقه یک روایت یا درستی نسبت کتابی یا رساله‌ای به یکی از آنها دیری زمان گرفته است.   محمد استعلامی   در این فرهنگ‌نامه همه کتاب‌ها و مقالاتی که مآخذ این کار بوده‌اند فراهم شده‌اند، مدخل‌های مقالات اعلام و مباحث و اصطلاحات و تعبیرات از آنها بیرون کشیده شده و با ترتیب الفبایی کنار هم گذاشته شده‌اند و مآخذ هر مقاله زیر عنوان آن یادداشت شده است. کار سودمند دیگر این فرهنگ‌نامه هم این بوده است که هر جا مفاد یک مقاله با یک یا چند مقاله دیگر ربط دارد، آن دو یا چند مقاله به یکدیگر ربط داده شده‌اند.   در متون ادب صوفیانه فارسی، بزرگانی چون سنائی و خاقانی و عطار و مولانا و حافظ، تعبیرهای به کار برده‌اند که گاه فقط در دیوان سنائی یا خاقانی، یا فقط در منظومه‌های عطار یا فقط در مثنوی و دیوان شمس به کار رفته است و به احتمال شاهدی در متون دیگر ندارد و تعبیر یا اصطلاح عام تصوف و عرفان هم نیست؛ شماری از اینگونه تعبیرها اگر با آفرینش معنا و مضمون تازه همراه باشد، به صورت یک مدخل در این کتاب آمده، اما همه ترکیب‌های وصفی یا اضافی سخن سنائی و خاقانی و عطار و مولانا و حافظ نمی‌توانسته است مدخل یک مقاله این کتاب باشد؛ چراکه شماری از آن تعابیر و ترکیب‌ها در همان حال و هوای خاص یک حکایت یا یک مبحث هم، ممکن است صوفیانه تفسیر شود، یا فقط معنای ساده کلمات را بیان کند.   از فتوت‌نامه‌ها و رسائل جوانمردان و قلندرنامه‌ها تنها اصطلاحاتی در این کتاب آورده شده که آداب تربیت اصحاب فتوت و قلندریان را تعریف می‌کند. از نویسندگان اینگونه متون نیز فقط از کسانی می‌توان یاد کرد که آگاهی روشنی از زندگی و آثارشان در دست باشد یا در جوانمردی و قلندری مرتبه خاصی داشته باشند؛ اما درباره جوانمرد/جوانمردی/ فتوت و عیار/ عیاری، و قلندر/ قلنمدری مقاله‌هایی به منظور شناخت یک مکتب و یک جریان اجتماعی در این فرهنگ‌نامه آمده است. نام نویسندگان و سرایندگان متون ادب صوفیانه و مؤلفان منابع ارشادی و آموزشی تصوف، هر یک عنوان یک مقاله خاص همراه با معرفی و تحلیل آثارشان است و در آن مقاله، سرگذشت و سوانح زندگی آنها با تأکید بر این واقعیت آمده که روایات تذکره‌ها و مناقب‌نامه‌ها را همیشه نباید گزارش واقعیت دانست و با آثار هر شاعر یا نویسنده و با منابع قابل استناد روزگار آنها باید سنجید، خاصه درباره نامدارانی که گزارش کرامات آنها بر زبان مریدان، گاه چنان با خیال گوینده درآمیخته است که عقل و ایمان هر دو در پذیرفتن آن درمی‌مانند.   سرگذشت و معرفی آثار هر صوفی یا هر شاعر و نویسنده زیر عنوانی آمده که به زبان مرجع‌شناسی اسم اشهر اوست و القاب و عنوان‌های دیگر، اگر باید در مدخل‌ها بیاید، به آن نام مشهورتر ارجاع شده است؛ برای نمونه شهرت ابویزید طیفور بن عیسی بسطامی در منابع تصوف و عرفان ایرانی بایزید بسطامی است و هرچه درباره اوست، در مدخل بایزید بسطامی باید بیاید و ابویزید هم به بایزید ارجاع شود.   انتشارات فرهنگ معاصر کتاب دو جلدی «فرهنگ‌نامه تصوف و عرفان: مباحث، اعلام، اصطلاحات و تعبیرات» نوشته محمد استعلامی را در 1890 صفحه و با قیمت 285 هزار تومان در سال 1398 منتشر کرده است. ]]> دین‌ Sat, 07 Dec 2019 05:45:14 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/284065/مرجعی-جامع-درباره-تصوف-عرفان-ادب-صوفیانه-ایران 100 ترجمه از قرآن به زبان فارسی طی قرن اخیر منتشر شده است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/284083/100-ترجمه-قرآن-زبان-فارسی-طی-قرن-اخیر-منتشر-شده خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- حسین مهتدی عضو هیئت علمی دانشگاه خلیج فارس که سابقه قابل توجهی در نوشتن مقالات و آثار مرتبط با قرآن دارد، در آخرین فعالیت پژوهشی خود به تدوین فرهنگ‌نامه‌ای برای قرآن پرداخته است. فرهنگ‌نامه‌ای با نام «فرهنگ واژگان قرآن کریم» که با مقدمه‌ای از آیت‌الله صفایی بوشهری با همکاری انتشارات مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری و انتشارات دانشگاه خلیج فارس بوشهر منتشر شده است. با مهتدی درباره سابقه تدوین فرهنگ‌های قرآنی در جهان اسلام و ایران و نیز ویژگی‌های کتابش گفت‌وگویی کرده‌ایم: تدوین فرهنگ‌های قرآنی در جهان اسلام امری پرسابقه است. کمی درباره این سابقه توضیح دهید. در زبان عربی تهیه فرهنگ‌های قرآنی از چه زمانی آغاز شد و این فرهنگ‌ها چه حوزه‌هایی را در برمی‌گیرند؟ تدوین لغتنامه‌های قرآن از همان صدر اسلام مورد توجه عالمان دینی بوده است چراکه بعد از نزول قرآن و به‌دنبال مسلمان شدن غیر عرب‌ها و عدم آشنایی آنان با با زبان عربی نیاز به تهیه فرهگ‌لغت‌هایی برای شرح کلمات قرآن احساس می‌شد از طرف دیگر خود عرب‌ها نیز با همه الفاظ قرآن آشنایی نداشتند؛ زیرا هرچند که قرآن به زبان عربی نازل شده بود؛ ولی در آن لغاتی مربوط به قبیله‌ای خاص بود که قبیله دیگر متوجه نمی‌شد؛ به‌همین‌خاطر لغتنامه‌های غریب القرآن تدوین شد. مهم‌ترین فرهنگ‌لغت‌های قرآنی که به زبان عربی نوشته شده‌اند از نظر زمانی عبارتند از معجم بن عباس تدوین شده در سال 68 هجری با عنوان «مسائل نافع بن الأزرق فی غریب القرآن»، «غریب القرآن» اثر أبی سعید أبان بن تغلب بن رباح البكری معروف به جریری (141 هـ)، «مجاز القرآن» اثر أبی عبیدة البصری (ت 209هـ)، «غریب القرآن» اثر ابن قتیبة (ت 276هـ)، «غریب القرآن» اثر محمد بن عزیز السجستانی (ت 250هـ) و در دوره‌های بعد مفردات ألفاظ القرآن اثر راغب اصفهانی (ت 502هـ) و در دوره معاصر القاموس القویم للقرآن الكریم (1983م) اثر احمد عبد الفتاح، معجم ألفاظ القرآن الكریم که توسط مجمع اللغة العربیة (1989م) منتشر شده است و التحقیق فی کلمات القرآن الکریم حسن مصطفوی (1426 هـ). نکته‌ای که باید در اینجا به آن اشاره کرد این است که علاوه بر فرهنگ‌لغت‌های قرآنی که به شرح لغات دشوار قرآن پرداخته‌اند فرهنگ‌لغت‌های دیگری در موضوعات مختلف نوشته شده است مانند فرهنگ‌لغت‌های مربوط به احصاء الفاظ قرآن مثل المعجم المفهرس لألفاظ القرآن الكریم اثر محمد فؤاد عبدالباقی که بررسی احصائی از الفاظ قرآن دارد. یا فرهنگ‌لغت‌های موضوعی قرآن کریم مانند الكشاف الاقتصادی لآیات القرآن الكریم اثر محی‌الدین عطیة، تصنیف آیات القرآن الکریم اثر محمود محمد اسماعیل، الفهرس الموضوعی لآیات القرآن الکریم اثر محمد مصطفی محمد، معجم الاعلام و الموضوعات فی القرآن الکریم اثر دکتر عبدالصبور مرزوق، المعجم الموضوعی لآیات القرآن الکریم اثر حسام عبد المنان و یا فروغ بی‌پایان فهرست تفصیلی مفاهیم قرآن کریم اثر عبدالمجید معادیخواه. در زمینه قرائت‌های قرآنی نیز فرهنگ‌لغت نوشته شده است مانند: معجم القراءات القرآنیة اثر مشترک عبدالعال سالم و مختار عمر؛ معجم مصطلحات التجوید والقراءات اثر إبراهیم الدوسری؛ همچنین در زمینه‌ اشتقاقات نیز فرهنگ‌لغت نوشته شده است مانند: المعجم الاشتقاقی المؤصل لألفاظ القرآن الكریم» اثر محمد حسن جبل. در زبان فارسی میزان توجه به تدوین فرهنگ‌های قرآنی چگونه بوده است. آیا آثاری شبیه به اثر شما در زبان فارسی مسبوق به سابقه است؟ باید توجه داشت که دقیقاً مشخص نیست از چه زمانی قرآن به زبان فارسی ترجمه شده است. در مقدمه تفسیر تاج التراجم آمده است، سلمان فارسی به امر رسول خدا به این کار اقدام کرده است و «بسم الله الرحمن الرحیم» را چنین ترجمه کرد: «به‌نام یزدان بخشاینده» ؛ اما آنچه از آن در دست است ترجمه سوره حمد است؛ اما ترجمه تفسیر طبری که حوالی سال 350 ق. انجام شده، اولین ترجمه کامل قرآن به زبان فارسی است و از این تاریخ به بعد ترجمه قرآن به زبان فارسی ادامه داشته است، در قرن اخیر تقریباً 100 ترجمه از قرآن به زبان فارسی وجود دارد و فرهنگ‌لغت‌های قرآنی زیادی به فارسی نوشته شده‌ است. مانند: قاموس قرآن کریم اثر علی‌اکبر قرشی؛ نثر طوبی (دائرة المعارف لغات قرآن مجید) اثر ابوالحسن شعرانی و محمد قریب؛ دائرة المعارف قرآن کریم تهیه و تدوین پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی- مركز فرهنگ و معارف قرآن؛ دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی اثر بهاءالدین خرمشاهی؛ کلمه به کلمه با قرآن اثر احمد بابا حاجیانی؛ فرهنگنامه قرآنی، فرهنگ برابر­ی­‌های فارسی قرآن بر اساس 142 نسخه خطی کهن محفوظ در کتابخانه­ مرکزی آستان قدس رضوی توسط گروه فرهنگ و ادب بنیاد پژوهش­های اسلامی، زیر نظر محمّد جعفر یاحقی تهیه و تنظیم شده است و همچنین آثار دیگری که از عربی به فارسی ترجمه شده‌اند. اما هر کدام از این آثار ویژگی‌های خاص خود را دارند. فرهنگی که شما تدوین کرده‌اید چه مزیت‌هایی دارد؟ فهم معنای لغات، این امكان را برای تلاوت کنندگان قرآن فراهم میآورد كه علاوه بر انس با متن قرآن كریم، درک صحیح و دقیقی از معنا و مفهوم آیات داشته و در مفهوم صحیح آیات قرآن، تدبر و تأمل کنند. قصد من از تدوین این اثر این بود که کتابی مختصر و مفید درزمینه ترجمه لغات مهم قرآن همراه با شرح و تفسیری کوتاه به پژوهشگران و دوستداران قرآن کریم تقدیم کنم. کتابی نه آن‌چنان حجیم که مطالعه آن برای همگان میسور نباشد و نه چنان مختصر که برای مبتدیان نوشته شده باشد.  یکی از ویژگی‌های کتاب که در کتاب‌های مشابه کمتر می‌توان یافت این است که ترجمه دقیق لغات به زبان فارسی مورد توجه بوده است و مواردی که در این زمینه از نگاه مترجمان دیگر مورد غفلت واقع شده است سعی شده است که جبران شود؛ مانند اللّـهِ: خدا، ایزد، یزدان، ... باید توجه داشت که خداوند یا خداوندگار معادل «مالک» است.  از دیگر ویژگی‌های کتاب می‌توان به ریشه‌یابی کلمات و آوردن نکات تفسیری کوتاه اشاره کرد. به‌طوری که خواننده با مطالعه آن از مراجعه به کتب حجم بی‌نیاز می‌شود.  از اساس گستره مخاطبان فرهنگ‌ شما چه کسانی هستند؟ آیا صرفاً برای پژوهشگران مفید فایده است یا گستره وسیع‌تری از مخاطبان را مدنظر داشته‌اید؟ در این کتاب سعی شده تا کسانی که توانایی و فرصت مراجعه به کتب لغت و تفاسیر حجیم را ندارند، ترجمه‌ای روان از لغات مشکل قرآن، همراه با شرح و تفسیری موجز ولی گویا برایشان فراهم شود. این کتاب می‌تواند برای دانشجویان رشته زبان و ادبیات عربی، زبان و ادبیات فارسی، رشته‌های الهیات و تمام علاقه‌مندان به علوم قرآنی مفید باشد. روش کار شما در تدوین این فرهنگ چگونه بوده است؟  این کتاب بر اساس ترتیب سوره‌های قرآن کریم تنظیم شده است، در هر سوره کلمه‌هایی که معانی آن‌ها مشکل به نظر رسیده است انتخاب شده و معنای آن همراه با تفسیری کوتاه نوشته شده است. از سوی دیگر در صورت لزوم به ریشه لغت و برخی نکات صرفی و نحوی اشاره شده است؛ همچنین در برخی موارد که اعراب کلمه‌ای که در ترجمه آیه تأثیرگذار باشد به آن اشاره شده است؛ مانند اینکه در ذیل کلمه «الضَّالِّینَ» در سوره فاتحه با توجه به اعراب کلمه «غَیرِ» به ترجمه صحیح آیه اشاره شده است «الضَّالِّینَ»: گمراهان، «منحرفان نصاری و کسانی که مانند آن‌ها در گمراهی هستند» (مجمع‌البیان، ج 1، ص 109)، نصاری مصداق بارز ضالین است نه منحصر به آن، در عبارت «صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیهِمْ غَیرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیهِمْ وَلَا الضَّالِّینَ» کلمه «غیر» یا بدل از ضمیر «هم» یا «الّذین» یا صفت برای «الّذین» است و ترجمه صحیح آیه چنین است: راه آنان که نعمتشان داده‌ای که آن‌ها نه کسانی‌اند که مورد خشم قرار گرفته‌اند و نه گمراهند؛ بنابراین گروه «أنعمت علیهم» نه مغضوبند و نه ضالین. نه اینکه ما مشمول گروه اولی بشویم ولی مشمول دومی و سومی نشویم؛ بلکه منظور این است که ما مشمولِ گروه «أنعمت علیهم» شویم، همان گروهی که ویژگی‌های گروه دوم و سوم در آن‌ها راه ندارد. کار دیگری که در این اثر کرده‌ایم این بوده است که ترجمه كلمات بر مبنای موقعیت آن‌ها در آیه و سیاق جمله، به‌منظور فهم آیه موردنظر انجام شده است. از سوی دیگر  تا حد امکان، مفردات جمله به‌صورت تک‌تک، ذكر و معنا شده‌اند ولی در جاهایی كه مفردات به‌تنهایی گویا نباشند تركیب آورده آورده شده است. همچنین حروف متصل به افعال و اسم‌ها، همراه فعل یا اسم ذكر شده‌اند، مانند حروف نفی متصل به افعال. این موارد و بسیاری موارد دیگر از این دست، ویژگی‌های تدوین اثر را شکل داده‌اند.  تدوین این اثر چه میزان زمان برد و چه کتاب‌هایی را مرجع خود قرار دادید؟ این اثر حاصل تلاش ده ساله نگارنده است و با مراجعه به منابع مهم تفسیری شیعی و سنی و كتاب‌های اعراب و معناشناسی قرآن و همچنین ترجمه‌های رایج و نظر‌خواهی از اساتید مختلف، تهیه شده است. در این جا شایسته است از آیت‌الله صفایی بوشهری که با راهنمایی‌های عالمانه خود این‌جانب را بهره‌مند کردند صمیمانه تشکر کنم. در زمانه‌ای که تکنولوژی‌های جدید کامپیوتری و همین‌طور اینترنت قابلیت دسترسی به آثار نظیر فرهنگ‌های واژگان را راحت‌تر کرده است، چرا به این نتیجه رسیدید که اثر خود را به صورت کتاب منتشر کنید؟ آیا نسخه تحت وب این اثر یا نرم‌افزار آن نیز منتشر خواهد شد؟ باوجود گسترش علوم کامپیوتری اما هنوز نسخه چاپی جایگاه خود را دارد؛ اصولاً کتاب‌های معتبر نخست به صورت مکتوب و چاپی وارد بازار نشر می‌شوند و در مرحله بعد در قالب نرم‌افزار تولید می‌شود که إن شاء الله چنین برنامه‌ای نیز در برنامه‌ام هست تا علاقمندان بیشتری از آن بهره‌مند شوند.   ]]> دین‌ Fri, 06 Dec 2019 05:23:19 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/284083/100-ترجمه-قرآن-زبان-فارسی-طی-قرن-اخیر-منتشر-شده ​نامزدهای گروه قرآن و حدیث و فقه و حقوق جشنواره نقد معرفی شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284244/نامزدهای-گروه-قرآن-حدیث-فقه-حقوق-جشنواره-نقد-معرفی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی موسسه خانه کتاب، در گروه قرآن و حدیث  هفت مقاله بازخوانی نقادانه و واکاوی روایات عاشورایی کتاب الهدایه الکبری خصیبی، محسن رفعت و وحید شریفی گرم دره، پژوهشنامه امامیه، ش۸، پاییز و زمستان ۱۳۹۷، بررسی وصایت مندی در خطبه غدیر از دیدگاه الگوی تحلیل گفتمان نورمن فرکلاف، ابوالفضل حری، مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، ش۲، تابستان ۱۳۹۷، نقد آراء مستشرقان درباره صحیفه المدینه، محمدعلی مهدوی­راد و الهام خرمی نسب، حدیث پژوهی، ش۲۰، پاییز و زمستان ۱۳۹۷، نقد دیدگاه قفاری درباره کتاب کافی، محمدتقی رفعت نژاد، سید محمدرضا حسینی و حسین جوادی نیا، شیعه پژوهی، ش۱۴، بهار و تابستان ۱۳۹۷، نقد و بررسی ترجمه الهی قمشه  ای و مکارم شیرازی از سوره مبارکه یوسف با تأکید بر نظریه سطح صرفی نحوی گارسس، مسعود اقبالی و ابراهیم نامداری، پژوهش  های زبان  شناختی قرآن، ش۱۳، بهار و تابستان ۱۳۹۷، نقد و بررسی کتاب جنسیت و زبان قرآن، راضیه کرد، فصلنامه نقدکتاب قرآن و حدیث، ش ۱۲، زمستان ۱۳۹۶ و  نقدی بر کتاب باستان شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن از منظر تاریخ و باستان شناسی، بشیر سلیمی، فصلنامه نقدکتاب قرآن و حدیث، ش ۱۲، زمستان ۱۳۹۶ به عنوان نامزد شانزدهمین دوره جشنواره نقد کتاب معرفی شدند. همچنین در گروه فقه و حقوق مقاله های نظری انتقادی بر روش شناسی در علم حقوق: مطالعه موردی: کتاب روش تحقیق در علم حقوق، محمد سعید تسلیمی و ...، پژوهشنامه انتقادی متون، ش۵، مرداد ۱۳۹۷، نقد کتاب حقوق تجارت، مجید بنایی اسکویی، پژوهشنامه انتقادی متون، ش۵، مرداد ۱۳۹۷، نقد کتاب مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ابراهیم موسی زاده، پژوهشنامه انتقادی متون، ش۵، مرداد ۱۳۹۷ و نقدی بر کتاب حقوق عمومی در نهج البلاغه، حسین جوان آراسته، پژوهشنامه انتقادی متون، ش۵، مرداد ۱۳۹۷ در گروزه نامزدهای این دوره از جشنواره نقد کتاب قرار گرفتند. اختتامیه شانزدهمین دوره جشنواره نقد کتاب با اعلام اسامی برگزیدگان و مقالات شایسته قدردانی، در آذر ماه برگزار خواهد شد. ]]> دین‌ Wed, 04 Dec 2019 11:27:35 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284244/نامزدهای-گروه-قرآن-حدیث-فقه-حقوق-جشنواره-نقد-معرفی نخستین نشست گفت‌وگوی «هر انسان، یک مسجد است» http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284222/نخستین-نشست-گفت-وگوی-انسان-یک-مسجد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، موسسه امام موسی صدر در برنامه‌های جدید فعالیتی خود قصد دارد سلسله نشست‌هایی در قالب گفت‌وگویی و با حضور کارشناسان و آشنایان با اندیشه امام موسی صدر برگزارکند و به شکل تخصصی و موضوعی به واکاوی ابعاد و جزئیات اندیشه ایشان بپردازد.   موضوع نخستین گفت‌وگوی تخصصی، جایگاه انسان در الهیات امام موسی صدر است. اهمیت این موضوع از آن روست که این نوع نگاه و منزلت و حتی تقدس‌بخشی به انسان جایگاه اساسی در اندیشه امام موسی صدر به‌مثابه یکی از متفکران معاصر شیعه دارد. در این نشست مقدمات، ویژگی‌ها، شاخص‌ها و نتایج عملی این نگاه تازه الهیاتی بررسی و نقد خواهد شد. سید حسین مرکبی در ابتدای این نشست به ارائه نتایج مطالعات خود خواهد پرداخت و سپس رسول رسولی‌پور و غلامرضا زکیانی و مهدی فیروزان مطالب مطرح شده را نقد و بررسی خواهند کرد. در این نشست علاوه بر چهار مهمان مذکور در خدمت دیگر اساتید نیز خواهیم بود که آنها نیز در گفت‌وگو مشارکت خواهند داشت. حضور در این نشست تخصصی برای همه علاقه‌مندان آزاد و رایگان است. این نشست شنبه، ۱۶ آذرماه از ساعت ۱۵:۳۰ در محل مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر واقع در شمال میدان هفت‌تیر، کوچه شهید شریعتی، جنب مسجدالرضا(ع)، پلاک ۱۰، واحد ۲ برگزار می‌شود. ]]> دین‌ Wed, 04 Dec 2019 08:23:09 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284222/نخستین-نشست-گفت-وگوی-انسان-یک-مسجد نشست «از حکومت علوی تا حاکمیت اموی» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284220/نشست-حکومت-علوی-حاکمیت-اموی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، گروه علوم اسلامی انجمن اندیشه و قلم، با همکاری پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نشستی را با عنوان «از حکومت علوی تا حاکمیت اموی» برگزار می‌کند.   در این نشست آیت‌الله سیدعباس حسینی قائم مقامی، غلامرضا ظریفیان و حجت الاسلام و المسلمین صادق نیا مباحث خود را در این باره ارائه خواهند کرد. همچنین از کتاب «عدالت علوی، از دیروز تا امروز» که حاصل نشست‌های سوگواری هزار و چهارصدمین سال شهادت امیرمومنان(ع) است، رونمایی خواهد شد. نشست «از حکومت علوی تا حاکمیت اموی»، ساعت ١٦ روز دوشنبه ١٨ آذر در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات واقع در میدان ولیعصر، خیابان دمشق پلاک ٩ برگزار می شود. حضور اصحاب رسانه و علاقمندان در این نشست آزاد است. ]]> دین‌ Wed, 04 Dec 2019 08:12:14 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284220/نشست-حکومت-علوی-حاکمیت-اموی-برگزار-می-شود علم اقتصاد اسلامی با شصت سال وقفه روبروست http://www.ibna.ir/fa/doc/report/284200/علم-اقتصاد-اسلامی-شصت-سال-وقفه-روبروست به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست نقد و بررسی کتاب «رویکرد شناختی در تحلیل اقتصاد اسلامی» با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین علی‌اصغر هاودی‌نیا (مولف کتاب)، حجت‌الاسلام والمسلمین سعید پناهی، پژوهشگر اقتصاد اسلامی و جواد توکلی، اقتصاددان عصر روز (سه‌شنبه  12 آذر) با مشارکت موسسه خانه کتاب، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی و پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در سرای اهل قلم برگزار شد. رویکرد شناختی ادبیات اقتصاد اسلامی را یک گام به جلو می برد در ابتدای نشست حجت‌الاسلام والمسلمین علی‌اصغر هادوی‌نیا، نویسنده کتاب «رویکرد شناختی در تحلیل اقتصاد اسلامی» و عضو هیئت علمی گروه اقتصاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان مطالبی درباره افتصاد در علوم شناختی بشر گفت: در اواخر قرن بیستم مهم‌ترین سوال این بود فرایند ذهن چیست و ذهن چگونه عمل می‌کند؟ این پرسش باعث شد شش رشته علمی درگیر پاسخ به سوال شوند و حاصل این سوال رشته‌های کامپیوتر، روان‌شناسی و فلسفه شد و شاخه‌ای از علم با نام «علوم شناختی» به وجود آمد. او ادامه داد: علوم شناختی دارای پرسش‌های اصلی است و این علوم سعی کرد به این پرسش‌ها پاسخ دهد که از طریق تحلیل فرایند ذهن، اقتصاد شناختی می‌تواند گاهی رویکرد شناختی را مطرح کند. می‌توان دستاورد این رویکرد را در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم دید. با اشاره به ساختار کتاب در فصل اول به کلیات پرداخته شده است و سعی کردم در این بخش به مفاهیم اصلی بپردازم. در واقع مطالعات بین رشته‌ای را مطرح و سعی کرده‌ام جایگاه علوم در مطالعات را بررسی کنم. نویسنده کتاب «رویکرد شناختی در تحلیل اقتصاد اسلامی» با اشاره به دیگر فصل‌های کتاب گفت: در فصل دوم به این موضوع پرداختم که رویکرد شناختی در اقتصاد چییست و این موضوع را در میان علوم لاتین بررسی کردم. در زبان فارسی در این باره مقالات زیادی نبود و هم‌اکنون بسیار کم است. در فصل سوم بحث عقلانیت را عنوان کرده‌ام که بحث عقلانیت و باورها سعی می‌کند با تحلیل ذهن مباحث را مطرح کند. حجت‌الاسلام والمسلمین هادوی‌نیا ادامه داد: هربرت الکساندر سایمون (اقتصاددان آمریکایی) در مقابل عقلانیت نامحدود، عقلانیت محدود را مطرح کرده و من بحثی را در تنازل عقلانیت به نام «عقلانیت فراگیر» بیان کردم. در واقع یک نکته را در بحث کلیات با ارائه پرسش‌هایی گفته‌ام که رویکرد شناختی از چه مزیتی برخوردار است؟ بی‌تردید رویکرد شناختی ادبیات اقتصاد اسلامی را یک گام به جلو می‌برد. پرسش دیگر که در این کتاب مطرح شد این بود ادبیات اقتصاد شناختی چه بحث‌ها و دستاوردهایی دارد. عضو هیئت علمی گروه اقتصاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به جایگاه لذت و سعادت در اقتصاد اسلامی اشاره کرد و گفت: در فصل چهارم به موضوعی پرداختم که جایگاه لذت و سعادت را در اقتصاد اسلامی نشان می‌دهد و نتیجه‌گیری می‌شود لذت با فرایند ذهنی چه ارتباطی دارد. در فصل پنجم مبحث اطلاعات جنبه شناختی دارد. بحث شفافیت در اقتصاد اسلامی و ارتباط آن با رویکرد شناختی مطرح شده است. فصل ششم هم با بیان دستاوردها به پایان می‌رسد. او افزود: در چهار مقاله که در کتاب به چاپ رسیده به موضوع ربا پرداخته شده و یکی از مقالات این است که قرآن کریم درباره ربا چه تحلیلی دارد و نتیجه‌گیری می‌شود تحلیل آن در اکثر موارد تحلیل شناختی است. حجت‌الاسلام هادوی‌نیا در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت: عنوان کتاب من دو رویکرد اصلی اقتصادی و شناختی دارد که یکی را در فصل اول و یکی را در فصل دوم مطرح کردم. در فصل اول وقتی به اقتصاد اسلامی پرداخته‌ام معنای اهم آن مطرح است که شامل گزاره‌های تجربی، قیاسی و شناخت بشری می‌شود. در تعریفی که آوردم باید برای پسوند اسلامی معیار داشته باشیم که ما هرگونه تأثیرپذیری وحیانی را اسلامی‌ می‌گوییم. اقتصاد اسلامی به عدالت پرداخته است نویسنده کتاب «رویکرد شناختی در تحلیل اقتصاد اسلامی» با اعتقاد بر اینکه ما سه گونه تأثیرپذیری داریم اضافه کرد: نخست تاثیر جهان‌بینی اسلامی در برخی پیش‌فرض‌های اقتصادی، دوم تاثیر جهان‌بینی اسلامی در اقتصاددانان برای انتخاب موضوع و سومین موضوع تاثیر پذیری از تعالیم وحیانی است که به برخی از مفاهیم دست گذاشته؛ برای مثال اقتصاد اسلامی به عدالت پرداخته و به انواع کم‌فروشی اشاره می‌کند که قرآن آن را محکوم کرده است. اقتصاد اسلامی در یکی از این سه زمینه باید تاثیرپذیری از وحی گرفته باشد. در فصل دوم اقتصاد شناختی را به دو صورت می‌توان مطرح کرد جنبه فلسفی که از زمان ارسطو بوده و بُعد دوم جنبه روانشناسانه است. حالت دیگر هم شامل جنبه عصب‌شناسانه می‌شود.   او درباره جنبه‌های مختلف عقلانیت در کتاب هم گفت: عقلانیت نامحدود در اقتصاد مطرح شده که پیش‌بینی منافع مادی فرد است. این عقلانیت عنصر اقتصادی انسان کامل است. در واقع اقتصاد نئوکلاسیک را اگر از عقلانیت خالی کنیم پیش‌فرض اصلی آن از بین‌ می‌رود. من در این کتاب عقلانیت فراگیر را بر اساس معرفت‌شناسی و اسلام‌شناسی مطرح کردم. انسان بعد مادی، معنوی و اخروی دارد. ابعاد وجودی انسان بر اساس تحلیل شناختی مطرح می‌شود و انسان چیزی جز اندیشه نیست. حجت‌الاسلام والمسلمین سعید پناهی، پژوهشگر اقتصاد اسلامی نیز در این نشست با اعتقاد بر اینکه علم اقتصاد شامل دو مقوله اقتصادِ شناختی و رویکردِ شناختی می‌شود، گفت: ادبیات غالب در رویکرد شناختی که در کتاب آمده بیشتر به این موضوع محدود می‌شود که انسان چگونه شناخت پیدا می‌کند. بحثی داریم با عنوان «اقتصاد رفتار» که پا را فراتر می‌گذارد و درباره این موضوع بحث می‌کند که چه مباحثی در رویکرد شناختی و اقتصاد رفتاری مطرح است. خوشبختانه هم در اقتصاد اسلامی و هم در اقتصاد غیر اسلامی در ایران سریع وارد این ماجرا شده‌اند. نویسنده هم ادبیات رایج در حوزه اقتصاد رفتاری را به خوبی جمع‌آوری کرده است. او وارد شدن به حوزه‌های جدید را مزیت کتاب دانست و گفت: از مهم‌ترین محسنات کتاب این است که به حوزه‌های جدید وارد شده که انصافا بسیار قابل استفاده است. نویسنده در این کتاب ادبیات رایج در حوزه اقتصاد رفتاری را به خوبی جمع‌آوری کرده و این کار به دلیل اینکه در این حوزه مطالعات متمرکز نداریم، ارزشمند است. نویسنده همچنین در فلسفه اقتصاد که به تازگی به وجود آمده به خوبی وارد شده است. این پژوهشگر در پایان با بیان اینکه فصل ششم کتاب «رویکرد شناختی در تحلیل اقتصاد اسلامی» دستاوردهای علم اقتصاد را به خوبی ارائه کرده است، گفت: در تحقیقاتی که من انجام دادم عقلانیت اقتصادی از پاشنه‌های آشیل اقتصاد سرمایه‌داری است و اقتصادان‌ها از پس عقلانیت برنیامده‌اند. عبور از مرزهای دانش با کتاب «رویکرد شناختی در تحلیل اقتصاد اسلامی» محمدجواد توکلی، پژوهشگر و اقتصاددان از دیگر سخنرانان این نشست بود که با بیان اینکه در کتاب «رویکرد شناختی در تحلیل اقتصاد اسلامی» از مرزهای دانش به اقتصاد نگاه شده است، گفت: مبحث علوم رفتاری به تازگی در اقتصاد متعارف شده است. به قول یکی از متفکران، در مباحث جدید در همه رشته‌ها به خصوص اقتصاد با شصت سال وقفه روبرو هستیم و مباحث منسوخ را به عنوان بحث جدید مطرح می‌کنیم. با توجه به تقویت ارتباطات فواصل ما در کتاب کم شده و به تازگی در مرزهای دانش حرکت کرده‌ایم و نویسنده کتاب هم در این زمینه قلم زده است. او ادامه داد: ما رویکرد شناختی را با علم اقتصاد اسلامی مقایسه می‌کنیم. در کتاب دو محور اساسی مطرح است و نخست رویکرد شناختی در اقتصاد اسلامی است. ما باید مدافع بیشتر هردو مفهوم باشیم. در رویکرد شناختی اقتصاد با بحث شناخت مورد تحلیل قرار می‌گیرد. این اقتصاد مبحثی میان روانشناسی و اقتصاد است که این علوم را جلو می‌برد. به نظرم بحث شناختی را نویسنده به خوبی تعریف کرده است. این اقتصاددان افزود: دومین نکته این است که در تعریفی از علم اقتصاد اسلامی داریم رویکرد شناختی را با حوزه مطالعات این علم مقایسه می‌کنیم. ابهام در رویکرد نکته دوم است. با تعریفی که در بحث اقتصاد شناختی مطرح شده قاعدتا رویکرد تجربی و آزمایشگاهی مطرح است. توکلی با بیان اینکه گاهی از قرآن و روایات تحلیل‌های شناختی بیرون می‌آید، گفت: ما وقتی آیات قرآن را نگاه می‌کنیم، می‌بینیم با رویکرد شناختی سازگار است. برای مثال در آیه «﴿إِنَّ الإِنْسانَ لَفِی خُسْرٍ﴾» بشر دارای زیان است. آیاتی درباره عجول بودن یا کفور بودن انسان اشاره دارد. در حقیقت مشکلات انگیزشی را بیان می‌کند که مشکلات شناختی است. ما اگر رویکرد شناختی را به صورت عام یا خاص در اقتصاد می‌آوریم از روش تجربی هم استفاده کنیم. سیاستمداران وقتی با علم اقتصاد رفتاری آشنا باشند می‌دانند که چگونه با نرخ کالاها برخورد شود.       ]]> دین‌ Wed, 04 Dec 2019 06:04:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/284200/علم-اقتصاد-اسلامی-شصت-سال-وقفه-روبروست «حاج‌نایب» دیگر نفس نمی‌کشد http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283787/حاج-نایب-دیگر-نفس-نمی-کشد خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مهسا کلانکی: این «بن‌بست» برای خودش برو و بیایی داشته؛ چه بسیار قرآن‌هایی که از اینجا خریداری شده و بر سر سفره‌های عقد رفته است. چه بسیار نیکوکارانی که کتاب‌های ادعیه خود را از اینجا خریداری کرده‌اند. هنوز هم بسیاری از مردم قدیم تهران این کوچه را به واسطه ناشران معروفش می‌‌شناسند؛ ناشرانی مانند اسلامیه، دارالکتب‌الاسلامیه، قدیانی، مرتضوی، جاویدان و ... که البته بسیاری از آنان به دلیلی کسادی کار تغییر کاربری داده‌اند و یا به خیابان انقلاب کوچ کرده‌اند. نام خیابان «ناصرخسرو» را که می‌شنویم شاید اولین چیزی که برایمان آشنا است بازار خرید داروست، اما در اواسط همین خیابان در بن‌بستی با معماری قدیمی راسته قدیمی‌ترین کتابفروشی‌های تهران قرار دارد. البته حالا اگر از افراد کوچه سوال کنید که «حاج نایب» کجاست؟ به شما می‌گویند: «آن بن‌بست را می‌بینید که اولش لوام آرایش و عطر فروشی است، بروید تا ته کوچه کتابفروشی‌ها پیداست». متأسفانه از بن‌بست «حاج‌نایب» با آن اسم و رسمش تنها چند کتابفروشی که دیگر تابلویشان هم رنگ و رویی ندارد باقی مانده است. تصور کنید 50 سال است در کتابفروشی قدیمی خود نشسته‌اید و تنها به عشق کتاب تغییر شغل نداده‌اید. اما حال مغازه‌هایی از همکاران خود را می‌بینید که تبدیل به عطرفروشی شده‌اند مردم می‌روند و می‌آیند، اما در مغازه شما نه کسی می‌رود نه کسی می‌آید واقعا به چه امیدی باید ادامه دهید! مشکلات اقتصادی در کشور ما کم نیست و همه مشاغل به ویژه مشاغل فرهنگی هم کم و بیش درگیر آن هستند اما وسعت فاجعه در این بن‌بست گفتنی نیست. مغازه‌هایی که تعطیل شده‌اند، ویترین‌هایی که هیچ کس از آن دیدن نمی‌کند، کتاب‌های روی هم چیده که تا سقف رفته‌اند و سالهاست همین طور مانده‌اند و کتاب‌هایی که دیگر از شدت نیاز ناشر کیلویی دارند به فروش می‌رسند تنها گوشه کمی از وضعیت کتابفروشان و ناشران این بن‌بست را بیان می‌کنند.  تاریخ بن‌بست حاج‌نایب کوچه حاج‌نایب در خیابان ناصرخسروی تهران کمی پایین‌تر از بنای قدیمی شمس‌العماره و روبه‌روی ساختمان وزارت دارایی در بافت قدیمی و اصیل تهران واقع شده است. قدمت کوچه حاج‌نایب به زمانی بازمی‌گردد که حاج رضا قمی‌نایب کتابفروش به تهران آمد و نزدیک به صد سال قبل در این کوچه اولین کتابفروشی را ایجاد کرد. کوچه حاج‌نایب در آن‌زمان در مرکز شهر تهران قرار داشت و به خاطر نزدیکی به تجمع حوزه‌های علمیه تهران و دارالفنون تبدیل به یکی از قطب‌های فروش کتاب در طهران قدیم شد و آوازه آن خیلی زود در سراسرکشور پیچید و همه برای خرید کتاب‌های مذهبی به این کوچه می‌آمدند. تا 30 سال، غیر از کتابفروشی حاج‌نایب قمی تنها به تعداد انگشتان دست کتابفروشی‌هایی در این کوچه وجود داشت اما از حدود سال‌های 1325 چند فروشنده بزرگ کتاب در تهران پا به این کوچه گذاشتند. در دهه 20، کم‌کم این کوچه به مرکز تجمع کتابفروش‌های مذهبی‌ تبدیل ‌شد و به‌عنوان قطب فروش کتاب‌های مذهبی در ایران شناخته شد. در دهه 20 و 30، بیشترین کتاب‌هایی که در اینجا چاپ و منتشر می‌شد، کتاب‌های مذهبی و دینی بود که توسط دو ناشر بزرگ «کتابفروشی اسلامی» و «انتشارات اسلامیه» به چاپ می‌رسید.     اوج دوران رونق کوچه حاج‌نایب به دهه 50 شمسی برمی‌گردد، در سال‌های دهه 50 و همزمان با اوج‌گیری انقلاب اسلامی رویکرد به خرید و مطالعه کتاب‌های مذهبی بیشتر می‌شود و این کوچه یکی از پررونق‌ترین دوران خود را به چشم می‌بیند. کتابفروشان این کوچه سال‌های 1356 تا 1361 را سال‌های طلایی کوچه می‌دانند. در این سال‌ها تیراژ کتاب‌های مذهبی حتی از یک میلیون نسخه هم فراتر ‌رفت. آنچه امروز از کتابفروشان در حاج‌نایب باقی مانده است مغازه‌های قدیمی و کتاب‌هایی است که تاریخ چاپ آن به سال‌ها قبل باز می‌گردد. اگرگذرتان به این حوالی بازار و خیابان باب همایون بیفتد شاید تنها مغازه‌های ابتدایی بن‌بست حاچ نایب که زرق و برق فروشگاه لوازم آرایش است توجه شما را به خودش جلب کند و  با بافت و معماری قدیمی کوچه و نازیبایی‌های آن اصلا میلتان نمی‌کشد کمی به داخل‌تر بروید. اما چرا این بن‌بست که زمانی که کتاب‌هایش با تیراژ میلیونی به فروش رفته است به این روز افتاده؟ آن‌هایی که درگذشتند و آن‌هایی که کوچ کردند یعقوب پویامنش مدیر نشر پیری از سال 1368 در این بن‌بست کتابفروشی داشته است درباره کتاب‌فروشی‌هایی که در این بن‌بست بوده‌اند، می‌گوید: در این کوچه ناشری مانند نشر احمدی بود که سال‌ها پیش درگذشت. بعضی هم از این کوچه رفته‌اند. آنهایی که مانده‌اند، فعالیت کمی می‌کنند. این کتابفروش رشد اینترنت و فضای مجازی را دلیل عدم ترغیب مردم به خرید کتاب می‌داند و می‌گوید: کتاب افت بسیاری پیدا کرده و باعث آن‌ هم فضای مجازی است که سبب شده کار ما کساد شود. از مشکلات اساسی ناشران و کتابفروشان در سال‌های اخیر گرانی کاغذ و گاهی اجرایی نشدن قانون معافیت مالیاتی است. موضوعی که گله‌های ناشران حاج نایب را هم به دنبال داشته‌ است. هیچ کس اینجا را نمی‌شناسد امیر کافی 40 ساله است و می‌گوید از کودکی در کتابفروشی‌های حاج‌نایب بوده است. او  در کتابفروشی «محمد» به عنوان مدیر فروش کتاب مشغول است، درباره بن‌بست «حاج‌نایب» می‌گوید: زمانی کل کوچه کتابفروشی بود چون برای کتاب ارزش قائل بودند، اما امروز اسم کتاب می‌آید هیچ کس اینجا را نمی‌شناسد و همه می‌گویند «میدان انقلاب» و تنها بعضی مشتری‌های قدیمی اینجا را می‌شناسند. کاغذ را آنقدر گران کرده‌اند که ما کتابی را می‌گوییم صدهزار تومان مردم از مغازه بیرون می‌روند. در این کتابفروشی زمانی 17 نفر کار می‌کردند، اما هم‌اکنون سه نفر کار می‌کنند که آن سه نفر هم بیکار هستیم. یعنی این مغازه به این بزرگی فعالیتی در آن صورت نمی‌گیرد. کافی درباره اینکه چرا این روزها بن‌بست «حاج‌نایب» به این حال و روز افتاده است اضافه می‌کند: رسیدگی نکردند. قبلا این بن‌بست باز بود و افراد زیادی رفت و آمد می‌کردند اما این خیابان را بستند که تبدیل به اثری تاریخی و جایی دیدنی شود، اما بسیار وضع از قبل بدتر شد و متاسفانه تبلیغاتی هم صورت نگرفت که کوچه حاج‌نایب 60 سال است کتابفروشی است. من تمام قدیمی‌هایی که اینجا چهل سال است دارند کار می‌کنند را می‌شناسم همه یا جمع کرده‌اند و لوازم آرایش کرده‌اند. کوچه مروی در ایام محرم شلوغ است اما آیا از کسی این کوچه کتاب می‌خرد؟ کوچه حاج‌نایب مُرد! او ادامه می‌دهد: در پاساژ خاتمی نزدیک 25 کتابفروشی بود اما همه فروخته و رفته‌اند و تنها چند ناشر قدیمی مانده‌اند که آن‌ها هم وضعیت مالی خوبی دارند و نیازی به این کتابفروشی‌ها ندارند و چون عشقشان کتاب بود مانده‌اند. در طبقه اول این پاساژ انتشارات مفید، انتشارات رشید و نشر الوفا بوده است و در طبقه دوم انتشارات نور، ولیعصر و حکمت بوده‌اند و همه از اینجا رفته‌اند. جالب است که دیگران معتقدند به ما کاغذ می‌دهند در حالیکه از کل کوچه سوال کنید یک نفر هم کاغذ نگرفته است. حول و حوش چهل سال قبل در خیابان ناصرخسرو انتشاراتی بود به نام نشر «گنجینه» و مدیر آن یحیی عالمگیر تهرانی از اولین کتابفروشان در ناصرخسرو بود. آن زمان کتابفروشی دیگری وجود نداشت ولی انتشارات گنجینه اینجا بود. انتشارات دیگر نشر میرخانی بود که پس از درگذشت صاحب آن به عطرفروشی تبدیل شده است. سرکوچه هم کتابفروشی امانی به دوچرخه فروشی تبدیل شده است. همه تغییر کاربری داده‌اند و واقعا دلیلش چیست که این همه کتابفروشی‌ها جمع شده است و باید گفت «کوچه حاج‌نایب مُرد» گاهی در هفته پنج کتاب هم نمی‌فروشیم! محمدرضا علیقلی‌زاده نشر «باقرالعلوم»، ناشر بعدی است که در میان کتابفروشی بزرگ خود به همراه سه نفر دیگر نشسته‌ است. درباره اوضاع فروش از او سوال می‌کنم، می‌گوید: گاهی حتی پنج کتاب هم در هفته نمی‌فروشیم. فضای مجازی و موبایل‌ها باعث شد‌ه‌اند مردم اصلا به سوی کتاب نیایند. آن‌هایی که ناشر قدیمی و بزرگی  بودند از اینجا رفتند و ما ناشران ضعیف‌تری اینجا مانده‌ایم.   او ادامه می دهد: این کوچه دیگر اصالت خودش را از دست داده و وسایل آرایشی‌ها این کوچه را از دست کتاب بیرون آورده‌اند و دیگر کسی نمی‌تواند دیگر آن را برگرداند. مردم در این کوچه ادکلن، عطر و وسایل آرایشی بیشتر می‌خرند و بورس فروش همین چیزها شده است. خرید قرآن عروسی هم بیشتر به سمت بازار و خیابان جمهوری رفته و ناشران  مذهبی هم بیشتر به خیابان انقلاب رفته‌اند. تنها 4 کتابفروشی از بهارستان تا مخبرالدوله رضا دهقان، مدیر نشر «دهقان» از دیگر کتابفروشانی است که عمری را در این بن‌بست به کتابفروشی مشغول بوده است. او درباره توجه مردم به این کتابفروشی‌ها بیان می‌کند: این کوچه از مهم‌ترین کوچه‌ها و معروف‌ترین کتابفروشی‌ها بود که رونق بسیاری داشت و مغازه‌ها اکثریت‌ بسته‌اند و برخی تغییر شغل دادند. اینترنت و فضای مجازی تأثیر زیادی بر روی این موضوع گذاشت و خود مردم هم به کتاب خواندن راغب نیستند. کتابفروشی عرضه و تقاضا هست باید تقاضا باشد که مردم علاقه‌مند شود و این چند سالی که کتاب گران شد تأثیر زیادی بر روی کتابخوانی گذاشت. سال 57 میان خیابان بهارستان تا مخبرالدوله 38 کتابفروشی بود و در حال حاضر تنها 4 کتابفروش باقی مانده‌اند که این‌ها کتاب نمی‌فروشند، بلکه تنها قرآن و کتب مذهبی ارائه می‌کنند. انتشار «تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم» در بن‌بست حاج‌نایب  این کتابفروش که از سال 1358 در این کوچه است درباره حال و هوای بن‌‌بست حاج‌نایب در آن سال‌ها می‌گوید: من یادم است انتشارات «صدرا» که برای شهید مطهری بود تیراژ کتاب‌هایش تا صدهزارتا می‌رسید. یکی از عوامل خود مردم هستند و گرانی‌ها که باعث شده مردم به کتاب به عنوان کالای اساسی نگاه نکنند. اینجا انتشارات اسلامی بود که کارهای مهمی از آیت‌الله مکارم شیرازی و آیت‌الله سبحانی و مرحوم محمدتقی جعفری چاپ می‌کرد. انتشارات حکمت، انتشارات مفید، انتشارات اسماعیلیان که کتاب «تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم» نوشته جعفر شهری را چاپ کرد‌ه‌ است در این بن‌بست بودند. برخی از کتابفروشان مانند انتشارات اسلامیه به خیابان انقلاب کوچ کرده‌اند و انتشارات اسماعیلیان جمع شده است. شاید باورتان نشود ولی شعبه اول انتشارات امیرکبیر در محدوده همین کوچه بوده است.  تعداد بالای تیراژ کتاب ظرف مدت کوتاهی به فروش می‌رسید نصرالله حدادی،  که او را با گفت‌وگوهایش در مجموعه «تاریخ شفاهی کتاب» می‌شناسیم خود از ناشران این کوچه و مدیر نشر «پروین» است. با حدادی درباره تاریخ این کوچه و نخستین ناشران و کتابفروشانی به آنجا آمدند گفت‌وگو کردیم. او در این باره گفت: دهه چهل پاساژ مجیدی بیشتر محل دپوی لوازم الکتریکی بود و خیاط‌ها در آن مشغول فعالیت بودند. اولین کسی که به پاساژ مجیدی آمد حاج بیت‌الله رادخواه (مشمع‌چی) مدیر نشر «تهران - تبریز» بود. برای اینکه این پاساژ رواج بگیرد به سراغ حاج‌آقای چیت‌چیان (پدر مهندس چیت‌چیان وزیر سابق نیرو و مدیر نشر «مرتضوی») می‌رود و او را هم به آنجا می‌آورد. و بعد کم‌کم ناشران دیگر می‌آیند و دهه 45 و 46 پاساژ تقریبا یکدست کتابفروشی می‌شود.  کتابفروشی پروین او ادامه داد: بافت ناصرخسرو و بازار بیشتر به ناشران و کتابفروشانی تعلق داشت که کتاب‌های مذهبی می‌فروختند. من اولین‌بار که به کوچه حاج‌نایب رفتم تعدادی کمی ناشر بودند و صاحب پاساژ مرحوم نقره‌چی بود. در ابتدای دهه 50  افرادی از کشور عراق که صدام آن‌ها را اخراج کرده بود مانند انتشارات کاظمینی و انتشارات رضوی به کوچه حاج‌نایب آمدند و کتابفروشی راه انداختند. آن بن‌بست برای کتابفروشان روال عادی پیدا کرده بود. تعدادی کتابفروشی هم برِ خیابان ناصرخسرو بود که تعدادشان کم نبود. از دیرباز خیابان ناصرخسرو جایگاه مهم‌ترین کتابفروشان ایران بود مثل کتابفروشی «مرکزی» که مرحوم سبوحی مدیر آن بود. کتابفروشان دیگری مانند گنجینه، کتابفروشی دارالکتب‌الاسلامیه، کتابفروشی خاندان کتاب‌چی، کانون کتاب و تعدادی‌ هم در کوچه‌پس کوچه ناصرخسرو بودند. حدادی درباره آغاز به کارش در بن‌بست «حاج‌نایب» افزود: از سال 1356 من به آنجا رفت و آمد داشتم. در آنجا می‌شد بعضی کتاب‌های زیرزمینی را پیدا کنیم. در سال 1357 رسما شروع به کتابفروشی کردم و از سال 58 که در انتشارات «رسا» بودم موفق شدم در انجا مغازه‌ای بخرم. شاید باورتان نشود تعداد بالای تیراژ کتاب ظرف مدت کوتاهی به فروش می‌رسید. رفت‌وآمد نویسندگان بزرگ در حاج‌نایب مولف «تاریخ شفاهی کتاب» در پاسخ به این پرسش که رونق این کوچه قبلا چگونه بود؟ می‌گوید: افراد سرشناس و نویسنده‌های بزرگ در این کوچه رفت و آمد می‌کردند. افرادی مانند مرحوم علی‌اصغر فقیهی، مرحوم سید محمد محیط طباطبایی، محمد محمدلوی عباسی و نویسندگان مشهور دیگر بسیار به آنجا می‌آمدند و کتاب می‌خریدند. جو صمیمی بود و کسی با کسی رقابتی نداشت؛ هرکس کتاب خودش را می‌فروخت و دوستی و رفاقت در فضا بسیار دیده می‌شد. بازار کتاب‌های مذهبی با ورود بخش دولتی کمرنگ شد حدادی درباره اینکه چرا کوچه «حاج‌نایب» فراموش شد، می‌گوید: بازار کتاب‌های مذهبی با ورود بخش‌های دولتی کم‌کم افول کرد و مردم هم آن رغبت اولیه را که در سال‌های قبل از انقلاب به کتاب‌های مذهبی نشان می‌دادند، دیگر نشان ندادند و از سال 65 افول در این بن‌بست شروع شد و از سال 70 این با رکود کتاب و عدم اقبال مردم به کتاب‌های مذهبی کاملا از دور افتاد و نتیجه این شد کتابفروشان «حاج‌نایب» یکی پس از دیگری تعطیل کردند. دلیل دیگر این بود که ناشران آنجا قدیمی بودند و یکی‌یکی پیر شدند و یا فوت می‌کردند. از نخستین کسانی که در آن کوچه مشغول فعالیت  بودمرحوم قانعی بود که سه دهنه مغازه داشت و با فوت مرحوم قانعی مغازه‌ها بسته شدند.   چه چیزی کمر ناشران و کتابفروشان را شکست؟ در دهه 80 شهرداری آنجا را پیاده‌رو کرد و این پیاده‌رو کردن کمر کتابفروشان و ناشران را شکست. قبل از آن، خودروها تردد می‌کردند و آمد و شد در آن راحت بود. عمده آنچه باعث رکود کتابفروشان شد عدم رغبت مردم به کتاب‌های دینی بود. مردم به دنبال کتاب‌های دینی نمی‌آمدند و خود ما از سال 1363 که در نشر «رسا» بودم مغازه را تعطیل کردم. من در سال 68 انتشارات پروین را راه‌اندازی کردم، اما بازار گرمی نداشتیم. بی‌اقبالی مردم به کتاب این پژوهشگر به محکمی می‌گوید دیگر نمی‌توان برای این کوچه کاری کرد. او ادامه می‌دهد: کتاب در بازار تهران مُرده است. ناشران بزرگ و در عین حال قدیمی‌ترین ناشران در بازار تهران بودند. برای مثال در راسته بازار حلبی‌سازها قدیمی‌ترین کتابفروشان کار می‌کنند. من یادم است انتشارات امیرکبیر، جاویدان، شمس فراهانی، ایران و ده‌ها موسسه انتشاراتی در این کوچه مشغول فعالیت بودند. اما در خیابان پانزده خرداد ناشرانی مانند خزر، محمودی، جهان، مصطفوی بودند که برخی از آن‌ها کتابفروشی داشتند و در سبزه‌میدان حسن دانش کتابفروشی قدس را داشت که کتاب را حتی در تیراژ 5000 نسخه می‌فروخت. این ناشر هم دیگر نیست و هیچ کتاب‌فروشی برِ خیابان پانزده خرداد غربی جز نشر اسلامیه وجود ندارد و این بی‌اقبالی مردم را به کتاب مذهبی نشان ندادند. دولت در نشر کتاب دخالت نکند حدادی در این باره که آیا دولت می‌تواند برای ناشران این کوچه کاری کند یا نه معتقد است: دخالت دولت در امر نشر بدترین کاری است که می‌تواند صورت بگیرد و بهترین کار این است که دولت خودش را از نشر بیرون بکشد. موسسات و ناشران دولتی به دلیل اینکه خود هزینه نمی‌کنند کارهاهای خوبی ندارند. کار فرهنگ و کتاب در محدود بازار، ناصرخسرو و شاه‌آباد تمام شده است. در راسته خیابان‌های صور اسرافیل، باب همایون، شاه‌آباد، ناصرخسرو و بازار دیگر کتابفروشی نمانده است و همین‌ها هم که مانده‌اند کارشان تمام شده است.   ای که دستت می‌رسد کاری بکن بی‌شک با مشکلات اقتصادی اخیر و بالارفتن بهای کاغذ و کتاب دیگر در توان مردم نیست به راسته کتابفروشانی مانند «حاج‌نایب» بروند و کتاب بخرند، اما این بن‌بست یک تاریخ شفاهی کتاب است و قدمت برخی از ناشران در آنجا به بیش از شصت‌سال می‌رسد و  این یعنی مراکزی مانند سازمان میراث فرهنگی و شهرداری تهران با همکاری هم می‌توانند این بن‌بست را با تبلیغ و یا ثبت در فهرست آثار ملی رونقی دوباره ببخشند.     در صحبت‌های ناشران و کتابفروشان بن‌بست حاج‌نایب بوی امید نمی‌آید و جای این پرسش است با وجود مشکلاتی که هر روز در حوزه نشر بیش از پیش می‌شود آیا باید منتظر مرگ تدریجی و بسته شدن بیشتر کتابفروشان راسته بن‌بست «حاج‌نایب» باشیم؟ تصاویری بیشتری از بن‌بست «حاج‌نایب» را اینجا مشاهده کنید. ]]> دین‌ Tue, 03 Dec 2019 05:34:04 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283787/حاج-نایب-دیگر-نفس-نمی-کشد اخوان‌الصفا رابط تصوف با قبالا و آئین گنوسی بودند http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283928/اخوان-الصفا-رابط-تصوف-قبالا-آئین-گنوسی-بودند خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- احمد ابوالفتحی: مطالعات تطبیقی به‌طور معمول با هدف نمایان کردن تشابه‌ها و تفاوت‌های تجارب زیستی بشر صورت می‌گیرند و در مبحث تجارب عرفانی نحله‌های مختلف، چنان‌که حسین شهبازی در همین گفت‌وگو بیان می‌کند، همواره وجوه اشتراک بارزتر از وجوه افتراق بوده است. شهبازی محقق جوانی که دکترای خود را در رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تبریز اخذ کرده است، در کتاب «تصوف، قبالا و گنوسی در نگاه تطبیقی» رویکردی جالب توجه به مبحث مطالعات تطبیقی داشته است. از او پیش از این نیز آثاری در مباحث عرفانی منتشر شده است، اما به اذعان خودش، این جدی‌ترین کار او در حوزه تحقیق تا کنون است. با او درباره مبحثی که در این کتاب به آن پرداخته گفت‌وگوی مفصلی داشته‌ایم که در ادامه می‌خوانید:   مخاطبان ما تا حدی با تصوف آشنا هستند اما قبالا و گنوسی که دو ضلع دیگر کتاب شما را تشکیل می‌دهند، چندان شناخته‌شده نیستند. برای شروع گفت‌وگو بهتر است معرفی موجز و کوتاهی از این دو مکتب داشته باشیم. «گنوس» (Gnosticism) واژه­ای یونانی، به معنی «داشتن­ دانش­ و معرفت» (having knowledge)، از واژگان کاربردی افلاطون است. افلاطون واژه گنوس را به معنای شناخت مُثُل به کار می­‌برد اما فرقه­‌های باطنی و سرّی آن را در معنای «معرفت خداوند» گرفته­‌اند؛ اولین بار در قرن دوم میلادی عنوانِ «گنوستی‌سیزم» توسط ایرنئوس (130-202م)، متکلم و کشیش مشهور مسیحی، به فِرَق و مکاتب گوناگون باطنیِ صدر مسیحیت اطلاق شد. مطابق این نظر، ایرنئوس، اسقف اعظم کلیسای لیون فرانسه، در قرن دوم میلادی (180میلادی) کتابی پنج جلدی با عنوان اَدوِرسوس هائرِسیس؛ به معنای مقابله با معرفت دروغی و با عنوان فرعیِ «در رد بدعت‌ها» (Adversus haereses) نوشت و از اسرار و زوایای پنهان این فرقه‌ها که «اصالت معرفت» را در مقابل اصالت ایمان قرار داده ‌بودند، پرده برداشت و برای اولین بار فرقه‌های باطن‌گرایِ مقارنِ زمانِ خویش را گنوسی نامید. حرکت فکری کیش گنوسی با تأسی از عرفان ملل گوناگون مخصوصاً تأثیر تفکر شرقی، از شمعون مغ، معاصر حواریون حضرت عیسی(ع) شروع شده و در قرن دوم میلادی شاخه‌های متعدد یافته است که از میان آن‌ها سه مکتب گنوسیِ مرقیون، والنتینوس و بازیلیدس، دارای بیشترین شهرت هستند.   دومین آموزه مهم گنوسیان، بحث ثنویت است. مرقیون، نخستین متفکر گنوسی است که با زمینه‌سازی در طرح تئوری ثنویت و طرح این سؤال که «خدای نیک و اعلا چگونه جهان شرّ می‌آفریند؟» خدای مسیحیت را به چالش کشید. یکی از مهم‌ترین تحولات در کیش گنوسی، گرویدن مانی به این آیین است. مهم­ترین نظریه گنوسیان طرح ایده خدای شرّ و تفکیک آن از خدای متعالی بود. مانی با اخذ این تعالیم و تطبیق آن با عرفان ایران باستان، ثنویت را در اندیشه گنوسیِ ایرانی، تثبیت کرد. یکی دیگر از شاخه‌های گنوسی، عرفان مرکبه است که در اصل یهودیان صدر مسیحیت به آن پایبند بودند. آن‌ها آموزه های تورات را براساس روایت‌های گنوسیان تفسیر می‌کردند و چون اصل ثنویت گنوسیان در تضاد آشکار با موضوع توحید بود ـ که یهودیان به آن معتقد بودند ـ در نتیجه آن‌ها درصدد تفسیر و توضیح بحث ثنویت برآمدند اما عملاً نتوانستند مرز یکتایی خداوند را با بحث خدای متعالی گنوسیان تفکیک دهند و متأسفانه به نوعی از ثنویت کشانده شدند.   عرفان یهودی در سیر تاریخی خویش، دو رویکرد مکتبی را تجربه کرده است. اولی، عرفان گنوسی یهودی «مرکبه یا مرکاوا» است و از آن به عنوان «عرفان عرشی» نیز یاد می‌کنند. و دیگری عرفان قبّالا که در قرن سیزدهم میلادی به منصه ظهور رسیده است.   یکی از برجسته‌ترین تحولات عقلانی در تاریخ یهود قرون وسطا، پیدایش جنبش عرفانی  قبّالا است. آموزه‌های قبّالا مبتنی بر باور به تأثیرگذاری متقابل مجموعه رفتارهای انسان و تحولات جهان پیرامونش بود. قبّالای یهود، تفسیر سرّی و باطنی از کتاب مقدس است که بسیاری از یهودیان در قرون وسطی، به آن باور داشتند. این تفسیر بنا به نوشته گرشوم شولم در قرون وسطی و در قرن هفتم میلادی به قید کتابت درآمد. اوج مکتب قبّالا را باید قرون دوازدهم و سیزدهم میلادی دانست. مهم‌ترین متون قبّالایی از جمله کتاب زوهر، در همین دوره نوشته شده است. مکتب قبّالا به شدت متأثر از اندیشه نوافلاطونی است؛ اندیشه‌ای که در عرفان و فلسفه اسلامی و مسیحی نیز دخیل بود. دو مأخذ عمده در مکتب قبّالا وجود دارد؛ نخست کتاب خلقت که به احتمال بسیار زیاد در قرن ششم میلادی نوشته شده است و دیگر کتاب زوهر است که بر طبق استنادات گرشوم شولم، توسط موسی دولئون در قرن سیزدهم میلادی به نگارش درآمده است ولی قبّالایی‌ها آن را به قرن دوم میلادی نسبت می‌دهند. در واقع آیین قبّالا، در این دوره زمانی مشخصِ پانصد ساله از ظهور تا آخرین مرحله آن، بر این باور است که کتاب مقدس (تورات)، کتاب زوهَر، درخت زندگی (سفیروت) و مطالعه ده اصل آن، با رویکردهای نمادگرایی ‌عرفانی، به انسان کمک می‌کند که دانش روحانی خود را افزایش داده و زندگی خود را در این جهان به یک مسیر صعودی روحانی سوق دهد. یکی از مباحث عمده در حوزه عرفان، دوری کردن از فرقه‌بندی و تلاش برای نائل شدن به صلح‌ کل است. در عمل اما می‌شود دسته‌بندی‌های متعددی را در میان آنان که خود را در ذیل عرفان جای داده‌اند دید. وجود وجوه اشتراک قابل توجه میان نحله‌های عرفانی را تا چه میزان بر پایه تلاش برای دوری از دسته‌بندی می­توان طبقه‌بندی کرد. از سوی دیگر میان سه نحله‌ای که مورد بررسی شما قرار گرفته‌اند وجوه اشتراک چشم‌گیرتر است یا وجوه افتراق؟ در میان پیروان ادیان مختلف، کم و بیش، شاهد تمایلات عرفانی هستیم. همانطور که در ادیان، فلاسفه و متکلمان نیز وجود دارند و با چشم اندازهای مختص خود به دین می‌نگرند. پس می‌توان گفت عرفان، نوعی نگاه دینی است که می‌کوشد اصل حقیقی و گوهر مینوی انسان را به او متذکر شود و از طریق سیر و سلوک عملی او را به وصال حضرت حق رهنمون سازد. در واقع عرفان، اشتمال بر حقایقی دارد که در متون مقدس دینی نیز در قالب ادبیات دینی مطرح شده است. بنابراین با توجه به اینکه اندیشه عرفانی در بستر کدام دین ظهور کرده است، آن را به یکی از دین‌ها نسبت داده‌اند. در این حالت است که عرفان یهودی، مسیحی و اسلامی ظاهر شده است.   در یک نگرش کلی می‌توان حوزه دین را به دو بخش شریعت و طریقت تقسیم نمود. دین یهود با تأسی از تورات و آموزه‌های موسی(ع)، مسیحیت با انجیل و تعالیم عیسی(ع) و اسلام با الگو قراردادن قـرآن و سیـره حضرت محمـد(ص) بر اصل توحیـد استـوار هستند. در عین حال تفاوت‌هایی در تعالیم شریعت هر کدام از آن‌ها وجود دارد. اما با کنار گذاشتن این تفاوت‌های بارز، و توجه به طریقت و یا همان عرفان برآمده از بطن این ادیان، پی خواهیم برد که در واقع عارفان، ساکن یک وطن مشترک علوی‌اند و با الفاظ متشابه بنا به مقتضیات فرهنگی خود، گویای یک اصل واحد هستند. همه عارفان از غریبستان خاکی می‌گریزند تا در وطن علوی خویش مسکن گزینند.   در تحقیقی که بنده با بررسی بیش از 85 منبع انگلیسی و 125 منبع فارسی انجام داده‌ام، وجوه اشتراک بسیار بارزتر از اختلاف بود. در تصوف و قبالا به اقتضای اینکه هر دو از بطن ادیان توحیدی (اسلام و یهود) برآمده اند وجوه اشتراک بسیار چشمگیر بود اما در کیش گنوسی بالأخص در مبحث خداشناسی، تفاوت­‌های بارزی با اندیشه توحیدی صوفیه و حتی قبالا مشاهده می‌شود. ولی باید اشاره کنیم که در حوزه مربوط به انسان‌شناسی، مخصوصاً در مسئله تبعید روح از عالم علوی به غریبستان خاکی، به نوعی هر دو مکتب تصوف و قبالا از کیش گنوسی تأثیر پذیرفته‌اند.   از منظر تاریخی اگر بخواهیم به موضوع نسبت میان سه نحله مورد بررسی شما با یکدیگر بپردازیم، آیا می‌توان سابقه‌ای از مراودات میزان بزرگان این نحله‌ها پیدا کرد؟ دلایل شکل‌گیری تشابهات میان این نحله‌ها تا چه میزان از منظر تاریخی قابل شناسایی است؟ ما در این کتاب، با اختصاص بخشی جداگانه با عنوان «نگاهی گذرا به تاریخ مناسبات عرفانی تصوّف و قبّالا و گنوسی» به این موضوع از منظر تاریخی پرداخته‌ایم و در این قسمت با استنادات تاریخی ثابت کرده­‌ایم که این سه مکتب به لحاظ تاریخی چه سیر تطوری را گذرانده‌اند. در بین‌النهرین مراقبه و زهدورزی قرن‌ها قبل از اسلام و مسیحیت، مورد توجه اِسنّی‌هایِ یهودی Essenes بود. بعد از ظهور مسیحیت نیز گنوسیان مندایی و برخی دیگر از فرق مغتسله، به این شیوه عمل می‌کردند. با پیدایش اسلام و تصوف و توجه به زهدورزی صوفیان، حاخام‌های یهودی، آرمان‌های زهدگرایانه خود را در آیینه تعالیم متصوفه دیده و شیوه مراقبه آنها را با مذاق خود سازگار یافتند. از این رو، برخی از یهودیان با تغییر دین خود، در حلقه‌های صوفیه بغداد حضور پیدا کردند.   نخستین بارقه‌های جدی مناسبات عرفانی تصوف با آیین‌های قبالا و گنوسی، از طریق جمعیت سرّی گروه اخوان‌الصفا شکل گرفت. اخوان‌الصفا، ضمن تأثیر گرفتن از گنوسیان مندایی و صابئین جنوب شرقی ترکیه امروزی و حفظ سنت‌های هرمسی و نوافلاطونی، به تعالیم و آموزه‌های اسلام نیز وفادار بودند. اساس مسلک اخوان‌الصفا بر این پایه استوار بود که بین شریعت اسلامی و فلسفه یونانی هیچ تضاد و تعارضی نیست. این گروه با ترویج اندیشۀ سازگاری و اتحاد شریعت اسلامی و حکمت یونانی، سعی در ایجاد آشتی فکری و مذهبی میان مردم داشتند و امیدوار بودند که با گسترش حکومت عقل، بتوانند یک آرمان شهر بسازند. تفکرات گروه اخوان‌الصفا، به جهت قبول عناصری از سنّت‌های فیثاغورث، نوافلاطونیان و حکمت هرمسی، دارای اصول و تعالیم مشترک با قبّالائیان و گنوسیان بود. مقبولیت این عناصر در نزد اخوان الصفا، پیوند و مناسباتِ خاصِ عرفانی بین سه مکتب را فراهم ساخت. در سده دهم میلادی، سعدیا گائون (822م مصر- 942م بغداد)، نخستین فیلسوف یهودی، به جهت هم‌جواری با متصوفه مکتب بغداد، در آثار خود به زهدورزی توجه پیدا کرد. اما اوج شکوفایی و روابط بین یهودیان و مسلمانان را باید در هم‌زیستی مصالحت‌آمیز آن‌ها در اسپانیا و شبه جزیره ایبری دانست. مدارکی دال بر مباحثات کلامی محی‌الدین ‌ابن‌عربی با یک خاخام یهودی درباره ماهیت حروف کتاب مقدس وجود دارد. اما قبل از ابن‌عربی، ابن‌مسّره اندلسی(886-931م) نخستین صوفی مسلمان بود که تعالیم تصوف را به اسپانیا معرفی کرد. ابن‌مَسَّره اعتقاد شگرفی بر رازورزی الفبای عربی داشت او از این رهگذر، ابداع‌گر شیوه خاصی از طریقت متصوفه شد؛ طریقتی که به جهت اعتقاد به آزادی انسان و انکار جهنم، بیشتر در کانون توجه یهودیان بود.   تعامل و ارتباط بین عرفای مسلمان و یهودی به جهت خاستگاه جغرافیایی مشترک و همچنین ارتباط دوسویه بین غرب جهان اسلام(اندلس) و شرق آن (بغداد) منجر به ورود پاره‌ای از آموزه‌های مشترک این دو دین ابراهیمی به تعالیم متصوفه و عرفان قبالای یهودی شد. قبالای نبوی در سده سیزدهم میلادی در حال شکل‌گیری و نضج در ارض مقدس بود. در این سده، محافل و مراکز پررونق فرهنگ اسلامی در اورشلیم و صفه مشاهده می‌شد. پیروان ابراهیم ابوالعافیه، طلایه‌دار قبالای عملی و نبوی، با تعلق خاطر به شماری از اعمال متصوفه، در حلقه‌ها و مجالس متصوفه شرکت می‌جستند. ابوالعافیه در جریان سفری که به اُکره وسایر مناطق اسلامی داشت با اعمال و آداب صوفیان مواجه شده و در آیین مراقبه‌ خویش، به وضوح از روش‌های صوفیانه استفاده می‌کرد. تعالیم ابوالعافیه در شرق (اسپانیا) رواج یافت و پیروان وی از قبیل اسحاق اکره‌ای، شم طرب بن گائون، روش شهودی پیامبرانه او را پذیرفتند و با افزودن آداب و میراث تصوف، تعالیم او را غنی ساختند. قبل از ظهور موسی دولئون و نگارش زوهر، ابراهیم ابوالعافیه با تأکید بر رمزورزی حروف عبری، اساس طریقت خود را بر قبالای خلسه‌ای و نبوی بنیان نهاد. ولی به جهت تأکید بر تجارب خلسه‌ای و مکاشفه‌ای، محبوبیت چندانی در بین یهودیان نیافت. اما موسی دولئون که نمونه‌های نمادگرایی متصوفه درباره درخت عرفانی را در آثار اشخاصی چون ابوالحسن نوری(رساله مقامات‌القلوب) و محیی الدین ابن‌عربی( رساله شجره الکون= درخت هستی) دیده بود، این شیوه سمبولیک را با مذاق عرفانی خویش سازگار ‌دید و به تبع آن ایده نمادین سفیروت (درخت زندگی) قبّالا را در زوهر ترسیم نمود.   یوشع آبِلسون در کتاب «عرفان یهود؛ مقدمه‌ای بر قبّالا» بر این باور است که کتاب زوهر برای اولین بار در قرن سیزدهم در اسپانیا ظاهر شد و عناصر تلفیقی از سایر تمدن‌ها و اعتقادات در شکل‌گیری آن نقش داشتند. امّا این اندیشه‌ها، در چهارچوب تفکر یهود گزینش شده و پس از عبور از فیلتر تفکر یهودی‌، رنگ آیین یهود به خود گرفتند. محققان عقیده دارند که تفکر نوافلاطونی و گنوسی در وهله اول و در مرتبه بعد، بازتابی از تصوف ایرانی در زوهر قابل مشاهده است. با توجه به اینکه صوفیان در ایران در قرن هشتم میلادی [حدود پانصد سال پیش از قبالای زوهری] ظهور کردند، اعتقاد بر این است که یهودیان ایرانی، تحت تأثیر تصوف قرار داشتند و تعالیم تصوف را به یهودیان اسپانیا انتقال دادند. از این قبیل است بسیاری از تعبیرات عرفانی از آموزه‌های باطنی که در اشکال مختلف به زوهر وارد شده است.   گرشوم گرهارد شولم، پژوهش‌گر قبالایی، با تعصب ویژه نسبت به عرفان قبالا، آن را اصیل می‌داند چنان‌که کتاب «قبالای اصیل» را ـ که در آن شرح مستوفایی در باب عرفان اولیه یهود (مرکبه) می‌دهد و به قدمت این عرفان اشاره می‌کند ـ به منظور اثبات اصالت و بکر بودن قبالا می‌نویسد و آن را دنباله محض عرفان مرکبه تلقی می کند. وی با اشاره به نهضت مرکبه و تکیه بر اسناد برجسته قبالا در قرون پنجم وششم میلادی که از لابه‌لای کتب عرفای یهودی پیدا شده است، پیشینه نهضت قبالا را به قبل از گسترش اسلام و تصوف برمی‌گرداند. ولی از توضیح  درباره آثار عرفانی پدید آمده در محدوده زمانی قرون پنجم وششم  میلادی و محتوای آن‌ها سرباز می‌زند؛ تنها اشاره وی به اصالت عرفان مرکبه است و قبالا را نیز شاخه‌ای از این عرفان می‌داند که با موسی دولِئون، نویسنده زوهر، کتاب رمزی قبالا در قرن سیزدهم میلادی به اوج می‌رسد و در کانون توجه قرار می‌گیرد. به نظر می‌رسد که شـولم، از روی تعصـب و ذوق، این ادعا را مطرح می‌سازد و حتی تلاش می‌کند که در عصر خویش، نویسندگانی را که ادعای تأثیر و تأثرّ قبالا از تصوف را دارند، تخطئه کند. امّا قدر مسلم آن است که ظهور شخصیت‌های برجسته و آثارِ مهمِ قبالا، بعد از اسلام و مقارن سده دوازده و سیزدهم میلادی است. تا این قرن، شخصیت‌های بزرگ تصوف ظهور کرده و آثار خویش را تدوین کرده بودند. بزرگانی چون جنید، شیخ ابوالحسن نوری، ذوالنون مصری، حلاج، بایزید بسطامی، عین القضات همدانی، سنایی و غزالی از آن جمله‌اند. ابن‌عربی نیز که معاصر و هم‌وطن موسی دولِئون است، حدود سی سال قبل از شروع نگارش زوهر (1275میلادی)، روی در نقاب خاک نهاده بود و قبل از این‌که دولِئون به طرح سمبولیک و رمزی درخت عرفانی در قالب سفیروت «درخت زندگی» بپردازد، ابن‌عربی رساله رمزی «شجرهالکون= درخت هستی» را نگاشته بود. بنابراین شباهت‌های چشم‌گیر ساختار دو کتاب به یکدیگر، فرضیه تأثیر قبالا از تصوف را قوت می‌بخشد.   درخصوص تأثیر پذیری اندیشمندان مسلمان از آیین گنوسی نیز باید بگوییم که مغیره از نخستین مسلمانان و پیشگامان غلات شیعه است که به کارکرد نمادین و رمزی حروف، توجه ویژه دارد. از طرفی عقاید وی در خصوص آفرینش هستی، شباهت‌های زیادی به تعالیم نظام‌های کهن گنوسی دارد. به همین خاطر در گزینش شیوه استنباطی، به جهت طرفداری از تعالیم باطنی و سازگار یافتن این شیوه برای اشاعه تفکرات باطنی‌گری غالیان، از روش تأویلی و تمثیلی برای تفسیر آیات قرآن بهـره جـست و بعـدها اسماعیلـیان عقاید وی را ترویج کردند. از دیگرعقاید مغیره، توجه به دوگانه‌گرایی و باور به جدال دائمی نور وظلمت و نزاع خیر وشر بود که به زبان رمز و تمثیل از آن‌ها سخن می‌گفت. توجه به ثنویت و جدال دو عنصر یا دوجوهر متضاد از مبانی آموزه‌های مکاتب گنوسی است که فرضیه تأثیر پذیری مغیره از تعالیم گنوسی را قوت می‌بخشد.     یکی از آثار مهم اسماعیلیان که تحت تأثیر آیین گنوسی نگاشته شده، رساله «امّ الکتاب» (پایان سده 2ه ق) است. با وجود انتساب این اثر به اسماعیلیه، شرق شناس روسی، ولادمیر الکسیویچ ایوانف، ضمن تصحیح امّ الکتاب، برآن است که این کتاب، ارتباطی به مذهب اسماعیلی ندارد. زیرا هیچ نامی از آن در آثار اسماعیلیان بعدی به میان نیامده و از عقاید مهم مذهب اسماعیلیه، همچون امامت و وصایت خالی است. این اثر حاوی مکاشفاتی از سنخ مکاشفات گنوسی و بن‌مایه‌های روشن گنوسی است. بعد از ایوانف، تایدنس، دین‌شناس هلندی، در کتاب ناتمام خود، با عنوان «زمینه اساطیری ـ گنوسی امّ‌الکتاب»(1977م) نتیجه می‌گیرد که «امّ‌الکتاب» از آثارغلات‌شیعه است و در مرز دنیای اسلام با جهان یهودی، مسیحی و زرتشتی قرار دارد. بنابراین، از قراین چنین برمی‌آید که این کتاب توسط پیروان مغیره ابن‌سعید و فرقه غالی مغیریه نوشته شده است. همانندی بلاشک اندیشه‌های اسماعیلی با آیین‌های قبالا و گنوسی، لزوماً و در همه موارد، ناشی از تأثیر دوسویه آن‌ها نیست. بلکه توجه به آبشخورهای یونانی و نوافلاطونی از یک طرف و توجه به وجوه اشتراک تعالیم دینی هر یک از مکاتب از سوی دیگر، اصول و مبانی مشترکی را به دست می‌دهد. به طوری که در تصوف اسلامی نیز، تعالیم عرفانی و دینی ادیان پیشین دیده می‌شود. اما این شباهت‌ها، نشانه تقلید و اقتباس از یکدیگر نیست. بلکه این موارد بیشتر جنبه تواردی دارد و کمابیش در طریقت تمامی ادیان، خاصه ادیان توحیدی دیده می‌شود.   از دیگر وجوه اشتراک میان اندیشه تصوّف و گنوسی، طرح موضوعِ «تبعید روح» به غریبستان خاکی است. آموزه‌های گنوسی به سبب تقدم تاریخی در موضوع «تبعید روح» بر تصوّف تأثیر گذاشته است. گنوسیان و متصوّفه برای بیان ابعاد مختلف موضوع تبعید روح به رمز و داستان‌های رمزی تمسک جسته‌اند. در گنوسی، داستان ترانه مروارید، حاکی از تبعید روح به دنیا و تلاش آن برای بازگشت به وطن حقیقی است. رساله الطیرها در تصوّف اسلامی، وصف حال مرغانی (سالکانی) است که در تلاشند به وطن حقیقی خود رجوع کرده و از قفس تنگ دنیا رهایی یابند. داستان‌های شیخ اشراق، از جمله قصه غربت غربی او، نمونه اعلای بازنمایی واقعه غربت روح در غریبستان دنیاست.   یکی از مهم‌ترین مسائل در بررسی یک امر کلان مانند تصوف که زیرشاخه‌های فراوانی دارد، این است که کدام روایت از تصوف یا قبالا یا آئین گنوسی مبنای بحث و بررسی شما قرار گرفته است؟ عرفان اسلامی و تصوف نمایندگان متعددی دارد که خود وجوه افتراق و اشتراکی دارند. در مورد دو مکتب دیگر نیز این موضوع صادق است. روش ورود شما به بحث چگونه بود و کدام روایت از تصوف را مبنا قرار دادید؟ در این کتاب به شش موضوع مهم و ساختاری پرداخته‌ایم که هر سه مکتب، پیرامون این شش مبحث، نظرات و اندیشه‌های گوناگون و چه بسا مشترکی دارند. البته این شش موضوع، مباحثی است که مربوط به مؤلفه‌های اصلی اندیشه عرفانی آنها نظیرِ خداشناسی و غایات عرفانی، انسان شناسی و جایگاه انسان در نظام معرفتی، خیر و شر، ابلیس و ارتباط آن با نظام احسن، عقل، وحدت و کثرت، مراتب سلوک، استفاده از زبان رمزی و وجوه تمایز و اشتراک در نمادها و رمزها، میزان تأثیرپذیری از ادیان الاهی (یهود، اسلام و مسیحیت) و آیین‌ها و اندیشه‌های بشری (مانوی، نوافلاطونی و...) است.   هر چند تعدد و زیرشاخه‌های فرق در تصوف نسبت به دو مکتب دیگر بیشتر است . ولی ما در این اثر کوشیده‌ایم که به اقوال و نظرات غالب بزرگان متصوفه به اقتضای بحث استناد کنیم. به عنوان مثال در بحث از درخت عرفانی، تنها دو صوفی مشهور یعنی شیخ ابوالحسن نوری در رساله مقامات القلوب و محیی‌الدین ابن‌عربی در رساله شجره الکون(درخت هستی) سخن گفته اند. ما نیز نظر این دو صوفی را با درخت عرفانی قبالا با نام سفیروت (درخت حیات) سنجیده‌ایم و به نتایجی علمی نیز رسیده‌ایم. در سایر بحث‌ها نیز همین روال را پیش گرفته‌ایم. اگر یکی از صوفیه و عرفای اسلامی در چارچوب تبیین مسئله و موضوع، سخن گفته، سعی کردیم که دیدگاه او را آورده و به شیوه تحلیلی و روش تطبیقی مکتب آمریکایی با نظر نمایندگان سایر مکاتب بسنجیم. به عنوان مثال در خصوص صادر اول یا عقل اول هر سه مکتب، نظرات گسترده‌ای بیان داشته اند که وقتی این اقوال را کنار هم قرار دادیم به نتایج شگفت انگیزی رسیدیم. این نتایج نشان داد که انسان نورانی، آنتروپوس، آدام قدمون، متاترون و حقیقتی که صوفیه آن را آدم اول یا روح محمدی می‌نامند، نسخه‌ای متفاوت از یک ایدۀ مشترک هستند.   در قبالا، موسی دولئون، شخصیتی جریان ساز و دوران ساز دارد. او توانست در کتاب زوهر با تلفیق قبالای نظری و عملی، شیوه ای را خلق نمایند که پانصد سال بعد از او یعنی افول آخرین نهضت قبالا (حسیدیسم)، کتاب زوهر مرجع رسمی مکاتب قبالا تلقی شود و بزرگان قبالا در دوره های مختلف، تفاسیر خود را پیرامون کتاب زوهر موسی دولئون سر و سامان دهند. در مقابل، در تصوف اسلامی که تا قرن پنجم هجری و بر طبق احصاء هجویری در کشف‌المحجوب، دوازده فرقه که هر کدام بر مسئله‌ای از مسائل عرفان تأکید داشتند ظهور کرد. در کنار این تقسیم بندی، سخن از دو مکتب بغداد و خراسان  و یا تصوف عابدانه و عاشقانه در میان است. بعد از گذر از قرن پنجم هجری قمری، توجه اساسی به مسئله عشق، طریقت مبتنی بر زهد را تا حدی کم رنگ کرد و عرفایی از قبیل شیخ روزبهان بقلی، عطار نیشابوری و مولوی، بر پایه عرفان عاشقانه، طریقت خود را بنا نهادند.   گذشته از این موارد این تعدد فرقه‌ها، هیچ کدام منافی وجوه تشابه و افتراق سه مکتب گنوسی، تصوف و قبالا نیست و در شش فصل کتاب با نام‌های؛ « نماد درختِ عرفانی» در قبّالا و تصوّف خیر و شر در تصوّف وقبّالا و گنوسی منازلِ سلوک عرفانی در تصوّف اسلامی و عرفان یهود (مرکّبه و قبّالا) انسان‌خداگونه در تصوّف، قبّالا و گنوسی بازخوانی موضوع «تبعید روح» به روایت تصوّف و آیین گنوسی نظریه وحدت وجود در تصوّف، مرکبه گنوسی یهودی و قبّالا این موضوعات به خوبی تبیین شده است.   آیین گنوسی نیز به مانند تصوف اسلامی زیرشاخه‌های متفاوتی دارد اما معیار ما میزان اشتراک و افتراق در موضوعات اعلام شده بوده است. به همین منظور به اقتضای موضوع به دنبال همه مکاتب گنوسی و فرقه‌های تصوف و یا مکاتب قبالا رفته ایم و اگر بزرگان آن مکاتب و فِرَق، سخنی در مورد موضوع داشته‌اند در مقام بحث آورده و به شیوه تحلیلی و تطبیقی بررسی کرده‌ایم. اگر ما، موضوع را معیار قرار نمی‌دادیم، در واقع نمی‌توانستیم از گستردگی و بسامد اندیشه‌های بزرگان این سه مکتب، جمع‌بندی لازم را داشته باشیم و چه بسا، این تحقیق، در معرض انتقاد نقّادان و عرفان‌پژوهان قرار می‌گرفت.   این اثر برآمده از رساله دکتری بنده در دانشگاه تبریز است که با راهنمایی و اشراف آقای دکتر محمدرضا عابدی  نگاشته شده و توسط انتشارت زوار تهران، روانه بازار نشر شده است. تأکید بنده و استاد راهنما در پژوهش حاضر این بود که به چارچوب اصلی موضوع وفادار مانده و از حواشی و جزئیات صرف نظر کنیم.   از اساس هدف شما از انجام مطالعات تطبیقی میان تصوف، قبالا و آئین گنوسی چه بود؟ در پی پاسخ دادن به چه پرسشی بودید؟ با چه مفروضاتی به سراغ این تحقیق رفتید و توانستید مفروضات خود را به اثبات برسانید؟ هدف من از انجام مطالعه تطبیقی میان تصوف، قبالا و آئین گنوسی، این بود که دوست داشتم به اقتضای تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی، از موضوعات کلیشه‌ای و تکراری در ادبیات فارسی پرهیز کنم. چون با نگاه به پایان‌نامه‌ها و رساله‌های انجام یافته در رشته زبان و ادبیات فارسی، به این نکته واقف خواهید بود که بیشتر این پایان‌نامه‌ها، جذابیت چندانی در بین مخاطبان ندارند و اگر مخاطبی هم داشته باشند تنها در داخل کشور و  در بین گروه خاص از محققان است.   من بر این باور بودم که بخش قابل توجهی از میراث فرهنگی و ادبی ما، مرهون آثار متصوفه است هرچند کار روی موضوع این کتاب، در وهله اول، پیشنهاد استاد راهنمای بنده، آقای دکتر محمدرضا عابدی بود و اگر صادق باشم، بنده چون در اول هیچ شناختی نسبت به مکاتب قبالا و گنوسی نداشتم، از قبول موضوع سرباز می‌زدم. ولی با اصرار استاد راهنما، این موضوع را شروع کردم و چون آشنایی نسبتاً کافی با زبان انگلیسی داشتم، پس از جست‌وجوی بسیار، متوجه شدم که پژوهش‌های بسیار مطلوب و ارزشمندی پیرامون دو مکتب قبالا و گنوسی انجام شده، ولی در مورد تصوف، در زبان انگلیسی، اثری ارزشمند یا بدیع مشاهده نکردم اگر مطلبی هم بود بیشتر جنبه تاریخ‌نگاری داشت نه جنبه تحلیلی و تطبیقی. با مطالعه عرفان قبالا و گنوسی، در نگاه اول، به اشتراکات چشم‌گیر این سه مکتب پی بردم از این رو بسیار علاقه‌مند شدم که این پژوهش را انجام دهم. هر روز نزدیک هشت ساعت مطالعه و یادداشت برداری داشتم و در روزهای تعطیل به مرز چهارده ساعت نیز می‌رسید. در این فرآیند با دکتر عابدی در ارتباط بودم. وقتی به یافته‌های جدیدی در بحث تطبیقی دست می‌یافتم، اراده‌ام بیشتر می‌شد تا موضوعات دیگر را نیز کشف کنم و در این میان تشویق‌های استاد عابدی، بیشتر مرا دلگرم می‌کرد که کار این پژوهش را پیش ببرم. مقالاتی که از این پژوهش در آمد در سایت‌های  علمی بازتاب وسیعی داشت. استادانی از آمریکا، هلند، مجارستان و دانمارک به تحسین و تمجید این پژوهش، صرفاً با رویت چکیده مقالات به زبان انگلیسی پرداختند و تأکید داشتند که حتماً این اثر به زبان انگلیسی برگردانده شود تا آن‌ها نیز به اقتضای نیاز پژوهشی خودشان از آن استفاده کنند. و در واقع این هدف اصلی من بود که میراث فرهنگ و ادبی‌مان را از مرزهای ایران خارج کنم و به دنیا بشناسانم. در حال حاضر نیز در تلاشم تا این کتاب را به زبان انگلیسی برگردانم. یکی از استادان غربی، قول چاپ آن را در یکی از دانشگاه‌های معتبر جهان داده که با چاپ این اثر به انگلیسی، امیدوارم توانسته باشم، دِین خودم را به میراث ارزشمند سرزمینم ادا کنم.   ما در این پژوهش، به سوال‌های زیر پاسخ داده‌ایم؟ 1) میان تصوف با آیین قبّالا و گنوس چه جنبه­‌هایی از ارتباط و تعامل می­‌توان یافت؟ 2) آیینِ تصوف، قبالا و گنوس از هم­دیگر چه تأثیراتی (اعم از متقابل، یک سویه و یا چندسویه) پذیرفته­‌اند؟ 3) وجوه اشتراک و افتراق تصوف، قبالا و گنوس در آبشخورهای اندیشه، تعالیم معنوی و مختصات زبان عرفانی کدامند؟   این اثر گام اول شما در مسیر پژوهش است. آیا گام‌های بعدی را نیز در همین حوزه مطالعات تطبیقی و عرفان برخواهید داشت؟ کمی درباره خودتان و آثار در دست انتشار و پژوهشتان توضیح بدهید. بنده قبل از این کتاب شرح رساله قشیریه، منشور عبودیت در تصوف و منهاج العربیه را به وسیله  انتشارات زوار تهران چاپ کرده‌ام ولی باید اقرار کنم که هیچکدام به پختگی کتاب حاضر نیست هرچند شکی نیست که کار من نیز خالی از نقص و عیب نمی‌تواند باشد و اما برخورداری از راهنمایی استادی فاضل و آشنایی با زبان انگلیسی و در کل، عرضه پژوهشی بکر و بدیع به جامعه علمی، بر میزان موفقیت این اثر افزوده است. چنانچه انعکاس آن را در نواخت‌های استادان داخلی و خارجی از طُرُق مختلف مشاهده می‌کنم.   ولی به نظرم کارهای زیادی می‌توان در حوزه عرفان تطبیقی انجام داد و کتاب ما با عنوان «تصوف، قبالا و گنوسی در نگاه تطبیقی» مقدمه‌ای بر ورود به بحث تطبیقی این سه مکتب می­‌تواند باشد. قطعاً موضوعات شاذ و درخور دیگری در مطالعات تطبیقی مغفول مانده که بنده نیز به قدر وسع، حتماً به آن‌ها خواهم پرداخت. بیگانگی زبانِ بیشتر منابع، باعث شده است که پژوهش‌گران این عرصه در داخل ایران مخصوصاً در رشته زبان‌وادبیات‌فارسی تمایل نداشته باشند و احیاناً نتوانند در این موضوع وارد شده و پژوهشی درخور سامان دهند. من به دوستان و علاقه‌مندان به پژوهش‌های عرفان تطبیقی پیشنهاد می‌کنم که حتماً با فراگیری زبان انگلیسی، از موضوعات کلیشه‌ای پرهیز نمایند و مسیر پژوهش خود را به سمت این مسیر گسترده و بی‌انتها سوق دهند. در حوزه ادبیات عرفانی، هزاران پژوهش می‌توان انجام داد که تا به حال انجام نشده است و اثر بنده نیز، قطره‌ای کوچک در مقابل دریای پهناور موضوعات عرفانی است. ]]> دین‌ Mon, 02 Dec 2019 04:47:56 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283928/اخوان-الصفا-رابط-تصوف-قبالا-آئین-گنوسی-بودند «گوته» بنیانگذار گفت‌وگوی ادیان http://www.ibna.ir/fa/doc/book/284023/گوته-بنیانگذار-گفت-وگوی-ادیان خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) نادره جلالی دکترای تاریخ: شهرام تقی‌زاده انصاری از مترجمان معاصر کشور، پژوهشگر تاریخ و فلسفه علم و از شاگردان با سابقه مرحوم استاد محمدتقی جعفری، به تازگی کتابی با عنوان «گزیده‌ای از اندیشه‌های گوته درباره اسلام و حافظ» را گردآوری و ترجمه کرده که از سوی انتشارات سمندر به چاپ رسیده است. دراین مجال، ضمن بررسی اهمیت «گوته» در جهان علم، نگاهی خواهیم داشت به محتوای این کتاب تازه منتشرشده. گوته کیست؟ «گوته» یکی از بزرگان ادبیات و فرهنگ غرب و اندیشمندانِ عصر روشنگری است که با آثار خود خدمات ارزنده‌ای به فرهنگ آلمانی و جهان کرده است. او با خواندن کتاب هزار و یک شب، ترجمه قرآن و ترجمه دیوان حافظ از شرق‌شناس مشهور اتریشی، هامر پورگشتال، با ادبیات و فرهنگ ایران و دین مبین اسلام آشنا شد. مطالعه اشعار حافظ هنگام کهنسالی، زندگی او را تغییر داد به‌طوری که در زمره مریدان خواجه درآمد و چنین می‌گفت: «‌ای حافظ، آرزوی من آن است که فقط مریدی از مریدان تو باشم. سخن تو هم‌چون ابدیت بزرگ است؛ زیرا آن را آغاز و انجامی نیست. کلام تو هم‌چون گنبد آسمان، تنها به خود وابسته است و میان نیمه غزل تو با مطلع و مقطع آن فرقی نمی‌توان گذاشت‌؛ زیرا همه آن در حد جمال و کمال است. اگر روزی دنیا به سرآید، ‌ای حافظ آسمانی، آرزو دارم که تنها با تو و در کنار تو باشم چراکه این، افتخارِ زندگی من و مایه حیات من است. » علاقه و ارادت او به حافظ سبب شد تا با حافظ شیرین‌سخن همدلی و هم‌زبانی کند و یکی از مهم‌ترین آثار خود یعنی «دیوان غربی ـ شرقی» را با الهام از اشعار او به رشته نگارش درآورد. نحوه برداشت او از اشعار حافظ درخور توجه است، زیرا معتقد بود برای فهم حافظ باید نخست اشعار او را خواند و عمق‌شان را درک کرد و با آنها هم آهنگ شد تا بتوان دریافت چگونه سخن او اعجاز واقعی ذوق و هنر بشری و سرچشمه فیاض کمال و جمال و حکمت و عرفان است.   چنانکه اشاره شد گوته، به دین اسلام نیز توجه خاصی داشت و به واسطه علاقه به اسلام، قرآن و پیامبر (ص)، آن را بیش از هر دین دیگری مطالعه کرد. به نظر او اسلام، یک مکتب آرامش‌بخش است که هیچ چیز در آن از قلم نیفتاده و دین تسلیم بودن در برابر اراده مطلق خداوندی است. گوته عقیده داشت شرق و غرب یکی است و روزی آنها به هم خواهند رسید چون مسئله مهم انسانیت است که در همه فرهنگ‌ها و تمدن‌ها وجود دارد و باید آن را فهمید و به اصول آن عمل کرد.   ارائه موضوعات قرآنی به زبان شعر با توجه به مطالعات گوته در باب اسلام و شناختی که از اسلام و قرآن و آموزه‌های انسانی آن داشت و با الهام گرفتن از قرآن توانست بعضی از موضوعات قرآن را به قالب شعر درآورد و با اثر مهم خود دیوان غربی ـ شرقی ارادت خود را به حافظ و شرق نشان داد و گفت‌وگوی میان غرب و اسلام را پی‌ریزی کرد، نظرات او مورد توجه شرق‌شناسان قرار گرفت تا آنجا که گوته‌شناسانی چون هانس یواخیم زیم، دکتر کاتارینا مومزن، منفرد اُستن، رودیگر زفرانسکی و آنه ماری شیمل، مقالات متعددی درباره آراء و افکار او درباره اسلام و حافظ نگاشته‌اند. شهرام تقی‌زاده انصاری نیز در این کتاب برخی از این مقالات و مصاحبه‌هایی که با مدیر موزه گوته در فرانکفورت یا مدیر موزه گوته در وایمار، هایکه اشپیس مدیر موزه ادبیات دوسلدورف، یوخم گولس، دکتر کریستف هیرش مدیر بنیاد آزاد هوخ اشتیفت را گردآوری و از زبان آلمانی به فارسی ترجمه کرده است.     ]]> دین‌ Sun, 01 Dec 2019 06:51:16 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/284023/گوته-بنیانگذار-گفت-وگوی-ادیان نشست «مطالعات قرآنی در ترکیه و آلمان» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284038/نشست-مطالعات-قرآنی-ترکیه-آلمان-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، به همت پژوهشکده مطالعات قرآنی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با همکاری انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی نشست «مطالعات قرآنی در ترکیه و آلمان»  برگزار می‌شود.   سخنرانان این نشست فروغ پارسا، زهرا محققیان، قاسم درزی و محمد طباطبائی هستند. نشست مطالعات قرآنی در ترکیه و آلمان روز دوشنبه ۱۱ آذرماه ساعت ۱۴ تا ۱۶ در سالن اندیشه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می شود. ]]> دین‌ Sun, 01 Dec 2019 06:32:56 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/284038/نشست-مطالعات-قرآنی-ترکیه-آلمان-برگزار-می-شود کتابی برای آشنا شدن با حلقه‌های مفقوده زندگی انبیا http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283817/کتابی-آشنا-شدن-حلقه-های-مفقوده-زندگی-انبیا به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) این کتاب اشاره کلی به سنت و سیره انبیای الهی است که متأسفانه بیشتر نکات آن از گردونه ذهنی خارج شده است. اشاراتی است که یادآور می‌شود اراده و حکمت الهی همواره ساری و جاری است و نکته‌های سعادت بشری در آن نهفته است.   با مراجعه به کتب و متون تاریخی همواره می‌تواند و توانسته با ارائه گوشه‌هایی از زندگی گذشتگان نکات قابل تأملی را برای حال و میراثی برای آیندگان دریافت نمود! در این آثار دو بخش مهم همواره دیده می‌شود: اول بخش غفلت‌ها و دوم بخش حلقه‌های مغفول مانده در زندگانی عصر ما. در بخش اول عدم توجه و شاید باور به اینکه سیر تحولات و تغییرات در زندگانی امروز ما برخاسته از مقدماتی است که ریشه آن را در گذشته می‌توان یافت که خود به نوعی دیگر به برداشت و متون به دست آمده از آنچه را که هدایت انبیای الهی بر دوش داشته‌اند که نوعا سعادت بشریت را دنبال کرده و می‌کنند و هرگز خدشه‌پذیر نیست. در بخش دیگری از سیر تحولات فکری می‌توان به اندیشه فلاسفه و حکمایی اشاره داشت که بر اساس اندیشه محصور در چارچوب این جهان و با محدودیت در عمق و توسعه بینش و تفکرات هرکدام چند صباحی در دوران خود طی طریق نموده و بعضا اگر ادامه یافته است به بن‌بست‌هایی برخورد کرده که ناشی از همان تفکر انسان محدود و محصور در حیات و هستی این جهان مشاهده می‌شود. در دفتر اول این اثر جدول تطبیقی دوران همزمانی پیامبران و اوصیا با پادشاهان و حاکمان آمده است. برگزیده‌ای خلاصه شده از کتاب حیات‌القلوب (تاریخ انبیا)، نکته‌هایی از شیث (ع)، نکته‌هایی از زندگی حضرت ادریس (ع)، نوح (ع)، کلیاتی درباره هود، گزیده نکاتی از حضرت ابراهیم (ع)، اسماعیل و لوط، خلاصه‌ای از مطالب در مورد ذوالقرنین، مطالبی پیرامون حضرت یعقوب و یوسف (ع)، نگاهی به زندگانی حضرت ایوب (ع) و ... از مطالبی است که در دفتر اول این کتاب مطرح شده است. در این دفتر همچنین مولف به نکته‌هایی از زندگانی حضرت ابراهیم (ع)، نکته‌هایی دیگر از حکایت ذوالقرنین(ع)، نکاتی قابل در مورد تبع، مواعظی که خدواند به عیسی وحی کرده است به روایت امام صادق (ع) و نکاتی از سیره و روش حضرت عیسی (ع) را بیان می‌کند.   در بخشی از این کتاب به برگزیده‌ای خلاصه شده از کتاب حیات‌القلوب (تاریخ انبیا) درباره روایت‌‌هایی که درباره انبیای الهی است، می‌خوانیم: «در کتاب‌های تاریخی درباره ادیان و از جمله در کتاب تاریخ انبیا (حیات القلوب) به 124 هزار پیامبر اشاره شده است. این کثرت همواره مورد تأمل بوده است که چگونه با چه جمع یا جمعیتی روبرو بوده‌اند. همان‌طور که قبلا هم اشاره شد برخی از آنان نبی بوده‌اند و اوصافی که در مورد آنان گفته شد. برخی دیگر رسول بوده‌اند با شرایط خاص رسالت آنان. عده‌ای از آنان صاحب کتاب و رسالت عام بوده‌اند که این دسته را اولوالعزم نامیده است که مسئولیت ارشادی و هدایتی عام و تام هرکدام در دوران بعث خود داشته‌اند که شامل نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمد (ص) می‌باشند. به دلیل ضرورت امکان ارشاد مردم اکثرا پیامبران با زبان قوم خود موعظه می‌نموده‌اند و دیگر اینکه بعضی مانند حضرت صالح بر عده معدودی حدود 40 خانوار مبعوث شده بوده‌اند که همان قوم ثمود بوده‌اند که ناقه صالح (ع) را از پای درآوردند. همچنین حضرت هود که فقط برای تعداد معدودی که همان قوم عاد بودند مبعوث شدند تقریبا همین شرایط را حضرت شعیب داشتند.» کتاب «نگاهی گزینشی به تاریخ انبیا» به تحقیق سید ابراهیم حجازی توسط نشر ایرانا در 326 صفحه به بهای 30000 هزارتومان منتشر شده است.     ]]> دین‌ Sun, 01 Dec 2019 05:38:55 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283817/کتابی-آشنا-شدن-حلقه-های-مفقوده-زندگی-انبیا مسابقه کتابخوانی دومین «جشنواره ملی مهدویت» برگزار می‌‎شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283978/مسابقه-کتابخوانی-دومین-جشنواره-ملی-مهدویت-برگزار-می-شود به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، مسابقه بزرگ کتابخوانی دومین «جشنواره ملی مهدویت» بهمن‌ماه سال جاری در دهه فجر انقلاب از طریق سایت رسمی دومین «جشنواره ملی مهدویت» برگزار می‎شود.   دومین «جشنواره ملی مهدویت» با محوریت «آمادگی برای ظهور و تمدن نوین اسلامی» در بخش‌های فرهنگی، ادبی، هنری، کتابخوانی از 9 ربیع مصادف با سالروز به امامت رسیدن حضرت ولی عصر (عج) آغاز به کار کرده است.   مهلت ارسال آثار هنرمندان کشور به این جشنواره تا 17 دی‌ماه 98 است و اسامی برگزیدگان همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در روز 22 بهمن‌ اعلام خواهد شد.   ]]> استان‌ها Sat, 30 Nov 2019 09:56:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283978/مسابقه-کتابخوانی-دومین-جشنواره-ملی-مهدویت-برگزار-می-شود شب شعر «بیت النور» در قم برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/283974/شب-شعر-بیت-النور-قم-برگزار-می-شود به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، در آستانه رحلت حضرت فاطمه معصومه (س) برای نخستین بار شب شعری در مدح و ستایش این بزرگ بانوی تشیع با عنوان «بیت النور» برگزار خواهد شد. جمعی از شعرای آیینی به این شب شعر دعوت شده‌اند و مطابق اعلام، حجت‌الاسلام زکریا اخلاقی، حجت‌الاسلام جواد محمدزمانی، سیدحمیدرضا برقعی، مجید تال، محمدجواد الهی‌پور، محمد میرزایی بازرگانی به شعرخوانی خواهند پرداخت. سید محمدجواد شرافت ،رضا یزدانی و اعظم سعادتمند از دیگران شاعران آیینی هستند که در این مراسم حضور خواهند داشت. نخستین شب شعر «بیت‌النور» عصر دوشنبه ۱۱ آذر از ساعت ۱۷:۴۵ در سالن همایش‌های شهرداری قم واقع در بلوار امام موسی صدر (خاکفرج) برگزار می‌شود. ]]> استان‌ها Sat, 30 Nov 2019 08:31:17 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/283974/شب-شعر-بیت-النور-قم-برگزار-می-شود تفسیر تنزیلی و خوانش مساله‌محور کتاب خدا http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283955/تفسیر-تنزیلی-خوانش-مساله-محور-کتاب-خدا به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کلام الله مجید متن مادر در تمدن اسلامی یا «اسوه متن» در جوامع مسلمان است. قرآن کریم خود را نور معرفی کرده است که برای روشن شدنش نیاز به غیر ندارد. همچنین قرآن متنی زمانمند و مکانمند نیست و مسلمانان در هر زمان و مکانی می‌توانند با مراجعه به قرآن راه حل مشکلات خود را پیدا کنند. البته این رجوع به قرآن بر اساس مولفه‌هایی صورت می‌گیرد. برای رجوع به قرآن باید یک دغدغه یا یک مساله داشت تا به فهمی عصری از کلام الله مجید رسید. قرآن نیز مانند هر متن دیگری ظاهری دارد و باطنی و کشف باطن آن نیازمند علوم و رویکردهای مختلف است. تفسیر قرآن یعنی روشن ساختن مفهوم آیات قرآن مجید، بنابراین مفسر قرآن کارش واضح کردن منظور پروردگار و پرده برداری از اهداف و مفاهیم آیه‌هاست. مفسر تلاش می‌کند تا نقاب از روی الفاظ و عبارات آیات و مقصود پروردگار بردارد. در طول تاریخ تفکر اسلامی مفسران روش‌های مختلفی برای تفسیر در نظر گرفته یا ایجاد کردند که این مجال مختصر فرصتی برای پرداختن به آنها به دست نمی‌دهد. تفسیر تنزیلی قرآن در ۲۳ سال و در موقعیت‌های مختلف نازل شد. به عنوان مثال در زمان جنگ که مردم منتظر رهنمود باری تعالی بودند، آیاتی نازل می‌شد. به طور کل برای رهایی از هرکدام از مشکلات اجتماعی جامعه عصر پیامبر، آیات نازل شده از طرف خداوند راهگشا بود. نزول قرآن به این طریق یک کار تربیتی است و به ما می‌آموزد که در عرصه اجتماعی باید با قرآن تعامل کرد. تفسیر بر اساس ترتیب نزول آیات و سوره‌ها یا تفسیر تنزیلی یکی از روش‌های تفسیر است. تفسیر تنزیلی در اصل شناخت روش تحول آفرین قرآن یا نشستن در پای درس سوره سوره و آیه آیه قرآن است. نازل شدن آیات در کنار حوادث ورود به چالش‌ها با اصحاب عقاید، راهبری اجتماعی و تدریجی مسلمانان تا تشکیل حکومت اسلامی و آسیب شناسی مسائل حکومت دینی نشان از انگیزه‌ای تربیتی دارد که در نزول قرآن مورد توجه خدای حکیم بوده است. بنابراین مفسر در روش تفسیر تنزیلی، فهم خود را بر همراهی با پدیده وحی تدریجی قرار م‌دهد. او می‌کوشد تا روابط درونی بخش‌های یک آیه و سیاق آیات را در یک سوره با توجه به زمان و شرایط محیطی و اجتماعی نزول هر سوره یا مجموعه آیات نازل شده بفهمد و آنگاه به کشف روابط و نظام معرفتی و هدایتی سوره‌ها در زنجیره ۲۳ سال نزول تدریجی قرآن بپردازد. مفسر تنزیلی تفسیر قرآن را با آیه نخست از سوره علق آغاز می‌کند، چرا که به نظر عدم رعایت ترتیب تنزیلی سوره‌ها فهم مراد جدی خدای متعال را با دشواری مواجه می‌کند. حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالکریم بهجت‌پور، از متفکران و مفسران عصر جدید است که نخستین تفسیر تنزیلی کلام الله مجید را با عنوان «همگام با وحی: تفسیر تنزیلی» به مخاطبان ارائه داد. از این مجموعه تاکنون ۶ مجلدش توسط انتشارات تمهید به بازار اندیشه عرضه شده و باقی مجلدات در دست تالیف قرار دارند. او همچنین تالیفات مهمی چون «تفسیر تنزیلی (به ترتیب نزول): مبانی، اصول، قواعد و فواید» و «شناخت‌نامه تنزیلی سوره‌های قرآن کریم» را برای آشنایی هرچه بیشتر مخاطبان و علاقه‌مندان، با مبانی و روش شناسی این تفسیر عرضه کرده است. بهجت‌پور در این مجموعه ابتدا محتوا و مقصود اصلی موجود در سوره‌ها را بیان کرده و سپس ارتباط و تناسب سوره مورد نظر با سوره‌های قبل و بعد را ذکر و سپس آیات آن سوره را تفسیر کرده است. در ادامه مفسر نکته‌های روش شناختی در تفسیر سوره مورد نظر را بیان می‌کند و سبب نزول سوره‌ها و فضیلت سوره را شرح می‌دهد. فواید تفسیر تنزیلی همانطور که اشاره شد نخستین فایده تفسیر تنزیلی آشنا شدن با روش مهندسی فرهنگی جامعه توسط حق تبارک و تعالی است. پیامبران اصولا نازل شدند تا جامعه را از انحطاط به تعالیت برسانند. بر این اساس نخستین هدف پیامبران ساختن جامعه و اجتماع حاضر است و در دنباله آن ساختن جایگاهی برتر در جهان باقی. قرآن نیز از سوی پروردگار با انگیزه تربیت نازل شد. زبان تعلیم و آموزش قرآن تربیت مدار است. انگیزه تربیتی پروردگار تنها در صورت نزول تدریجی تامین می‌شد. اگر قرآن بخش بخش و به تدریج نازل شد، برای آن بود که تا خواندنش بر مردم با درنگ باشد. این گونه ویژه نزول قرآن و خواندن همراه با درنگ همان واقعیت تاریخی است که در طول ۲۳ سال رسالت پیامبر اعظم (ص) اتفاق افتاد. قرآن بخش بخش در قالب سوره‌ها و آیات در مقاطع مختلف زمانی و متناسب با شرایط، پیشامدها و پرسش‌ها بر مردم خوانده شد. مساله تربیت اصولا امری دفعی و آنی نیست و در یکجا و یک لحظه حاصل نمی‌شود. در روش تفسیر تنزیلیt قرآن به سخن درمی‌آید و راه‌حل مشکلات را می‌گوید. اصولا قرآن برای ارائه راه حل نازل شده است. این مدل از تفسیر فواید روش شناختی مهمی هم دارد که از آن جمله است: کشف روش‌های تحول دینی، کشف مراحل فرهنگ شدن و درونی شدن مفاهیم دینی، فهم رابطه چالش‌ها با پیام‌های دین و... است. فهم عصری از قرآن زمانی که قرآن به سخن درآمد و راه حل‌های خود برای تعالی انسان و اجتماع را گفت، آنگاه می‌توان به فهم عصری از قرآن نیز فکر کرد. یک تعریف از فهم عصری این است که قرآن را بر اساس شرایط عصر خود بخوانیم و برای حل مشکلات عصر خود به قرآن مراجعه کنیم. فهم عصری از قرآن سه رقیب دارد که این رقبا در اصل فهم‌ها و خوانش‌های دیگر از قرآن هستند. یکی از این رقبا، اعتقاد به قابل فهم نبودن قرآن برای عموم مردم، است. گروهی هم به فهم جامدانه از قرآن پایبند هستند و در نهایت گروه سوم به فهم‌های رمزی از قرآن اعتقاد دارند. فهم عصری از قرآن این سه خوانش را به کناری می‌گذارد. فهم عصری در مقابل غیرقابل فهم بودن قرآن مقاومت می‌کند و همچنین نمی‌گذارد که قرآن را بر اساس ظواهرش بفهمیم. برای رسیدن به فهم عصری باید فهمی مساله‌محور از قرآن داشته باشیم. تعریف اصلی تفسیر موضوعی قرآن همان تفسیر مساله‌محور است. عنصر اصلی فهم عصری نیز در مساله محور بودن است. یعنی ما یک دغدغه اصلی داریم. همچنین مولفه دیگر اعتقاد به لایه‌های معنایی است و در نهایت اینکه فهم عصری آگاه به زمان و حاضر در زمان است. آشنا بودن با روش مهندسی فرهنگی پروردگار (که با تفسیر تنزیلی می‌توان به این آشنایی رسید) ما را به تفسیر مساله محور و در نهایت به فهم عصری از قرآن می‌رساند. مطالعه مجموعه «همگام با وحی» عبدالکریم بهجت‌پور، برای عامه مردم نیازی ضروری است. زبان این مجموعه نیز ساده و همه فهم است. مطالعه این تفسیر راه را برای امر «بازگشت به قرآن» باز می‌کند. ]]> دین‌ Sat, 30 Nov 2019 06:49:12 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283955/تفسیر-تنزیلی-خوانش-مساله-محور-کتاب-خدا تفسیر «کشف القناع» رونمایی شد http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/283937/تفسیر-کشف-القناع-رونمایی به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، طی مراسمی با حضور آیت الله استادی و حجج اسلام علی فاضلی، محمدرضا فاضلی و محمدجواد محمودی در سالن شیخ طوسی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی نمایندگی قم، از مجموعه 5 جلدی تفسیر «کشف القناع» رونمایی شد.   حجت الاسلام محمودی، شهید شوشتری را عالمی پرکار معرفی کرد و گفت: شهید شوشتری بیش از 150 عنوان کتاب تدوین کرده و برای تحقق و پژوهش به منابع فراوانی مراجعه کرده است. این عالم بزرگ برای یک کتاب تفسیر بیش از 200 منبع را به عنوان منبع معرفی می‌کند.   محمودی مهمترین ویژگی شهید شوشتری ولایت مداری دانست و بیان کرد: شهید شوشتری ویژگی‌های بارز و مهمی داشت. تمام مطالب وی در زمینه ولایت است، از این رو می‌توان مهم ترین آن‌ها را ولایت مداری برشمرد.   حجت الاسلام محمودی به تخصص‌های مختلف شهید شوشتری اشاره کرد و گفت: از جمله ویژگی‌های این شهید بزرگوار تخصص در کلام بود. همچنین وی در زمینه جدل و بداهه گویی مهارت ویژه ای داشت.   در ادامه این نشست حجت الاسلام علی فاضلی با بیان اینکه محقق باید امانتدار مطالب گذشتگان باشد، گفت: کار ما همانند باستان شناسان است، به این معنا که مطالبی که از گذشتگان به دست ما رسیده است را باید بی کم و کاست عرضه کنیم و موردی به آن اضافه نکنیم.   وی اضافه کرد: محققان نباید در این زمینه کوتاهی کنند و ضرورت دارد نسخه بدل‌ها به صورت کامل گزارش شوند.   این محقق و پژوهشگر درباره تفسیر «کشف القناع» توضیح داد و گفت: در رابطه با «کشف القناع» هفت نسخه وجود داشت که از آن موارد می‌توان به نسخه کتابخانه ملی و نسخه‌های در هند و مصر اشاره کرد.   وی تصریح کرد: جمع آوری این مجموعه از سال 90 آغاز و تا سال 97 به طول  کشیده است و کماکان جای کار دارد. ]]> استان‌ها Thu, 28 Nov 2019 15:01:14 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/283937/تفسیر-کشف-القناع-رونمایی مجموعه مطبوعات کتابخانه گوهرشاد مشهد به کتابخانه ملی ملک منتقل شد http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283574/مجموعه-مطبوعات-کتابخانه-گوهرشاد-مشهد-ملی-ملک-منتقل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتابخانه و موزه ملی ملک تا سال ۱۳۷۵ در خانه ملک برپا بود. اما حاج حسین ملک از آغاز کار، گسترش آن را از نظر دور نداشت و بنای ساختمانی بزرگ تر را پیش بینی کرد. بنابراین در۲۹ تیرماه ۱۳۲۳ قطعه زمین بزرگی را در باغ ملی تهران (محل کنونی مؤسسه) برای ساختمان جدید کتابخانه و موزه وقف کرد. احداث ساختمان جدید در زمان حیات حاج حسین ملک ممکن نشد. تا این که آستان قدس رضوی طراحی و بنای ساختمان جدید را در سال ۱۳۶۴ آغاز کرد و در ۱۳۷۵ به پایان برد. از نظر ساختار تشکیلاتی، مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک مؤسسه‌ای غیر دولتی و غیرانتفاعی است که همچون سایر مؤسسات فرهنگی آستان قدس رضوی بر اساس وقف نامه زیر نظر مستقیم تولیت آستان قدس رضوی اداره می‌شود. کتابخانه ملی ملک با داشتن بیش از ۱۹ هزار عنوان نسخه خطی نادر و نفیس، یکی از شش گنجینه بزرگ نسخ خطی ایران است. کتابخانه ملک پیوسته با خرید کتاب‌های خطی و چاپی از محل عواید موقوفات ملک غنی تر می‌شود. با نجمه مشهدی تفرشی، رئیس اداره کتابخانه مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک درباره جدیدترین فعالیت‌های این کتابخانه گفت‌وگویی داشته‌ایم که مشروح آن را می‌خوانید: لطفاً در ابتدا توضیح مختصری در رابطه با پیشینه راه‌اندازی کتابخانه ارائه دهید. کتابخانه ملی ملک به همت حاج حسین ملک که یک مرد تاجر و بازرگان بوده در دوره قاجاریه راه‌اندازی شده است و در سال 1316 خورشیدی وقف آستان قدس رضوی می‌شود و در حال حاضر بصورت غیر دولتی و در چارچوب وقفنامه زیر نظر آستان قدس رضوی فعالیت می‌کند. این مجموعه فرهنگی، دو حوزه کتاب و موزه را دربر می‌گیرد و یکی از مجموعه‌های غنی از آثار تاریخی و فرهنگی ایران بشمار می‌آید. ابتدا این کتابخانه در بازار بین‌الحرمین در خانه تاریخی آقای ملک بوده، ولی از سال 1375 به مکان فعلی که میدان مشق است منتقل می‌شود. حاج حسین ملک، تصمیم داشته که یک کتابخانه و موزه در حد کتابخانه‌های اروپایی داشته باشد و آینده را در نظر گرفته بوده است، لذا در سال 1364 شروع به ساخت قطعه زمینی که در میدان مشق داشته می‌کند که تا سال 1375 طول می‌کشد و در سال 1375 تمامی نسخه‌های خطی و مجموعه کتابخانه و اشیای موزه به این ساختمان جدید منتقل می‌شود و تا کنون در حال خدمات‌رسانی است. کتابخانه ملک ششمین کتابخانه مطرح از نظر نسخ خطی است و خدمات داخلی و خارجی را بصورت حضوری و غیر حضوری انجام می‌دهد. کتابخانه عضوپذیری و عضو ثابت ندارد، اما درب آن به روی همه باز است و افراد با ارائه کارت شناسایی معتبر می‌توانند از امکانات کتابخانه استفاده کنند. خدمات‌رسانی نسخه‌های خطی، به صورت حضوری و غیر حضوری است و افراد از شهرهای دیگر و خارج از کشور می‌توانند با ارتباط‌گیری از طریق سایت، نسخه یا شیء موزه را سفارش دهند و محتوا برای آنها ایمیل شود و دریافت کنند. موزه ملک نیز هر روز پذیرای علاقه‌مندان است و خدمات‌رسانی دارد و در کنار این بخش‌ها، بخش آموزش و پژوهش کتابخانه ملک هم فعال است و در دهه گذشته توانسته کلاس‌های خوبی داشته باشد و مراجعین خاص خود را دارد. هفته کتاب به پایان رسید کتابخانه ملی ملک برای هفته کتاب چه برنامه‌هایی اجرا کرد؟ امسال قبل از شروع هفته کتاب، به دعوت موزه ملی علوم و فن‌آوری ایران، تعامل و همکاری با این مرکز صورت پذیرفت و در باغ موزه قصر به مدت یک هفته غرفه برپاشد و در آنجا سرگرمی‌های کودکانه و معرفی کتابخانه و فعالیت در حوزه کودکان انجام شد. با شروع هفته کتاب هم که همزمان با میلاد پیامبر اکرم(ص) بود، طبق وقفنامه، آیین وقفنامه‌ای اجرا شد و از کتابداران تجلیل به عمل آمد و نمایشگاهی از کتب مربوط به امام صادق(ع) با ارائه نسخه‌های خطی که در کتابخانه موجود است بمدت یک ماه دایر خواهد بود. همچنین، طرح سلسله نشست‌های مشترک با کتابخانه‌های معتبر و گنجینه‌های نسخه‌های خطی در دستور کار است که اولین جلسه، 27 آبان ماه با حضور 16 نفر از کارشناسان پژوهشکده میراث فرهنگی و مسئولان موزه‌ها و کتابخانه‌ها برگزار شد تا شیوه‌نامه ثبت استاندارد آثار مورد بررسی قرار گیرد، درواقع این نشست‌ها در راستای آماده‌سازی ثبت استاندارد نسخه‌های خطی، کتاب‌های چاپ سنگی و مطبوعات قدیمی که در کتابخانه‌های مختلف تقریباً سلیقه‌ای و داخلی برخورد می‌شود، در نظر گرفته شده است. این موضوع تاکنون مطرح نشده و برای اولین بار کتابخانه ملک مورد توجه قرار داده و در این زمینه با کتابخانه ملی، نامه‌نگاری‌هایی شده که نشست‌های بزرگتری برگزار شود، اما بدلیل ازدحام برنامه‌ها در هفته کتاب، جلسه رسمی‌تر به بعد از ایام هفته کتاب موکول شد. تجلیل از امیربانو فیروزکوهی، از واقفین کتابخانه ملک از دیگر برنامه‌های هفته کتاب بود، وی استاد ادبیات دانشگاه تهران است و در سال 1383 به عنوان چهره ماندگار معرفی شده است. از دیگر برنامه‌های این هفته ارائه خدمات نسخه‌های خطی به صورت رایگان است همچنین اسامی مراجعه‌کنندگان به کتابخانه در هفته کتاب جمع‌آوری می‌شود و در آخر هفته کتاب به سه نفر از مراجعین هر تالار به قید قرعه جوایز اهدا می‌شود. از دیگر برنامه‌های کتابخانه ملک به مناسبت هفته کتاب می‌توان به برگزاری نمایشگاه‌های سیار از گنجینه آثار مکتوب موقوفه ملک اشاره کنیم، مثلاً نمایشگاه سیار سکه به کتابخانه بانک مرکزی فرستاده شد و برای کودکان نیز برنامه‌های خاص اجرا شد و تور داستانسرایی برای دانش‌آموزان و همچنین، تور بازدید ویژه کتابداران نهاد کتابخانه‌ها در نظر گرفته شد، مثل کتابداران کارکنان وزارت جهاد کشاورزی و کارشناسان کتابخانه وزارت نیرو و شرکت مهندسی آب و فاضلاب که طی این هفته از کتابخانه ملک بازید کردند.  حدود سه سال از مدیریت شما در کتابخانه ملی ملک می‌گذرد، چقدر از برنامه‌های خود را محقق کرده‌اید؟ در این چند سال برنامه‌ها رو به جلو بوده و مهمترین کار در این دوره ترویج فرهنگ وقف بوده است و آمار کتاب‌ها و نسخه‌های خطی از 500 یا 300 اهدایی در سال به 7 هزار و 10 هزار اهدایی در سال رسیده و آخرین جذب که صورت گرفته، مجموعه مطبوعات کتابخانه گوهرشاد بوده که طی مکاتبات با کتابخانه آستان قدس متوجه شدیم در نظر دارند آثار را به عنوان مازاد با کتابخانه‌های دیگر تبادل کنند با توجه به اینکه این آثار یک برند هستند، پیشنهاد دادیم که به عنوان نگینی بر مجموعه ملک باشد و به این ترتیب با کارهایی که انجام دادیم توانستیم این مجموعه نفیس را به کتابخانه ملک منتقل کنیم. یکی از کارهایی که در هفته کتاب دو سال پیش انجام شد، طرح «آشیانه کتاب» بود که چهار آشیانه کتاب در پیاده‌روی جلوی کتابخانه ملک نصب شد و سال گذشته طی مکاتبه با مؤسسات مختلف، کتاب‌های مختلف جمع‌آوری شد و توانستیم طی هفته کتاب کاملاً شارژ داشته باشیم. در سال 97 طرح «کتابخانه‌درمانی» اجرا و به موجب آن چند نشست برگزار شد و از روانشناسان دعوت به عمل آمد و درباره کتاب و انگیزه خواندن و کنجکاوی برای خواندن به بحث و گفت‌وگو پرداختند.   چه تعداد کتاب و نسخ خطی در کتابخانه ملی ملک وجود دارد؟ کلاً 20 هزار جلد کتاب در کتابخانه موجود است و کتاب‌های چاپی بالای 120 هزار جلد است و کتاب‌های فارسی و عربی و سایر زبان‌ها مثل انگلیسی و آلمانی و ایتالیایی در حد گسترده در کتابخانه وجود دارد، اما به زبان‌های دیگر کمتر یافت می‌شود. حسن کتابخانه ملک این است که وجین در کتاب‌ها وجود نداشته و طبق بخشنامه اولین کتاب که وارد دفتر ثبت شده تاکنون وجود دارد، مگر اینکه جزء کتاب‌های علامت‌دار باشد. برخی از کتاب‌ها و مقالات کتابخانه را که وقفی یا با موضوع دینی و قرآنی هستند، معرفی کنید؟ اساس این نهاد فرهنگی، وقفی بوده که از سوی حاج حسین ملک به آستان قدس رضوی اهدا شده و به مرور زمان اهدایی‌ها و وقف‌هایی انجام شده که در سال‌های اخیر رشد فزاینده داشته و به چندین برابر رسیده است. مجموعه کتابخانه شخصی بیژن الهی، مجموعه نسخه‌های خطی آیت‌الله شبیر زنجانی که بعدها کتاب‌های چاپ سنگی‌شان هم به آن افزوده شد، مجموعه کتابخانه شخصی استاد حسین زمرشیدی که کل مجموعه و قاب‌ها و چندین کاشی که ساخته بود را به کتابخانه و موزه ملک اهدا کرد از جمله مجموعه‌های وقفی ارزشمند طی سال‌های اخیر است. اخیراً نیز تعدادی کتاب عتیقه و نفیس از سوی محمدعلی روشن ضمیر، شامل کتاب‌های چاپی خیلی خوب که 50 سال پیش به عنوان هدیه به پدر ایشان هدیه شده و یا انحصاری و تعداد محدود چاپ شده بود به کتابخانه اهدا شده است. محمد رفیعی سفیر و مترجم هم مجموعه شخصی‌اش را به کتابخانه اهدا کرد و جالب اینجاست که هرکدام از مجموعه‌ها مشخصات ویژه دارند، مثلاً مجموعه آقای رفیعی  کل کتاب‌های فرانسه و انگلیسی در آن موجود بود و در مجموعه ملک خیلی کم از آن آثار تکراری وجود دارد. مجموعه بیژن الهی بالغ بر سه هزار جلد کتاب انگلیسی و فرانسه داشت که به اندازه انگشتان دست در این زمینه تکراری داشتیم. کلاً مجموعه‌ها در زمینه ادبیات، تمدن، تاریخی و دینی و مسائل هنری است و در اهدایی‌ها معمولاً مجموعه‌های مهندسی و ریاضی و علوم را نمی‌پذیریم، چون این‌ها تاریخ مصرف دارند و به مرور زمان نیاز به وجین و جایگزینی دارند. البته این نهاد نمی‌تواند ادعا کند که در هیچ رده‌ای مجموعه تخصصی دارد، اما در حوزه دین، تاریخ، ادبیات و تقریباً حوزه هنری قوی است. قدیمی‌ترین و جدیدترین کتاب‌هایی که در کتابخانه موجود است کدامند؟ در زمینه ادبیات، کلیات خواجه کرمانی یا کتاب قانون از کتاب‌های قدیمی است و قرآن‌های نفیس با نگاره‌های قابل توجه نیز در این کتابخانه وجود دارد و کتاب‌های دینی و پزشکی مثل ذخیره خوارزمشاهی در کتابخانه موجود است و «تکیه دولت»، تألیف قاسم‌خان از جدیدترین کتاب‌هایی است که به کتابخانه اهدا شده است. ارزشمندترین نسخه خطی کتابخانه کدام اثر است؟ همه آثار خطی نفیس هستند و بسیاری از کتاب‌ها از نظر محتوا و از نظر تک نسخه بودن خاص هستند. البته کتابخانه ملک قطعاً از کتابخانه ملی تعداد کمتری کتاب دارد، اما این تعداد کتابی که دارد از کیفیت بالایی برخوردارند. در زمینه چاپ آثار ارزشمند هم فعالیت می‌کنید؟ اگر شرایط مالی خوب باشد در زمینه چاپ کتاب هم فعالیت می‌کنیم، همانطور که قبلاً هم انجام شده، کتاب‌های زیارت، چهار حدیث نبوی و پندنامه لقمان حکیم و ... کتاب‌هایی بوده که در سال‌های مختلف طی دهه گذشته به همت کتابخانه ملک چاپ شده است. آیا کتابخانه ملک کتاب‌های دیجیتال هم دارد؟ همه نسخ خطی موجود که تاکنون چاپ شده و کتاب‌های چاپ سنگی و تعدادی از اسناد و مطبوعات اسکن شده و در سایت کتابخانه ملک بارگذاری شده و اگر تصاویر برای انجام تحقیقات پاسخگو باشد، افراد می‌توانند دریافت کنند، ولی اگر با کیفیت پژوهشی بخواهند، می‌توانند به کتابخانه مراجعه کرده و تصویر با کیفیت بالاتر دریافت کنند، آنها که برای چاپ و انتشار بخواهند، وارد پروسه چاپ می‌شوند و قرارداد خاص آن را امضا می‌کنند و نسخه را تحویل می‌گیرند. اشخاصی هم که در زمینه شیء موزه‌ای تحقیق دارند، اغلب بارگذاری شده و شناسنامه اطلاعات دسترسی روی سایت هست و می‌توانند درخواست دهند تا برای آنها آماده شود. کتابخانه چه امکاناتی برای محققان حوزوی و دانشگاهی ارائه می‌دهد؟ مراجعان حوزوی زیاد به کتابخانه مراجعه می‌کنند، به دلیل اینکه سخت گیری بسیاری از کتابخانه‌ها را نداریم و همینطور با مجموعه کتابخانه‌های قم تفاهم نامه منعقد شده و بر این اساس، آنها می‌توانند از آنچه در کتابخانه موجود است استفاده کنند. مجموعه شامل سه تالار بزرگ است که یک تالار ویژه آقایان، یک تالار بانوان و یک تالار محققان است که در تالار محققان، خدمات‌رسانی نسخه‌های خطی و مطبوعات و کلیه خدمات پژوهشی ارائه می‌شود، البته کابین‌های انفرادی هم ویژه پژوهشگران که برای طولانی مدت بخواهند از این مرکز استفاده کنند در اختیارشان قرار داده می‌شود. کتابخانه عضو پذیری ندارد اما افراد هم از طریق سایت و هم حضوری می‌توانند شناسه برگه عضویت را در بانک اطلاعاتی دوستداران کتابخانه ملک پر کنند و وقتی پر شود در بایگانی ثبت و ضبط می‌شود و در جشن‌ها و اعیاد که طبق وقفنامه در سال برگزار می‌شود به آنها اطلاع داده می‌شود که در نشست‌ها و دوره‌ها حضور یابند. ]]> دین‌ Thu, 28 Nov 2019 05:07:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283574/مجموعه-مطبوعات-کتابخانه-گوهرشاد-مشهد-ملی-ملک-منتقل اختتامیه پنجمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283896/اختتامیه-پنجمین-کنگره-بین-المللی-علوم-انسانی-اسلامی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، مراسم اختتامیه پنجمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی و مراسم چهارمین جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی روز پنجشنبه هفتم آذرماه برگزار می‌شود.   در این مراسم علاوه بر اساتید حوزه علوم انسانی، آیت‌الله مصباح یزدی حضور دارد و سخنرانی می کند.   مراسم اختتامیه پنجمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی روز پنجشنبه هفتم آذرماه ساعت ۱۴ تا ۱۷ در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) برگزار می‌شود.   پنجمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی یکشنبه سوم آذرماه با حضور اساتید علوم انسانی و سخنرانی آیت‌الله  رئیسی در سالن همایش‌های صداوسیما افتتاح و از روز یکشنبه تا اختتامیه کمیسیون‌های تخصصی با موضوعات مرتبط با علوم انسانی اسلامی برگزار شد. ]]> علوم انسانی Wed, 27 Nov 2019 08:17:14 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283896/اختتامیه-پنجمین-کنگره-بین-المللی-علوم-انسانی-اسلامی-برگزار-می-شود پاسخ‌های علامه طباطبایی به شبهه عدم فهم قرآن کریم http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283887/پاسخ-های-علامه-طباطبایی-شبهه-عدم-فهم-قرآن-کریم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، حجت‌الاسلام عباس کوثری عضو هیأت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در همایش نقش علم اصول در تفسیر قرآن کریم با اشاره به بحث «حجیت ظواهر قرآن از منظر علامه طباطبایی(ره)» عنوان کرد: مسأله حجیت ظواهر از مسائل مهمی است که یک فقیه با آن بسیار کار دارد و همین طور هرکسی که می‌ خواهد در قرآن ورود کند باید این مسأله را بداند.   وی با اشاره به این که مسأله حجیت ظواهر با تقریری که مرحوم نائینی در فوائد الاصول دارد بر دو مقدمه استوار است، ابراز داشت: اولین موضوع از نظر علامه طباطبایی(ره) این است که آیا اساسا امکان فهم قرآن هست یا خیر؟ و اگر هست دلیل آن چیست؟ چون برخی می‌ گویند افراد بشر نمی‌توانند به مفاهیم قرآن دست پیدا کنند.   این استاد حوزه در ادامه یادآور شد: علامه طباطبایی(ره) می‌ فرماید ما دلائل مختلفی داریم که فهم قرآن ممکن است، اول این که قرآن عموم افراد بشر را به تفکر و تعقل دعوت کرده و حتی مشرکان و اهل کتاب را مخاطب قرار داده است بنابراین مشخص می‌‌شود که قرآن قابل فهم است.   وی با اشاره به مسأله عدم اختلاف در قرآن اضافه کرد: این آیات نیز در مقام بیان تحدی و بیان اعجاز قرآن است چون اعجاز قرآن از منظر علامه طباطبایی(ره) منحصر به فصاحت و بلاغت و علم به غیب نیست، بنابراین درک عدم اختلاف و اشکال در قرآن نیز مقدمه‌ای نیاز دارد و آن هم ضرورت فهم قرآن است.   عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: دلیل دوم علامه این است که اخبار متواتره ای از پیامبر و اهل بیت(ع) رسیده که امت را به اخذ قرآن توصیه فرموده اند که این توصیه‌ها وقتی معنا دارد که تمامی مضامین احادیث نبوی را بتوان از قرآن کریم استفاده کرد و الا دور لازم می‌‌آید.   حجت‌الاسلام کوثری عنوان کرد: در بسیاری از روایات تفسیری استشهاد یک معنا توسط معنای دیگر لازم شمرده شده است و این وقتی است که ذهن وی بتواند آیه ای را درک کند و همچنین روایاتی دلالت صریح بر امکان فهم قرآن دلالت دارد.   وی با اشاره به شبهه متشابهات قرآن برای توجیه عدم فهم آیات قرآن از سوی انسان‌ها گفت: یکی از شبهات در قرآن وجود متشابهات در قرآن است چون در سوره آل عمران به وجود آیات متشابه تصریح می‌‌کند، برخی می‌گویند پس نمی‌شود به ظواهر آیات قرآن تمسک کرد چون در ظواهر احتمال خلاف ظاهر است و با وجود احتمال خلاف ظاهر متشابه می‌‌شود و ما مأموریم که به متشابه عمل نکنیم.   این پژوهشگر قرآنی در ادامه یادآور شد: علامه طباطبایی(ره) می‌فرمایند متشابه به معنای آیات مجمل نیست و بررسی مهمی در این جهت دارند از جمله این که همه آیات متشابه به قرینه آیات محکم دارای حجیت هستند و از این رو می‌‌توان به ظواهر کتاب تمسک کرد.   وی اضافه کرد: ایشان بر این عقیده اند که آیات قرآنی یا بدون واسطه محکم هستند که محکمات باشند یا با واسطه محکم هستند که همان متشابهات است؛ علامه همچنین در مواضعی در بحث تفسیر قرآن به قرآن بر لزوم استفاده از روایات نیز استدلال‌های محکمی دارند از جمله این که ذوق تفسیری بدون فهم روایات ممکن نیست. ]]> دین‌ Wed, 27 Nov 2019 07:05:26 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283887/پاسخ-های-علامه-طباطبایی-شبهه-عدم-فهم-قرآن-کریم کتابی درباره تحولات حوزه و تغییر نگاه روحانیت به سینما http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283736/کتابی-درباره-تحولات-حوزه-تغییر-نگاه-روحانیت-سینما خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- «جستاری در مواجهات معنایی روحانیت و سینمای اجتماعی ایران» نوشته مهدی منتظرقائم و محمدجعفر اسفندیاری، در پی آن است تا از رهگذر مطالعه کیفی مواجهات معنایی روحانیان با سینمای اجتماعی ایران، بصیرت‌های بدیعی پیرامون نسبت دین و ژانر سینمای اجتماعی فراهم آورد.   به اعتقاد نویسندگان این کتاب، کانونی‌ترین مسئله در میدان امروز حوزه علمیه قم آن است که تحولات هستی‌شناختی، معرفت‌شناسانه و گفتمانی به وجودآمده در فضای حوزه، هنگام مواجهه با متون رسانه‌ای و هنری چه بروزات معنایی‌ای از خود به جا می‌گذارد؟ بر این پایه شاید بهترین نقطه برای آغاز سخن درباره این کتاب، مروری کوتاه پیرامون سرچشمه‌ها و عوامل شکل‌گیری موضوع و مسئله نزد محققان باشد.   چرا محققان این اثر به دنبال چنین موضوع خاص و نادری رفته‌اند؟ نویسندگان در پیشگفتار کتاب در پاسخ به این سوال چنین گفته‌اند: یقیناً پیش از هر چیز، این صبغه خانوادگی و مذهبی و اعتبار و احترام نهاد مرجعیت و روحانیت در محیط تربیتی نویسندگان این اثر بوده است که مسئله دین و روحانیت را در شمار علایق و دغدغه‌های آنها قرار داده است. این دغدغه و تعلق خاطر شخصی نسبت به امور دین و روحانیت، وقتی برای محققان جدی‌تر شد که پا به عرصه مطالعات رسانه‌ای و علوم ارتباطی و اجتماعی گذاشتند. یقینا این مسیر جدید، التفات بیشتری نسبت به نقش و جایگاه روحانیت به عنوان یک جریان سابقه‌دار و گروه اجتماعی مرجع در جامعه ایران به ارمغان آورده و منظر ژرف‌تری از شرایط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی روحانیت درجامعه امروز ایران، پیش روی محققان این اثر قرار داد.     رخداد بسیار مؤثری که در همین مقطع تاریخی رقم خورده بود و به طور همزمان هستی اجتماعی روحانیت را وارد مرحله جدید و کاملا متمایزی ساخت، انقلاب اسلامی 1357 و تحولات اجتماعی و فرهنگی حاصل از آن بود. وقوع انقلاب اسلامی و مؤلفه‌های گفتمانی و نظام اندیشگانی ملازم آن ـ به عنوان یک گسل شگرف معرفت‌شناختی ـ موجب شد، نهاد دین و در رأس آن سازمان‌ها و تشکیلات مذهبی به‌ویژه حوزه و روحانیت، در قامت یکی از جریانات فعال و مؤثر فکری در عرصه تحلیل و ارزیابی مسائل فرهنگی و قالب‌های رسانه‌ای و هنری وارد شوند. در واقع، مهم‌ترین مسئله‌ای که طراحی و اجرای چنین پژوهشی را ضروری می‌سازد، همین جایگاه ـ معرفت‌شناختی و گفتمانی ـ دین در انقلاب اسلامی و شأن مفروض حوزه و روحانیت در حیطه مسائل فرهنگی و اجتماعی روز جامعه در دوران پس انقلاب است.   بر این اساس، کانونی‌ترین مسئله در زمینه و میدان امروز حوزه و روحانیت قم، آن است که تکثرات و تنوعات معرفتی و گفتمانی بهوجود آمده در مشرب‌ها و جریانات فکری روحانیت و حوزه علمیه قم، هنگام مواجهه با متون فرهنگی و رسانه‌ای روز جامعه چه بروزات تحلیلی‌ای از خود به جا گذاشته و مواجهه معنایی طیف‌های گوناگون روحانیت با متون فرهنگی و رسانه‌ای به‌واسطه کدام علل و عوامل تحلیلی سامان می‌یابد؟ اما در میان تمامی رهیافت‌های نظری و روش‌شناختی مطرح در علوم ارتباطات و مطالعات رسانه‌ای، رهیافت مخاطب‌پژوهی ـ و مفروضات محوری آن یعنی مفاهیم مخاطب فعال و معناسازی مخاطب ـ بیشترین سنخیت و تطابق را با مسئله این پژوهش و جایگاه هویتی روحانیت در جامعه ایران دارد. زیرا همان طور که «استوارت هوور» گفته است، «معناسازی دینی یکی از مولفه‌های اساسی درک معناسازی در عصر رسانه‌هاست.»   اما از آنجایی که شناسایی دلایل و ریشه‌های معرفت‌شناختی خوانش روحانیون از فیلم‌های اجتماعی یکی از مسائل کلیدی این پژوهش است، بنابراین ساختار این کتاب ماهیتی بین‌رشته‌ای و دووجهی پیدا کرده است؛ لذا پیش از ورود به میدان عملی و اجرایی پژوهش، می‌بایست شناختی روشن و جامع از سویه‌های تاریخی، علمی و گفتمانی روحانیت قم فراهم آید. برای تحقیق این منظور، لازم است مباحث نظری پژوهش را در دو عرصه جداگانه، یعنی دو حوزه «تفسیر متن» و «روحانیت»، مطالعه کرد. از این رو، در ساختار و فصل‌بندی کتاب، دو حوزه نظری فوق در قالب دو فصل مجزا بررسی و پی گرفته شده است.   به این ترتیب، ابتدا در فصل نخست سنت نظری تفسیر متن و مطالعات دریافت، از زوایای گوناگون فلسفی، ادبی، ارتباطی و سینمایی مورد واکاوی قرار گرفته و سپس در فصل دوم، سیر تطورات تاریخی، علمی و گفتمانی حوزه و روحانیت قم مورد کنکاش و بررسی همه‌جانبه قرار می‌گیرد. در فصل سوم نیز، پیش زمینه‌ها، الزامات و اقتضائات روش‌شناختی پژوهش در این زمینه مطالعاتی به دقت تشریح شده است. در ادامه، یافته‌های حاصل از مصاحبه‌های تحقیق با روحانیون، به صورت طبقه‌بندی شده و کدگذاری شده، ذیل فصل چهارم تشریح گردیده و سرانجام در فصل پنجم، ارائه جمع‌بندی، تفسیر و نتیجه‌گیری پیرامون یافته‌های به دست آمده در دستور کار قرار گرفته است.   در چارچوب این پارادایم، فهم دقیق آراء و ادراکات روحانیت پیرامون قالب‌های هنری و رسانه‌ای و مضامین فرهنگی و اجتماعی، متضمن مواجهه روحانیون با نمونه‌های ممتاز و برجسته‌ای از متون فرهنگی و اجتماعی روز جامعه است. در واقع، تنها در این صورت است که می‌توان از خلال استخراج و کشف معانی‌ای که روحانیون از متون رسانه‌ای خلق کرده‌اند، اشتراکات و تفاوت‌های جهان معرفتی جریانات مختلف فکری روحانیت را در مواجهه با مسائل اجتماعی روز جامعه ایران، به طور عمیق و روشمند توصیف و تحلیل کرد.   شاید در نگاه اول موضوع خاصی که نویسندگان به سراغ آن رفته‌اند،  باعث شود پژوهش آنها غیرکاربردی و کم‌اثر به نظر بیاید اما باید توجه داشت که ارتباط پیچیده و وثیقی که میان روحانیت و اجتماع در بازه زمانی پس از انقلاب برقرار شده است، نیازمند واکاوی از ابعاد مختلف است. این اثر را می‌توان یک قطعه در پازل مطالعات ارتباط روحانیت و اجتماع در بازه زمانی مورد بحث در نظر گرفت.   انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، کتاب «جستاری در مواجهات معنایی روحانیت و سینمای اجتماعی ایران» نوشته مهدی منتظرقائم و محمدجعفر اسفندیاری را در 284 صفحه با تیراژ 1000 نسخه و قیمت 22 هزار تومان منتشر کرده است. ]]> علوم انسانی Tue, 26 Nov 2019 06:28:23 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283736/کتابی-درباره-تحولات-حوزه-تغییر-نگاه-روحانیت-سینما استنباط سخت‌ترین بخش‌ پژوهش‌های تطبیقی دین است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/283769/استنباط-سخت-ترین-بخش-پژوهش-های-تطبیقی-دین اشرف بروجردی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) درباره آثاری که تاکنون منتشر کرده، گفت: نخستین کتابی که شروع به نوشتن آن کردم تحت عنوان «سیری در زندگی پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد (ص) و همسران آن حضرت» بود که نوع تقابلی را نشان می‌داد که پیامبر (ص) با همسرانشان داشتند. این اثر توسط سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی به چاپ رسید. او با اشاره به کتاب «روابط و مناسبات بین فردی در اجتماع از دیدگاه قرآن» افزود: این اثر را هم انتشارات کویر به چاپ رسانده است. دیگر کتابم «رفتارشناسی ابراهیم (ع) در نصوص یهودی، مسیحی و اسلامی» بود که کار تطبیقی و رفتارشناسی حضرت ابراهیم (ع) است. کتاب دیگرم «جهاد و ترور در اسلام (دیدگاه های علمای شیعه و اهل سنت)» نام دارد که بخشی از رساله دکترای من است و از سوی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به چاپ رسیده است.   بروجردی درباره کتابی که هم‌اکنون در دست انتشار دارد هم توضیح داد: هم‌اکنون کتاب دیگری در دست چاپ دارم که بررسی وضعیت مسایل اجتماعی در پنج قانون برنامه و اسناد بالادستی است که شامل قانون اساسی، مصوبات شورای اجتماعی کشور، سند چشم‌انداز و پنج قانون برنامه است. من در این پژوهش بین این‌ پنج موضوع مقایسه‌ای را انجام دادم و بررسی کردم رویکردی که سیاست‌گذاران نظام در حوزه مسائل اجتماعی در این پنج قانون به آن پرداخته‌اند چیست. او درباره اثر دیگر در دست انتشار خود که به مبحث خانواده و آموزش می‌پردازد نیز اشاره کرد و گفت: در این دو حوزه اسناد و قوانین اول تا ششم توسعه در ارتباط با خانواده، ثبات خانواده، مباحث مربوط به آموزش قبل از دبستان، آموزش تسهیلات مدرسه و شیوه آموزش و نوع نگاه به آموزش بررسی شده است. رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در پاسخ به این پرسش که با توجه به اینکه در حوزه دین به کار تطبیقی پرداخته‌اید، مسئله پژوهش‌های تطبیقی را چگونه می‌بینید؟ عنوان کرد: اصلی‌ترین مشکل کار تطبیقی این است که منطبق کردن نتیجه نهایی بسیار کار دشواری است و با توجه به اینکه هریک از ادیان از زاویه دید خود موضوع را نگاه می‌کنند انطباق و نتیجه‌گیری بسیار کار سختی است؛ برای مثال من در موضوع جهاد و ترور که کار تطبیقی انجام دادم فکت‌هایی برای خودم تعریف کردم که فکر کردم بر اساس این، دیدگاه علما را باید در حوزه حکومت‌داری، امر به معروف و نهی از منکر، جهاد دفاعی و ترور بررسی شود. برخی از این دانشمندان بحث‌های کلی کرده‌اند و خیلی نمی‌توان آن‌ها را بر هم منطبق کرد و این کار از این جهت سخت است که پژوهشگر باید از چند دیدگاه استنباط کند. بروجردی افزود: برای مثال در کتاب «رفتار شناسی ابراهیم (ع) در نصوص یهودی، مسیحی و اسلامی» کار تطبیقی میان ادیان اسلام، مسیحیت، و یهود انجام دادم و سه کتاب انجیل، تورات و قرآن را بررسی کردم و در پایان به این نتیجه رسیدم که هریک از این ادیان در نحوه نام‌گذاری و ولادت یک رویکرد را داشته‌اند. یکی از نتایج این تحقیق رویکرد حضرت ابراهیم به محیط خودش بود. چون حضرت ابراهیم (ع) مباحث فکری و ایدئولوژیک را مطرح می‌کند و در همه منابع حضرت ابراهیم را با یگانگی می‌شناسند ولی در دستور‌العمل‌های زندگی که شرع آن را تعریف می‌کند، این سه منبع دیدگاه متفاوتی دارند. او در پایان گفت: در کتاب «جهاد و ترور در اسلام (دیدگاه‌های علمای شیعه و اهل سنت)» نیز این نتیجه حاصل شده است که  در اسلام ما جهاد ابتدایی نداریم یعنی مجاز باشیم به کسی حمله کنیم. یعنی به گفته اسلام در هرجایی که حمله شد باید دفاع کرد. دفاع هم زن، مرد، کوچک و بزرگ نمی‌شناسد و هر کسی باید از جان و مال و سرزمین خودش دفاع می‌کند.   ]]> دین‌ Tue, 26 Nov 2019 06:25:24 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/283769/استنباط-سخت-ترین-بخش-پژوهش-های-تطبیقی-دین ارتباط بین فرهنگ و تمدن اسلامی چگونه است؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283464/ارتباط-بین-فرهنگ-تمدن-اسلامی-چگونه به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) دقت در رویکرد تاریخی قرآن و نهج‌البلاغه به خوبی بیانگر اهمیت، اعتبار، فایده‌مندی و علمیت تاریخ را نشان می‌دهد. برخی از سوره‌های قرآن به اسم ابراهیم، یونس، هود، کهف، مریم، انبیا و لقمان نامگذاری شده است که از بزرگ‌ترین شخصیت‌های تاریخ و مهم‌ترین الگوهای انسانی هستند و ژرف‌ترین تحولات را در دوره‌هایی از زندگی بشر ایجاد کرده‌اند و از طرف دیگر از اصطلاحات و موضوعاتی سخن می‌رود که به پدیده‌های تاریخی عظیمی اشاره دارند و هریک یادآور وقایعی است که به بخش گسترده‌ای از شناسنامه و هویت اقوام و ملل مختلف می‌پردازند. این کتاب در گفتار اول خود به ظهور اسلام می‌پردازد و مباحثی در باب تاریخ و تاریخ‌نگاری، علل و انگیزه‌های توجه مسلمانان به تاریخ و تاریخ‌نگاری، شرق‌شناسان و اسلام، جغرافیای شبه جزیره عربستان، منابع تاریخی عصر جاهلی، جامعه اجتماعی شبه جزیره عربستان در آستانه ظهور اسلام، ساختار اجتماعی اعراب دوره جاهلی، زنان و نظام خانواده، شاخص‌های ارزشی عرب جاهلی، وضعیت اقتصادی، علل مخالفت با اسلام و ... می‌پردازد. در گفتار دوم فرهنگ و تمدن اسلامی موضوعاتی مانند کلیاتی در خصوص فرهنگ، تعریف فرهنگ در غرب و در ایران، تحول فرهنگی، تمدن، مهم‌ترین ویژگی‌های تمدن، ارتباط بین تمدن و فرهنگ، عوامل موثر در زایش و اعتلای تمدن، تاریخ و فرهنگ اسلامی از عصر دعوت تا دوره فتوح، زمینه‌های شکل‌گیری تمدن اسلامی، انتقال علوم و جذب دانشمندان به جهان اسلام، علوم غیر اسلامی و اسلامی، سازمان‌های اداری و اجتماعی تمدن اسلامی، هنر در تمدن اسلامی، علم موسیقی، تأثیر تمدن اسلامی بر تمدن غربی، ترجمه آثار اسلامی به زبان‌های اروپایی، تأثیر پزشکی اسلامی، ریاضیات اسلامی، ستاره‌شناسی، جغرافیای اسلامی، موسیقی اسلامی و معماری اسلامی بر معماری اروپا مورد بررسی قرار گرفته است. در بخشی از این کتاب آمده است: «فرهنگ» در اصطلاح منطق قدیم، فصل جداکننده انسان از حیوان است. فرهنگ را از جهتی به فرهنگ مادی و فرهنگ معنوی بخش‌بندی کرده‌اند: فرهنگ مادی شامل همه وسایل و ابزارهای مادی و آنچه به دست بشر از ماده طبیعی ساخته می‌شود و نیز فرایندهای ساخت و ساز آن‌هاست؛ فرهنگ معنوی شامل ارزش‌ها، دیده‌ها، باورها، اندیشه‌ها و فن‌ها، آداب و سنت‌ها، علومی مانند فلسفه، ادبیات و هنر و در کل فرآورده‌های ذهنی انسان می‌شود. فرهنگ دربردارنده همه سازمایه‌های مادی و معنوی زندگی اجتماعی است. از آنجا که فرهنگ بر پایه زندگی رشد می‌کند و از درون زندگانی جمعی موجودی به نام انسان سر برمی‌آورد، خود موجودی است که زایش، زندگی و مرگ دارد. هر فرهنگ شکلی از زندگی انسانی است. فرهنگ‌ها را از نظر زمان زندگی‌شان می‌توان به جوان و پیر بخش‌بندی کرد. از نظر توان می‌توان فرهنگ را به سالم و ناسالم تقسیم کرد. فرهنگ سالم فرهنگی است که نظامی از ارزش‌ها، هنجارهای رفتاری و اندیشه را به مردم خود می‌دهد. نکته مهم پدیده بحران و آشفتگی فرهنگ است و آن هنگامی است که تناسب ترکیب سازه‌های یک فرهنگ که رمز اصلی ماندگاری و کارکرد درست آن است، با ورود سازه‌های ذهنی یا مادی ناهمگون به هم می‌ریزد.» کتاب «دوگفتار پیرامون تاریخ، فرهنگ و تمدن اسلامی» تألیف محمود نقدی‌پور از سوی نشر منوچهری در 151 صفحه به بهای 20 هزارتومان منتشر شده است.   ]]> دین‌ Mon, 25 Nov 2019 07:40:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283464/ارتباط-بین-فرهنگ-تمدن-اسلامی-چگونه برگزاری نشست «علامه طباطبایی و علوم انسانی» http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283795/برگزاری-نشست-علامه-طباطبایی-علوم-انسانی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست «علامه طباطبایی و علوم انسانی» امروز دوشنبه چهارم آذرماه در مجمع عالی حکمت اسلامی برگزار می‌شود. حجت‌الاسلام مسعود آذربایجانی سخنران این نشست خواهد بود که ساعت ۱۹ روز دوشنبه چهارم آذرماه در سالن جلسات مجمع عالی حکمت اسلامی برگزار می‌شود. علاقه‌مندان برای شرکت در جلسه به مجمع عالی حکمت اسلامی واقع در قم، خیابان ۱۹ دی، کوچه ۱۰، کوچه ۲ مراجعه کنند.   ]]> علوم انسانی Mon, 25 Nov 2019 07:39:26 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283795/برگزاری-نشست-علامه-طباطبایی-علوم-انسانی آیت‌الله «سید ابوالفضل میرمحمدی» درگذشت http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283752/آیت-الله-سید-ابوالفضل-میرمحمدی-درگذشت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از مرکز خبر حوزه، آیت الله سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی، نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری و عضو جامعه مدرسین حوزه دارفانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت. مرحوم آیت الله میرمحمدی در جلسه افتتاحیه دوره پنجم مجلس خبرگان رهبری، ریاست سنی این مجلس را عهده دار بود. زندگی نامه آیت الله سید ابوالفضل میر محمدی زرندی در سال‌ ۱۳۰۲ هجری‌ شمسی‌ در بخش‌ زاویه‌ زرند از توابع‌ شهرستان‌ ساوه‌ در خانواده‌ای‌ مذهبی‌ دیده‌ به‌ جهان‌ گشود.  اوتحصیلات‌ ابتدایی‌ را در زادگاهش‌ به‌ پایان‌ رساند و در سال‌ ۱۳۲۰ ایامی‌ که‌ کیان‌ حوزه‌های‌ علمیه‌ در خطر بود و کمتر کسی‌ رغبت‌ به‌ تحصیل‌ علوم‌ حوزوی‌ داشت‌، روحیه‌ و علاقه‌ وافرش‌ به‌ تحصیل‌ علوم‌ دینی‌ او را به‌ حوزه‌ مقدس‌ علمیه‌ قم‌ رهنمون‌ ساخت‌. وی‌ پس‌ از فراگیری‌ علوم‌ اولیه‌ صرف‌، نحو، معانی‌ بیان‌ و منطق‌ در سال‌ ۱۳۲۵ جهت‌ زیارت‌ عتبات‌ عالیات‌ و ادامه‌ تحصیل‌ عازم‌ عراق‌ شده‌ و توسط‌ دایی‌ مرحوم‌ والدش‌ آیه‌الله‌ آقای‌ حاج‌ میرزا یحیی‌ زرندی‌ (ره‌) که‌ از مجتهدین‌ مقیم‌ آن‌ دیار بود در شهر کربلا حجره‌ای‌ اختیار کرد ولی‌ با اصرار پدر به‌ بازگشت‌، بواسطه‌ وابستگی‌ عاطفی‌ که‌ به‌ ایشان‌ داشت‌، به‌ ناچار امر ادامه‌ تحصیل‌ را در قم‌ پیگیری‌ نمود. از همان‌ ابتدای‌ تحصیل‌ به‌ حداقل‌ امکانات‌ معیشتی‌ فراهم‌ شده‌ توسط‌ پدرش‌ که‌ به‌ امر کشاورزی‌ و کسب‌ اشتغال‌ داشت‌ بسنده‌ کرده‌ و از دریافت‌ شهریه‌ و وجوه‌ شرعی‌ امتناع‌ نمود و تا به‌ حال‌ نیز بدین‌ امر مقید بوده‌ است‌. وی داماد فقیه‌ وارسته‌ آیه‌الله‌ العظمی‌ مرحوم‌ آقای‌ حاج‌ سیداحمد زنجانی‌(ره‌) است همواره‌ این‌ وصلت‌ را از جمله‌ توفیقات‌ خود می‌دانست. اساتید: پس‌ از گذراندن‌ دروس‌ مقدماتی‌ در سطوح‌ عالیه‌ حوزه‌، رسائل‌ را از محضر مرحوم‌ آیه‌الله‌ حاج‌ شیخ‌ موسی‌ زنجانی‌(ره‌)، مکاسب‌ را از محضر مرحوم‌ آیه‌الله‌ سید حسین‌ قاضی‌(ره‌)، کفایه‌ را از محضر حضرات‌ آیات‌ سیدشهاب‌الدین‌ مرعشی‌ نجفی‌ و علامه‌ سیدمحمد حسین‌ طباطبایی‌(ره‌) و شرح‌ تجرید را از محضر مرحوم‌ آیه‌الله‌ حاج‌ میرزا اسحاق‌ آستارایی‌(ره‌) تلمذ نمود. حدود سال‌ ۱۳۲۸ از درس‌ خارج‌ فقه‌ و اصول‌ حضرات‌ آیات‌ عظام‌ حجت‌ کوه‌کمره‌ای‌ و بروجردی‌(رضوان‌ الله‌ علیهما) حدود دو سال‌ بهره‌ برد. سپس‌ حضرت‌ آیه‌الله‌ العظمی‌ آقای‌ حاج‌ سیدمحمد محقق‌ داماد(ره‌) را به‌ عنوان‌ استاد درس‌ خارج‌ به‌ نحو مستمر اختیار نموده‌ و طی‌ ۱۵ سال‌ یک‌ دوره‌ کامل‌ اصول‌ و چندین‌ کتاب‌ فقهی‌ را از محضرشان‌ استفاده‌ نمود. سابقه‌ تدریس‌: آیت الله میرمحمدی‌ در مقاطع‌ مختلف‌ تحصیل‌ حوزوی‌ تدریس‌ مقطع‌ پایین‌تر را به‌ عهده‌ گرفته‌ و بیش‌ از ۲۰ سال‌ به‌ تدریس‌ دروس‌ سطح‌ عالیه‌ حوزه‌ از قبیل‌ رسائل‌، مکاسب‌ و کفایتین‌ پرداخته‌ است‌. بیش‌ از ۱۰ سال‌ نیز در دانشگاه‌ اقدام‌ به‌ تدریس‌ فقه‌ و علوم‌ قرآنی‌ در مقطع‌ دکتری‌ و کارشناسی‌ ارشد نموده‌ و پیوسته‌ نیز استاد راهنمای‌ رساله‌های‌ مختلف‌ دوره‌ دکتری‌ در دانشگاه‌ و حوزه‌ بوده‌ است‌. شایان‌ ذکر است‌ رتبه‌ دانشگاهی‌ آیت الله میرمحمدی‌ در بدو ورود به‌ فعالیت‌های‌ دانشگاهی،‌ دانشیار اعلام‌ شد و سپس‌ به‌ جهت‌ تألیف‌، تدریس‌، مدیریت‌ و سایر خدمات‌ دانشگاهی‌ رتبه‌ استادی‌ که‌ بالاترین‌ رتبه‌ علمی‌ دانشگاهی‌ است‌ به‌ وی‌ اعطا شد. جلسات‌ تفسیر قرآن‌ و بحث‌ فقهی‌: مباحثه‌ تفسیر قرآن‌ را از حدود سال‌ ۱۳۲۶ در روزهای‌ پنجشنبه‌ و جمعه‌ هر هفته‌ با دوستان‌ صمیمی‌ و همدوره‌ای‌ خود همچون‌ حضرات‌ آیات‌ مرحوم‌ آقای‌ حاج‌ سید مهدی‌ روحانی‌، مرحوم‌ آقای‌ حاج‌ شیخ‌ علی‌ احمدی‌ میانجی‌، مرحوم‌ حاج‌ شیخ‌ احمد آذری‌ قمی‌، حاج‌ سیدعبدالکریم‌ موسوی‌ اردبیلی‌، حاج‌ سیداسماعیل‌ موسوی‌ زنجانی‌، مرحوم‌ حاج‌ شیخ‌ محمد حقی‌، حاج‌ شیخ‌ احمد پایانی‌، مرحوم‌ حاج‌ میرزا محمد امین‌ رضوی‌ و… آغاز کرد که‌ به‌ مرور مورد توجه‌ واقع‌ شده‌ و بر اعضای‌ آن‌ افزوده‌ گردید. این‌ جلسه‌ وزین‌ که‌ بیش‌ از پنجاه‌ سال‌ سابقه‌ دارد با نوساناتی‌ در ترکیب‌ اعضا کماکان‌ به‌ قوت‌ خود باقی‌ است‌. وی از همان‌ ایام‌ حضور در درس‌ خارج‌ فقه‌ و اصول‌ در جلسه‌ بحث‌ فقهی‌ که‌ حضرات‌ آیات‌ آقای‌ حاج‌ سیدموسی‌ شبیری‌ زنجانی‌، مرحوم‌ آقای‌ حاج‌ سید مهدی‌ روحانی‌، مرحوم‌ آقای‌ حاج‌ شیخ‌ علی‌ احمدی‌ میانجی‌، مرحوم‌ حاج‌ شیخ‌ احمد آذری‌ قمی‌، آقای‌ حاج‌ سید جلال‌الدین‌ طاهری‌ اصفهانی‌، آقای‌ حاج‌ شیخ‌ عبدالرحیم‌ جودی‌ داشت، حضور پیدا می‌کرد. این‌ جلسه‌ نیز اکنون‌ با تغییر برخی‌ اعضای‌ آن‌ ادامه‌ دارد. تألیفات‌: ۱ـ بحوث‌ فی‌ تاریخ‌ القرآن‌ و علومه‌ این‌ کتاب‌ به‌ زبان‌ عربی‌ و در بیست‌ موضوع‌ از علوم‌ قرآنی‌ از قبیل‌ کیفیت‌ نزول‌، ناسخ‌ و منسوخ‌، محکم‌ و متشابه‌، و… با نقل‌ اقوال‌ علمای‌ شیعی‌ و سنی‌ و نهایتاً بیان‌ نظر مؤلف‌ است. این‌ کتاب‌ ابتدا توسط‌ دارالتعارف‌ للمطبوعات‌ در بیروت‌ به‌ زیور طبع‌ آراسته‌ و سپس‌ توسط‌ انتشارات‌ جامعه‌ مدرسین‌ حوزه‌ علمیه‌ قم‌ تجدید چاپ‌ و در دانشگاه‌ به‌ عنوان‌ یکی‌ از منابع‌ اصلی‌ مقطع‌ دکتری‌ معرفی‌ شده‌ است‌. ۲ـ تاریخ‌ و علوم‌ قرآن‌ ترجمه‌ کتاب‌ تألیف‌ شده‌ خودشان‌ با عنوان‌ بحوث‌ فی‌ تاریخ‌ القرآن‌ و علومه‌ به‌ انضمام‌ بحث‌ در موضوع‌ فواتح‌ سور می‌باشد که‌ طی‌ دوازده‌ دوره‌ تجدید چاپ‌ در حوزه‌ علمیه‌ و دانشگاه‌ دولتی‌ و آزاد اسلامی‌ مورد استفاده‌ طلاب‌ و دانشجویان‌ قرار گرفته‌ است‌. ۳ـ تلاث‌ دراسات‌ فی‌ الفقه‌ و المشتبه‌ ۴ـ هل‌ یجوز التعزیر بالحبس‌ او بالمال‌ ۵ـ زندان‌ و زندانی‌ در اسلام‌ ۶ـ تفسیر قرآن‌ آیت الله میرمحمدی‌ با بهره‌گیری‌ از جلسات‌ تفسیر قرآن‌ که‌ با جمعی‌ از همدوره‌ای‌های‌ خود از حدود۵۰ سال‌ پیش‌ شروع‌ نموده‌اند، تفسیر جزءهای‌ ۲۰ الی‌ ۳۰ قرآن‌ کریم‌ را به‌ رشته‌ تحریر درآورده‌ و در این‌ مقطع‌ تنها جزء سی‌ام‌ آن‌ توسط‌ سازمان‌ تبلیغات‌ اسلامی‌ در یک‌ جلد به‌ چاپ‌ رسیده‌ و بقیه‌ مجلدات‌ این‌ تفسیر نیز آماده‌ چاپ‌ است. ۷ـ مقالات‌ مقالات‌ متعدد در موضوعات‌ فقه‌، علوم‌ قرآنی‌، قضا، گزینش‌، تراجم‌، و اصطلاحات‌ علوم‌ قرآنی‌ که‌ در مجلات‌ نور علم‌ جامعه‌ مدرسین‌ حوزه‌ علمیه‌ قم‌، فصلنامه‌ دادگستری‌ جمهوری‌ اسلامی‌، نشریات‌ دانشکده‌ الهیات‌ و معارف‌ اسلامی‌ دانشگاه‌ تهران‌، هیأت‌ عالی‌ گزینش‌، سازمان‌ اوقاف‌ و امور خیریه‌ و نیز برخی‌ روزنامه‌های‌ رسمی‌ کشور به‌ چاپ‌ رسیده‌ است‌. مسئولیت ها: مرحوم میرمحمدی‌ به‌ همراه‌ سایر فضلا و روحانیون‌ از مدافعین‌ نهضت‌ اسلامی‌ بوده‌ و در امضاء برخی‌ از اعلامیه‌ها علیه‌ رژیم‌ ستمشاهی‌ و حمایت‌ از حضرت‌ امام‌ نقش‌ داشته‌ است‌ که‌ از جمله‌ آن‌ می‌توان‌ به‌ ارسال‌ نامه‌ای‌ سرگشاده‌ با عنوان‌ «نامه‌ جمعی‌ از فضلاء حوزه‌ علمیه‌ قم‌ به‌ هویدا نخست‌ وزیر وقت‌ در خصوص‌ اعتراض‌ به‌ اقدامات‌ خلاف‌ قوانین‌ اسلام‌ و قانون‌ اساسی‌، جو خفقان‌ و سانسور، دستگیری‌ حضرت‌ امام‌ خمینی‌ و…» اشاره‌ کرد. وی‌ پس‌ از پیروزی‌ نیز از پذیرفتن‌ هیچ‌ شغلی‌ ابا نکرده‌ است‌ از جمله‌ مشاغل‌ ایشان‌ بعد از پیروزی‌ انقلاب‌ عبارتند از: ـ رئیس‌ دادگاه‌ انقلاب‌ قم‌ ـ عضو هیأت‌ عفو حضرت‌ امام‌(ره‌) ـ همکاری‌ مؤثر با آیه‌الله‌ دکتر بهشتی‌ در هیأت‌ تهیه‌ و تدوین‌ لوایح‌ قضایی‌ ـ رئیس‌ شعبه‌ دوم‌ دیوان‌ عالی‌ کشور ـ عضو شورای‌ عالی‌ قضایی‌ ـ عضو جامعه‌ مدرسین‌ حوزه‌ علمیه‌ قم‌ و عضو مجلس‌ خبرگان‌ رهبری‌ وی‌ به‌ عنوان‌ عضو جامعه‌ مدرسین‌ حوزه‌ علمیه‌ قم‌ مسئول‌ کمیسیون‌ جامعه‌ و روحانیت‌ آن‌ بود و به‌ عنوان‌ نماینده‌ مردم‌ استان‌ مرکزی‌ در مجلس‌ خبرگان‌ رهبری‌ عضو کمیسیون‌های‌ مختلف‌ از قبیل‌ اصل‌ ۱۰۷ و ۱۰۹ بود. ـ مسئول‌ گزینش‌ علمی‌ قضات‌ ـ رئیس‌ هیأت‌ تجدیدنظر بررسی‌ تخلفات‌ هیأت‌ علمی‌ دانشگاه‌ تهران‌ ـ رئیس‌ دانشکده‌ الهیات‌ و معارف‌ اسلامی‌ دانشگاه‌ تهران‌ در سال‌ ۱۳۶۴ با تصویب‌ شورای‌ عالی‌ انقلاب‌ فرهنگی‌ به‌ ریاست‌ دانشکده‌ الهیات‌ و معارف‌ اسلامی‌ دانشگاه‌ تهران‌ که‌ پس‌ از شهادت‌ آیه‌الله‌ دکتر مفتح‌ توسط‌ سرپرست‌ اداره‌ می‌شد، منصوب‌ شد. وی‌ در مدت‌ یازده‌ سال‌ مسئولیت‌ ضمن‌ تلاش‌ مؤثر جهت‌ راه‌اندازی‌ مجدد دوره‌ دکتری‌ و کارشناسی‌ ارشد و نیز افزایش‌ ظرفیت‌ پذیرش‌ دانشجویان‌ مقاطع‌ مذکور، از آنجایی‌ که‌ اهتمام‌ جدی‌ به‌ وحدت‌ حوزه‌ و دانشگاه‌ داشته‌ و خود نیز با ورود به‌ فعالیت‌های‌ مستمر دانشگاهی‌ از قبیل‌ مدیریت‌، تدریس‌ و تألیف‌ از مصادیق‌ این‌ وحدت‌ به‌ شمار می‌رفت‌ از فضلاء شاخص‌ حوزه‌ با هدف‌ ارتقاء کیفی‌ سطح‌ تحصیلات‌ دانشجویان‌ جهت‌ تدریس‌ دعوت‌ می‌کرد. ]]> دین‌ Sun, 24 Nov 2019 07:01:33 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283752/آیت-الله-سید-ابوالفضل-میرمحمدی-درگذشت تشکیل شورایی برای بررسی ترجمه‌های قرآن/ از کتابسازی‌ها جلوگیری می‌کنیم http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/283498/تشکیل-شورایی-بررسی-ترجمه-های-قرآن-کتابسازی-ها-جلوگیری-می-کنیم عبدالهادی فقهی‌زاده، در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بیان کرد: از سال گذشته در معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دوره‌های تخصصی نظارت بر ترجمه‌های قرآن کریم را با ترکیب علمی بسیار شایسته‌ای تشکیل داده‌ایم که این گروه  متشکل از بعضی چهره‌های علمی دانشگاهی و چهره‌های حوزوی متخصص است. هم‌اکنون جلساتی بسیار منظمی برای بررسی ترجمه‌های پیشنهادی برگزار شده است که در واقع باید بررسی‌ها را انجام دهیم و نظر کارشناسی را اعلام کنیم. در این کارگروه یکایک ترجمه‌ها را در پروسه زمانی مشخص بررسی کرده‌ایم و نتایجی را در این شورای تخصصی به بحث گذاشته‌ایم. او درباره ترجمه‌های قرآنی که در این شورا بررسی می‌شود، گفت: بیشتر این بررسی‌ها و نظارت‌ها درباره ترجمه‌هایی است که به معاونت قرآن پیشنهاد می‌شود و این ترجمه‌ها تنها محدود به ترجمه‌ها به زبان فارسی نیست و ترجمه قرآن به زبان‌های دیگر را هم شامل می‌شود. بعضی از آن‌ها مربوط به ترجمه‌هایی است که سال‌های قبل منتشر شده که برای بازنشر موظف هستند مجوز نشر را از معاونت قرآن کسب کنند. فقهی‌زاده ادامه داد: ترجمه‌های قرآن که سال‌های گذشته منتشر شده است عینا مجوز را دریافت می‌کنند و بعضی از آن‌ها با اصلاحاتی همراه می‌شود که معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشنهاد می‌کند. معمولا سعی ما بر این است که ترجمه‌هایی که قبلا منتشر شده رد کلی نشود یا عینا تصویب شود یا همراه با اصلاحات باشد. معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به راهکار این معاونت درباره کتابسازی‌هایی که در زمینه کتاب‌های قرآنی صورت می‌گیرد، گفت: در شورای تخصصی مواردی اخیراً دیده شده و ما نظرات کارشناسان و داوران را منعکس کردیم و نشان دادیم شورای متخصصان در معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به این موضوع نظارت دارد و تلاش‌داریم از کتاب‌سازی‌هایی که در این زمینه می‌شود جلوگیری کنیم.   ]]> دین‌ Sun, 24 Nov 2019 05:20:41 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/283498/تشکیل-شورایی-بررسی-ترجمه-های-قرآن-کتابسازی-ها-جلوگیری-می-کنیم سوژه‌ها در پژوهش‌های تطبیقی دین تکراری هستند http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283173/سوژه-ها-پژوهش-های-تطبیقی-دین-تکراری-هستند خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) - مهسا کلانکی: در میان پژوهش‌هایی که در زمینه ادیان صورت می‌گیرد پژوهش‌های تطبیقی با مشکلات زیادی همراه هستند. وجود برخی تعصبات، نبود منابع لازم، رجوع به کتاب‌هایی که به زبان اصلی هستند برخی موانعی است که محققان در این راه تحمل می‌کنند.  «دانیال نبی در اسلام و یهود»، نخستین اثر مستقل به زبان فارسی در حوزه ادیان تطبیقی است که بر پایه کهن‌ترین و معتبرترین منابع غربی، شرقی، یهودی و اسلامی به واکاوی جایگاه دانیال نبی از منظر دو دین بزرگ ابراهیمی یعنی اسلام و یهودیت و همچنین به فراز و نشیب مراحل زندگانی این پیامبر می‌پردازد. این کتاب به کوشش محمد منابی تألیف شده است و آنچه در ادامه می‌آید گفت‌وگو با این پژوهشگر است. درباره موضوع کتابتان بگویید. اینکه چرا یک موضوع تطبیقی و بین ادیانی را برای کار خود انتخاب کردید؟ پژوهش من در زمینه ادیان تطبیقی و به عبارت دیگر دین‌پژوهی تطبیقی است. حوزه ادیان تطبیقی حوزه‌ای جدید و نوآور است؛ یعنی سرآغاز دین‌پژوهی تطبیقی را در ربع سوم قرن نوزدهم و سر رشته آن را در آثار زبان‌شناس آلمانی ف. ماکس مولر (۱۹۰۰-۱۸۲۳) قرار می‌دهند و تا امروز هم ادامه دارد و بسیاری از پژوهندگان عرصه دین‌پژوهی تحقیقات گسترده‌ای را در این باره انجام داده‌اند که به صورت مقاله و یا کتاب منتشر شده است و این تحقیقات توانسته این عرصه را تا حد زیادی غنی کنند. در ایران از نیم قرن پیش این دانش پا در محافل دانشگاه‌ها گذاشت و تعدادی کتاب در این عرصه خصوصا درباره ادیان نوشته شده که مباحث فلسفی یا مکتب‌های فکری در آن صحبت شده است. امروزه دستیابی به «علم دین یا دین‌شناسی» مبتنی بر مقایسه بی‌طرفانه و حقیقتا علمی همه رویدادها و پدیده‌های مهمترین ادیان بشری نیازمند زمان است. وظیفه دین‌پژوهی تطبیقی یا تاریخ ادیان مسئله‌ای است در زمینه فلسفه، فکر یا عقیده است و در این زمینه تنها داوری نمی‌شود بلکه می‌خواهد بگوید از منظر یک دین موضوعی به این شکل و از منظر دین دیگر موضوع به نحوه دیگر بیان شده است. در پایان این کتاب نتیجه‌گیری وجمع‌بندی هم آورده شده در حالیکه در بسیاری از کتاب‌های پیش از نتیجه‌گیری دیده نمی‌شد. چرا پرداختن به زندگی دانیال نبی را برای پژوهش خود انتخاب کردید؟ هرچند که نام دانیال نبی در قرآن کریم یاد نشده ولی از نظر مسلمانان و نیز دریهودیت و مسیحیت جایگاه والایی دارد. در استان خوزستان در شهر شوش آرامگاهی منسوب به داینال نبی وجود دارد و سالانه نزدیک به هزار نفر از یهودیان ایران برای زیارت به شهر شوش سفر می‌کنند. علی‌رغم اینکه اختلاف‌های زیادی در این زمینه وجود دارد که آیا آرامگاه دانیال نبی در شوش است یا خیر و هنوز محققان یهودی برای اثبات این موضوع تردید دارند. پژوهش‌های تطبیقی در کشور ما بسیار مهجور هستند و مشکلات زیادی بر سر راه تحقیقاتشان است. به عنوان کسی در این زمینه‌ به تحقیق پرداختید چه مشکلاتی در کارتان وجود داشت؟ هم‌اکنون با توجه به اینکه اکثر محققان باید در زمینه تألیف و ترجمه به دنبال موضوعات تازه باشند ـ یعنی موضوعی که خدمتی به جامعه و مخاطب ارائه کند ـ اما متأسفانه به دنبال موضوعات تکراری می‌روند. کتاب‌های بسیاری داریم که دارای سوژه‌های تکراری هستند. برای مثال درباره حضرت موسی کتاب‌های بسیار زیادی نوشته شده است ولی زمانی که این موضوع را در پایان‌نامه‌ام مطرح کردم به عنوان یک موضوع جدید ارائه و تأیید شد. اولین مانع در تحقیق بنده تازگی بودن موضوع بود. همان ابتدا از کم بودن منابع در این زمینه می‌رنجیدم. پژوهش من از دو منیع شرقی ـ غربی و منابع اسلامی ـ یهودی یاری جسته است. مانع دیگری، منابعی که با زبان مادری و نیز انگلیسی بودند و مجبور بودم آن‌ها را ترجمه کنم و موضوع تحقیقم را از طریق ترجمه بیان کنم. موضوعی که بسیار مسئله حساسی است اختلاف درباره شخصیت دانیال نبی است که محققان و مورخان در این باره اختلاف نظرهای بسیاری داشتند. برای مثال در تاریخ یعقوبی یک نظر وجود دارد و در یک کتاب دیگر دیدگاه متفاوتی وجود داشت. در کتابتان اشاره کردید که در قرآن کریم نامی از دانیال نبی برده نشده و منابع کمی بوده است. برای منابعتان در کتاب‌های اسلامی بیشتر به چه کتاب‌هایی مراجعه کردید؟ در قرآن کریم نامی از دانیال نبی نیامده است. برخی پیامبران نام آن‌ها به طور صراحت بیان شده و بعضی دیگر به صورت اشاره‌وار مانند ذوالقرنین که تا امروز مفسران در این زمینه اختلاف نظر دارند؛ برای مثال ابن سینا در کتاب شفا می‌گوید ذوالقرنین اسکندر مقدونی است و علامه طباطبایی در تفسیر المیزان می‌گوید ذوالقرنین کوروش است. در مورد دانیال نبی ما آیاتی نداریم که به روشنی اشاره‌ای شده باشد جز یک آیه4 سوره بروج هست آنجا که می‌فرماید «قُتِلَ أَصْحابُ الْأُخْدُودِ» که مفسران آن را به دانیال نبی منسوب می‌کنند. برخى نیز این داستان را بر دانیال نبى و یارانش تطبیق كرده‌اند كه به سبب سجده نكردن بر بت به فرمان بُختُ نُصَّر در آتش افكنده شدند؛ اما آتش در آنان كارگر نیفتاد و رهایى یافتند. این گزارش كه تطبیق آن با حادثه اخدود مورد توجه و تأیید برخى پژوهشگران معاصر و نیز برخى خاورشناسان قرار گرفته از عهد عتیق گرفته شده است، با این تفاوت كه بر اساس روایت عهد عتیق كسانى كه به سبب سجده نكردن بر مجسمه طلایى در میدان شهر بابل و به فرمان نِبُوكَد نِصَّر (بُختُ نُصَّر) (605‌ـ‌562‌ ق.‌م) در «تنور» آتش افكنده شدند، سه تن از یاران دانیال بودند؛ نه خود وى كه از مقربان دربار بابل به شمار مى‌رفت و آتش بدون تأثیر در آنان، نگهبانانى را كه آن‌ها را در آتش انداختند، در كام خود فرو برد. به اعتقاد جواد على مورخ عراقی، هیچ گزارشى درباره اصحاب اخدود در تاریخ بابل، حتى در تاریخ یهود نیامده است، بنابراین، روایت فوق از اسرائیلیات و ظاهرا همان گزارش عهد عتیق درباره یاران دانیال علیه‌السلام است كه به وسیله یهود و در شكل تحریف شده در اختیار راویان مسلمان قرار گرفته است. همچنین در منابعی غربی مانند دایره‌المعارف یهودی جودائیکا، دایره المعارف نئوکاتولیک و دایره‌المعارف آکسفورد به طور یک صفحه یا نیم صفحه به دانیال نبی پرداخته بود. در این کتاب به مباحث تاریخی مانند امپراتوری بابل، اسارت یهودیان و تقسیم‌بندی پیامبران در عهد عتیق پرداخته‌اید. منابع این مباحث چگونه بوده است و چه ضرورتی داشت این مباحث را همراه با زندگی دانیال نبی مطرح کنید. در واقع، اسارت یهودیان نقطه عطف تاریخ یهودیان به شمار می‌رود. تاریخ حضور دانیال نبی ازاسارت یهودیان شروع می‌شود. البته اختلاف نظرهایی درباره زندگانی دانیال نبی  در میان محققان وجود دارد، اینکه در چه سنی به اسارت رفته است. ولی می‌بینیم دانیال نبی در گروه افرادی قرار می‌گیرد که در دربار نبوکد نصر بزرگ می‌شود اما نکته حایز اهمیت اینکه چرا دانیال نبی در معدود افرادی قرار می‌گیرد که در دربار پادشاه معرفی می‌شود در حالیکه در آن زمان بابلیان چندین هزار نفر از یهودیان را به اسارت برده‌اند واکثر آن‌ها را به دربار راه ندادند ولی این احتمال وجود دارد که انتخاب دانیال نبی از سوی پادشاه برای دربار انتخابی از روی درایت بوده به این معنی که خانواده دانیال نبی از خانوده های مشخص و مهمی بودند. در بعد از آن می‌بینیم که دانیال نبی تعبیرکننده رویا پادشاه می‌شود. از کدام یک از منابع استفاده بیشتری کرده‌اید؟ کتاب مقدس چه ترجمه یونانی آن و چه ترجمه فارسی کتاب مقدس از زبان عبری. فصل دوم کتاب که درباره دانیال نبی در یهودیت بود فصل پرمحتوایی است و 60 درصد کتاب را به خود اختصاص داده است. کتاب دانیال نبی در ترجمه یونانی موضوعاتی را دربردارد که در ترجمه عبری وجود ندارد. بنابراین از عهد قدیم دو نسخه مهم قدیمی در دسترس است. یکی به زبان اصلی، یعنی عبری، و دیگری به زبان یونانی. تفاوت این دو نسخه در این است که برخی از کتاب‌های نسخه یونانی در نسخه عبری وجود ندارد، افزون بر این، برخی از کتاب‌ها در نسخه یونانی مفصل‌ترند. ترجمه‌هایی که بعدها از عهد قدیم به زبان لاتینی صورت گرفت بر این نسخه‌ها متکی بودند. تا زمانی که قدیس هیرونوموس ترجمه سبعینی را کناز زد، این ترجمه عهد عتیق مورد پذیرش تقریبا تمامی کلیساها بود و مولفان عهد جدید نیز از آن استفاده می‌کردند. به استثنای ترجمه سریانی کتاب مقدس، پشیتّو، و وُولگات، تمامی برگردان‌های کهن کتاب مقدس از روی ترجمه سبعینی انجام پذیرفتند و بنابراین نسبت به نسخه عبری اضافاتی دارند. ظاهرا ارتباطی که بین ابن سیرین (معبر) با مواردی که در زمینه تعبیر خواب دانیال نبی گفته شده است به چشم می‌خورد. دیدگاه شما در این باره چیست؟ محمد بن سیرین بصری یکی از مشاهیر اهل علم و ادب می‌باشد، پدر او برده انس بن مالک بود، ابن سیرین در تعبیر خواب در جامعه بسیار شهرت داشت و مردم برای تعبیر خواب‌های خود به او رجوع می‌کردند، و در این باب داستان‌هایی از او در کتاب‌ها نقل شده‌است. ابن سیرین در سال ۱۱۰ درگذشت، او با ابو الحسن بصری بسیار مخالفت می‌کرد و بین آن‌ها منافرت شدیدی بود، بطوری که گفته می‌شد یا ابو الحسن بصری معاشرت نما، یا با ابن سیرین هم‌نشین باش.  پیشه او بزازی بود و از تابعین مشهور است. تابعین افرادی هستند که پیامبر اسلام را ندیده ولی با اصحاب او معاشرت داشته‌اند. مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ابن سیرین در ویکی‌گفتاورد موجود است. جمال‌الدین بدیع الزمان ابوالهول جیش بن ابراهیم تفلیسی (۶۲۹ ق) کتاب کامل‌التعبیر ابن سیرین را به فارسی نگاشته است. كتابها و نسخه‌های‌ خطى‌ گوناگونى‌ در فن‌ خواب‌گزاری‌ و با ترجمه‌ به‌ زبان‌های‌ مختلف‌ به‌ نام‌ ابن‌ سیرین‌ وجود دارد، ولى‌ ملاحظات‌ زیر نشان‌ مى‌دهد كه‌ وی‌ هیچ‌ نوشته‌ای‌ در این‌ زمینه‌ یا زمینه‌های‌ دیگر نداشته‌ است‌ و تنها روایتهای‌ انگشت‌ شماری‌ از خوابگزاری‌های‌ وی‌ آن‌ هم‌ در منابع‌ متأخّر آمده‌ است.‌ شافعى‌، ابن‌ سعد، ابن‌ معین‌ و خلیفه بن‌ خیاط درباره خوابگزاری‌ ابن‌ سیرین‌ سخنى‌ ندارند. پس‌ از اینان‌ احمد بن‌ حنبل‌ روایتى‌ آورده‌ كه‌ نشان‌ مى‌دهد وی‌ چندان‌ به‌ خوابگزاری‌ و آنچه‌ در خواب‌ دیده‌ مى‌شود، اهمیتى‌ نمى‌داد. در پى‌ او جاحظ در این‌ باره‌ سه‌ روایت‌ از ابن‌ سیرین‌ نقل‌ كرده‌ كه‌ دو مورد آن‌ تؤام‌ با تردید است‌. سپس‌ بخاری‌ دو نكته‌  و یك‌ حدیث‌ به‌ واسطه او در مورد رؤیا نقل‌ كرده‌ است‌. ابن‌ قتیبه‌ روایتى‌ از او آورده‌ كه‌ نشان‌ مى‌دهد وی‌ چندان‌ علاقه‌ای‌ به‌ خوابگزاری‌ نداشته‌ است‌، وكیع‌ هم‌ در این‌ باره‌ یك‌ روایت‌ آورده‌، و ابن‌ عبدربه‌  نیز روایتى‌ نقل‌ كرده‌ كه‌ شخصى‌ در این‌ باب‌ با ابن‌ سیرین‌ شوخى‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ ابن‌ حبان‌ ثقات‌، به‌ خوابگزاری‌ وی‌ اشاره‌ای‌ كرده‌ است‌. به‌ رغم‌ سكوت‌ 30 منبع‌ درباره شهرت‌ ابن‌ سیرین‌ در خوابگزاری‌ و انتساب‌ نوشته‌ای‌ در این‌ فن‌ به‌ وی‌، ابن‌ ندیم‌ (د 385ق‌/995م‌) كتابى‌ به‌ نام‌ «تعبیر الرؤیا» به‌ او نسبت‌ داده‌ است‌ و ابونعیم‌ (د430ق‌/1039م‌) نخستین‌ كسى‌ است‌ كه‌ 10 روایت‌ از خوابگزاری‌های‌ او را آورده‌ است‌ كه‌ این‌ روایات‌ در هیچ‌یك‌ از منابع‌ پیش‌ از او یافت‌ نمى‌شود. حتى‌ خطیب‌ بغدادی‌ كه‌ به‌ خواب‌ و خوابگزاری‌ علاقه‌مند است‌، هیچ‌ اشاره‌ای‌ در این‌ مورد ندارد. ابن‌ عساكر چند روایت‌ از خوابگزاری‌هایش‌ را آورده‌ و ابن‌ خلكان‌ از مهارت‌ زیاد وی‌ در این‌ فن‌ سخن‌ گفته‌ است‌. مزی‌ روایتى‌ از عبدالله‌ بن‌ شوذب‌ آورده‌ كه‌ وی‌ در واسط با ابن‌ سیرین‌ دیدار كرده‌ و او مهارت‌ زیادی‌ در فن‌ خوابگزاری‌ داشته‌ است.‌ ابن‌ خلدون‌ (د 808 ق‌) نیز ضمن‌ معرفى‌ وی‌ به‌ عنوان‌ یكى‌ از مشهورترین‌ عالمان‌ تعبیر رؤیا مى‌نویسد: قوانین‌ این‌ فن‌ از وی‌ اخذ و تدوین‌ شده‌ است‌. ابن‌ تغری‌ بردی‌ (د 874ق‌) هم‌ از او به‌ عنوان‌ «صاحب‌ التعبیر» یاد مى‌كند. با این همه‌ چگونه‌ مى‌توان‌ پذیرفت‌ كه‌ ابن‌ سیرین‌ كتابى‌ نوشته‌ باشد، خاصه‌ آنكه‌ به‌ شدت‌ از نوشتن‌ حدیث‌ و هر گونه‌ مطلبى‌ پرهیز مى‌كرده‌ است و حتى‌ هیچ‌گونه‌ نوشته‌ای‌ هم‌ نزد خود نگاه‌ نمى‌داشت‌. کتاب «دانیال نبی در اسلام و یهود» تألیف محمد منابی از سوی نشر اندیشه احسان در 210 صفحه به بهای 36 هزارتومان منتشر شده است.   ]]> دین‌ Sat, 23 Nov 2019 04:33:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283173/سوژه-ها-پژوهش-های-تطبیقی-دین-تکراری-هستند سکوت «حاج‌نایب» در روز کتابگردی http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283668/سکوت-حاج-نایب-روز-کتابگردی خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بن‌بست «حاج نایب» یک کوچه قدیمی در خیابان ناصرخسروی تهران است و از گذشته مردم برای خرید قرآن، ادعیه و کتاب‌های مذهبی به این کوچه می‌رفتند. نشر محبان الحسین (ع)، کتابسرای اهل بیت (ع)، کتابفروشی فلسفی، انتشارات صبا، نشر محمد، نشر دهقانی و کتابسرای کامیابیان، کتابفروشی درستکار، کتابفروشی پیری و ... از جمله ناشران و کتابفروشی‌هایی هستند که تاریخ آن‌ها به بیش از 50 سال می‌رسد. البته بسیاری از ناشران این بن‌بست به دلیل مشکلات مالی و نبود فروش کتاب هم‌اکنون تغییر کاربری داده‌اند و بخش جلویی این کوچه به فروشگاه لوازم آرایشی تبدیل شده است.  همزمان با روز کتابگردی سری به این کوچه زدیم، اما متاسفانه نه مسئولی آمده بود و نه مردم از کتابفروشی‌ها دیدن می‌کردند. البته به گفته کتابفروشان، احمد مسجدجامعی سه سال قبل در روز کتابگردی به این کوچه رفته ولی از آن زمان به بعد دیگر مسئولی سراغی از آن کوچه نگرفته است. امیر کافی، مدیر فروش کتابفروشی «محمد» در این باره می‌گوید: «زمانی کل این کوچه کتابفروشی بود و مردم برای کتاب‌های این کتابفروشان ارزش قائل می‌شدند. اما سال‌ها است تبلیغاتی برای این کوچه نشده و هیچ کس نمی‌تواند کوچه حاج نایب پنجاه یا شصت سال می‌شود که کتابفروشی است. در این کوچه همه کتابفروشی‌ها را جمع کرده‌اند و قسمت ابتدایی کوچه به لوازم آرایشی تبدیل شده است.» او ادامه داد: «تمام کتابفروشی‌ها در حال تعطیلی هستند و ما هم تنها به عشق کتاب اینجا مانده‌ایم. در روز کتابگردی منتظر مسئولان بودیم اما متاسفانه نه آمدند و نه تبلیغی شد.» این کتابفروش گفت: «بسیاری از کتابفروشان مغازه خود را در این کوچه از دست دادند و مردمی صرفا برای خرید کتاب به این کوچه می‌آیند که از قدیم اینجا را می‌شناسند. حدود 40 سال پیش نشری بود به عنوان «گنجینه» که قدیمی‌ترین کتابفروشی‌های تهران بود ولی همه تغییر کاربری دادند.» این‌ روزها مشکلات اقتصادی سبب شده است کتاب به کالایی تبدیل شود که در سبد خانوارها جایی ندارد.این در حالی است که کتاب‌های دینی مظلومیتی بیش از کتاب‌های رمان و داستان دارند و کتابفروشان بن‌بست «حاج‌نایب» همچنان گمنام و ناامید به کارشان ادامه می‌دهند.     بن‌بست «حاج‌نایب» در روز کتابگردی ]]> دین‌ Thu, 21 Nov 2019 11:54:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283668/سکوت-حاج-نایب-روز-کتابگردی آیت‌الله سبحانی: علم اصول میزانی برای تصدیق قضایای فقهی است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283644/آیت-الله-سبحانی-علم-اصول-میزانی-تصدیق-قضایای-فقهی به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، آئین نکوداشت سی و هشتمین سالگرد ارتحال علامه طباطبایی و همایش «نقش علم اصول در تفسیر قرآن کریم» با حضور آیت‌الله سبحانی از مراجع تقلید، آیت‌الله مقتدایی عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه، آیت‌الله فقیهی عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، آیت‌الله غرویان عضو هیئت علمی جامعه المصطفی، سیدصادق محمدی مسئول انجمن اصول فقه حوزه علمیه، حجت‌الاسلام‌ واعظ موسوی استاد حوزه علمیه، حجت‌الاسلام محققیان پژوهشگر حوزه علمیه قم و جمعی از اساتید فقه و اصول در دارالقرآن علامه طباطبایی برگزار شد.   آیت‌الله سبحانی در این همایش با بیان اینکه میزان به معنای ترازو است و منظور از آن در آیات الهی ترازوی رسمی نیست، گفت: هر علمی برای خود مبانی تصدیقیه دارد و سبب می‌شود انسان به آن موضوعات یقین پیدا کند، علم اصول میزانی برای تصدیق قضایای فقهی است.   مرجع تقلید شیعیان بیان کرد: تذکره مرحوم شیخ مفید جامع‌ترین کتاب در اصول فقه است ولی متأسفانه اصل این کتاب در اختیار ما نیست و بخشی از آن موجود است.   استاد سطوح عالی حوزه علمیه در ادامه، سیدمرتضی و شیخ طوسی را در جزو نخستین عالمانی برشمرد که در زمینه علم اصول ورود پیدا کردند، و در این رابطه گفت: بعد از این دو عالم بزرگوار، اخباری‌ها به مدت دو قرن تسلط یافتند و علم اصول به رکود کشیده شد.   آیت الله سبحانی با تأکید بر اهمیت اصول فقه و بیان این نکته که یک روز باید به نام روز اصول فقه نام‌گذاری شود، یادآور شد: در اصول باید مسائل حُسن و قُبح را مستقیماً مورد بحث قرار دهیم و مشخص شود مراد از حُسن و قُبح چه چیزی است.   وی با تاکید بر این نکته که ما باید عظمت اصول فقه شیعه را به دنیا ثابت کنیم، بیان کرد: در مراکش و تونس و مصر نوعی تحول در فقه ایجاد است و از اشعری‌گری خارج‌ شده است. آنها در این زمینه کتاب‌هایی نوشته‌اند و باید این موضوع را مورد توجه قرار دهیم که در دنیا چه می‌گذرد.   مرجع تقلید شیعیان تصریح کرد: اندیشه‌های علامه طباطبایی در علم اصول آشکار است. این مفسر بزرگ اعتقاد داشت در علم اصول مسائل اعتباری باید از مسائل فلسفی جدا شود و هر علمی را باید از مبادی خود دنبال کنیم.   در بخش دیگری از این همایش، سیدصادق محمدی مسئول انجمن اصول فقه حوزه علمیه گفت: یکی از موضوعاتی که در اصول بحث نشده، مبحث سیاق است، تفسیر المیزان معروف به تفسیر آیه به آیه است که می‌تواند عنوان تفسیر سیاقی داشته باشد.   مسئول انجمن اصول فقه حوزه علمیه با اشاره به اینکه اصولی‌ها نسبت به سیاق اهمیت نسبتاً زیادی قائل می‌شوند، بیان کرد: در اصول موضوعاتی وجود دارد که باید وارد مباحث اصولی شده و مورد بحث قرار گیرد.   محمدی یادآور شد: یکی از فعالیت‌های انجمن فقه حوزه برگزاری مراسم نکوداشت علمی امام خمینی (ره) و نخستین کنگره علمی آیت‌الله بروجردی است.   مسئول انجمن اصول فقه حوزه علمیه توجه به علم اصول را باعث ایجاد تعامل در دنیا و قدرت تشیع دانست و گفت: تدوین اصول فقه برای علم سنتی بود اما ظرفیت آن فراتر از این مقدار است. بنده معتقدم علم اصول قوت تشیع را بر اهل سنت نشان می‌دهد و باید از این علم فراتر از علوم سنتی بهره گرفته شود.   وی با اشاره به ارزش و اهمیت علم اصول تاکید کرد: علم اصول به‌عنوان علمی در حوزه می‌تواند یک روز را به خود اختصاص دهد. اینکه چه روزی برای علم اصول در نظر گرفته شود، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.   حجت‌الاسلام‌والمسلمین محققیان پژوهشگر حوزه علمیه قم از دیگر سخنرانان این همایش با بیان اینکه قسمت اول علم اصول برای فهم مراد خدا از آیات قرآن است، گفت: مباحثی مانند عام و خاص، مطلق و مقید و غیره در علم اصول و تفسیر کاربرد دارد و حاشیه‌ای که مرحوم علامه طباطبایی بر «کفایه الاصول» نوشته‌اند، در «تفسیر المیزان» نیز استفاده‌ شده است.   پژوهشگر حوزه علمیه قم گفت: مرحوم علامه طباطبایی در برابر اشاعره و معتزله و در مباحث مربوط به شفاعت و در برابر وهابیت، تکیه‌ بر علم اصول کرده و آن‌ها را نفی کرده است.   یادآوری می‌شود، در پایان این همایش فهرست و چکیده مجموعه مقالات مسائل اصولی توسط انجمن اصول و فقه حوزه رونمایی شد. ]]> استان‌ها Thu, 21 Nov 2019 08:56:24 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283644/آیت-الله-سبحانی-علم-اصول-میزانی-تصدیق-قضایای-فقهی سرشار: با کتاب دینی تجارت نکنیم http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283619/سرشار-کتاب-دینی-تجارت-نکنیم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست «کتابخوان پیامبر رحمت(ص)» صبح امروز، ۲۹ آبان‌ماه، با حضور علی مطهری، محمدرضا سرشار، یاسین حجازی، حجت‌الاسلام محمدرضا حیدری ابهری، حسین فتاحی، مصطفی رحماندوست و حسین اسرافیلی در کتابخانه مرکزی پارک شهر برگزار شد. محمدرضا سرشار در این مراسم درباره کتاب «آنک آن یتیم نظر کرده» بیان کرد: قبل از انقلاب اسلامی درباره زندگی رسول اکرم (ص) کتابی خواندم که نویسنده آن خیلی متشرع نبود ولی زبان عربی را خوب می‌دانست و در من تأثیر خوبی گذاشت. تا قبل از خواندن آن کتاب رسول اکرم (ص) را رهبر خود می‌شناختم ولی پس از خواندن آن کتاب عاشق پیامبر (ص) شدم و این عشق هرگز از دلم نرفت. آنچه مسلم است داستان ما را به حقیقت وجودی تبدیل می‌کند و از سال 59 آرزوی من بود که این کار را بکنم و داستانی این چنینی بنویسم. او با بیان اینکه عرصه زندگی معصومان عرصه کارآموزی نیست، بیان کرد: در طول این سال‌ها کارهای کمی انجام دادم و با الهام از زندگی شهید مطهری «تشنه دیدار» و سال 1373 کتاب «یثرب شهر یادها و یادگارها» را نوشتم که داستان زندگی پدر رسول اکرم (ص) بود. در سال 1373 همه کارها را کنار گذاشتم و سه سال هیچ کاری نکردم و داستان زندگی رسول اکرم (ص) در قالب کتاب «آنک آن یتیم نظرکرده» نگارش کردم. به هر حال کار درباره پیامبر اعظم (ص) نخست توفیقات الهی است و بخش دیگری از آن زحمت است. سرشار با بیان اینکه این اثر به زبان‌های دیگر ترجمه شده است، گفت: کتاب «آنک آن یتیم نظرکرده» به زبان‌های ترکی استانبولی و عربی منتشر شد و به زبان انگلیسی و ارد و ترجمه شد ولی به چاپ نرسید. آنچه مسلم است تعدد و تکثر کتاب یک احساس سیری کاذب در جامعه به وجود می‌آورد و ساده‌نویسی و بازنویسی این‌ها به تعداد زیاد خوب نیست و قطعا تجارت دین با ائمه کار درستی نیست. در ادامه یاسین حجازی، نویسنده و پژوهشگر درباره «قاف » توضیح داد: کتاب من بر  اساس این سه کتاب است؛ «تفسیر سورآبادی»، «شرف‌النبی» و «سیرت رسول‌الله» که ترجمه کتاب معروف سیره ابن حشام است و می‌توان احتمال داد درباره این کتاب‌ها در شبه قاره هند نسخه‌ای از قلم فارسی‌نویسان مانده و منتشر نشده باشد. او ادامه داد: مصنفان این سه کتاب هر سه شافعی‌مذهب هستند. واقعیت این است که این تردید برای فرق اسلامی  وجود دارد که چگونه تاریخی بخوانم از کسی که از فرقه دیگری نوشته شده. این برای من هم به وجود آمد و معیاری که کنار دستم گذاشتم کتاب علامه جعفر مرتضی عاملی بود که در شب پیامبر (ص) از میان ما رفت. کالای فرهنگی مانند دایناسورها منقرض شده است این نویسنده به مهجور بودن کتاب و کتابخوانی در روزگار امروزی اشاره کرد و گفت: هیچ ساده‌نویسی در کتاب قاف رخ نداده و عین متن هفت قرن قبل را می‌خوانید. صرفاً دیالوگ و ایماژها را نگه داشته‌ام آنجا که مکالمه رخ داده تصویری ایجاد شده است. ما در جلسه‌ای هستیم که کالای فرهنگی مانند دایناسورها منقرض شده و ادبیات کلاسیک فارسی از هر زمانی مهجورتر است. در نظام آموزشی ما از متون کهن غولی ساخته‌اند در حالی که در سخنان پدران ما حلاوتی است که هیچ نیازی به بازنویسی نیست. حجت‌الاسلام و‌المسلمین غلامرضا حیدری ابهری، از محققان و نویسندگان کودک و نوجوان در این نشست گفت: به نظر من زیباترین داستان‌ها از پیامبر در کتاب «داستان راستان» است؛ زمانی که در این کتاب به مجموعه حکایت‌های پیامبر از بحارالانوار و 40 حکایت از علمای اهل سنت اشاره دارد و به برخورد پیامبر (ص) با حیوانات اشاره می‌کند. دیدگاه شهید مطهری درباره سیره نبوی در ادامه مراسم علی مطهری، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و فرزند شهید آیت‌الله مرتضی مطهری درباره آثاری که شهید مطهری درباره پیامبر (ص) نگارش کرده است، گفت: شهید مطهری در  کتاب «ختم نبوت» به فلسفه پایان نبوت اشاره دارد و اینکه در دین اسلام مسئله نسخ وجود ندارد و دین اسلام را دین خاتم می‌دانیم. او ادامه داد: در کتاب «داستان راستان» داستان‌های زیادی درباره پیغمبر اکرم (ص) و سیره نبوی وجود دارد که در آنجا درباره ماهیت وحی صحبت شده است. در کتاب «سیری در سیره نبوی» صحبت‌هایی در مسجد جامع بازار تهران است و ارزش کار شهید مطهری این بود درباره یک موضوع به طور کامل صحبت می‌کرد. برای مثال در این کتاب 10 جلسه سخنرانی کردند و درباره موضوع بحث می‌کردند و وقتی مسئله روشن می‌شد شروع به نگارش کتاب می‌کرد و موضوع سیره نبوی را در ایام فاطمیه مطرح کرد. مطهری با توضیحاتی درباره کتاب «سیره نبوی» ادامه داد: شهید مطهری موضوع سیره نبوی را در ایام فاطمیه مطرح کرد که این کتاب یک مقدمه دارد و عنوان کلی آن منابع شناخت از نظر اسلامی بوده و او در این کتاب می‌گوید: «همان‌طور که قرآن را مهجور نگه‌داشته‌ایم این کار را درباره سیره پیامبر هم کرده‌ایم. کتاب‌های شهید مطهری همچنان زنده است و مورد نیاز جامعه است.» مطهری تصریح کرد: شاید دورنمایی که ما از پیامبر رحمت و مهربانی در ذهن خود داریم، تنها قطره‌ای از دریای بیکران ابعاد گوناگون شخصیت آن حضرت است. دریایی سراسر از ناشناخته‌ها. تحقیق و مطالعه در سیره پیامبر(ص) مسئله مهمی است که پرداختن به آن موجب شناخت عمیق و ریشه‌ای از دین اسلام خواهد بود که خود به درک دقیق و درست از فلسفه دین اسلام و پایه‌ریزی حکومت اسلامی می‌انجامد. وی ادامه داد: اگر کسی این توفیق را پیدا کند که سخنان رسول اکرم(ص) را از متن کتب معتبر جمع‌آوری و توفیق پیدا کند که سیره پیغمبر اکرم(ص) را به سبک سیره تحلیلی از روی مدارک معتبر جمع و تجریه و تحلیل کند، آن وقت معلوم می‌شود که در همه جهان شخصیتی مانند این شخصیت بزرگوار ظهور نکرده است. تمام وجود پیغمبر اعجاز است؛ نه فقط قرآنش اعجاز است، بلکه تمام وجودش اعجاز است. سعی کردم در آثارم متن‌های ساده را انتخاب کنم سپس حسین فتاحی، نویسنده کتاب «365 روز با پیامبر (ص)» درباره نگارش این کتاب تصریح کرد: این کتاب برای کودکان دبستان است. این کار، یک کار ادبی نیست. من به دنبال حکایت‌هایی بودم که بچه‌ها را برای الگوگیری آماده کند. اگر از کودکی این کتاب‌ها را بخوانند رفتارهای پیامبر در آن‌ها نهادینه می‌شود. سعی من این بوده که این کتاب نثر ساده‌ای داشته باشد و از شش کتاب صحیح‌ترین حکایت‌ها را انتخاب کردم. او ادامه داد: سعی کردم متن‌های ساده را انتخاب کنم که روایت‌هایی از زندگی پیامبر را نشان دهد و در کنار آن‌ها معرفی اتفاقاتی باشد که در اسلام افتاده و بسیاری از حکایت‌ها هنوز وجود دارند. سعی من این بود هر آنچه لازم است در تربیت نسل جوان گردآوری کنم و کتاب به صورت آبرومند عرضه شود و یک قدم به زندگی پیامبر اسلام (ص) نزدیک شویم. هر ناشر و نویسنده‌ای به دلیل ارادتی که به پیامبر(ص) دارند، علاقه‌مند هستند درباره آن حضرت کتابی نوشته یا منتشر کنند؛ این علاقه و ارادت در مردم نیز وجود دارد و هر کتابی که درباره آن حضرت نوشته شده باشد برای کودک خود تهیه می‌کند تا در تربیت آن‌ها مؤثر باشد. ما به پیامبر(ص) ارادت داریم، اما عمل‌مان مخالف عمل پیامبر است. مصطفی رحماندوست، نویسنده کتاب «هفت حکایت از بچه‌ها و پیامبر» نیز با انتقاد از اینکه آثاری که در زمینه پیامبر اسلام (ص) نوشته شده، گفت: بسیار تلخ است که ما تولد پیامبر اسلام (ص) را جشن نمی‌گیریم. من 27 سال پیش این کتاب را نوشتم و هرگز فکر نمی‌کردم هفت حکایت از برخورد پیامبر (ص) با بچه‌ها را پیدا کردم و بسیار برای من برکت داشت و در طول 27 بار گذشته 28 بار تجدید چاپ شده است. در این داستان‌ها شخصیت پیامبر (ص) شخصیتی زمینی است و سعی کردم یکی از حوادثی را که در زندگی پیامبر اتفاق افتاده بازنویسی کنم. شعرخوانی حسین اسرافیلی، پایان بخش این مراسم بود.   ]]> دین‌ Wed, 20 Nov 2019 12:20:09 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283619/سرشار-کتاب-دینی-تجارت-نکنیم نشست مولفه‌های انسانی جامعه موعود در قرآن برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283618/نشست-مولفه-های-انسانی-جامعه-موعود-قرآن-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، به همت پژوهشکده  مهدویت و آینده پژوهی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، جامعه الزهرا(س) و مرکز همکاری های علمی و بین‌الملل کرسی ترویجی عرضه و نقد ایده علمی از سلسله نشست‌های پیش همایش بین المللی نظریه انتظار در اندیشه حضرت آیت الله العظمی خامنه ای، نشست مولفه‌های انسانی جامعه موعود در قرآن با تاکید بر اندیشه حضرت آیت الله العظمی خامنه ای(دامت برکاته) برگزار می‌شود.   این نشست با ارائه معصومه بهرامی و با حضور ناقدان حجت الاسلام والمسلمین محمد صادق یوسفی مقدم و حجت الاسلام والمسلمین خدامراد سلیمیان و دبیر  علمی مرضیه فلاحی برپا می‌شود. نشست یادشده پنج شنبه ۳۰ آبان ماه از ساعت ۱۰ تا ۱۲ در قم، سالاریه، خیابان بوعلی، جامعه الزهرا(س)، پژوهشگاه حضرت معصومه(س)، طبقه ۳ برگزار می‌شود. ]]> دین‌ Wed, 20 Nov 2019 11:52:03 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283618/نشست-مولفه-های-انسانی-جامعه-موعود-قرآن-برگزار-می-شود تفسیر اسرار نماز از منظر علم سیمیا http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283432/تفسیر-اسرار-نماز-منظر-علم-سیمیا خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- میرزا علی‌نقی بن محمدرضا همدانی متخلص به کوثر در رساله «مرآة الهداة فی کشف اسرار الصلوة» بر آن است تا با تفسیر و تأویل نماز، از مقدمات تا مؤخرات، از یک حقیقت و معنای متعالی سخن به میان آورد. در همین مسیر او از اسرار و رموز اعداد، حروف، الفاظ و اسماء بهره برده است که در اصطلاح علم سیمیاء (از شاخه‌های علوم غریبه یا خفیه) نامیده می‌شود.   پیشینه نگرش مبتنی بر علوم غریبه و سیمیا از قدمتی طولانی برخوردار است؛ چنان‌که در این‌باره از تمدن‌های باستان، همچون بابلی، عبرانی، یونانی، مصری و هندی آثار و نوشته‌هایی در دسترس است. اما در جهان اسلام علوم غریبه میراث بابل، ایران، مصر، اسکندریه و عربستان دانسته شده است. ابوهاشم عبدالله بن محمد حنفیه نخستین کسی است که برای عدد دوازده رمز و راز خاص قائل شد؛ اما در دوره امویان مغیرة بن سعید مبتکر ترکیب بینش عددی و حرفی در تاریخ اسلام و بنیان‌گذار اولین مکتب حروفی در اواخر قرن اول و اوایل قرن دوم قلمداد شده است.   میرزا علی‌نقی بن محمدرضا همدانی، نویسنده کتاب، در یکی از خاندان‌های سرشناس همدان دیده به جهان گشود. خاندانی که بزرگانش به دلیل دارابودن مهارت در علوم اسلامی از جایگاه رفیعی در قرون سیزده و چهارده برخوردار بودند. از تاریخ ولادت او اطلاعی در دست نیست. پدرش محمدرضا بن محمدامین همدانی (متوفی 1247 ق.) هم صاحب تفسیر «الدر النظیم فی تفسیر القرآن الکریم» است و هم در مسائل کلامی و اعتقادی آثاری مانند «ارشاد المضلین فی اثبات النبوة الخاصة» و «اثبات نبوت خاصه» را به رشته تحریر درآورده است.   آقا بزرگ تهرانی از میرزا علی‌نقی همدانی با عنوان «عالم کامل» و مرعشی نجفی از او با لقب «علامه» یاد کرده‌اند که نشان از تعالی علمی و عملی او دارد. از حیات علمی و اساتید وی اطلاعی در دست نیست. او به مدت 49 سال سرپرستی امور پیروان خود را بر عهده داشت تا اینکه ظهر پنجشنبه 22 رجب 1296 ق. در همدان درگذشت و پیکرش در قبرستان باباطاهر عریان دفن شد.     از آثار میرزا علی‌نقی می‌توان به این موارد اشاره کرد: «آیات الائمة» به فارسی در اثبات امامت شیعه و استخراج این معنا از زبر و بینات قرآن بر اساس قواعد علوم غریبه؛ «اوصاف القری فی صفات الاولیاء» در موضوع سیروسلوک عرفانی به زبان فارسی؛ «آداب نماز» به فارسی درباره آداب و اسرار نماز به روش عرفانی با استفاده از اخبار ائمه طاهرین؛ «حفظ الصحه» در موضوع طب که به درخواست امیرزاده جلال‌الدین میرزا کتابت شده است؛ «مواعظ کوثر همدانی» به زبان فارسی و دارای مباحث اخلاقی، پند، اندرز و نصایح است که به روش عرفانی از احادیث اهل بیت عصمت و طهارت جمع‌آوری شده است؛ «نصیحت‌نامه» با موضوع عرفان و تصوف به زبان فارسی و «منشآت» که موضوع آن نامه‌هایی به زبان فارسی است که ایشان به مقامات دولتی نوشته‌اند، اشاره کرد. آنچه آمد تنها بخشی از مجموعه آثار میرزا علی‌نقی است و فهرست‌نگارانی نظیر آقا بزرگ تهرانی، آثار دیگری را نیز به او منسوب کرده‌اند.   هدف مؤلف از تألیف رساله مرآة الهداة فی کشف اسرار الصلوة  آن بوده است که رساله‌ای موجز و مختصر در موضوع اسرار خفیه تناز به رشته تحریر درآورد. همدانی در کتاب خود مدعی شده است که تاکنون کسی به چنین «اسرار خفیه و درد نکات مخفیه» اشاره نکرده است. او دغدغه نوشتن این رساله را از مدت‌ها قبل داشته است که به سبب «سختگیری‌ها و عدم اقبال اهلان» به تعویق افتاد تا اینکه دیدار جمعی از دوستان بالاخص میرزا محمدیوسف آشتیانی ملقب به مستوفی الممالک سبب شد تا وی این رساله را در سال 1279 قمری به رشته تحریر درآورد.   مؤلف بیان داشته این کتاب تحفه‌ای است که وی در سفر به تهران برای مستوفی الممالک برده است و به سبب شأن و منزلت او، این کتاب را تنها هدیه لایق دانسته است. مؤلف پس از بیان مقدمات و با تأکید بر اینکه «خداوند دانای مهربان اوضاع نماز را به طوری مقرر فرمود که صورت و معنا ظاهراً و باطناً، ذکراً و تسبیحاً چه به حسب کلمات و حروف به اعتبار مفاهیم و زبر و بینه و بسایط و چه به حسب اعداد که هر یک عالمی است برأسه جامع، سراسر ذکر محمد و آل محمد (ص) است از ابتدای اذان تا آخر سلام»، ابواب ده‌گانه کتاب را آغاز می‌کند.   به طور کلی می‌توان این رساله را به دو بخش اصلی تقسیم کرد: بخش اول اسرار نماز را با رویکردی عرفانی و با استناد به روایات تبیین می‌کند و در بخش دوم که خود به ده باب تقسیم می‌شود با استفاده از علم حروف به استخراج زبر و بینات، بسایط کلمات نماز و تطبیق آنها با اعداد 5(پنج‌تن آل عبا)، 6 (اسامی دوازده امام)، 7 (اسامی چهارده معصوم)، 12 (تعداد امامان)، 14 (تعداد معصومین) پرداخته است تا از این رهگذر مدعای اولیه خود در کتاب را که نماز حقیقت معصومین است، اثبات کند.   مصححان کتاب، محمدرجاء صاحبدل و وحید محمودی، برای تصحیح آن از نسخه شاهچراغ به عنوان نسخه اساس و نسخه مجلس، به عنوان نسخه بدل بهره برده‌اند.   انتشارات مولی کتاب «مرآة الهداة فی کشف اسرار الصلوة» نوشته میرزا علی‌نقی همدانی را با تصحیح محمدرجاء صاحبدل و وحید محمودی در 256 صفحه، با تیراژ 520 نسخه و قیمت 60 هزار تومان منتشر کرده است. ]]> دین‌ Wed, 20 Nov 2019 05:29:09 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283432/تفسیر-اسرار-نماز-منظر-علم-سیمیا نویسندگان ایرانی درباره اقلیت‌های دینی با آگاهی بیشتری کتاب بنویسند http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283560/نویسندگان-ایرانی-درباره-اقلیت-های-دینی-آگاهی-بیشتری-کتاب-بنویسند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، جدیدترین آثار نشر هموطنان پیرو ادیان توحیدی در بیست و هفتمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران رونمایی شد. این نشست از سوی دفتر مجامع، تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سه‌شنبه 28 آبان در سرای کتاب موسسه خانه کتاب برگزار شد. سید مجتبی میردهقان مدیر اداره اقلیت‌های دینی اداره کل مجامع، تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این نشست حضور داشت. ابتدای نشست علی علیپور از دست‌اندرکاران اداره اقلیت‌های دینی اداره کل مجامع، تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: هفته‌کتاب جشن و گردهمایی عمومی است برای کسانی که با نشر و کتاب، تولید فکر و ایده‌پردازی در ارتباط هستند و با هدف گسترش و توسعه اقتصاد نشر فعالیت می‌کنند. نتیجه این دستاورد و فعالیت‌ها در نمایشگاه کتاب تهران خودش را نشان می‌دهد. سپس علی فریدونی، مدیرکل مجامع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: هفته‌کتاب یکی از رویدادهای فرهنگی است که باید برای آن جشن گرفت. کاش حال کتاب خوش‌تر از اینها بود و امیدواریم که در آینده حال کتاب بهتر شود. باید از این فرصت‌ها استفاده کرد و برای حفظ وضعیت آن با همفکری بیشتر کوشید. این دومین سالی است که به صورت تجربه و آزمایش معرفی کتاب‌های تازه اقلیت‌های دینی را آغاز کرده‌ایم زیرا جای این گردهمایی در هفته کتاب خالی بود.   وی افزود: امسال در حوزه نشر اقلیت‌های دینی 25 کتاب تازه چاپ شده که امیدوارم به 250 و 2500 عنوان برسد. بازار کتاب را مشتریان گرم نگه می‌دارند و امیدواریم کتابخوانان آنقدر زیاد باشند تا صنعت نشر گسترده‌تر از این به فعالیت خود ادامه دهد زیرا این پتانسیل وجود دارد که پیروان ادیان توحیدی به رونق نشر و کتاب بپردازند. بهنام مبارکه، مدیر نشر هیرمبا که پس از سال‌ها فعالیت در انتشارات فروهر نشری تازه تاسیس کرده، گفت: یک سال از تاسیس نشر هیرومبا می‌گذرد و آغاز کارم با مشکلاتی که در حوزه نشر و کتاب وجود دارد، همراه بوده است. وی به معرفی کتاب‌هایش پرداخت و گفت: خرده اوستا را در قطع جیبی چاپ کرده‌ام این کتاب بخشی از نیایش‌ها و نمازهای زرتشتیان را در بردارد که در مراسم‌های مختلف انجام می‌شود و آوانویسی از دین دبیره خط اوستایی به فارسی است. «کتاب اوستا» ترجمه دقیقی از اوستا را دربردارد و دستاورد سال‌ها همکاریم با انتشارات فروهر است. این ناشر ادامه داد: کتاب دیگر «حلقه نماد عرفانی ایران باستان» نام دارد که سنگ‌نگاره‌های دوره ساسانی را بررسی کرده که آیا حلقه‌ای که در دست پادشاهان ساسانی وجود دارد از سوی اهورامزدا به آنان داده شده است؟ این کتاب به چیستی این مسأله می‌پردازد و نشان می‌دهد که این نماد دربردارنده چه دیدگاهی است. «قصه سنجان» سروده منظوم بهمن کیقباد یکی دیگر از کتاب‌هاست و داستان‌ مهاجرت زرتشتیان به هند را به تصویر می‌کشد. این کتاب به صورت منظوم نوشته شده و نشان می‌دهد زرتشتیان چگونه از خراسان به بندر هرمز و سپس به هندوستان رفتند. مبارکه به کتابی متفاوت از کتاب‌های دیگر این انتشارات با نام «کودکان اوتیسم» اشاره کرد و گفت: یکی از دغدغه‌های من این اختلال و بیماری بوده و همواره کوشیدم که کتابی در این‌باره به چاپ برسانم. این کتاب می‌تواند راهنمای والدین برای این اختلال در کودکان باشد. دیناز دهنادی، صاحب امتیاز و مدیر انتشارات برسم ناشر زرتشتی بود که به ارائه سخنانش پرداخت. وی گفت: سال 1394 نشر برسم پایه‌گذاری شد و با همکاری با نشریه‌ امرداد آغاز به کار کرده‌ام. به دلیل مشکلات اقتصادی مطالعه مردم بسیار پایین آمده است و با وجود این مشکلات نمی‌توانند وقت بگذارند و کتاب مورد علاقه خود را بخوانند که جای تاسف است. وی به معرفی کتاب‌های تازه‌اش پرداخت و گفت: «نیزه جنگاوران پارسی» نام کتابی است که از دوره مادها به هخامنشیان و با بهره‌گیری از تاریخ به شکل داستانی نوشته شده است و نشان می‌دهد مردم ایران به‌قدری کشورشان را دوست دارند که حاضرند جان خود را در راه وطن بدهند. «انجیل زنده و سنجش آن با اناجیل چهارگانه مسیحی» نوشته سپیده درویشی و آرمان بختیاری نیز کتاب دیگری است که انجیل مسیحی و مانوی را با هم مقایسه کرده است. دهنادی ادامه داد: «روبه سوی خاوران» نوشته سلیمان لطفی کتاب دیگری درباره تدفین زرتشتیان در طول تاریخ است و نشان می‌دهد چگونه مرده‌سپاری زرتشتیان از دخمه به گورستان رسیده است. همچنین «آرامستان لهستانی‌ها» کتاب دیگری است که از تاریخ جنگ جهانی دوم می‌گوید و این‌که چگونه لهستانی‌ها به ایران وارد می‌شوند و با مهمانوازی ایرانی‌ها در این کشور ساکن می‌شوند و می‌میرند و به خاک سپرده می‌شوند. مدیر نشر برسم به سه کتاب ادبی نیز اشاره کرد و گفت: «بشنو از نی چون حکایت می‌کند» نوشته فولادوند زندگی 40 شاعر ایرانی را در برمی‌گیرد که با ارائه اشعار به زندگینامه این سرایندگان پرداخته است. همچنین دو کتاب از میرجلال‌الدین کزازی نیز به چاپ رسانده‌ام، نخست «در این خم چرخ» سروده‌های سال 96 این ادیب را دربردارد و دیگری «آوایی از ژرفا» است که گفت و شنود محمدرضا ارشاد دربپدیدارشناسی زبان فارسی است. سپس آرش آبایی از هموطنان کلیمی به معرفی سه کتاب از جامعه کلیمان ایران پرداخت و گفت: «گزارش یک دوران» نوشته هارون یشایایی است که 30 سال زندگی کلیمیان را پس از انقلاب بررسی می‌کند. کلیمیان در حوزه تاریخ‌نویسی کم‌کار بوده‌اند و بیشتر بر تاریخ شفاهی تمرکز کرده‌اند. همچنین مجموعه مقالات تاریخی که در نشریه تموز و افق بینا به چاپ رسیده است. این کتاب با استناد به نامه‌ها و مدارک تهیه شده است. این پژوهشگر کلیمی ادامه داد: «روزی که نام خود را دانستم» نام دیگر کتاب هارون یشایایی است که به زندگی نویسنده در منطقه عودلاجان تهران پرداخته و در زمان پیشامدرن به تصویر می‌کشد. نویسنده به زندگی خود در در جنوب تهران می‌پردازد و مشکلات، تنش‌ها و دعواهای اجتماعی را نشان می‌دهد. وی به کتاب «وظایف قلب‌ها» که خود نویسنده آن است، پرداخت و گفت: این کتاب درباره عرفان و اخلاق است و اطلاعات نظام‌مند یهودی را به زبان عربی نوشته شده است، زبان عربی که با عبری آمیخته شده است. نویسنده اصلی عارف یهودی است که معتقد بوده هزار سال پیش فقه از اخلاق پیشی گرفته و این نویسنده به آن اخلاقیات و فقه به زبان عربی پرداخته و بخش‌های عبری را من سامان داده‌ام. سپس شرگان انورزاده از جامعه کلیمیان به معرفی دو کتاب صوتی با نام‌های «جشن شکلات» نوشته دَن گاتمن با ترجمه روژین شاملو پرداخت و گفت: آوای این کتاب با استقبال کودکان و نوجوانان مواجه شد زیرا برای آن‌ها و والدینشان بسیار جذاب بوده است. آوای کتاب دیگرم «خانه خیابان مانگو» نوشته ساندرا سیسنروس با ترجمه دیبا داوودی نام دارد. این کتاب جامعه زنان را به تصویر می‌کشد که چگونه مهاجرانی فقیر به کشور آمریکا راه یافتند. وی در ادامه گفت: همچنین فرهنگ لغت فارسی را با صدری افشار و نسرین و نسترن حکمی گردآوری کرده‌ام که فرهنگ معاصر این کتاب را منتشر خواهد کرد. این فرهنگ می‌تواند منبع مهمی باشد که در دسترس ایرانیان قرار خواهد گرفت و به زبان فرانسه، انگلیسی و فارسی است. آرتویت زهرابیان، مدیر انتشارات نائیری نیز سخنران بعدی نشست بود. وی گفت: 71 سال است که این انتشارات به فعالیت مشغول است. کتاب‌های این انتشارات به دو زبان فارسی و ارمنی منتشر می‌شود. «تاریخ آریستاکس» نوشته آریستاکس لاستیورتسی با ترجمه گارون سرکیسیان کتاب تازه‌ای است که نائیری منتشر کرده است. این کتاب به این مساله می‌پردازد که حضور ترکان سلجوقی در ارمنستان چگونه بوده است. سال گذشته نیز کتاب «تاریخ تاتارها، قوم تیرافکن»(سده سیزدهم میلادی) نوشته گریگور آکنرتسی است با ترجمه گارون سارکسیان از سوی انتشارات نائیری منتشر شد و در این نشست به معرفی آن پرداختیم. وی افزود: همچنین «کلیسای ارمنی» کتاب دیگری است که به زبان انگلیسی نوشته شده بود و امسال از سوی این نشر به زبان فارسی به چاپ رسید. در این کتاب نشان می‌دهد، ارمنی‌ها نخستین مسیحیان دنیا شناخته می‌شوند و مهمترین منبع در تاریخ کلیساست که ارمنی‌ها چه مناجات‌هایی را در شبانه‌روز انجام می‌دهند. سپس موبد پدرام سروش‌پور، سخنران بعدی این نشست بود. وی از سوی انتشارات فروهر در این نشست حضور داشت. وی گفت: نشر و کتاب پل ارتباطی بین فرهنگ و مردم است. فرهنگ در ایران باستان بسیار نقش مهمی داشته و امروز هم نیاز داریم که این دانسته‌ها را گسترش بدهیم. این مسأله به پیوستگی فرهنگ ایران باستان و روزگار کنونی پیوند دیرینه‌ای دارد. ما در ایران گنجینه‌های با ارزشی داریم که باید بتوانیم آن را به تمام دنیا ارایه دهیم. وی به معرفی کتاب‌های این انتشارات پرداخت. «در بیکران پاکی و پارسایی» نام یکی از کتاب‌هاست که به هفت امشاسپندان می‌پردازد. «هفت قصه» نیز برداشت آزادی از قصه‌های ایران باستان است. «مادیان هزار دادستان» یکی از متون فارسی میانه و مسایل حقوقی در فقه پیش از اسلام است که نشان می‌دهد نیاکان ما چه اندیشه‌ای را در طول تاریخ داشته‌اند. «دینکرد هشتم» کتاب دیگری از متون ادبیات پهلوی و یکی از دشوارترین متون در دوره ساسانی است. «پژوهش در دین فرهنگ زرتشتی» نیز عنوان کتابی است که دربردارنده سخنرانی‌هایم در نشست‌های ادیان است. سروش‌پور در پایان سخنانش با گله‌مندی از انتشار کتاب «راه راستی» گفت: این کتاب با تصویر اشو زرتشت به چاپ رسیده و نام راه راستی بر جلد آن خودنمایی می‌کند اما به نکاتی اشاره کرده که هیچ پیوندی با دیدگاه‌های زرتشتی ندارد. نویسنده در این کتاب به جایگاه خانواده در دین زرتشتی توهین کرده و به ازدواج با محارم پرداخته است. چرا باید یک نویسنده ناآگاهانه تاریخ دینی را زیر سئوال ببرد. یکی از راه‌های فرهنگ دینی خرد جمعی است که باید ژرف‌تر به آن نگاه کرد و با ارائه دیدگاه و نقد با هم به گفت‌وگو نشست. نیکنام حسینی‌پور، مدیرعامل موسسه خانه کتاب نیز در پایان نشست به معرفی ظرفیت‌های خانه کتاب پرداخت و به اقلیت‌های دینی این پیشنهاد را داد که در سرای اهل قلم می‌توانند آثارشان را برای معرفی ارائه دهند تا با نقدهای مهم کتابشان بیشتر معرفی شود. وی همچنین به ظرفیت‌های خبرگزاری کتاب نیز اشاره کرد و گفت: خبرگزاری کتاب رسانه‌ای است که در خانه کتاب فعالیت می‌کند و می‌تواند با نویسندگان اقلیت‌های دینی به گفت‌وگو کند و به معرفی کتاب‌هایشان بپردازد. زیرا باب گفت‌وگو در موسسه خانه‌کتاب برای همه باز است و ما در جغرافیای ایران بزرگ زندگی می‌کنیم و به ایرانی بودن خود افتخار می‌کنیم. سپس دهنادی، مدیر نشر برسم از مدیرعامل موسسه خانه کتاب درخواست کرد تا بیشتر به حمایت نویسندگان ایرانی بپردازند. پژوهشگرانی که نیاز دارند تا از کتاب‌های مرجع کتابخانه‌های جهان بهره‌گیری کنند اما همواره در این زمینه با مشکلاتی مواجه هستند. وی ادامه داد: بهتر است به جای قدردانی و حمایت از نویسندگان خارجی به پژوهشگران و نویسندگان ایرانی نیز توجه کنیم. نه این‌که از نویسندگان غربی یاد نکنیم بلکه بیشتر از آن‌ها حمایت کنیم تا بتوانند در این زمینه تحقیق و پژوهش کنند. در پایان نشست نیز آندرانیک خچومیان کتاب «زیبا صدایم کنم» فرهاد حسن‌زاده را که به زبان ارمنی ترجمه کرده برای حاضران در نشست معرفی کرد. این کتاب جایزه هانس کریستین اندرسن را به خود اختصاص داده است. ]]> علوم انسانی Tue, 19 Nov 2019 11:19:51 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283560/نویسندگان-ایرانی-درباره-اقلیت-های-دینی-آگاهی-بیشتری-کتاب-بنویسند گروه کلام و اصول فقه پیشرو در همایش کتاب سال حوزه http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283515/گروه-کلام-اصول-فقه-پیشرو-همایش-کتاب-سال-حوزه به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، حجت‌الاسلام والمسلمین ابوالقاسم مقیمی حاجی، با اشاره به فراوانی آثار رسیده در گروه‌های علمی همایش گفت: از مجموع ۹۳۲ اثر ارسالی به دبیرخانه همایش کتاب سال حوزه، ۱۵۱ اثر متعلق به گروه کلام است که ۳/۱۶ درصد آثار رسیده را تشکیل می‌دهد.   وی در ادامه افزود: از مجموع آثار رسیده، ۱۴۹ اثر نیز متعلق به گروه فقه و اصول است که معادل ۱۶ درصد آثار رسیده است. دبیر همایش کتاب سال حوزه اظهارکرد: گروه مدیریت با ۶ اثر، کمترین تعداد اثر را در سال جاری داشته که این میزان، کمتر از یک درصد آثار رسیده است،‌ همچنین کتاب‌های رسیده در گروه کتب مرجع با ۱۹ اثر، در رده بعدی قرار دارد. وی ادامه داد: در سال جاری، ۹۳۲ اثر به دبیرخانه همایش کتاب سال حوزه ارسال شده است، که شامل  ۷۱۷ عنوان کتاب و ۲۱۵ عنوان پایان‌نامه سطح۴(دکتری) حوزویان برادر و خواهر داخل و خارج کشور است. تمامی این آثار، پس از سپری نمودن مراحل اولیه، در هیئت‌های بیست‌گانه داوری همایش مورد ارزیابی اولیه قرار گرفته‌اند که تعداد آن‌ها بیش از ۴۰۰۰ داوری است. حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی حاجی ابراز کرد: با اعلام محورهای ویژه علمی همایش در سال جاری، قریب به یک‌صد اثر در محورهای ویژه واصل شده است که صاحبان آثار،‌ از امتیاز ویژه‌ی آن در ارزیابی‌ها برخوردار گشته‌اند. دبیر همایش کتاب سال حوزه یادآور شد: کتاب‌های رسیده، برای اولین بار در سال ۱۳۹۷ منتشر شده و پایان‌نامه‌های سطح۴(دکتری) رسیده نیز در سال ۱۳۹۷ دفاع شده است. گفتنی است، معاونت پژوهش حوزه‌های علمیه، از سال ۱۳۷۸، همه ساله «همایش کتاب سال حوزه» را برگزار می‌کند و آثار مکتوبی که از سوی طلاب و فضلای حوزه‌های علمیه برادران و خواهران داخل و خارج کشور در زمینه علوم اسلامی یا انسانی مرتبط با حوزه دین تألیف، تدوین، تصحیح و تحقیق و ترجمه شده باشند، در این همایش مورد بررسی قرار می‌دهد. ]]> دین‌ Mon, 18 Nov 2019 13:42:05 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283515/گروه-کلام-اصول-فقه-پیشرو-همایش-کتاب-سال-حوزه ​رونمایی از جدیدترین آثار نشر هموطنان پیرو ادیان توحیدی http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/283513/رونمایی-جدیدترین-آثار-نشر-هموطنان-پیرو-ادیان-توحیدی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، جدیدترین آثار نشر هموطنان پیرو ادیان توحیدی در بیست و هفتمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران رونمایی می‌شود. ایرانیان زرتشتی، ایرانیان ارمنی و ایرانیان کلیمی ادیان توحیدی هستند که هر ساله آثار تازه‌نشر خود را در هفته کتاب معرفی می‌کنند. این نشست از سوی دفتر مجامع، تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشنهاد شده است.   این برنامه سه‌شنبه 28 آبان از ساعت 9 تا 12 در سرای کتاب موسسه خانه کتاب برگزار می‌شود. سرای کتاب در خیابان انقلاب، بین فلسطین و برادران مظفر، پلاک 1080، طبقه منفی 2 واقع شده است. ]]> دین‌ Mon, 18 Nov 2019 13:31:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/283513/رونمایی-جدیدترین-آثار-نشر-هموطنان-پیرو-ادیان-توحیدی باید تئوری‌ها و مبانی نظری تقریب را تقویت کنیم http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283342/باید-تئوری-ها-مبانی-نظری-تقریب-تقویت-کنیم خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، يكی از ابعاد اساسی «وحدت» كه قابل بحث و بررسی است، بعد راهبردی و راهكاری آن است؛ به اين معنا كه چگونه می‌‏توان در جهان بحران‏‌زده و پر تشتت و تنش اسلام كه تقريباً زمينه‏‌ای برای همياری بالفعل در آن وجود ندارد، به اين پديده آرمانی دست يافت؟ بررسی پاسخ اين سؤال هدف اصلی اين نگاشته را تشكيل می‏‌دهد. علی آقانوری دانشیار و عضو هیأت علمی گروه مطالعات تاریخ تشیع دانشگاه ادیان و مذاهب قم است که مقالات و پژوهش‌های متعددی در موضوعات تاریخ و سیره، مذاهب و فرق و عرفان و تصوف دارد. از جمله آثار ایشان دو کتاب با موضوع «امامان شیعه و وحدت اسلامی» و «عوامل تحکیم وحدت اسلامی» است.  آقانوری در ابتدا درباره ضرورت دینی و اعتقادی وحدت گفت: وحدت و تقریب امری است که کسی منکر آن نیست آنچه امروزه لازم است این است که ضرورت بحث تقریب را از نظر دینی و اجتماعی نهادینه کنیم. امروزه به گونه‌ای نیست که به صرف شعار اکتفا کرده و جلسات و کنفرانس برگزار کنیم، اگر به فکر تعالی و ترقی امت هستیم باید این موضوع را از جهت فرهنگی، اجتماعی و دینی به عنوان یک امر الهی و به عنوان واجب فقهی در نظر بگیریم. وی اظهار کرد: راهکارهای مختلفی برای تحقق وحدت وجود دارد، یعنی اگر دغدغه ایجاد وحدت و تقریب وجود داشته باشد راهکارهای آن را هم باید پیدا کنیم و اولین راهکار این است که دست از تعصبات فرقه‌ای و مذهبی و سیاسی برداریم و اگر بخواهیم به عنوان شیعه اهل بیت(ع) سیره اهل بیت را نهادینه کنیم و کارمان مبتنی بر سیره اهل بیت(ع) باشد، اولین راهکار این است که دست از تعصبات مذهبی که ثمره‌ای ندارد برداریم و دومین راهکار این است که این ضرورت را قاعده‌مند کنیم و به عنوان یک ضرورت دینی، مذهبی و فرهنگی در نظر بگیریم، نه به عنوان اینکه صرفاً دشمن مشترک داریم، البته ما دشمن مشترک داریم و دشمنان، ترقی و تعالی ما را نمی‌خواهند، اما باید تأکیدمان روی فرهنگ و اصول و معارف دینی مشترکمان باشد که بسیار هم هستند و برای اینکه مشترکات را قاعده‌مند کنیم، حتماً باید به آن جنبه‌های دینی ومذهبی دهیم، یعنی برای نهادینه کردن این ضرورت و تقویت آن و ماندگار کردن تقریب باید روی فقه‌الوحدت به عنوان فریضه واجب دینی کار کنیم، یعنی دشمن مشترک به جای خود، اما باید بگوییم اصول مشترک داریم و به آنها تأکید کنیم، اصول مشترک این است که ما همه امت واحد و مسلمان هستیم، بنابراین همه در دایره دین و قبله، پیامبر(ص) و قرآن واحد هستیم البته در اخلاق ممکن است اختلافاتی داشته باشیم که طبیعی هم هست، اما این اختلافات نباید موجب شکاف عمیق ما و گسست جامعه شود. عضو هیأت علمی گروه مطالعات تاریخ تشیع دانشگاه ادیان و مذاهب قم افزود: هرکس ممکن است عقیده‌ای داشته باشد، ولی باید نسبت به تعالی امت و روی مشترکات کار کنیم و صرف برگزاری جلسات و نشست‌ها نباشد و اگر واقعاً می‌خواهیم تقریبی باشیم باید حساسیت‌های دینی و مذهبی یکدیگر را ملاحظه کنیم که متأسفانه در جامعه ما نهادینه نشده و در برخی جوامع شدت بیشتری دارد و این مصداق آیه قرآن است که می‌گوید ولاتفرقوا، قرآن نگفته شما هیچ اختلافی نداشته باشید، امکان ندارد که همه افکار واحد شود، آنچه که مهم و چالش‌آور و موجب نزاع و تفرق می‌شود، اختلاف نیست، بلکه جهل به این اختلاف است و اگر بدانیم که بالاخره انسان‌ها اختلاف سلیقه و فکری دارند خیلی از مسائل حل می‌شود و به عنوان راهکار هرکس باید به وظایف خود عمل کند و نهادهای عقیدتی، اجرایی، سیاسی، امنیتی، مرجعیت، آموزشی و پژوهشی باید وظیفه خود را انجام دهند. وی عنوان کرد: در دانشگاه ادیان و مذاهب دفتری وجود دارد به عنوان دفتر تقریب مذاهب که طی چند سالی که تأسیس شده بیشترین پایان‌نامه‌ها، مباحث و نشست‌ها که مورد استقبال قرار می‌گیرد، نشست‌های تقریبی است و دانشجویان نیز در زمینه پژوهش و آموزش تقریب بسیار فعال هستند، بنابراین در دانشگاه‌ها بحث تقریب نهادینه شده و این موضوع نشان‌دهنده این است که در زمینه آموزش رسالت خود را انجام داده‌ایم و از جمله کارهایی که انجام شده، در نظر گرفتن سفرهای تقریبی است که به موجب آن دانشجویان در رشته‌های مختلف شیعه شناسی، عرفان و تصوف به شهرهایی سفر می‌کنند که اهل سنت بیشتر وجود دارند و اینطور احساس می‌شود که با شنیدن حرف‌های یکدیگر بسیاری از دیوارهای موهون شکسته می‌شود. نویسنده کتاب «امامان شیعه و وحدت اسلامی» گفت: ظرفیت برای کارهای پژوهشی تقریبی زیاد است، باید تئوری‌ها و مبانی نظری تقریب را تقویت کنیم و کارهای پژوهشی و آموزشی انجام دهیم و سیره اهل بیت(ع) را معرفی کنیم، سیره اهل بیت(ع)، سیره مدارا و اخلاق‌محوری و برخورد مثبت و نیک با مخالفان مذهبی بوده نه آن گونه که برخی تصور می‌کنند همیشه در چالش و جنگ با آنها بوده باشیم. وی با بیان اینکه تقریب باید به کتاب جامعه برده شود و فرهنگ تقریب را باید رسانه‌ای کنیم، اظهار کرد: باید سعی کنیم شبکه‌های ماهواره‌ای معاند را که بر طبل اختلاف و تفرقه می‌کوبند و صحبت‌های حساسیت‌برانگیز می‌کنند بشناسیم. اگر نهادهای آموزشی، پژوهشی، سیاسی و امنیتی دست به دست هم دهند، خیلی از چالش‌های امنیتی کم می‌شود و اگر تقریب نهادینه شود چالش امنیتی قومی و مذهبی و ترس و واهمه از مخالفان مذهبی نخواهیم داشت. آقانوری عنوان کرد: اگر بخواهیم به بهترین کتاب که درباره تقریب نوشته شده اشاره کنیم، کتاب «الوحدت الاسلامیه فی الروایات المشترکه» است که اگر کسی اهل وحدت و تقریبی باشد، همین روایات کافیست و همچنین جلد بیستم کتاب جامع الحادیث شیعه اشاره به این دارد که نسبت به دیگران نباید عداوت و دشمنی داشت و بر مدارا و اخلاق نیکو و درک متقابل تأکید دارد در واقع تقریب یعنی چون مسلمان هستیم و قرآن ما را امت واحده نامیده باید دست از دشمنی برداریم، مسلمانی لوازمی دارد تقریب به این معنی نیست که همان گونه که من فکر می‌کنم دیگران هم باید همان گونه فکر کنند و این امکان ندارد. وی تصریح کرد: گروه‌ها و فرقه‌های اسلامی با دیدگاه‌های مختلف وجود دارند، اما اشتراکات هم وجود دارد، مسلمان نباید مسلمان دیگر را برنجاند، باید بین نقد و اهانت تفاوت قائل شویم. حضرت علی(ع) بنیانگذار وحدت اسلامی و تقریب بود و نسبت به ایشان هم نامهربانی‌هایی شد، اما موجب نشد که اختلاف و جنگ راه بیاندازد و بگوید یا من یا هیچ، همکاری و تعامل کرد، یکی از وظایف ما نیز این است که بین نقد و اهانت مرز قائل شویم و نقدمان قرین به اهانت نباشد اگر بخواهیم به موضوع تقریب عینیت ببخشیم چه در داخل کشور و چه در کلیت جهان اسلام باید جدی باشیم و جدی بودن به این معنی است که باید از بعضی ملاحظات سیاسی بگذریم. ]]> دین‌ Mon, 18 Nov 2019 05:01:29 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283342/باید-تئوری-ها-مبانی-نظری-تقریب-تقویت-کنیم سامانه جامع قرآنی به روزرسانی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283457/سامانه-جامع-قرآنی-روزرسانی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست خبری «هجدهمین دوره آزمون سراسری قرآن و عترت» صبح امروز ۲۶ آبان‌ماه در معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد. حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی خسروی، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی، آموزش و توسعه مشارکت‌های امور قرآن و عترت و رئیس ستاد اجرایی آزمون سراسری قرآن و عترت درباره برنامه‌های این دوره از این آزمون سراسری بیان کرد: قرآن سفره گسترده معنوی برای همه اقشار و افراد مختلف است که هرکس می‌تواند از این سفره بهره گیرد و معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی زمینه‌های مشارکت همه مردم و افراد با استعدادهای گوناگون را فراهم کرده است. او ادامه داد: این فرصت برای کسانی که در حوزه ترجمه، تفسیر، معارف اهل بیت (ع)،  سیره معصومین (ع) فعالیت می‌کنند فراهم است در این آزمون شرکت کنند. هدف این  آزمون در نهایت انس با کلام‌الله مجید است  تا حتی کسانی که ذوق هنری دارند در این آزمون خود را محک بزنند. همه برنامه‌هایی که در این آزمون اجرا می‌شود باید از طرف صدا و سیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان‌های قرآنی که به روح قرآن توجه دارند مورد حمایت واقع شوند. آنچه مسلم است قرآن را نباید وسیله ثروت و قدرت قرار دهیم  بلکه قرآن وسیله نجات است. به گفته حجت‌الاسلام والمسلمین خسروی، شرکت در آزمون سراسری قرآن و عترت هیچ محدودیت سنی ندارد و دانش‌آموزان، دانشجویان و سایر افراد می‌توانند در آن شرکت کنند. او ادامه داد: سه هدف مورد توجه برگزارکنندگان است؛ هدف اول سنجش و ارزیابی مراکز قرآنی است. بیش از 4000 موسسه قرآنی در کشور داریم که این‌ها در طول سال زحمات بسیاری می‌کشند و میزان موفقیت‌ آن‌ها در این آزمون سنجیده می‌شود و معاونت قرآنی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال یک میلیارد و نیم بودجه از حمایت دولتی به این موسسات اختصاص می‌دهد. مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی، آموزش و توسعه مشارکت‌های امور قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایجاد انگیزه میان جوانان و نوجوانان را از اهداف برگزاری این آزمون برشمرد و گفت: دبیرخانه ستاد عالی کانون‌های فرهنگی، هنری مساجد هم در بخش تبلیغات و فراهم کردن زمینه‌های برگزاری آزمون با ما همکاری دارد. البته وزارت آموزش و پرورش سال گذشته در برگزاری آزمون همکاری داشت اما این وزارتخانه نهایتاً آزمونش را مستقل برگزار کرد به همین خاطر این همکاری امسال ادامه پیدا نکرد. او از حذف منابع مشخص برای مسابقات معارف اهل بیت (ع) خبر داد و گفت: در سال‌های قبل شرکت‌کنندگان را به مطالعه منبع مشخص برای معارف اهل بیت سوق می‌دادیم که امسال سرفصل‌هایی را تعیین کردیم و منبع آزمون هم منبع عمومی‌تری خواهد بود که در رشته‌های تفسیری محوریت «تفسیر نمونه» است. برای سایر رشته‌ها شرکت‌کنندگان آزادی دارند تا منابع مختلف را مطالعه کنند. خسروی از کاهش رشته‌های آزمون خبر داد و گفت: آزمون سال گذشته در ۱۸ رشته برگزار می‌شد که ما این ۱۸ رشته را به ۱۲ رشته کاهش دادیم اما سازمان اوقاف و امور خیریه قرار است کسانی که حفظ ۵ جزء جدید را انجام داده‌اند جوایزی بدهد از این رو تعداد رشته‌ها به ۱۶ رشته افزایش یافت. سامانه جامع قرآنی به روزرسانی می‌شود در ادامه مریم قاسم احمد، معاون آموزش و برنامه‌ریزی اداره کل آموزش و برنامه‌ریزی معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یکی از اهداف آزمون را ترغیب عامه مردم به قرآن بیان کرد و افزود: بخش دیگری از اهداف این آزمون تکمیل و به روزرسانی سامانه جامع قرآنی است، برای آسیب‌شناسی موسسات نیازمند آمار دقیقی از موسسات هستیم که برگزاری آزمون باعث به روزرسانی اطلاعات مربوط به موسسات می‌شود. قاسم‌احمد افزود: هجدهمین آزمون سراسری قرآن و عترت روز سوم بهمن‌ماه در رشته‌های تفسیر سوره بقره، ترجمه و درک معانی سوره بقره، حفظ و ترجمه نهج‌البلاغه، حفظ و ترجمه صحیفه سجادیه و نیایش‌های امام سجاد(ع)، حفظ جزء ۳۰، حفظ جزء اول، حفظ سوره بقره، حفظ پنج جزء اول، حفظ ۱۰ جزء اول، حفظ ۱۵ جزء اول، حفظ ۲۰ جزء اول، حفظ ۲۵ جزء اول، حفظ کل قرآن کریم،‌ سبک زندگی و سیره معصومین(۱ و ۲) و روخوانی قرآن برگزار می‌شود. ثبت‌نام برای حضور در این آزمون از روز گذشته 25 آبان آغاز شده و تا ۱۵ آذر ادامه دارد. در ادامه پوستر هجدهمین دوره آزمون سراسری قرآن و عترت با حضور عبدالهادی فقهی زاده، معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رونمایی شد و برگزیدگان مسابقه کتابخوانی «اشک‌ها و لبخندها» معرفی شدند. عبدالهادی فقهی‌زاده، معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این نشست بیان کرد: امسال امیدواریم آزمون باشکوه‌تر از سال‌های گذشته برگزار شود و بر اساس بررسی‌های به عمل آمده رشته‌های آزمون محدود‌تر و منابع عمومی‌تر شده و دایره آن گسترش یافت. امیدواریم که این اتفاق به بهبود دستیابی مخاطب به منابع منجر شود. فقهی‌زاده گفت: این آزمون در چندصد شهر و نقاط کشور برگزار می‌شود و جریان‌سازی خوبی در بین اقشار مختلف مردم ایجاد می‌کند. همچنین مشارکت دیگر نهادها و دستگاه‌ها از جمله اتفاقات مثبت آزمون است و امیدواریم این آزمون به حرکت قرآنی کشور شتاب بیشتری بخشد. خصوصاً در جذب نوجوانان جوانان موفق عمل کند.   ]]> دین‌ Sun, 17 Nov 2019 11:44:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283457/سامانه-جامع-قرآنی-روزرسانی-می-شود نمایشگاه کتاب «بهار مهربانی» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283424/نمایشگاه-کتاب-بهار-مهربانی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی مدیریت فرهنگی هنری منطقه 10؛ در این نمایشگاه که به مدت یک هفته تا پایان آبان ماه در این کتابخانه دایر است آثار ارزشمندی از نویسندگان برتر حوزه دین و اندیشه برای آشنایی عموم شهروندان با زندگی پیامبر اسلام(ص) به نمایش عمومی گذاشته شده است. آثار به نمایش گذاشته شده برای گروه‌های سنی مختلف است و تا دو هفته به صورت امانت در اختیار علاقه‌مندان به مطالعه قرار می‌گیرد. شهروندان علاقه‌مند برای بازدید از این نمایشگاه می‌توانند به نشانی میدان بریانک، خیابان شهید دعوتی، خیابان امیرقلی، کتابخانه فرهنگسرای عطار نیشابوری مراجعه کرده یا برای کسب اطلاعات بیشتر با تلفن 55718143 تماس بگیرند. ]]> دین‌ Sun, 17 Nov 2019 05:53:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283424/نمایشگاه-کتاب-بهار-مهربانی-برگزار-می-شود کتابی درباره اشتراک‌ها و افتراق‌های عرفای جهان http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283407/کتابی-درباره-اشتراک-ها-افتراق-های-عرفای-جهان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- کتاب «تصوف، قبّالا و گنوسی در نگاه تطبیقی» نوشته حسین شهبازی به وجوه اشتراک و افتراق مکاتب شناخته شده عرفانی در سطح جهان می‌پردازد.   سه مکتب باطن‌گرای تصوف، قبّالا و گنوسی به دلیل تأثیرگذاری متقابل یا یک‌سویه بر یکدیگر و نیز اشتراک یا قرابت نسبی در آبشخورهای اندیشه، در عین وجوه تمایز و اختلاف چشمگیر، می‌توانند موضوع یک بحث تطبیقی واقع شوند. هر کدام از سه مکتب عرفانی قبّالا، گنوس و تصوف در بستر فرهنگی و اجتماعی یکی از ادیان بزرگ الهی (یهود، مسیح و اسلام) نضج یافته و به منصه ظهور رسید. در این میان مکتبی چون گنوس از مسیحیت کمترین تأثیر را پذیرفت، بلکه با گرایش برخی از بزرگان این مکتب به دین مسیحیت، تعالیم راستین این دین در معرض انحراف و بدعت قرار گرفت؛ تصوف و قبّالا، مکتب‌های توحیدمحور و تک‌خداباور هستند.   تصوف به‌شدت تحت تأثیر مبانی شریعت اسلامی واقع شد، هرچند برخی آموزه‌های صوفیه در قالب طریقت، خارج از محدودة شریعت تلقی ‌شد؛ ولی در کل تعالیم آن در مدار توحید باقی ماند؛ قبّالا نیز در عین تکوین در بستر دین یهود، از مبانی و آموزه‌های گنوسی و تصوف متأثر شد. هرچند قبّالائیان موحد بودند، ولی تأسی از برخی مبانی گنوسی، آنها را در معرض اتهام به لغزش از مسیر توحید قرار داد.   اندیشه گنوسی نیز برآمده از عقاید ملل و ادیان (نوافلاطونی، یهود، ایران باستان، مسیحیت، آیین‌های بین‌النهرین، مصر و ....) است، از اندیشه توحیدی فاصله گرفته و به نوعی از ثنویت تمایل بیشتری دارد. بنیان تفکر در هر سه مکتب مبتنی بر معرفت اشراقی و رمزی است و هر سه درصدد پاسخگویی به پرسش‌های اساسی درباره هستی و زندگی‌اند؛ اینکه از کجا آمده‌ایم؟ به کجا می‌رویم؟ و چگونه باید برویم؟   به لحاظ زمانی مکتب گنوسی که در صدر مسیحیت (اوج شکوفایی آن در قرن دوم میلادی) ظهور کرده است، بر تصوف و قبّالا تقدم دارد. حدود ششصد سال بعد (قرن هشتم میلادی) تصوف ظهور می‌کند، قبّالا نیز با وجود ظهور از اواخر قرن یازدهم ارکان آن در حدود قرن سیزدهم میلادی شکل می‌گیرد که پانصد  سال بعد از ظهور تصوف است. البته شکل ابتدایی‌تری از عرفان یهود تحت عنوان مرکبه یا مرکاوا پیش از تصوف و مقارن با پیدایش گنوس وجود داشته و تحت تأثیر آموزه‌های گنوسی بوده است. عرفان قبّالا نیز ریشه در مرکبه دارد و مبتنی بر آن شکل گرفته اما مسیر متفاوتی را طی کرده است.   تصوف، قبّالا و گنوسی به دلیل تأثیرگذاری متقابل در یکدیگر و یا تأثیر یک سویه برخی از آنها بر دیگری و نیز اشتراک و یا قرابت در برخی از مبانی و آبشخورهای اندیشه، در عین داشتن وجوه تمایز و اختلاف چشم گیر، می‌توانند موضوع یک بحث تطبیقی واقع شوند. این پژوهش مبتنی بر فرضیه وجود تعامل و ارتباط میان تصوف، قبالا و گنوسی، درصدد تبیین وجوه تعامل و جنبه‌های ارتباط دوسویه یا چندسویه میان آنها است. برای نیل به این هدف، بررسی تطبیقی مؤلفه های اصلی اندیشه عرفانی آنها نظیرِ خداشناسی و غایات عرفانی، انسان شناسی و جایگاه انسان در نظام معرفتی، خیر و شر، ابلیس و ارتباط آن با نظام احسن، عقل، وحدت و کثرت، مراتب سلوک، استفاده از زبان رمزی و وجوه تمایز و اشتراک در نمادها و رمزها، میزان تأثیرپذیری از ادیان الهی (یهود، اسلام و مسیحیت) و آیین‌ها و اندیشه‌های بشری (مانوی، نوافلاطونی و...)، وجهه همت نگارنده بوده است.   مبنای بحث تطبیقی در این نوشتار، مکتب تطبیقی آمریکایی است که مقولات فرهنگی و ادبی را به مثابة یک کلیت، فراسوی مرزها می‌بیند و بدون اصالت قائل شدن به رابطة تاریخی، روابط فرهنگی و ادبی را فارغ از قید اثبات‌گرایی بررسی می‌کند. هرچند امروزه مطالعات تطبیقی، آن مفهوم محدود و سنتی را ندارد و در رشته‌های مختلف به قرائت‌های موازی آثار و مقولات فرهنگی اطلاق می‌شود. براساس یافته‌های تحقیق، قبالائیان در کاربرد سمبول‌ها و نمادهای عرفانی از جمله نماد برجسته قبّالا یعنی سفیروت (درخت زندگی)، تحت تأثیر کارکرد نمادین درخت عرفانی متصوفه و آثاری چون مقامات القلوب شیخ ابوالحسن نوری و شجرة الکون ابن عربی قرار داشتند. همچنین نویسنده در این کتاب، تشابه ساختاری میان مکتب گنوسی یهودی یا عرفان مرکبه با تصوف در منازل سلوک عرفانی در قالب هفت هخالوت با هفت وادی عرفانی تصوف، مخصوصاً در سرمنزل نهایی یعنی قصر عرش به دست آورده است.   وجه اشتراک عمده گنوسی، قبّالا و تصوف در نوع تلقی از صادر اول در قالب آنتروپوس، آدام قدمون، حقیقت محمدیه با تأکید بر روایت تورات و حدیث منقول اسلامیِ آفرینش انسان منطبق بر صورت الهی است. هرچند به بی‌راهه رفتن گنوسیان یهودی (عرفای مرکبه) و غیریهودی در تفسیر روایت مزبور، آنها را به ثنویت کشاند؛ اما در تصوف و قبّالا، تمایز بین خالق و مخلوق و در کل روح یکتاپرستی حفظ ‌شد. از دیگر یافته‌های تحقیق، می‌توان به نظریة وحدت وجود قبّالای نبوی ابراهیم ابوالعافیه و نسخة مشابه آن در تصوف اسلامی اشاره کرد. در این باب، با وجود تفاوت‌های بنیادین، موارد مشابه زیادی نیز به‌دست آمد. نیز طرح موضوع «تبعید و غربت روح» در تصوف و گنوسی از تأثیرپذیری متصوفه از آیین گنوسی حکایت دارد. هرچند گنوسیان نیز در این زمینه از آبشخور فلسفة یونانی متأثراند. طرح این ایده منجر به استفاده گنوسیان و متصوفه از زبان رمز و اشارت شده و پیدایش داستان‌های رمزی را در پی داشته است.   کتاب «تصوف، قبّالا و گنوسی در نگاه تطبیقی» از سه فصل تشکیل شده است. فصل اول آن به آشنایی با مبانی اندیشه‌های گنوسی، قبّالا و تصوف اختصاص دارد. در فصل دوم بررسی تطبیقی تصوف با آیین‌های قبّالا و گنوسی صورت می‌گیرد و فصل سوم نیز کارنامه قبّالاپژوهی و گنوس‌پژوهی در ایران و جهان را مورد توجه قرار می‌دهد.   نشر زوار کتاب «تصوف، قبّالا و گنوسی در نگاه تطبیقی» نوشته حسین شهبازی را در 419 صفحه، با تیراژ 550 نسخه و قیمت 78 هزار تومان در سال 1398 منتشر کرده است.    ]]> علوم انسانی Sun, 17 Nov 2019 05:27:52 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283407/کتابی-درباره-اشتراک-ها-افتراق-های-عرفای-جهان بافت روایی قرآن با منطق گفتاری در زبان عربی متفاوت است http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/283335/بافت-روایی-قرآن-منطق-گفتاری-زبان-عربی-متفاوت به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، فرهاد مهندس‌پور، نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر و  عضو هئیت علمی دانشگاه تربیت مدرس، در نشست دراماتورژی قرآن با موضوع «ضرورت دراماتورژی» در مدرسه اسلامی هنر قم به واکاوی ضرورت پرداختن به دراماتورژی در جهان امروز پرداخت. وی با بیان نمونه‌های مختلفی از آثار دینی، ادبی و سینمایی جهان به شیوع و گستردگی ایماژها و استعاره‌ها و توصیف دستگاه ایماژی ادراک انسان اشاره کرد و گفت: این وضعیت ادراکی امروزه نیز همچون دوران اسطوره‌ای و حتی عمیق‌تر از آن دوران، بر وضعیت ادراکی بشر حاکم است. شکل توسعه‌یافته این نظام ایماژی در قالب‌های گوناگون هنری همچون سینما، تئاتر، ادبیات و ... پدیدار است. مهندس‌پور به بازتاب این دستگاه استعاری در زبان‌های گوناگون پرداخت و تصریح کرد: در این زمینه مطالعه کتاب «استعاره‌هایی که با آنها زندگی می‌کنیم» به قلم جورج لیکاف بسیار سودمند است. در قالب‌های مختلف ادبی، از جمله ادبیات روایی، نمایشی، داستانی یا ادبیاتی که به سینما و تئاتر ختم می‌شود، همیشه توجه به این است که ایماژها چگونه در حال رشد هستند و چگونه کنار یکدیگر چیده می‌شوند. عضو هئیت علمی دانشگاه تربیت مدرس اضافه کرد: دراماتورژی به بیانی، تبدیل مفاهیم به ایماژها و سپس نشاندن آن ایماژها در ترکیب‌های تازه‌ای از جمله روایی، داستانی یا نمایشی است. نمونه بسیار خوب این فرایند، تبدیل مفاهیم موجود در کتب آسمانی ادیان مختلف به ایماژهای گوناگون است که بخشی از آن را می‌توان در آیین‌هایی که حول این سنت‌ها شکل گرفته بازیافت. این نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر قرآن بافت روایی قرآن را با منطق گفتاری عرب متفاوت ارزیابی کرد و یادآور شد: قرآن به لحاظ بافت روایی نه با قبل خود و نه با بعد خود هیچ شباهتی ندارد. چرا عرب‌ها اینگونه به قرآن واکنش نشان دادند درحالی‌که عرب‌ها فرهنگی شفاهی داشتند و میانه‌ای با کتابت نداشتند اما در هنگام مواجهه با قرآن به آن واکنش عمیقی دارد. براساس پژوهش‌های معاصر به تازگی این مسئله کشف شده است که منطق قرآن، اساسا با منطق گفتاری عرب متفاوت است و در واقع منطق قرآن، منطق زبان آرامی است.   مهندس‌پور با ارائه مثال دیگر بیان کرد: حرکت امام حسین (ع) از مکه به کربلا نمونه والایی از دراماتورژی مفاهیم بزرگ انسانی در قالب انتخاب‌های حساس عینی است که حسین (ع) را به قهرمانی تراژدیک بدل می‌سازد. وی در ادامه با تأکید بر پاره‌پاره بودن روایت‌های قرآنی افزود: پاره‌پاره بودن روایت‌های قرآنی از آن رو بود که خداوند تعمدا با تکیه بر این شیوه دراماتورژی در پی واکنش‌ ناخودآگاه انسان در برابر این کلام بوده است. وجه اعجاز قرآن ارائه چنین فرم بدیعی است، فرمی که تمام ادیبان زمانه را به واکنش وا دارد. مسئله اینجاست که خداوند با علم به ساختار روایی و داستان‌پردازی ذهن انسان، چرا قرآن را در چنین قالبی عرضه کرده است؟ گویا خداوند در پی این نبوده که مخاطبان فهمی یگانه از متن قرآن داشته باشند تا بدین ترتیب هر یک از منظر وضعیت زیستی خود، تجربه‌ای یگانه از قرآن را داشته باشند. ]]> استان‌ها Sat, 16 Nov 2019 07:41:55 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/283335/بافت-روایی-قرآن-منطق-گفتاری-زبان-عربی-متفاوت نقد شبهه افکنی‌ها به نهج‌البلاغه با ارائه مستندات http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283090/نقد-شبهه-افکنی-ها-نهج-البلاغه-ارائه-مستندات به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کلام شگرف و بیان پرمحتوا و حکمت‌آمیز امیرمؤمنان علی (ع) در «نهج البلاغه» از دیرباز مورد اقبال دانشمندان حقیقت‌جو و پژوهشگران مسلمان و غیرمسلمان بوده است. لیکن علی رغم این توجهات، برخی نیز در قالب شبهات متعدد اسنادی، مذهبی، لفظی و معنوی، در مقاطع مختلف، اصالت این کتاب گرانسنگ را مورد هجمه قرار داده‌اند. در اثر پیش رو تلاش شده است با تکیه بر دو رویکرد سندپژوهانه و معرفت‌شناسانه به استنادات نهج‌البلاغه، مجموعه شبهه‌افکنی‌ها به بوته نقد کشیده شود و با بهره‌گیری از دستاورد‌های علمی جدید، پاسخ‌های لازم و شک‌زدا با هدف دفاع از این میراث علوی، ارائه گردد. «استناد نهج‌البلاغه و نقد شبهات پیرامون آن» در دفاع از حریم نهج‌البلاغه و پاسخ به شبهات آن در هشت فصل به رشته تحریر درآمده است. این کتاب تلاش دارد تا به مهم‌ترین شبهاتی که در طول تاریخ از سوی دشمنان و مغرضان بر کتاب ارزشمند «نهج‌البلاغه» وارد شده به تفصیل پاسخ علمی دهد. در اولین فصل کتاب تلاش شده است با ارائه رویکرد جدیدی با عنوان رویکرد معرفت‌شناسانه به استناد نهج‌البلاغه در کنار رویکرد سندپژوهانه، باب جدیدی در این عرصه پیش روی محققان و صاحب‌نظران قرار گیرد تا در فصول بعدی با تکیه بر هردو رویکرد مذکور و به بهره‌گیری از دستاورد جدید علمی، به نقد تشکیکات شبهه‌کنندگان متقدم و معاصر در نهج‌البلاغه پرداخته و به آن‌ها پاسخ داده شود. در فصل دوم، ضمن بررسی مبدأ تشکیک بر نهج‌أالبلاغه و سیر تاریخی شبهه‌افکنی‌ها این میراث علوی، شبهات متقدمان در دوقالب ادله استنادی و عقلی، نقد شده است. در فصل سوم، با تقسیم شبهات معاصر در نهج‌البلاغه به چهار دسته کلی اسنادی، مذهبی، لفظی و معنوی به بررسی شبهات اسنادی و نقل آن‌ها پرداخته شده است. در فصل چهارم سعی شده است ضمن بررسی و نقد شبهات مذهبی، با استفاده از روش‌های سبک‌شناسی در کنار ادله نقلی، تاریخی و تحلیلی صحت انتساب خطبه شقشقیه به امام علی (ع) اثبات شود. شبهات لفظی در خصوص نهج‌البلاغه در فصل‌های پنجم و ششم و شبهات معنوی در فصل‌های هفتم و هشتم بررسی، نقد و تحلیل شده‌اند. در این کتاب از نسخه صبحی صالح و از ترجمه مرحوم دشتی و مرحوم سید جعفر شهیدی استفاده شده است. تبیین رویکردها در استنادات نهج‌البلاغه در بخشی از این کتاب مولف درباره استنادات نهج‌البلاغه می‌گوید: «از مهم‌ترین نقد‌های جدی درباره نهج‌البلاغه که تاکنون بیش از هر نقد دیگری مورد توجه قرار گرفته، بحث در خصوص استنادات و اسناد و مدارک مطالب این اثر است. شریف رضی غیر از چند مورد خاص، در بقیه موارد مدرک و سندی ارائه نکرده و این امر موجب ابهام در اعتبار و ارزش مطالب نهج‌البلاغه از سوی برخی شده است. از این رو، عده‌ای به انکار صحت انتساب این اثر گران‌سنگ به امام علی (ع) و اصالت آن برخاسته و در استناد مطالبش تشکیک کرده‌اند. اول رویکرد سندپژوهانه به این معنی که برای مسند کردن سخنان امام علی (ع) در نهج‌البلاغه، اسناد و مستندات و مدارک آن‌ها از منابع معتبر روایی و حدیثی استخراج و ارائه شود. دوم رویکرد معرفت‌شناسانه، به این معنی که با بررسی جامع مضامین و معارف این کتاب، فارغ از اسناد آن‌ها، به صاحب سینه‌ای که این مضامین و معارف از آن جوشیده وقوف یابیم.» کتاب «استناد نهج‌البلاغه و نقد شبهات پیرامون آن» نوشته علی حاجی‌خانی در ۱۵۶ صفحه در ۵۰۰ نسخه به بهای 12 هزارتومان از سوی نشر سمت راهی بازار کتاب شده است.   ]]> دین‌ Sat, 16 Nov 2019 06:25:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283090/نقد-شبهه-افکنی-ها-نهج-البلاغه-ارائه-مستندات ولادت پیامبر مهربانی در قلم نویسندگان http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283337/ولادت-پیامبر-مهربانی-قلم-نویسندگان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، زندگانی، سیره و شخصیت‌ پیامبر (ص) پس از اسلام به قلم بسیاری از نویسندگان و محققان نگارش شده است و آن‌ها با نگاهی موشکافانه بخش‌هایی از مراحل زندگی پیامبر اسلام (ص) را مکتوب کرده‌اند. ولادت پیامبر اسلام (ص) نقطه عطفی در تاریخ بشریت است و کتاب‌هایی با محوریت این اتفاق باشکوه منتشر شده و گزارش پایین نگاهی به برخی از مهم‌ترین این کتاب‌ها است. بامداد اسلام این کتاب به قلم عبدالحسین زرین‌کوب نگارش شده است و به بررسی شرایط مکه و شبه جزیره عربستان قبل از تولد و در خلال تولد حضرت محمد (ص) می‌پردازد و سپس به صورت خلاصه‌وار اما کامل، تاریخ اسلام را پس از وفات پیامبر تا پایان دولت اموی که سال ۱۳۲ هجری قمری باشد بررسی می‌کند. زرین‌کوب در این کتاب نیز مانند سایر آثار پژوهشی خود با دقتی موشکافانه به بررسی تاریخ اسلام و ولادت پیامبر (ص) پرداخته است. چاپ اول این کتاب در سال 1346 توسط نشر امیرکبیر منتشر شده است. سیمای پرفروغ محمد (ص) کتاب حاضر ترجمه‌ کتاب «کحل البصر» است. نگارنده در این کتاب ضمن بیان زندگی حضرت محمد (ص) از زمان تولد تا رحلت به شرح اخلاق و سیره‌ ایشان می‌پردازد و موضوعاتی چون وفات حضرت عبدالمطلب، ازدواج با حضرت خدیجه (س) و زندگی افرادی چون ابوطالب را بررسی می‌کند. در پایان نیز جنگ‌های پیامبر (ص) را معرفی می‌کند. سیمای پرفروغ محمد (ص) ترجمه کحل البصر تألیف شیخ عباس قمی به ترجمه محمد محمدی اشتهاردی در سال 1370 از سوی انتشارات ناصر در قم منتشر شده است.     فروغ ابدیت فُروغ ابدیت؛ تجزیه و تحلیل کاملی از زندگی پیامبر اکرم(ص) و کتابی تاریخی به زبان فارسی اثر جعفر سبحانی تبریزی است که به زندگانی پیامبر اکرم (ص) می‌پردازد. نویسنده بیان داشته در این کتاب، به روایت وقایع مهم و حوادثی که آموزندگی بیشتری دارند پرداخته و از تفصیل و بیان رویدادهای جزئی خودداری شده است. کتاب در دو جلد منتشر شده و مجموعا مشتمل بر ۶۵ فصل است. این کتاب تألیف جعفر سبحانی از سوی نشر بوستان کتاب قم قـم در 1072 صفحه در سال 1372 منتشر شده است. محمد(ص) آخرین پیامبر کتاب «محمد(ص) آخرین پیامبر» یکی از مجموعه‌های «اسلام برای همه» است که به بررسی تاریخ زندگی پیامبر بزرگ اسلام حضرت محمد(ص) پرداخته است. مجموعه‌ «اسلام برای همه» به قصد معرفی اسلام برای همگان منتشر می‌شود و شامل چهار بخش است: اعتقادات، اخلاق، احکام و تاریخ. کتاب‌های این مجموعه در حوزه‌ این چهاربخش است. در نگارش کتاب‌های این مجموعه کوشیده شده دو ویژگی «مختصر» و «مفید» بودن لحاظ شود. بدین‌صورت که مطالب هر کتاب علمی و استوار و به دور از آوازه‌گری و حجم آن به اندازه‌ای باشد که خواننده بتواند در یک نشست از خواندن آن فارغ شود. این کتاب به قلم سیدحسن اسلامی در سال 1376 توسط سازمان تبلیغات اسلامی به چاپ رسیده است.   نبی رحمت این کتاب اوضاع قبل از ولادت پیامبر اسلام و تاریکی‌ها و گمراهی‌‌های حاکم برآن وضعیت، حکام مقتدر آن زمان را به طور کامل به تصویر کشیده شده، تا خواننده پی ببرد که چگونه خورشید نبوت و رسالت، با نور تابانش توانست تاریکی‌های گوناگون را بزداید و جهان را با نور اسلام منور سازد.  همچنین در آخر کتاب ارمغان‌‌های جاویدان و جهانی نبوت را که به بشریت محروم اهدا شده است به طور فشرده بر شمرده تا برای همه روشن شود به راستی این پیامبر عظیم الشان، رحمةالعالمین است.  این کتاب تأ‌لیف علامه سید ابوالحسن حسنی به ترجمه محمد قاسم قاسمی از سوی نشر شیخ الاسلام احمد جام در سال 1376 منتشر شده است. منظومه محمد (ص): از ولادت تا نبوت در این کتاب در قالب مثنوی سرگذشت دوران مختلف حضرت محمد (ص)، از ولادت تا نبوت، به نظم کشیده شده است. ابیات آغازین این مثنوی چنین است: «در حریم عشق بین ده پسر/ قرعه افتادش به دلبند پدر/ نام عبدالله چون آمد برون/ غم در اعماق مطلب گشت فزون/....» این کتاب به قلم علی اصغر کریمی توسط نشر فراشناختی اندیشه در سال 1382 منتشر شده است. منتهی‌الامال کتاب حاضر در چهارده فصل مشتمل بر متن کامل «منتهی الامال» تالیف حاج شیخ عباس قمی است که طی آن زندگی و سیره حضرت رسول اکرم (ص) و اهل بیت عصمت و طهارت (ع) بازگو می‌شود. در هر فصل دوران کودکی، مشخصات (نام، لقب، ولادت، نام پدر، مادر و ... (مختصری از مکارم اخلاقی و عبادات یکی از چهارده معصوم (ع)) ذکر می‌شود. ضمن آن که مطالبی در باب فعالیت‌های اجتماعی، کرامات، و نحوه شهادت این بزرگان فراهم می‌آید. بخشی از کتاب نیز به ذکر احادیثی از ایشان اختصاص دارد. این کتاب تألیف عباس قمی به ترجمه سعید خراطها و فرید فتحی توسط نشر تک در سال 1383 منتشر شده است.   طلوع انفجار ـ پیام و پیام آور نویسنده ضمن اینکه به میلاد پیامبر اکرم (ص) اشاره دارد در این کتاب اندیشه‌های عدالت خواهانه پیامبر اکرم (ص) را شرح و تبیین می‌کند. همچنین رسالت پیامبر و برخی آموزه‌های اسلام را تشریح نموده به آیاتی چند از قرآن استناد می‌نماید. وی خاطر نشان می‌کند: در این کتاب، سخن از نخستین حرکت و اصیل‌ترین انگیزه‌های آن است، مردی که قالب نظام ارزش‌های حاکم بر جامعه خود را در می‌نوردد، جاهلیت ناشی از نظم بردگی و رباخواری، و نظم بردگی و فساد ناشی از جاهلیت را با تکیه بر ایمان و صداقتی شگفت‌انگیز انکار می‌کند، قلمرو انکار او همچون پتکی سنگین بر زیربنای نظام جاهلی، یعنی بر شیوه کار و نحوه تولید و توزیع دسترنج انسانی و همچنین بر روبنای این نظام، یعنی اخلاق و سنت بندگی و بت پرستی و تحقیر زن و تبعیض‌های اجتماعی کوبیده می‌شود این کتاب، کوششی است در توجیه رسالتی که هدف آن برقراری عدالت است. کتاب «طلوع انفجار ـ پیام و پیام آور» به کوشش علی اصغر حاج سید جوادی توسط نشر آبی در سال 1382منتشر شده است. گزارش لحظه به لحظه از ولادت پیامبر (ص) کتاب حاضر گزارشی است که طی آن ولادت پیامبر (ص) را در هفت مرحله «وقایع نزدیک ولادت»، «پیش‌گویی از ولادت»، «توطئه قبل از ولادت»، «جهان در شب ولادت»، «ادیان در شب ولادت»، «لحظات ولادت» و «هفته‌ اول ولادت» در قالب داستان بازگو شده است. کتاب «گزارش لحظه به لحظه از ولادت پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم)» نوشته محمد رضا انصاری توسط انتشارات دلیل ما در سال 1383 منتشر شده است. میلاد نور؛ پیامبر (ص) از تولد تا بعثت این کتاب از ولادت پیامبر (ص) آغاز و تا  جوانی حضرت رسول اکرم (ص) و بعثت ایشان ادامه می‌یابد. این کتاب با بیانی داستانی، به رشته تحریر درآمده است. این کتاب تألیف نجف علی مهاجر از سوی دفتر نشر فرهنگ اسلامی در سال 1385 منتشر شده است.   محمد (ص) رمانی بر اساس زندگی داستان زندگی پیامبر محمد (ص) روایتی است که در پانزده بخش به سرانجام رسید . زاویه دید راوی اول شخص است، شخصی یهودی که در رمان به عنوان یک دانشمند معرفی می شود از طرف شورای عالی یهود مأمور می‌شود به سمت پیامبر اسلام گرایش پیدا کرده و یا او را کشته یا عقایدش را به چالش بکشد. رمان محمد (ص) در سال 1386 نوشته ابراهیم حسن‌بیگی در سال 1386 منتشر شده است. آنک آن یتیم نظر کرده این کتاب روایتی از زندگی پیامبر(ص) از زمان تولد تا هجرت به حبشه است که با نثری تاریخی که به فارسی دری نزدیک است نگاشته شده است. کتاب «آنک آن یتیم نظرکرده» به قلم محمدرضا سرشار از سوی انتشارات به‌نشر راهی بازار کتاب شده است. این رمان در سال 1392 از سوی نشر سوره مهر منتشر شده است. ]]> دین‌ Fri, 15 Nov 2019 06:58:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/283337/ولادت-پیامبر-مهربانی-قلم-نویسندگان نقش وحدت باید در اسلامی سازی علوم هم مورد توجه قرار گیرد http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283233/نقش-وحدت-باید-اسلامی-سازی-علوم-هم-مورد-توجه-قرار-گیرد حجت‌الاسلام والمسلمین محمد عابدی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در مورد چرایی و ضرورت‌های تحقق وحدت میان امت اسلامی گفت: پروردگار جهانیان، اسلام را به عنوان دین وحدت، همدلی و همبستگی معرفی می‌کند، بزرگترین ابزار و سلاح دشمنان این دین مبین نیز از ابتدای آغاز رسالت پیامبر(ص) تاکنون، تفرقه‌افکنی بوده است، لذا رسول اکرم(ص) می‌فرمایند: « لاتختلفو؛ فان من كان قبلكم اختلفوا فهلكوا؛ اختلاف نکنید چون قبل از شما افرادی بودند که اختلاف کردند و نابود شدند» این در حالی است که مسلمانان می‌توانند با تکیه بر مشترکات بسیاری که دارند در برابر این دسیسه‌ها، صف واحدی را تشکیل دهند. وی اظهار کرد: تفرقه باعث پراکندگی انرژی در جامعه ‌شده و باعث می‌شود که میدان عمل در برابر تهدیدها کاهش پیدا کند و در نتیجه خروج از فعالیت در عرصه ملی و فراملی و همینطور آسیب‌پذیری جدی و انفعال برای افراد و جامعه پیش آید و امت اسلامی دچار نابودی و ذلت ‌شود به گونه‌ای که اختلاف فکری و اعتقادی پیش می‌آید. استادیار گروه قرآن شناسی پژوهشکده حکمت و دین‌پژوهی در رابطه با مخاطبان واقعی وحدت، عنوان کرد: هر فرد و جامعه می‌تواند مخاطب وحدت باشد، اما نکته اینجاست که وقتی به قرآن مراجعه می‌کنیم، مؤمنان را به عنوان مخاطبان وحدت معرفی می‌کند، یعنی گروهی که بر اساس ایمان دور هم جمع شوند وحدت را تحقق می‌بخشند، مؤمنین در دوستی و نیکی به هم مثل یک پیکر واحد هستند که اگر بعضی از آنها دچار مشکل شوند بقیه اعضا هم دچار نگرانی می‌شوند و این نشان می‌دهد که مخاطب وحدت، مؤمنان هستند. وی افزود: آنچه در وحدت اسلامی و ایمانی مطرح است بر محور ایمان به خداست، یعنی هسته اولیه وحدت، ایمان به خداست، لازمه آن نیز این است که از خدای واحد اطاعت کنیم اگر زنجیره اولیه وحدت بر مدار ایمان شکل بگیرد بنی آدم هم در دایره این ملاک قرار می‌گیرند، قرآن بر این اساس رفتار می‌کند که انسان‌ها یا مؤمن هستند یا غیر مؤمن، یا حزب‌الله هستند یا حزب شیطان، آنها که حزب الهی هستند، حلقه اصلی زنجیره وحدت را تشکیل می‌دهند و با دیگران تعامل ایمانی برقرار می‌کنند. حجت‌الاسلام عابدی با اشاره به ابعاد مختلف وحدت که در قرآن کریم مرزگذاری شده است، گفت: خداوند در سوره مائده آیه 51 تا 52 مستقیم دستور می‌دهد که یهود و نصارا که با مسلمانان زاویه دارند را ولی خود قرار ندهید و هرکس با آنها تولی داشته باشد در واقع از آنها شده و خداوند قوم ظالم را هدایت نمی‌کند. قرآن می‌گوید: کسانی که از الزامات زنجیره وحدت ایمانی بیرون بیایند ظالم هستند و ملت‌های اسلامی باید به این موضوع توجه کنند که تنها راه قرار نگرفتن در زمره ظالمین این است که در دایره وحدت قرار بگیرند و بدانند که این وحدت اسلامی چه اقتضا می‌کند. وی با بیان اینکه محور وحدت، اطاعت از خدای واحد است، اظهار کرد: لازمه اطاعت از خدای واحد، دوری از طاغوت است همان‌طور که خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ؛ تمام پیامبران یک سخن واحد دارند و آن این است که خدا را عبادت کنید و از طاغوت که جبهه مقابل خداست دوری کنید.» طاغوت می‌تواند هر کس و هر چیزی باشد که در برابر خدای یگانه قرار می‌گیرد، طاغوت می‌تواند یک شیء، مکتب، فرد، حکومت یا نظام سیاسی باشد هر نظام سیاسی، مکتب و گروهی که در برابر خدا قرار بگیرد و اوامر و نواهی غیر از اوامر الهی داشته باشد، طاغوت محسوب می‌شود. عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: جامعه رستگار جامعه‌ای است که بر محور الله جمع شوند، یعنی اینکه اطاعت محض از خداوند داشته باشیم و در حیات فردی و اجتماعی سیاسی و روابط خانوادگی و ... اطاعت از خدا داشته باشیم و اگر همه مؤمنان در همه محورها اطاعت از خدا داشته باشند عملاً همه بر یک محور جمع شده‌اند و تحقق عملی وحدت صورت گرفته است، لذا پیامبر می‌فرماید: رضایت خدا در این است که غیر خدا را نپرستید. وی همچنین در رابطه با معیار گردآمدن حول خداوند و اینکه چگونه می‌توانیم بر محور خدا اجتماع کنیم؟ عنوان کرد: برای تحقق این موضوع باید اوامر و نواهی نماینده او که رسول اکرم(ص) است و قرآن در دست اوست را مورد توجه قرار دهیم. ملل اسلامی اگر بخواهند به وحدت برسند باید همه حول رسول اکرم(ص) جمع شوند و پیامبر(ص) را اسوه خود قرار دهند. آیه‌ای در قرآن از زبان پیامبر(ص) آمده که می‌فرماید: «قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛ یعنی بگو (ای پیغمبر): اگر خدا را دوست می‌دارید مرا پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناه شما را ببخشد، و خدا آمرزنده و مهربان است».  منظور آیه این است که کسانی که می‌خواهند بر محور توحید گرد آیند در عمل باید از پیامبر(ص) طبعیت کنند، لذا میلاد پیامبر(ص) هففته وحدت اعلام می‌شود و خود پیامبر(ص) نماز وحدت اعلام می‌شود و اگر حول پیامبر جمع شویم به ما کمک می‌کند که اهل نجات باشیم. حجت‌الاسلام عابدی با اشاره به کارکرد وحدت گفت: از کارکردهای وحدت این است که انسان‌ها از طاعت غیر به طاعت خداوند درآیند و کسانی که مطیع خدا شوند به غرب الهی می‌رسند، مؤمنان در همه ابعاد این موضوع را مد نظر دارند که با رضایت الهی می‌توانند خود را در مسیر کمال و رسیدن به حیات طیبه الهی قرار دهند، زیرا بشر برای رسیدن به حیات طیبه الهی راهی جز وحدت بر مدار پیغمبر که سخنگوی خداوند است ندارد. وی با بیان راهکارهای عملیاتی کردن وحدت اسلامی در جامعه، عنوان کرد: جامعه ابعاد مختلف دارد و یکی از بعدها، بعد فرهنگی است، راهکار اینکه ما چگونه می‌توانیم وحدت اسلامی را از منظر فرهنگی در جامعه نهادینه کنیم، این است که تصمیم‌گیران اجتماعی باور کنند که بعد از چهل سال شعار وحدت، وقت آن رسیده که راهکارهای لازم برای وحدت اسلامی را عملیاتی کنند و از حیث قانونگذاری و عملی و نظری روی آن بحث کنند و آن را در عرصه‌های حیات بشر جای دهند.   استادیار گروه قرآن‌شناسی پژوهشکده حکمت و دین‌پژوهی در پایان تصریح کرد: مشکل اساسی ما این است که مخاطب وحدت را در سطح کلی نگه داشته‌ایم و به عنوان یک آرمان به این موضوع نگاه می‌کنیم، ولی اینکه شهروندان چگونه می‌توانند در این زمینه وظیفه داشته باشند توجه نکرده‌ایم. در واقع وحدت تکلیف سیاسی افراد است و باید راهکارهای فرهنگی آن هم جستجو شود تا به آن برسیم. آنچه مسلم است تاکنون آن گونه که باید کاری در این زمینه انجام نشده، هم نوشتن کتاب و هم کارهای فرهنگی لازم است. همیشه اینگونه احساس شده که اگر بحث وحدت به عنوان شعار مطرح شود، کفایت می‌کند، ولی چون کارکردهای وحدت به درستی دیده نشده، هیچ وقت سازوکارهایی که وحدت اسلامی و وحدت مذاهب را در عرصه فرهنگی هم پیاده کند مورد توجه قرار نگرفته و در حد کلیات و سمینارها مانده و تنها راه کاربردی مراجعه به قرآن و بررسی نقش توحید در حیات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است. در اسلامی‌سازی علوم نیز نقش وحدت باید دیده شود به گونه‌ای که فارغ از مباحث تفرقه‌برانگیز همه بتوانند از ظرفیت‌های دین اسلام استفاده کنند. ]]> دین‌ Fri, 15 Nov 2019 04:30:56 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283233/نقش-وحدت-باید-اسلامی-سازی-علوم-هم-مورد-توجه-قرار-گیرد ارائه راهکارهای دینی برای گسترش فرهنگ نوع‌دوستی http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283105/ارائه-راهکارهای-دینی-گسترش-فرهنگ-نوع-دوستی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب‌ «محتوای وقف»، نوشته محسن سلیمانی، کاری از مجتمع فرهنگی آموزشی معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه در شمارگان 1000 نسخه به تازگی منتشر و راهی بازار نشر شد.  «محتوای وقف» دربردارنده این موضوع است که روحیه متعالی و ارزشمند مهرورزی، نوعدوستی، تفکر اجتماعی، تعامل و همکاری و همچنین هم‌فکری برای زندگی گروهی، موجب می‌شود انسان به رغم مواجهه با انواع مشکلات و گرفتاری‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی، از دایره خودخواهی‌ها و منافع شخصی زودگذر، قدم فراتر نهاده و به اقدامات ارزشمند و هدفمندی دست بزند که علاوه بر منفعت معنوی تمام نشدنی برای خود، برای دیگران نیز مفید و سودمند باشد. بررسی‌ها نشان می‌دهد یکی از زیباترین راهکارهای برآمده از آموزه‌های دینی که می‌تواند به قوام زندگی اجتماعی و گسترش فرهنگ نوع‌دوستی کمکی اساسی داشته باشد، سنت پسندیده‌ وقف است که بر اساس آن واقف با ایثار و گذشت، نسبت به وقف اموال و دارایی خود برای امور خیریه و عام‌المنفعه و نفع اجتماعی همگانی اقدام می‌کند. در این کتاب گفته شده، روزی که مخیریق یهودی اموال خود را به پیامبر اسلام(ص) هبه کرد و پیامبر اکرم(ص) آن اموال را که باغ‌های هفتگانه بود در قالب صدقه‌ جاریه در خدمت نیازمندان قرار داد، هسته‌ اولیه وقف اسلامی تشکیل شد و پیامبر اکرم(ص) در تاریخ اسلام به عنوان اولین واقف به شمار آمد. آن طور که این نویسنده نقل می‌کند، نیکوکاری از جمله وقف اگرچه همزاد انسان است و سابقه‌ آن به لحاظ وجود  حس خیرخواهی و نوع‌دوستی در ذات انسان به درازای تاریخ زندگی و قدمت بشر برمی‌گردد، ولی وقف اسلامی در قالب جدید خود که توأم با تنوع پایدار، هدفمندی و آرمان‌گرایی دینی است توسط پیامبر گرامی اسلام پایه‌گذاری شده است. سلیمانی در کتاب «محتوای وقف» پارامترهایی پیرامون وقف با موضوع صیانت از موقوفات، وقف و ترویج فرهنگ قرآن، آثار اجتماعی وقف و وقف، بقاع متبرکه و ترویج فرهنگ زیارت و غیره را مطرح می‌کند. کتاب‌ «محتوای وقف»، نوشته محسن سلیمانی، کاری از مجتمع فرهنگی آموزشی معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه در شمارگان 1000 نسخه به قیمت 30 هزار تومان به تازگی منتشر شده است.   ]]> دین‌ Thu, 14 Nov 2019 06:05:15 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283105/ارائه-راهکارهای-دینی-گسترش-فرهنگ-نوع-دوستی