خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - آخرين عناوين ایرانشناسی :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/iranshenasi Sat, 17 Aug 2019 13:04:11 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Sat, 17 Aug 2019 13:04:11 GMT ایرانشناسی 60 ارفعی: کتیبه‌های تخت‌جمشید سند تاریخی ایران است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/279586/ارفعی-کتیبه-های-تخت-جمشید-سند-تاریخی-ایران به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در فارس، نخستین همایش «شیراز در گل‌نبشته‌های تخت جمشید» شامگاه چهارشنبه با حضور استاد پروفسور عبدالمجید ارفعی در تالار شهر در شیراز برگزار شد. در این مراسم پروفسور ارفعی با اشاره به اینکه کتیبه‌های تخت‌جمشید برای ایران جنبه علمی، فرهنگ و تاریخی دارد، افزود: در شیراز نزدیک به ۵ هزار گل‌نبشته خوانده شده است. این پژوهشگر در ادامه با بیان اینکه نزدیک به ۷۰۰ شهر از ایالت فارس در این کتیبه‌ها آمده است، در عین حال اذعان کرد: در مورد شهرهای جنوبی فارس اطلاعاتی در این کتیبه‌ها در دسترس نیست. ارفعی سپس با اشاره به مراحل بازگشت این کتیبه‌ها از دانشگاه میشیگان آمریکا یادآور شد: از مجموع ۱۵ هزار گل‌نبشته کمتر از ۲۰۰۰ گل‌نبشته به ایران بازگشته است و با این روند، بازگشت کتیبه‌ها چند سال طول خواهد کشید.   نام استاد ارفعی فراتر از مرزهای جغرافیایی این سرزمین می‌درخشد در ادامه این مراسم، کوروش کمالی سروستانی با تمجید از خدمات استاد عبدالمجید ارفعی در ترجمه استوانه کوروش و لوح‌های گلی تخت‌جمشید، خط میخی ایلامی و...، گفت: استاد ارفعی با نشانی از دوستداری محض به آب و خاک و الواح این سرزمین ایزدی، فرصت عمر را بر آموختن و آموزاندن، کشف و جستجو و حفظ میراث فرهنگی و ماندگاری نام بلند ایران زمین گذرانیده و تا به امروز، کارنامه‌ای سترگ و درخشان بر صحیفه تاریخ دوران خویش ثبت کرده است؛ چندانکه رشک بسیاری را برانگیخته است! مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی مرکز فارس با بیان اینکه نام‌دیرآشنای استاد ارفعی را همگان از گل‌نوشته‌های ایلامی تا کتیبه‌های تخت‌جمشید و تا نگاشته‌های حقوقی بین‌النهرین و کتیبه‌های بیستون، از خشت خام باستانی تا سطرنگاشته‌های ایرانی، از مشرق تمدن تا مغرب میراث و فرهنگ، به نیکی و ورجاوندی، باز می‌شناسند، یادآور شد: فراتر از مرزهای جغرافیایی این سرزمین، در دیگر دیار، در میان نام‌های بلند دانشمندان جهان، چونان آرنو پوبل آلمانی، جرج کامرون و ریچارد هلک آمریکایی و پیر پوروه فرانسوی، نام خوش‌آوازه استاد عبدالمجید ارفعی بر سر درِ کنکاش‌های باستانی و متخصصان خط و زبان سومری، ایلامی، اکدی و پارسی باستان به نیکی می‌درخشد، تا بدان‌جای که پیوسته و هماره، با تلاش‌های بی‌دریغ‌ این دانشمندان، چشم‌انداز ورود ایرانیان به قلمرو چه‌بودگی فرهنگ اقتصادی و اجتماعی دوران هخامنشی آسان و هموار شود.   ستایشگر سهم سترگ استاد ارفعی در هویت‌بخشی فرهنگی ایرانیان هستیم مدیر دانشنامه‌ فارس در ادامه افزود: بی‌شک آنچه استاد ارفعی را در دشوار راه و عسرت زمان، یاری‌گری چابک و کارساز بوده، شوق بیش و بسش و شور و شیدایی عاشقانه‌اش، در آمیختن علم و دانش به فحوای گِل‌نبشته‌های خام و نمایان ساختن بخشی از تاریخ منقوش ایران زمین بر این الواح است به جهانیانِ معاصری که بند بندِ تمدن خویش را مرهون این میراث سترگند! کوروش کمالی سروستانی با تأکید بر اینکه بی‌شک، استاد عبدالمجید ارفعی هرآنچه را واکاویده، برخاسته از معنایافتگی هویت فرهنگی‌ای است که در هستی انسانی او بالیده و نمو یافته است، افزود: این همه بدان سبب بوده است تا استاد ارفعی پیروزمندانه، کهن‌بودگی فرهنگ بومی سرزمین‌ خویش را در فرآیند تاریخ حیات اجتماعی به تصویر کشد و مانا سازد و از این روست که «سهم سترگ استاد ارفعی در هویت‌بخشی فرهنگی و آشنایی ایرانیان با گوشه‌هایی از تاریخ فرهنگ و تمدن ایران باستان را می‌ستاییم و دیرزیستی و پویای‌اش را آرزومندیم!» ]]> استان‌ها Thu, 15 Aug 2019 10:15:35 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/279586/ارفعی-کتیبه-های-تخت-جمشید-سند-تاریخی-ایران خطر انقراض، زبان خلجی را تهدید می‌کند http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/276858/خطر-انقراض-زبان-خلجی-تهدید-می-کند به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، جلسه بنیاد «قم‌پژوهی» با محوریت ‌‏«تاریخ و ادبیات زبان خلجی» با حضور اهالی فرهنگ و سخنرانی علی‌اصغر جمراسی محقق و شاعر زبان خلجی برگزار شد.   جمراسی در این نشست با اشاره به سفرنامه‌های متعددی که بعد از سال ۱۳۰۰ شمسی نوشته شده‌اند که حضور خلج‌ها را در مناطق ‏مختلف ایران نشان می‌دهد، گفت: خلج‌ها در 60 روستای از استان‌های قم و مرکزی سکونت دارند که متاسفانه امروزه به دلایل گوناگونی از جمله عدم علاقمندی ‏زوج‌های جوان به زبان مادری‌شان، زبان خلجی را به فرزندان خود منتقل نمی‌کنند.   وی افزود: اغلب خلج‌زبان‌ها تمایلی ندارند به فرزندان خود زبان خلجی بیاموزند؛ از هر ۱۰۰ خانواده تنها پنج خانواده به کودکان خود زبان خلجی می‌آموزند و کودکان آن‌ها ‏موفق به گویش زبان خلجی می‌شوند.‏   جمراسی با بیان اینکه هم‌اکنون در بسیاری از شهرها و استان‌های ایران زبان ترکی رایج است، ‏افزود: به زبان ترکی خلجی در مرکز کشور یعنی قم و استان مرکزی بیش از سایر مکان‌های دیگر صحبت می‌شود‎.‎   محقق و شاعر زبان خلجی با اشاره به اینکه تاریخ ترکان خلج با تاریخ عمومی آسیای میانه و خاورمیانه گره خورده ‏است، یادآور شد: خلج‌ها در طول تاریخ در کشورهای ایران، ازبکستان، افغانستان و پاکستان، سوریه و لبنان سکونت ‏داشته‌اند‎.‎   این محقق در رابطه با تحقیقات بلندمدت خود درباره زبان خلجی توضیح داد و با گلایه‌مندی از نهادها و مجموعه‌های فرهنگی تصریح کرد: متاسفانه در ‏کشور ما هیچ اهمیتی به تحقیقات انجام شده داده نمی‌شود. حتی با برخی از مجموعه‌های مرتبط مکاتباتی انجام داده‌ام و اهمیت ‏ حفظ زبان خلجی را یادآور شده‌ایم ولی تا این لحظه هیچ ‏پاسخی دریافت نکرده‌ایم.   علی‌اصغر جمراسی با انتقاد از بی‌توجهی صدا و سیما به تحقیقات کارشناسی که در این باره انجام شده است، گفت: خود من شخصاً با وجود ‏تلاش‌های زیادی که با اندک سرمایه‌ شخصی خود انجام داده‌ام و برای حفظ زبان ترکی باستان تلاش کرده‌ام، اما در طول این ۲۰ سال ‏فقط یک بار توسط صدا و سیمای استان مرکزی دعوت شدم تا درباره زبان خلجی صحبت کنم.‏   وی در پایان این نشست از کتاب‌های آماده چاپ خود نام برد و گفت: آثارم را با هزینه شخصی خودم برای حفظ زبان خلجی نگاشته‌ام. متاسفانه مجموعه‌های ‏علمی و دانشگاهی کشور از آثارم آنطور که باید استقبال نمی‌کنند و بیشتر آثارم را هدیه می‌کنم. ]]> استان‌ها Sat, 15 Jun 2019 05:55:35 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/276858/خطر-انقراض-زبان-خلجی-تهدید-می-کند با جاذبه‌های گردشگری قم بیشتر آشنا شویم http://www.ibna.ir/fa/doc/book/273233/جاذبه-های-گردشگری-قم-بیشتر-آشنا-شویم به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، با توجه به گزارش سازمان جهانی جهانگردی، ایران رتبه دهم جاذبه‌های باستانی و تاریخی و رتبه پنجم جاذبه‌های طبیعی را در جهان دارا است. در کتاب حاضر، جاذبه‌های گردشگری استان قم مورد بررسی قرار گرفته است؛ جاذبه‌های تاریخی استان قم، امامزاده‌ها، مدارس، کاروانسراها، بازارها، قلعه‌ها، پل‌های معروف قم، تپه‌ها، آب انبار، موزه‌ها، و جاذبه‌های طبیعی استان قم مواردی هستند که در این کتاب شرح داده شده‌اند. هدف از تهیه کتاب، شناساندن بناهای شکوهمند، هنرهای ظریف و طبیعت چشم‌نواز ایران به مخاطب و آشنایی با صنعت گردشگری است.   «جاذبه‌های گردشگری استان قم» اثر کلانتری و زهرا جنتی‌آبکنار از سوی نشر سبزرایان گستر در ۶۰ صفحه با شمارگان 1000 نسخه درسال 91 به قیمت 2500 تومان به چاپ رسیده است. ]]> استان‌ها Sun, 24 Mar 2019 03:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/273233/جاذبه-های-گردشگری-قم-بیشتر-آشنا-شویم زبان فارسی میراث مشترک ملت‌های مشرق زمین است/چاپ 44 مقاله در دومین همایش زبان‌ها و گویش‌ها http://www.ibna.ir/fa/doc/report/214996/زبان-فارسی-میراث-مشترک-ملت-های-مشرق-زمین-چاپ-44-مقاله-دومین-همایش-زبان-ها-گویش-ها به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) در نخستین روز «دومین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی: گذشته و حال» محمود جعفری‌دهقی، دبیر علمی همایش و دانشیار گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران در سخنانی با اشاره به پنجاهمین سال تاسیس رشته زبان‌شناسی و فرهنگ و زبان‌های باستانی در دانشگاه تهران گفت: این روز را ارج می‌نهیم و از همه دانشمندانی که در این راه تلاش کردند تشکر می‌کنیم. وی در ادامه با نام بردن از انواع گویش‌های رایج در ایران افزود: همه این زبان‌ها و گویش‌ها شامل جهان‌بینی فرهنگ ایرانی است و این، فرهنگ کشور را در سراسر جهان منتشر می‌کند.  فارسی، زبان رسمی و عامل اتحاد ایرانیان است جعفری‌دهقی اضافه کرد: افزون بر زبان‌های ایرانی، زبان‌های ترکی و عربی نیز موجب غنای فرهنگ ایران شده است اما زبان فارسی به عنوان زبان رسمی و به منزله یکی از عناصر اتحاد میان ایرانیان تلقی می‌شود. دبیر دومین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی گفت: زبان فارسی از چنان گنجینه ارزشمندی برخوردار است که ایرانیان را به هم پیوند داده و هیچ عاملی توان جدایی آن را نداشته است. وی با بیان اینکه در دوران اسلامی نه تنها نفوذ زبان‌های ایرانی متوقف نشد بلکه در شبه قاره هند، آسیای میانه و آسیای صغیر نیز گسترش یافت افزود: زبان فارسی متعلق به همه ایرانیان نیست بلکه میراث مشترک ملت‌های مشرق زمین است. زبان فارسی به کشورهای هند، ترکیه، افغانستان، تاجیکستان و پاکستان نیز تعلق دارد. هویت و فرهنگ خود را به وسیله زبان فارسی به جهان عرضه کنیم دانشیار گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران افزود: امروز ابزار بسیار ارزشمندی به نام زبان فارسی در اختیار ما قرار دارد که با پاسداری از آن می‌توانیم هویت و فرهنگ خود را به جهان عرضه کنیم. به همین منظور مرکز ایران‌‌شناسی و زبان‌شناسی نخستین همایش زبان و گویش‌های بین‌المللی را در سال 1391 بنیان نهادیم و ارائه مجموعه سخنرانی استادان و پژوهشگران ایرانی نخستین دستاورد آن مرکز بود که اکنون به چاپ رسیده است. وی به دیگر دستاورد نخستین همایش زبان و گویش‌های بین‌المللی اشاره کرد و گفت: آشنایی جوانان با مبانی زبان‌های ایرانی در حین برپایی همایش، دیگر دستاورد آن بود. افزون بر این مرکز دایرة‌المعارف اسلامی با برپایی نخستین همایش، مقدمه تدوین دانشنامه زبان و گویش‌های ایرانی را فراهم ساخت و اولین مجلد آن در سال آینده به چاپ خواهد رسید. جعفری‌دهقی اضافه کرد: بعد از اجرای نخستین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌ها، دبیرخانه دائمی زبان‌ها و گویش‌ها در مرکز دایرة‌المعارف برپا و مقدمات برپایی همایش دوم از اواخر سال گذشته فراهم شد. وی بیان کرد: بعد از اعلام فراخوان همایش دوم که با استقبال دانشجویان و علاقه‌مندان روبه‌رو شد، 250 چکیده مقاله به دبیرخانه رسید که بعد از داوری، 137 چکیده پذیرفته شد و اصل مقالات آبان‌ماه امسال دریافت و برای داوری ارسال شد. جعفری‌دهقی ادامه داد: بعد از داوری آثار، 44 مقاله برای ارائه به صورت سخنرانی، پوستر و چاپ پذیرفته شدند. مقالات بعد از داوری مجدد و اصلاحات در دومین مجموعه مقالات همایش دوم به چاپ خواهند رسید. در ادامه نخستین روز برگزاری «دومین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی: گذشته و حال» کارشناسان به ارائه مقاله درباره موضوع‌های مختلف پرداختند. واژه‌هایی رایج در زبان فارسی برگرفته از زبان سغدی است دکتر بدر‌الزمان قریب، زبان‌شناس ایرانی، با مقاله «وام واژه‌های سغدی» یکی از ارائه‌کنندگان مقاله بود که چکیده آن به این شرح است: سغدی زبان کشور سغد است که در «ورارود» قرار دارد و از قرن دوم میلادی تا قرن 12 زبان زنده جاده ابریشم بود و واژه‌هایی از آن زبان در زبان فارسی باقی مانده است. برای تشخیص این واژه‌های دخیل، پنج قانون وضع شده است تا بتوان به وسیله آنها واژه‌های دخیل را ،حتی آنهایی که توسط من یافته نشده است، پیدا شود. شرط این کار در این است که هر دو واژه سغدی و فارسی هم‌معنا بوده و یکی در دیگری دخیل باشد. به عنوان مثال از واژه‌هایی که از سغدی در فارسی امروز به کار می‌روند می‌توان به فرخنده، نقره، کشاورز، سنگسار، سراسیمه، زیور، زاق و آغاز اشاره کرد. سرزمین ایران به تعداد شهرها و روستاها دارای گونه‌های زبانی متفاوت است دکتر ایران کلباسی، زبانشناس ایرانی و استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مقاله‌ای با عنوان «یک معنی و هزار صورت» ارائه داد. در چکیده این مقاله آمده است: در سرزمین ایران به تعداد شهرها و روستاها گونه‌های زبانی متفاوتی وجود دارد که تاکنون درباره تنوع زبان‌ها و گویش‌های ایرانی مطالب بسیاری نوشته شده است. کلباسی نیز در سال‌های قبل مقاله‌ای با عنوان «تنوع زبان‌ها و گویش‌های» به نگارش درآورده بود که در سال 1373 در شماره ششم سال سوم مجله «مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز» چاپ شده است. وی در مقاله اخیر خود این تنوع زبانی را فقط در قالب جمله «کوزه را هم شکستم» نشان داده است. کلباسی در سال 1388 کتابی با عنوان «فرهنگ توصیفی گونه‌های زبانی ایران» به چاپ رساند که این کتاب در سال 88 برنده جایزه کتاب فصل و در سال 1389 برنده جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی شد. او در این کتاب از هزاران گونه زبانی که در ایران به کار می‌رود با برگردان یک داستان کوتاه به حدود 221 لهجه، گویش یا زبان این تنوع زبانی را تا حدودی نشان داده است. جمله «کوزه را هم شکستم» آخرین جمله این داستان است که آن را در این مقاله بیان کرده است. نحوه تشکیل هفت کشور در اسطوره آفرینش ایران در مقاله ژاله آموزگار ژاله آموزگار، پژوهشگر ایرانی فرهنگ و زبان‌های باستانی مقاله‌ای تحت عنوان «نمونه‌هایی از حدود چهار جهت اصلی در متون پهلوی» در اولین روز این همایش ارائه داد. چکیده مقاله مزبور در زیر آمده است: در مقاله «نمونه‌هایی از حدود چهار جهت اصلی در متون پهلوی» نخست واژگان خاص هجاها در زبان پهلوی ارائه می‌شود و ضمن آن به چهار جهت اصلی که در رساله «شهرستان‌های ایران» آمده، اشاره می‌شود. همچنین نحوه تشکیل هفت کشور و جایگاه آنها در ارتباط با جاه‌دستی در اسطوره آفرینش ایران مورد بررسی قرار می‌گیرد و قطعات کوتاهی از «بندهشن» فرگرد 19 وندیداد که در آنها مرزهای شرق و غرب و شمال و جنوب به طور دقیق مشخص شده‌اند، می‌آید. در پایان این مقاله هم اشاره‌ای به ترجمه‌های این مطالب در متون عربی قرن سوم هجری می‌شود.   واژه‌هایی در لهجه بختیاری در روشن‌تر کردن معانی واژه‌ها در شاهنامه موثرند در ادامه این همایش قدمعلی سرامی، شاهنامه‌پژوه و پژوهشگر حوزه زبان فارسی، مقاله‌ای با عنوان «نقش دانش گویش‌شناسی در شناخت بهتر شاهنامه فردوسی» را ارائه داد که چکیده آن به شرح زیر است: یکی از راه‌های بهتر فهم کردن متون ادب فارسی بهره‌گیری از منابع گویش‌شناسی فارسی است. با دانستن واژه‌ها و سامانه‌های گویش‌‌های ایرانی می‌توان به فهم بهتر مفاهیم واژگان و ریخت‌های زبانی متون کلاسیک وقوف بهتری حاصل کرد. به عنوان مثال وقتی ما با گویش بختیاری آشنا باشیم درمی‌یابیم که در شاهنامه واژه «گو» که از سوی بیشتر معلمان و متعلمان به صورت gav  تلفظ می‌شود، خطاست و واژه صحیح آن  gaw یا  gow است. این واژه در شاهنامه با کلماتی مانند نو و قو هم قافیه شده است. بنابراین تلفظ آنها به صورت  gav کاملا اشتباه است. معنای این واژه در لهجه لری بختیاری برادر است و این واژه خوانایی با برادر صداکردن مهریان با یکدیگر در روزگار باستان دارد. واژه این برادر در زبان لری معادل  gow می‌شود. امروزه بختیاری‌ها به طور طبیعی یکدیگر را  gow صدا می‌کنند و به نام ملاحظات معناشناسی میان مفهوم برادری و پهلوانی ارتباط تنگاتنگی وجود داشته است. چنانچه تا همین امروز واژه «داش» هم در تخاطب به پهلوانان به کار می‌رود و هم معنای برادری را افاده می‌کند. واژه‌های متعددی چون ویر، گُسی، گُند و ... در لهجه بختیاری متداول است که همه در هرچه روشن‌تر کردن معانی واژه‌ها در شاهنامه نقش دارند. «دومین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی: گذشته و حال» به کوشش بخش ایران‌شناسی و زبان‌شناسی مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی با همکاری دانشگاه تهران و فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور جمعی از استادان، صاحبنظران و پژوهشگران این حوزه یکشنبه 14 دی‌ماه در این مرکز برگزار شد و دومین روز آن نیز دوشنبه 15 دی‌ماه در این مرکز برپا خواهد شد. ]]> علوم انسانی Sun, 04 Jan 2015 15:15:40 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/214996/زبان-فارسی-میراث-مشترک-ملت-های-مشرق-زمین-چاپ-44-مقاله-دومین-همایش-زبان-ها-گویش-ها