خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - آخرين عناوين تاریخ و سیاست :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/history_politic Tue, 20 Nov 2018 16:18:25 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Tue, 20 Nov 2018 16:18:25 GMT تاریخ و سیاست 60 یک تاریخ‌نگار چطور می‌تواند به اطلاعات جدیدی از دل منابع قدیمی برسد؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267935/یک-تاریخ-نگار-چطور-می-تواند-اطلاعات-جدیدی-دل-منابع-قدیمی-برسد  به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست «مطالعات هخامنشی؛ کارنامه و چشم‌انداز» با حضور پروفسور پی‌یر بریان، استاد برجسته مطالعات هخامنشی در جهان دوشنبه 28 آبان‌ماه، در تالار فردوسی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد. این نشست که به دعوت و میزبانی دبیرخانه همایش‌ها و همکاری‌های علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و بخش فرهنگی سفارت فرانسه در تهران و انجمن ایران‌شناسی فرانسه در ایران برگزار شد، با استقبال بی‌نظیر مخاطبان روبه‌‌رو شد. چنانکه برگزارکنندگان مراسم که فکر می‌کردند این نشست، تخصصی با مخاطبان محدود این حوزه برگزار خواهد شد، از میانه سخنرانی، مجبور به استفاده از همکاری مترجم همزمان شدند تا سخنرانی پی‌یر بریان را برای حاضران و دانشجویان در سالن ترجمه کنند و به گفته مجری، استقبال بیش از حد انتظار آنها بود. در این نشست «ژاله آموزگار» - استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران -، «دنی هرمان» - رئیس انجمن ایران‌شناسی فرانسه در ایران - و «ناهید فروغان» - مترجم آثار پروفسور پی‌یر بریان در ایران - حضور داشتند که به خوشامدگویی به سخنران و حاضران اکتفا کردند و جلسه را به این پژوهشگر تراز اول هخامنشی در جهان واگذار کردند. بریان سخنانش را این‌گونه آغاز کرد و گفت: در ادبیات روزمره، وقتی می‌گوییم کسی در سایه دیگری قرار دارد، یعنی زیر نفوذ او است. ما پس از مطالعات تاریخی مختلف، شخصیت داریوش را به شیوه‌های مختلفی بررسی کرده‌ایم. همه منابع یونانی و رومی، تصویر یکسانی از داریوش ارائه داده‌اند که گویای این است که او زیاد جاه‌طلب نبود و در میدان جنگ، تا جایی که امکان داشت از خون‌ریزی پرهیز می‌کرد. معمولا شخصیت او را در مقابل الکساندر قرار می‌دهند که بسیار خون‌ریز بود. وی ادامه داد: شخصیت داریوش حتی در منابع فارسی چندان درخشان نیست. در منابع فارسی هم دارا فردی است که شکست خورده و مسئولیت شکست بر شانه‌هایش سنگینی می‌کند. بر اساس همین منابع بود که من به این نتیجه رسیدم که چطور یک تاریخ‌نگار می‌تواند به اطلاعات جدیدی از دل منابع قدیمی برسد. به همین دلیل من بخشی را به اختلافات امپراطوری فارس و مقدونیه اختصاص دادم و هدف این بود که داریوش را از زیر سایه اسکندر بیرون بکشم. این پژوهشگر مطرح مطالعات هخامنشی در جهان، درباره اشارات ساسانیان به دوره هخامنشی گفت: در مکتوبات و منابع زمان ساسانیان به دوره هخامنشی اشاره شده بود و حتی در شاهنامه به اتفاقات دوره هخامنشی اشاراتی شده و از اطلاعات آن دوره استفاده شده است. مساله‌ای که به دوره ساسانیان بازمی‌گردد این است که آنها می‌خواستند خودشان را به عنوان گروهی که مسئولیت بازیابی نام و خاطره ایران را به عهده داشتند، معرفی کنند. البته این امر به معنای این نیست که در آن دوران تاثیر هخامنشیان از بین رفته بود. اما آیا ساسانیان خودشان را ادامه دهنده راه هخامنشیان می‌دانستند؟ ما از سوی خود ساسانیان به هیچ جواب مشخصی نمی‌رسیم. ما متون مختلفی داریم که نشان دهنده این است که ساسانیان از منابع هخامنشیان استفاده کرده‌اند. اما در هیچ کدام از این متن‌ها، اطلاعاتی راجع به اینکه پرسپولیس، توسط داریوش ساخته شده نیست. وی در ادامه به بررسی و ارائه چند نمونه از اسناد مربوط به این دوره پرداخت که به گفته خودش آنها را برای انجام کار پژوهشی به متخصصان این حوزه سپرده بودند و نتایج تحقیقات آنها در سال 2012 در کتابی منتشر شد. نخستین سند، نامه‌ای بود که در زمان اسکندر نوشته شده بود و حاوی اطلاعاتی از آن زمان بود. بریان گفت: این نامه در سال 348 پیش از میلاد به وسیله یکی از ساتراپ‌ها نوشته شده و در آن زمان خیلی هم رسم نبود که نامی از ساتراپ‌ها ذکر شود. او این نامه را به بالادستی خودش نوشته بود. در چنین نامه‌هایی ما معمولا شاهد بحثی هستیم. امکان دارد دستور ساخت یک قصر یا دژ را داده باشند و امکانات مورد نیاز برای ساختن آن دژ، در این نامه‌ها ذکر می‌شود. در این نامه می‌بینیم که ساتراپ از مخاطبش می‌خواهد که اجازه دهد تا سرباز‌ها به سراغ کار کشاورزی‌شان بروند و بعد از انجام کار کشت، به کار ساخت دژ برسند. در ادامه جلسه، این پژوهشگر به ارائه سند دیگری پرداخت و گفت: این نامه از لحاظ نوشتاری، به الواح تخت جمشید نزدیک است. کلمات و اصطلاحات فنی، دقیقا همان‌هایی هستند که ما در الواح تخت جمشید می‌بینیم. بریان با اشاره به نامه‌ای دیگر از زمان اسکندر، گفت: در همه این اسناد، ساختار اداری خیلی شبیه به ساختار اداری تخت جمشید است. به خوبی ما می‌توانیم اطلاعات قومی و انسان‌شناسی را ببینیم که نشان‌دهنده اطلاعات آن منطقه خاص است. نکته دیگر، در مورد این سند که در زمان اسکندر نوشته شده، این است که اسکندر، روش‌های حکومتی را از هخامنشیان یاد گرفته است. اهمیت این اسناد این است که در ارتباط با همه جزئیات و حتی ویژگی‌های زندگی روزمره هم صحبت می‌کند. اطلاعاتی راجع به سربازها، جابه‌جایی ساتراپ‌ها و اطلاعاتی درباره دیگر اعضای حکومت نشان می‌دهد. وی افزود: ما سندهای جدیدتری هم پیدا کردیم. چرا که سندهای اولیه به مرور زمان پاک شده اما در کنار آن، متن‌های ثانویه‌ای هم بود و این نشان‌دهنده این است که محقق باید به اسناد ثانویه هم توجه کند. ما در قرون وسطی با چنین اسنادی مواجه هستیم. به عنوان مثال ما با سندی مربوط به سال 405 و زمان خشایارشاه مواجه هستیم؛ این یک دفترچه حسابرسی است که ورودی‌های گمرک در آن ثبت شده است. همه اطلاعاتی که در این سند هست در مرحله اول، نشان‌دهنده این است که چه کشتی‌هایی به آن منطقه وارد شده و این کشتی‌ها از کجا آمده‌اند و خلاصه‌ای از تحویل بارها و این که حجم بار هر کشتی چقدر است و گزارشی از مواد و فرآورده‌هایی که این کشتی با خودش به مصر برده هم ذکر شده است. این یک سند خیلی مهم است که اطلاعات دست اولی از اطلاعات کشتی‌رانی آن زمان و داد و ستد با مصر به ما داده می‌شود. بریان متذکر شد: برخی از این اسناد، قطعات سرامیکی هستند که به منطقه‌ای در شرق غزه مربوط می‌شوند. اغلب این اسناد متعلق به دوره هخامنشی هستند و متون‌شان هم خیلی پیچیده است. می‌توانیم حدس بزنیم که موضوع آنها شبیه به اسناد دیگری‌ است که ما قبلا در  جاهای دیگر پیدا کرده بودیم. این یک ارائه خیلی کوتاه و شماتیک از اسناد مربوط به این دوره بود. این پژوهشگر در ادامه به ارائه نتیجه‌گیری بحث پرداخت و گفت: مساله اول این است که پیشرفت‌هایی که در این زمینه داریم مربوط به مطالعه گذشته و مطالعه جدید اسناد گذشته است. در دوباره‌خوانی اسناد با سوال‌های جدید، می‌توان به اطلاعات جدیدی رسید. یک سند نوشتاری به خودی خود و به تنهایی با شما سخن نخواهد گفت. و تنها به سوالاتی پاسخ می‌دهد که مورخ و تاریخ‌شناس از او می‌پرسند. اگر شما سوالات جدیدی بپرسید طبیعی است که سند به شما اطلاعات جدیدی خواهد داد. بریان افزود: نکته دیگر، مساله چند زبانی در امپراطوری هخامنشی است که می‌تواند ما را در یک بن‌بست قرار دهد. اما از سوی دیگر هم اطلاعات جدیدی از آن روزگار به ما می‌دهد. به هر حال، چند زبانی بودن محدوده حکومت هخامنشیان، یک واقعیت آن دوران است. شما هر متنی را که به هر زبانی نوشته شده باشد، در این امپراطوری پیدا کنید، در آن ویژگی‌های خاص این امپراطوری دیده می‌شود. این مساله هم که زبان‌های خارجی، واژه‌هایی از زبان فارسی می‌گیرند، نشان‌دهنده قدرت زبان فارسی در آن منطقه است. طبیعی است که آنها به هر منطقه‌ای که وارد می‌شدند، اعتقادات محلی را از بین نمی‌بردند اما سعی می‌کردند سیستم یکپارچه‌ای در هر منطقه بر جای بگذارند. یکی از چشم‌اندازهای این دوره، این است که اسناد و مدارک قبلی را بازخوانی کنیم و مورد مطالعه قرار دهیم. بریان در پایان با ارائه عکسی گفت: با توجه به همین سند بود که ما توانستیم خط میخی را به تدریج بشناسیم. اسنادی که ما قبلا خوانده‌ایم و رمزگشایی کرده‌ایم به ما اطلاعات جدیدی می‌دهند. این عکس، داریوش و ملازمانش را نشان می‌دهد. در اینجا داریوش توضیح می‌دهد که چطور توانسته بر شورش‌ها غلبه کند و با کمک اهورامزدا خودش را پادشاه معرفی کند. سوالی که بعد از کشف این سند مطرح شد این بود که ما چطور می‌توانیم داستانی را که داریوش تعریف می‌کند در کنار روایت هرودوت قرار دهیم؟ به نظر من، دیگر وقتش است که هرودوت را کنار بگذاریم. وی افزود: اینجا می‌بینیم که داریوش به سه زبان مختلف حرف می‌زند؛ بابلی، عیلامی و پارسی کهن. در مصر، روایتی آرامی هم از آن موجود است. هر یک از این ورژن‌ها هم به وسیله متخصصان آن زبان، مورد مطالعه قرار گرفت. اما این چهار نسخه با هم همخوانی صد‌درصد ندارند و تفاوت‌های جالب و چشمگیری در هر یک از آنها وجود داشت. مثلا در نسخه بابلی، تعداد کشته‌شده‌های در جنگ آمده است. فهم درست این سند، به خاطر استفاده از منابعی است که از هر چهار زبان استفاده کرده‌اند. این کاری است که ما انجام می‌دهیم و نتیجه این تحقیقات تا چند ماه آینده منتشر خواهد شد و این سند جدیدی در این زمینه خواهد بود. منظورم سوال‌های جدیدی است که در این زمینه مطرح کرده‌ایم. وی تاکید کرد: تاریخ امپراطوری هخامنشی، مملو از اطلاعات فرهنگی مختلف است و طبیعی است که با استفاده از منابع باستان‌شناسی مختلف، به اطلاعات بیشتری درباره تاریخ هخامنشی می‌رسیم و جدای از این مسائل، تاریخ هخامنشی، امروزه در بسیاری از دانشگاه‌های جهان  تدریس می‌شود و این امر، فقط مختص دانشگاه‌های ایران نیست. در پایان، ژاله آموزگار، ضمن تشکر از پی‌یر بریان گفت: «خوش‌تر آن باشد که سر دلبران/ گفته آید در حدیث دیگران» ما خوشحالیم که مطالعات هخامنشی هنوز ادامه دارد و تمام نشده است و البته خوشحالیم که یک سرزمین با فرهنگ‌های مختلف، با یک حکومت اداره می‌شود. لازم به ذکر است در کنار این نشست، مجموعه ارزشمندی از کتاب‌های پژوهشی مربوط به دوره هخامنشی برای فروش ارائه شده بود. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 20 Nov 2018 12:35:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267935/یک-تاریخ-نگار-چطور-می-تواند-اطلاعات-جدیدی-دل-منابع-قدیمی-برسد تازه‌ترین آثار زرتشتی، ارمنی و کلیمی رونمایی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267964/تازه-ترین-آثار-زرتشتی-ارمنی-کلیمی-رونمایی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، آثار منتشر شده در سال 1397 انتشارات فروهر و بَرسم (زرتشتی)، نائیری (ارمنی) و انجمن کلیمیان تهران از سوی دفتر مجامع، تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رونمایی می‌شود. این نشست چهارشنبه 30 آبان ساعت 9 تا 12 در سرای کتاب موسسه خانه کتاب برگزار می‌شود. سرای کتاب موسسه خانه کتاب به نشانی خیابان انقلاب، بین فلسطین و برادران مظفر جنوبی، پلاک 1080، طبقه منهای دو است. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 20 Nov 2018 12:15:39 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267964/تازه-ترین-آثار-زرتشتی-ارمنی-کلیمی-رونمایی-می-شود نام کوروش، داریوش و خشایارشا تا پیش از «تاریخ ایران باستان» پیرنیا مجهول بود http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267943/نام-کوروش-داریوش-خشایارشا-پیش-تاریخ-ایران-باستان-پیرنیا-مجهول خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- آناهید خزیر: آغاز جدی پژوهش تاریخی نوین در ایران را باید مربوط به زمانی دانست که کتاب سه جلدی و مفصل حسن پیرنیا (مشیر الدوله) به نام «ایران باستان» منتشر شد. پیرنیا که با روش پژوهش‌های تاریخی اروپاییان کاملا آشنایی داشت، شیوه‌ای را در تنظیم تاریخ خود برگزید که هنوز هم، کم و بیش، تازگی و اعتبار خود را از دست نداده است. او به سنجش باریک‌بینانه متن‌های تاریخی می‌پردازد و از تکیه به تحقیقات جدید و یافته‌های باستان‌شناسی غافل نمی‌ماند. در تحلیل تاریخی نیز فراتر از آگاهی‌های تاریخی نمی‌رود و از برداشت و استنباط‌های نادرست و به دور از چارچوب‌های تاریخی، پرهیز می‌کند. به‌ویژه در نقد پاره‌ای از اشارات متن‌های تاریخی (همانند نوشته‌های هرودوت)، دقت محققانه‌ای نشان می‌دهد. هر سخن و دریافت او نیز با تکیه و ارجاع به مستندات تاریخی است. نگارش «تاریخ ایران باستان» مقام پیرنیا را بالا برد زنده‌یاد باستانی‌پاریزی در کتاب «محیط سیاسی و زندگانی مشیرالدوله(پیرنیا)» (1341) درباره سیاستمدار و نخست‌وزیر ایران در اواخر عهد قاجار می‌نویسد: «مشیرالدوله در پیدایش مشروطیت، در ماجراهای محمدعلی شاه و مشروطه‌خواهان، در اعتراض به قرارداد 1919 در ختم قضایای خیابانی و جنگل و اعاده آذربایجان در وقایع کودتای 1299 و در قضایای جمهوریت همه جا دخیل و عضو موثر بوده و همه جا جانب مردم و عامه و در عین حال رعایت حق و حقیقت و انصاف و حفظ آرامش را می‌گرفته است. شخصیت مافوق عادی و قابل قبول او در بین اشراف و هم‌طبقات متوسط، باعث می‌شد که در بیشتر مسایل عنوان حکم و واسطه داشته باشد. در پیدایش فرهنگ جدید و ایجاد مدرسه علوم سیاسی و حقوق و همچنین ایجاد دادگستری جدید ایران سهم اکبر از آن اوست و با همه این‌‌ها نگارش سه جلد ایران باستان مقام و حق او را تا بدان پایه بالا می‌برد که حق فردوسی و شاهنامه بر ملت ایران، با کمی تسامح با آن تفاوت زیادی ندارد.» مشیرالدوله در تنظیم تاریخ خود هرگز تعصب راه نداد وی همچنین به کتاب سه جلدی «تاریخ ایران باستان» پیرنیا نیز اشاره می‌کند و می‌گوید: «پیرنیا آخرین و تازه‌ترین و صحیح‌ترین اطلاعات عصر خود را در باب تاریخ ایران باستان بدست آورده است، البته بعد از مرگ او تا امروز کتیبه‌ها و آثار تازه بدست آمده و کتب و رسالات متعدد نوشته شده و صدها شرق‌شناس در باب تاریخ اعصار گذشته ما تحقیقات کرده‌اند ولی باز هم شاید بتوان ادعا کرد که مطالب تازه آن‌قدرها نیست که بتواند مطالب ایران باستان را حتی در چند جمله مختصر تخطئه کند. ایران باستان تنها تاریخ ایران نیست، بلکه دائره‌المعارفی است در باب تاریخ و تمدن و فرهنگ اعصار باستانی ممالک مهم دنیا خصوصا یونان و روم و سوریه و مصر و عربستان و بین‌النهرین و هند، چنانکه در مطالعه این تاریخ سرگذشت اقوام ماد یا هخامنشی و پارتی را تنها نمی‌بینیم، بلکه از بسیاری مسائل و مطالب مربوط به خاورمیانه امروز و دنیای متمدن آن‌روز آگاه می‌شویم. مشیرالدوله در تنظیم تاریخ خود هرگز تعصب راه نداده است، هر چند روحیه ناسیونالیستی او در سطر سطر کتاب خودنمایی می‌کند، اما صورت تعصب ندارد. او به سائقه علاقه به ایران و توجه به تمدن ایران کوشش کرده است که هر جا جمله‌ای یا مطلبی در باب خصوصیات و مزایای روحی و اخلاقی ایرانیان بیابد، نقل کند و آن ‌را تجلی بخشد، اما هرگز از جاده انصاف خارج نشده است. چنانچه نتیجه دخالت زنان در دستگاه سلطنت اردشیر دوم و فلسفه پرستش شاه را تا مقام اولوهیت و انتقاد آن و سبکسری‌های خشایارشا را در قشون‌کشی‌ها هرگز از یاد نمی‌برد و حقیقت را می‌گوید و همه حقیقت را هم می‌گوید: «خشایارشا دست بازدارد و دل‌جوانمرد، ولی نظرش در انتخاب اشخاص صائب نیست و به‌خطا می‌رود، رای صحیح را می‌پسندد ولی قوت اراده برای اجرای آن ندارد، مغلوب زنان است و زمام امور را به‌دست خواجه‌سرایان و زنان می‌سپارد، درباره اشخاص مفرط است یا مفرّط. خلاصه آن‌که از او دوره انحطاط در خانواده هخامنشی شروع شد و کار به‌دست زنان و خواجه‌سرایان افتاد.» مشیرالدوله سرمویی از تاریخ‌نویسی مورخان خارجی دور نشد باستانی‌پاریزی به نکته جالبی درباره اسکندر اشاره می‌کند و می‌نویسد: «عجیب است که مرحوم مشیرالدوله که خود مسلما داستان اسکندرنامه نظامی را دقیقا خوانده است، وقتی صحبت از مرگ دارا می‌کند و از کید بسوس و نبرزن گفت‌وگو می‌دارد، شعر نظامی را از یاد ببرد. او آخرین دقایق عمر دارا را با این شکوه و در عین حال رقّت و طنین (از قول کنت کورث مورخ خارجی) بازگو می‌کند: «باسکندر بگو که از محن، حتی ازین بلیه که بعمر من خاتمه می‌دهد، بدتر این است که در ازای نیکی‌هایی که او (اسکندر) به مادر و زن و اطفال من کرد، نتوانستم حق‌شناسی کنم و می‌میرم، در حالی که دشمن او هستم، ولی اگر راست است که آخرین دعای بیچارگان در نزد خداوند مقبول است، از او خواهانم که اسکندر را از هر مخاطره‌ای محفوظ بدارد... بعد داریوش آب خواست، پس از چند لحظه اسکندر در رسید و به طرف نعش داریوش دویده بحال دلخراش این شاه مقتدر رقت آورد و بگریست، بعد ردای خود را کنده روی نعش انداخت و امر کرد با احترامات زیاد نعش شاه را حرکت داده به مقبره شاهان ببرند. واقعا ظلم است که آدمی تاریخ را باین دقت و لطافت بازگو کند و آن‌وقت این اشعار را در مورد مرگ دارا فراموش کند. شاید مشیرالدوله می‌خواست سرمویی از تاریخ‌نویسی و ضبط وقایع از قول مورخان خارجی دور نشود.» خانه حسن پیرنیا(مشیرالدوله) وی سپس به آثار پیرنیا اشاره کرد که ایران باستان وامدار اوست و ادامه داد: «حق مرحوم پیرنیا از جهت ایران باستان بر ملت ایران با قدری تسامح (یعنی منهای شور و حال و ذوق و تعصب فردوسی و قدرت ادبی او)، کم از حق فردوسی نیست. این بیان اگر ظاهرا اغراق به‌نظر آید، باید توجه داشته باشیم که ما امروز صحبت از ایجاد تاریخی می‌کنیم که مربوط به 2500 سال پیش از این ایران است و متاسفانه برای ما مجهول و نامعلوم بود، مقام و شخصیت مردانی مانند کوروش که مقام رهبر عالم بشریت را یافته و نجات دهنده لقب گرفته و حتی بعضی او را ذوالقرنین مذکور در قرآن خوانده‌اند، برای ایرانیان مجهول بود. کسی نام داریوش و خشایارشا را نمی‌دانست، حیطه حکمرانی و مقام فرماندهی هخامنشیان و پارت‌ها و مادها را کسی تشخیص نمی‌داد، منابع ایران به‌کلی از میان رفته بود و به منابع یونانی و رومی و اروپایی کسی دسترسی نداشت و در حقیقت ایران بود و تاریخی مبهم از ساسانیان به بعد، پس چرا اغراق است اگر بگوییم مشیرالدوله زنده‌کننده تاریخ ایران باستان است. کار مشیرالدوله دیگر است و خدمت او بر هیچ یک از اهل فن و تحقیق پوشیده نیست و بجاست از قول فردوسی در باب ایران باستان بگوییم: پی افکنده از «نثر» کاخی بلند / که از باد و باران نیابد گزند» ]]> تاریخ و سیاست Tue, 20 Nov 2018 08:34:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267943/نام-کوروش-داریوش-خشایارشا-پیش-تاریخ-ایران-باستان-پیرنیا-مجهول آقاجری: به دو قرن سکوت اعتقادی ندارم http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267931/آقاجری-دو-قرن-سکوت-اعتقادی-ندارم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، آیین رونمایی چهار جلد نخست کتاب‌های مجموعه «تاریخ ایران: روایتی دیگر» دو‌شنبه 28 آبان 1397 با حضور  هاشم آقاجری و کاوه بیات پژوهشگران شناخته شده حوزه تاریخ و نیز بهزاد کریمی دبیر این مجموعه در شهر کتاب دانشگاه برگزار شد. مجموعه «تاریخ ایران: روایتی دیگر» شامل بررسی سیر تحولات تاریخ ایران با نگاهی تازه است. تا کنون چهار جلد از کتاب‌های این مجموعه از سوی نشر ققنوس منتشر شده‌ است و کتاب‌های دیگری از این مجموعه هم در دست انتشار است. کتاب‌هایی که تاکنون منتشر شده‌اند و در این آیین از آن‌ها رونمایی شد عبارتند از: «شاه اسماعیل صفوی و تغییر مذهب» نوشته بهزاد کریمی، «رواداری فرهنگی در عصر مغولان» نوشته نسیم خلیلی، «پایان دو قرن سکوت» نوشته امیرحسین حاتمی و «ایران در جنگ جهانی دوم» نوشته شیدا صابری. در ابتدای این مراسم زهره حسین‌زادگان مدیر روابط‌عمومی نشر ققنوس ضمن خوش‌آمدگویی به حاضران در برنامه گفت: «یکی از سیاست‌های نشر ققنوس این است که دانش و علم را به سطح جامعه ببرد. در رابطه با تاریخ نیز ما در نشر ققنوس همین مشی را دنبال می‌کنیم و در پی ارائه روایتی قابل فهم برای عموم از تاریخ بوده‌ایم و هستیم. بر این اساس مجموعه تاریخ جهان را در ققنوس ترجمه و منتشر کردیم که بسیار هم مورد استقبال قرار گرفت. وی افزود: در این میان خلاء وجود کتاب‌های عام در رابطه با تاریخ ایران نیز حس می‌شد و تصمیم گرفتیم به سبک کتاب‌های مجموعه تاریخ جهان، مجموعه‌ای درباره تاریخ ایران منتشر کنیم. در اوایل دهه 80 با دکتر روزبه زرین‌کوب در این زمینه توافق کردیم ولی متاسفانه این مجموعه پا نگرفت. به همین خاطر از حدود سه سال پیش از آقای دکتر کریمی خواستیم این مجموعه را احیا کنند و خوشبختانه با دبیری ایشان این مجموعه را شکل دادیم.» پس از حسین‌زادگان نوبت به بهزاد کریمی دبیر مجموعه تاریخ ایران رسید تا توضیحات ابتدایی خود را درباره این مجموعه ارائه کند. کریمی گفت: «نوشتن برای مخاطب عام در حوزه تاریخ سهل است و ممتنع. سهل به دلیل رهایی از تقیدات آکادمیک و ممتنع به دلیل سخت بودن ارائه تاریخ درست و مستند به صورت ساده. به همین دلیل خیلی کم به سراغ این ژانر تاریخ‌نویسی رفته شده و دلیل عمده آن نیز کمبود نویسندگانی است که جذاب روایت کنند و در عین حال مقید به چارچوب‌های تاریخ‌نویسی باشند.» این استاد دانشگاه درباره طراحی و برنامه‌ریزی مجموعه تاریخ ایران: روایتی دیگر گفت: «ما در این مجموعه مضمون‌محور عمل می‌کنیم و به دنبال بازگویی پیوسته و سلسله‌وار تاریخ نبوده‌ایم. اگر چه در نهایت با تکمیل شدن مجموعه روایتی کورنولوژیک از تاریخ ایران به دست خواهد آمد. ما دو جدول تدوین کرده‌ایم. جدولی کورنولوژیک و جدولی مسئله‌محور. اگر مجموعه کامل شود بر مبنای این جدول 80 جلد کتاب تدوین خواهیم کرد.» وی همچنین درباره مشکلاتی که در روند تدوین این مجموعه با آن روبه‌رو شده است، گفت:«مشکل عمده‌ای که برای من به عنوان دبیر مجموعه وجود داشت این بود که باید پل بین ناشر و نویسنده می‌بودم. اینکه بتوانم استقلال نویسنده را محترم بشمارم و در عین حال خواسته ناشر که حفظ روح کلی مجموعه بود را رعایت کنم سخت بود.» کریمی همچنین گفت: «به گمان من یک شورای علمی به عنوان اتاق فکر این مجموعه باید شکل بگیرد. اتاق فکری که البته زینت‌المجالس نباشد. هیچ کس نمی‌تواند به تمام حوزه‌های تاریخ ایران احاطه داشته باشد و برای اینکه مجموعه از منظر علمی دچار کمبود نشود لازم است که متخصصان فن ناظر بر کار مولفین باشند.»            بهزاد کریمی پس از کریمی نوبت به هاشم آقاجری، استاد دانشگاه تربیت مدرس رسید تا با برقراری تمایزی میان مفهوم گذشته و مفهوم تاریخ، به بررسی وضعیت رشته تاریخ بپردازد. آقاجری گفت: «اگر تمایزی بگذاریم بین گذشته به مثابه گذشته و گذشته به مثابه تاریخ، ناگزیر بحثی به نام خودآگاهی تاریخی شکل می‌گیرد. میان گذشته و تاریخ کسانی ایستاده‌اند به نام مورخ که روایتگر تاریخ است.» آقاجری افزود: «خودآگاهی تاریخی برخلاف ادعای گفتمان‌های پسامدرن افراطی یکسره برساخته و تخیل محض نیست. چرا که در این صورت ما به پایان تاریخ (آلبته نه به تعبیر فوکویامایی) می‌رسیم. پایان تاریخ در گفتمان‌های پسامدرن افراطی عبارت است از انحلال تاریخ در زبان و اراده و این به شکل‌گیری نوعی نونهیلیزم می‌انجامد. در چنین قرائتی تاریخ به نوعی زبان‌آوری و بوطیقای سوفیسطی تبدیل می‌شود. این اصطلاحات همان اصطلاحاتی است که کیت جنکینز تاریخ‌دان معاصر انگلیسی در آثار جدیدش ارائه داده است. این قرائت نوعی تلقی شبه‌نیچه‌ای از تاریخ است. جنکینز یکی از تبارهای خود را نیچه معرفی می‌کند ولی ما می‌دانیم که مقابله نیچه با تاریخ آبژکتیوی است و او یکسره دشمن تاریخ نیست. نیچه در نهایت تاریخ انتقادی را می‌پذیرد.» به گفته آقاجری در برابر گفتمان پست مدرن دو گفتمان دیگر نیز در رهیافت تاریخی مشاهده می‌شود: «این دو گفتمان، گفتمان سازه‌گرایانه و گفتمان بازسازی‌گرایانه هستند. هر دوی این گفتمان‌ها بر اهمیت تاریخ و اهمیت خودآگاهی تاریخی برای امروز و آینده تاکید دارند.» آقاجری متذکر شد: «ستیز میان گفتمان‌ها و ایدئولوژی‌ها تنها ستیز بر سر اکنون و آینده نیست. بلکه ستیز بر سر گذشته هم هست. هر نیرو سعی می‌کند تا ایده خود درباره تاریخ را تثبیت کند تا بتواند اکنون و آینده را در انحصار بگیرد. در نظام‌های سیاسی توتالیتر تاریخ را سلطه می‌نویسد تا بتواند مبانی سلطه اکنونی را مشروعیت بخشد. اما ما می‌دانیم از آنجا که بین تاریخ و گذشته مورخ ایستاده است که در تاریخ با حقیقت مطلق روبه‎رو نیستیم.» وی به تمایز میان تاریخ‌نگاری توتالیتر و پلورال پرداخت و گفت: «می‌توان گفت بین تاریخ‌نگاری و نظام سیاسی ارتباط وجود دارد. در نظام‌های سیاسی پلورال با روایت‌های چندصدایی از تاریخ روبه‌رو هستیم در حالی که در نظام‌های سیاسی توتالیتر همانگونه که سیاست تک‌صدایی است، تاریخ هم تک‌صدایی است و البته با تغییر و جابه‌جایی در نیروهای سیاسی با ورژن‌های مختلفی از تاریخ مواجه می‌شویم.»      هاشم آقاجری او افزود: «پروسه دولت‌ملت‌سازی در ایران همچنان در راه و در حال تکمیل است و ما در این زمینه هنوز چالش‌هایی داریم. به ویژه که تجربه پسامشروطیت ما مایل به پیش بردن یک پروژه دولت‌ملت‌سازی تک‌صدایی بود. در نتیجه اگر می‌خواهیم فرآیند دولت‌ملت‌سازیمان را آسیب‌زدایی کنیم یکی از کارهایی که باید انجام دهیم این است که تاریخ‌نگاری را به سمت چندصدایی شدن ببریم. امروز در سطح جهان صداهای بسیاری در تاریخ‌نویسی به گوش می‌رسد. تاریخ زنان، تاریخ سیاهان و... ما نیز باید به سمت نوشتن تاریخ صداهای مختلف برویم.» آقاجری سپس به آسیب‌شناسی تاریخ در ایران پرداخت و گفت: «وضعیت تاریخ هم در حوزه عمومی و هم در حوزه آکادمیک دچار بحران است. در حوزه رسمی به دلیل بی‌صلاحیتی نویسندگان و یکّه بودن و در عین حال آسیب‌پذیر بودن روایت‌هایی که از سوی رسانه‌های رسمی ارائه می‌شود و در حوزه عمومی هم به دلیل کمبود منابع ما دچار بحرانیم. به گمانم کاری که نشر ققنوس در مجموعه تاریخ ایران کرده است گامی در جهت پر کردن خلاءهایی است که در این حوزه وجود دارد و روایتی در کنار روایت‌های بسیار دیگر ارائه می‌دهد تا تنوع روایت‌ها در حوزه تاریخ ایران را افزایش دهد.» آقاجری سپس به بررسی کتاب‌هایی پرداخت که به صورت مجموعه تاریخ ایران را مورد بررسی قرار می‌دهند و گفت: «ما در سطح آکادمیک آنچه در حوزه تاریخ ایران به صورت کامل داشتیم تاریخ کمبریج بود و هست. حتی اثر تاریخ جامع ایران که دائره‌المعارف اسلامی آن را ارائه داده است هم نتوانست خلاء موجود در فضا را پر کند. در حوزه عمومی نیز کارهایی نظیر آنچه ذبیح‌الله منصوری انجام داده را داشته‌ایم که علی‌رغم مشکلات بسیارشان بسیاری را به تاریخ علاقه‌مند کرد. نمونه دیگری که جنبه‌های استنادی بهتری نسبت به کارهای منصوری دارد، آثار استاد باستانی پاریزی است. تجربه‌ای که اکنون ققنوس در حال انجام آن است را پیش از انقلاب ناشرانی مانند کتاب‌های جیبی و امیرکبیر آغاز کردند اما تداوم پیدا نکرد. هر چند که این کارها بعضاً ماندگار هم بودند. به عنوان نمونه کاری که دکتر رضوانی در مجموعه تاریخ برای جوانان نوشت کاری بود که برای مخاطبان جذاب و ثمربخش بود.» آقاجری سپس توصیه‌هایی برای ادامه راه مجموعه ارائه داد: «این مجموعه می‌تواند در شکل‌گیری خودآگاهی انتقادی در میان جوانان موثر باشد. تاریخ اگر نسبتی با اکنون نداشته باشد همان‌چیزی می‌شود که نیچه آن را تاریخ عتیقه‌ای نامید. این آثار درباره هویت جمعی ایرانیان است. من فکر می‌کنم باید به هویت‌های دیگر هم در این مجموعه توجه کرد. ما نباید تاریخ را فقط برای مرکز بنویسیم. باید به تاریخ پیرامون هم توجه کنیم و صدای بی‌صدایان را در تاریخ بلند کنیم.» وی سپس به انتقاد از رویکرد ناسیونالیستی‌ای که به ویژه در عنوان یکی از کتاب‌های مجموعه بروز پیدا کرده است پرداخت و گفت: «دکتر زرین‌کوب هنگامی که دو قرن سکوت را می‌نوشت به شدت متاثر از ایدئولوژی ناسیونالیسم بود ولی ایشان در تداوم کارشان از دوگانه ایرانی/ عرب گذر کرد. این دوگانه یک برساخته معاصر است. در جهان اسلامی قرون گذشته این تضاد چندان معنادار نبوده است. من اصلاً معتقد نیستم ایران در دو قرن اول هجری سکوت کرده بوده است. در این دو قرن درگیری و جدال میان گفتمان‌های مختلف شدید بوده است و به همین دلیل نمی‌توان گذار از این دو قرن را «پایان دو قرن سکوت» نامید.      کاوه بیات پس از آقاجری نوبت به کاوه بیات پژوهشگر تاریخ معاصر رسید تا به بیان نظرات خود درباره این مجموعه بپردازد. وی گفت: «ما تقریباً از سال‌های بعد از شهریور بیست با مجموعه‌پردازی آشنا شدیم و شاید مهمترین مجموعه‌ای که در آن سال‌ها منتشر شد مجموعه «چه می‌دانم؟» بود که در فرانسه منتشر می‌شد و هنوز هم می‌شود. ناشرانی مانند علمی، امیرکبیر و جیبی این مجموعه را منتشر کردند ما را با مجموعه‌پردازی آشنا کردند. مجموعه موفق دیگر، مجموعه «گردونه تاریخ» بود که توسط انتشارات فرانکلین منتشر می‌شد و به ویژه از منظر نقش ویرایش در شکل‌گیری آن بسیار پراهمیت است.» بیات با توجه به محدودیت‌های تالیف مجموعه در ایران، آینده مجموعه حاضر را نیز چندان روشن توصیف نکرد. وی گفت: «ما در شکل دادن به مجموعه‌ها دچار محدودیت‌های فراوانی هستیم. فقر در تاریخ‌نگاری خود را به این مجموعه‌ها تحمیل می‌کند و یافتن نویسنده برای چنین مجموعه‌‎هایی را مشکل می‌سازد. این مشکل در جوامع توسعه یافته وجود ندارد و دلیل تداوم مجموعه‌های آنها همین است. بر مبنای کمبودهای موجود در ایران می‌شود گفت کاری که ققنوس شروع کرده جسورانه است اما امید به پایان یافتن مجموعه اندک است.» وی سپس به نقد برخی از کتاب‌های مجموعه پرداخت و گفت: «دو کتاب مرتبط با شاه اسماعیل و مغولان با یک محور اصلی به هم متصل می‌شوند. این حلقه اتصال نسبت میان باور و خشونت است. نتیجه کتاب رواداری مغولان این است که ابتدایی بودن باورهای مغولان آن‌ها را روادار می‌کند و در کتاب شاه اسماعیل تاکید زیادی بر قساوت و خشونت صفویان شده است. مشکل من این است که در کتاب رواداری... خشونت مغولان به ویژه هنگام ورود به ایران نادیده گرفته شده است. رواداری مفهومی مدرن است. آنچه من در مغولان می‌بینم نوعی بی‌تفاوتی نسبت به مذهب در جوامع متمدن‌تر است.» او سپس تمرکز بحث خود را بر کتاب ایران در جنگ دوم جهانی قرار داد و گفت: «کتاب ایران در جنگ دوم جهانی از نظر من و در نگاه اول درهم و آشفته به نظر می‌رسید. در ابتدا فکر کردم غرابت کتاب برای من از دیدگاه متفاوت آن درباره تاریخ نسبت به نگاه من ناشی می‌شود ولی وقتی با اشتباهات کتاب مواجه شدم به این نتیجه رسیدم که نویسنده تصویر درستی از کلیت موضوع تحقیقش نداشته است.» او سپس نمونه‌های از اشتباهات این کتاب را ذکر کرد: «در جایی از کتاب اشاره شده که در تابستان 1320 فشار آلمان بر بریتانیا روز به روز بیشتر می‌شد. در حالی که در این زمان فشار آلمان کم شده بود و فشار اصلی سال پیش از آن رخ داده بود. در جایی دیگر نویسنده می‌گوید در نیمه اول دهه 20 آمریکا از بی‌طرفی خارج شده بود، در حالی که آمریکا وقتی ایران اشغال شد هنوز بی‌طرف بود. این موارد و مواردی دیگر از این دست نشان می‌دهد که نویسنده بر موضوع تحقیقش احاطه نداشته است.» بیات از نقص‌های دیگر این کتاب را ارجاعات عجیب آن دانست: «ماخذهای جدی در این دوره تاریخی وجود دارد که به برخی از آنها در این کتاب اشاره شده اما کتاب‌های کم‌اعتباری مانند از سیدضیا تا بختیار نوشته مسعود بهنود یا کتاب‌های خسرو معتضد هم ماخذ قرار گرفته‌اند. در صورتی که این دو نفر خودشان هم اذعان دارند که تاریخ را با داستان مخلوط می‌کنند تا روایت جذابی ارائه دهند. از این دو عجیب‌تر ارجاع دادن به آثار ذبیح‌الله منصوری است که در این کتاب اتفاق افتاده است.» بیات در پایان با تاکید دوباره بر سخت بودن این عرصه و آرزوی موفقیت برای این مجموعه چند پیشنهاد برای بهتر شدن آن هم ارائه کرد: «بد نیست که نوعی کتاب‌شناسی مختصر مربوط به حوزه مورد بررسی کتاب هم در پایان آن وجود داشته باشد. ثبات در نحوه ارجاع دادن هم مهم است که در این کتاب دیده نمی‌شود. در کتاب اول مجموعه ارجاع وجود ندارد و در آثار بعدی ارجاع دیده می‌شود. وجود ثبات زبانی و یکدستی زبان هم در چنین مجموعه‌ای مهم است. در صورتی که به عنوان نمونه زبان کتاب «پایان دو قرن سکوت» تخصصی‌تر از آثار دیگر مجموعه است.» پس از سخنان بیات یکی از مولفان مجموعه به بیان روایتی از چگونگی نوشته شدن کتاب پرداخت و از اهمیت نوشتن تاریخ برای عموم مخاطبان گفت. سپس دبیر مجموعه بهزاد کریمی توضیحاتی را درباره برخی از نقدها ارائه داد. کریمی گفت: «در جلد اول مجموعه ساختار کتاب‌ها به درستی شکل نگرفته بود و به همین دلیل ارجاع در آن جلد وجود ندارد. در مورد یکدستی زبان هم می‌شود گفت به دست آمدن چنین یکدستی‌ای بسیار مشکل است اما تلاش می‌کنیم در ادامه مجموعه زبان یکدست‌تری ارائه دهیم.» ]]> تاریخ و سیاست Tue, 20 Nov 2018 08:06:19 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267931/آقاجری-دو-قرن-سکوت-اعتقادی-ندارم همايش تاریخ هخامنشی امروز: کارنامه و افق‌های پژوهشی http://www.ibna.ir/fa/doc/gallery/267928/1/همايش-تاریخ-هخامنشی-امروز-کارنامه-افق-های-پژوهشی ]]> چندرسانه‌ای Mon, 19 Nov 2018 17:55:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/gallery/267928/1/همايش-تاریخ-هخامنشی-امروز-کارنامه-افق-های-پژوهشی ​آیا تمدن بدون کتاب در راه است؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267922/آیا-تمدن-بدون-کتاب-راه خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)_ رسول جعفریان:آنچه که در میان عوامل مختلف، دنیای جدید را از دنیای قدیم، جدا می کند، تغییری است که در علم و ابزارهای انتقال علم رخ داده است. اگر «کتاب» را مهم‌ترین ابزار ذخیره علم بدانیم، می‌توانیم، ادوار تاریخ بشر را به سه دوره تقسیم کنیم.   مرحله اول: دورانی که بشر در سیر فرهنگی خود از تمدن بی‌کتاب عبور کرده و برای هزاران سال، بدون کتاب، زندگی کرده و تمدن بدون کتاب را پشت سر گذاشته است. طبیعی است که ذخیره سازی علم او در کتاب نبوده و بنابرین باید گفت، از یک حدی، جلوتر نرفته است. مرحله دوم، دورانی است که بشر به «کتاب» رسیده و از این ابزار استفاده کرده است. تاریخ نوشت افزار در میان بشر خیلی طولانی نیست، و بشر در این دوره، سعی کرده است تا علم را در «کتاب» ذخیره کند. یونان از این جهت در نقطه اوج قرار دارد اما پیش از آن‌هم، نوشت افزار به صورت‌های مختلف در تمدن بابلی و هندی بوده است.  تمدن اسلامی، امتداد تمدن کتاب است و در دوره تمدن مسلمانی، کتاب نقش مهمی داشته است. در تمدن اسلامی که از نظر تکیه بر «کتاب» بسیار برتر از یونان بوده، کتاب نقش محوری دارد. در این تمدن همیشه از کتاب و کتابخانه یاد شده و البته یکی دو قرنی طول کشید تا اهمیت نوشتن و کتاب آشکار شد. بعد از آن، از قرن سوم، تکیه اصلی نه روی فرهنگ شفاهی بلکه روی کتاب است.  تمدن کتاب دو مرحله دارد. کتاب خطی و کتاب چاپی. ما در مرحله کتاب خطی، از یونان جلوتر رفتیم و هزاران کتاب جدید تولید کردیم. البته تولید کتاب لزوما به معنای تولید علم نیست، اما به هر حال، مهم است. مرحله دوم تمدن کتاب، کتاب چاپی است که ما خیلی دیر خبردار شدیم. تمدن جدید غربی با صنعت چاپ راهش را گشود. کتاب چاپی، اساس تمدن جدید را متحول کرد و این تحولی بود که ما دیر به آن رسیدیم. این که این دیر رسیدن چه دلیلی داشته است؟ می‌دانیم «کتاب» ابزار علم و انتقال آن است، و وقتی کمتر استفاده شود، یا از نظر نوع آن، شکل های بد و ابتدایی آن محل توجه باشد، اثری کاملا منفی روی رشد علم خواهد داشت. شما نگاهی به صنعت نشر و چاپ در قرن هفدهم و هیجدهم غرب بیندازید، و آن را مقایسه با نوشته‌های خطی ما و بعدا چاپی ما، در اواخر قرن هیجدهم و بیشتر قرن نوزدهم کنید. نوع چاپ، محتوای کتاب‌ها، استفاده از آن‌ها در نظام آموزشی و در واقع استفاده از کتاب به عنوان یک ابزار برای نشر علم، تفاوت زیادی را نشان می‌دهد. غرب از ابزار چاپ بخوبی استفاده کرد. شرایط دیگر تولید علم هم فراهم بود و بسرعت وضع علمی و تمدنی بهتری یافت. اما ما درجا زدیم.  مرحله سوم، که به تازگی آغاز شده، تا روزگار ما، تمدن ترکیبی بین کتاب و رایانه است آنچه تا حال اتفاق افتاده، این است که در بیشتر رشته‌های فنی و پزشکی، کتاب از مدار حذف شده یا اندکی از آن مانده است. اما در حوزه های علوم انسانی و دین، هنوز کتاب اهمیت دارد .آیا در این مرحله هم، مانند چاپ، ما عقب‌تر خواهیم افتاد یا تا زود است راه‌هایی برای پیشرفت خواهیم یافت.؟ مدت‌هاست که کاروان تمدن بشری، افزار جدیدی را در کنار کتاب قرار داده و بدون هیچ تعجبی می‌توان گفت که به تدریج، از سهم کتاب کم شده و بر سهم رایانه افزوده می‌شود. اکنون کتاب دیجیتال نقش مهمی در تولید علم دارد، چیزی که تا سه دهه قبل بی‌معنا بود. باید پرسید،  آیا کتابداران ما از نقش رایانه که سه دهه است بسرعت پیشرفت می‌کند، آگاهند؟  ما در آستانه تمدن بدون کتاب، یا کمتر کتاب، قرار داریم. این تحول اقتضاءات خاص خود را دارد. آمادگی ذهنی مهم‌ترین مسأله است. در درجه بعدی، آمادگی فنی است که آن‌هم بسیار مهم و نیازمند نیرو و امکانات است. اما اول آمادگی ذهنی است. ما چه اندازه در این زمینه فعال هستیم؟ آیا هنوز به روش‌های گذشته اکتفا می‌کنیم، یا وارد دنیای جدید می‌شویم؟ ورود در دنیای جدید، تخصص و هزینه‌های خاص خود را می‌طلبد که گاه ما به خاطر نداشتن آن‌ها، کوتاه آمده در کنار همان روش قدیمی می‌مانیم. ممکن است کاری که برای چاپ نکردیم و عقب افتادیم تکرار شود. برای این که خطایی پیش نیاید باید تلاش کنیم. ابزار علم، نقش مهمی در پیشرفت دارد و ما مع‌الاسف در حاشیه قرار داریم. (سخنان امروز بنده خدا، برای کتابداران دانشگاه تهران). ]]> تاریخ و سیاست Mon, 19 Nov 2018 17:02:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267922/آیا-تمدن-بدون-کتاب-راه مجموعه مقالات آل بویه نقد و بررسی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267892/مجموعه-مقالات-آل-بویه-نقد-بررسی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، انجمن ایرانی تاریخ شعبه منطقه‌ای خراسان مجموعه مقالات آل بویه را رونمایی و نقد و بررسی می‌کند.   این نشست با حضور دکتر علی یحیایی (مترجم)، مجتبی خلیفه و جواد مهدوی برگزار می‌شود. زمان برگزاری نشست چهارشنبه 30 آبان ساعت 16 است. این کتاب برگردان دوازده مقاله نسبتاً مفصل از کتاب‌ها و مجلات گوناگون درباره حکومت‌های ایرانی و محلی کمتر شناخته‌شده آل بویه و آل‌کاکویه است که در سده‌های چهارم، پنجم و ششم هجری قمری بر سرزمین‌های گسترده‌ای از ایران، عراق، بین‌النهرین شمالی و عمان فرمانروایی داشتند.    مترجمان کوشیده‌اند با رعایت امانتداری تجربیات و یافته‌های نویسندگان بسیار برجسته و ایران‌شناس این مجموعه مانند ناگل، باسورث، متحده، ژیوا، خان، بیوار، اَبوت و باون را در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اعم از رویدادها و سازمان‌های نظامی، اقتصادی و اداری، هنر و سکه‌شناسی، تاریخ‌نویسی و تاریخ‌نگاری، ترسل و نامه نگاری (‌دیوان انشا) و روابط این دو حکومت با دیگر حکومت ها مانند سامانیان، فاطمیان، غزنویان و سلجوقیان را به خوانندگان فارسی‌زبان انتقال دهند.   مجموعه دوم این مقالات که به زودی با پشتیبانی همین ناشر چاپ می‌شود، درباره شخصیت‌ها، تحولات فکری، هنر و تجارت دریایی این سده‌ها خواهد بود.   این نشست را شعبه استان خراسان انجمن ایرانی تاریخ به نشانی مشهد، دانشگاه فردوسی، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی دکتر علی شریعتی، تالار دکتر رجایی برگزار می‌کند. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 19 Nov 2018 07:52:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267892/مجموعه-مقالات-آل-بویه-نقد-بررسی-می-شود ​شاهنامه فردوسی را در 90 صفحه بخوانید! http://www.ibna.ir/fa/doc/book/267600/شاهنامه-فردوسی-90-صفحه-بخوانید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، شاهنامه روایتگر تاریخ ملی ایرانیان از روزگار آغازین و باستان در گذر هزاره‌هاست. درباره شاهنامه اگر چیزی جز این گفته شود، کم‌مهری به کسی خواهد بود که برای بزرگی ایرانیان سی‌ سال رنج و تلاش را بر خود هموار ساخت. شاهنامه سترگ فردوسی کتابی نیست که بتوان به همه زوایایش در یک کتاب 90 صفحه‌ای پرداخت! اما «محمد حمله دار فرد» در این کتاب شاهنامه را خلاصه کرده است تا بتواند گرایش نسل جوان را به شاهنامه فراهم کند. وی در پیشگفتار کوتاهی که بر کتاب نوشته است، این چنین بیان کرده: «شاهنامه فردوسی ارزشمندترین اثر ادبی این کشور و هویت ما ایرانیان است. شاهنامه فقط داستان رستم و سهراب نیست بلکه تاریخ ایران باستان را در قالب داستان از سلسله‌های اساطیری پیشدادیان و کیانیان روایت می‌کند و سپس به سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان می‌رسد که تا حد زیادی با واقعیت مطابقت دارد.» وی بر این باور است که این کتاب شاهنامه را به خلاصه‌ترین شکل ممکن بیان کرده به‌گونه‌ای که تمام رخدادها و توصیف‌های غیرضروری حذف شده و شاکله اصلی داستان‌ها باقی مانده است. این نویسنده جوان یکی از روش‌های مرسوم ترویج مطالعه را خلاصه‌نویسی می‌داند و می‌گوید: خلاصه‌نویسی آثار ادبی برجسته یکی از روش‌های مرسوم ترویج مطالعه است. افراد بسیاری هستند که به رغم علاقه‌مند بودن به مطالعه، وقت کافی برای این کار ندارند به همین خاطر دنبال کتاب‌هایی کم حجم و در عین حال پربار می‌گردند. نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که خواندن خلاصه یک اثر ادبی به معنای کنار گذاشتن متن کامل آن نیست بلکه هدف خلاصه‌ها این است که انگیزه‌ای بشود تا فرد در یک فرصت مناسب به سراغ اثر اصلی برود.»   حمله دار فرد قضاوتی درباره نوشته‌اش دارد و می‌گوید: «روشن است که نه این کتاب و نه هیچ کتاب دیگری نمی‌تواند جایگزین خود شاهنامه شود اما از آنجایی که شاهنامه به قدری طولانی و مفصل است که گاهی خواننده را سردرگم می‌کند.»   وی که زاده 1372 است، توصیه‌ای به خوانندگان کتاب دارد که همزمان با خواندن شاهنامه، این کتاب و یا کتاب‌های دیگری که شاهنامه را به نثر روایت کرده‌اند مطالعه کنند تا در فهم داستان‌ها و ارتباط‌شان با همدیگر دچار مشکل نشوند. «جام گیتی نما» (خلاصه کامل شاهنامه) از سوی ناشر مولف به قیمت 12 هزار تومان منتشر شده است. همچنین نسخه الکترونیک کتاب از اپلیکیشن طاقچه وجود دارد که به قیمت 6 هزار تومان در دسترس قرار دارد. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 19 Nov 2018 06:03:49 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/267600/شاهنامه-فردوسی-90-صفحه-بخوانید پاسخ‌های معاصر به پرسش‌های تاریخی http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/267441/پاسخ-های-معاصر-پرسش-های-تاریخی خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- مجموعه سازندگان جهان ایرانی-اسلامی که نشر نامک تاکنون 10 کتاب را ذیل آن منتشر کرده است، ترجمه بخش‌های مرتبط با ایران مجموعه کتاب‌هایی است با نام سازندگان جهان اسلامی که در آمریکا با ویراستاری پاتریشیا کرون منتشر می‌شد. پس از فوت پاتریشیا کرون نیز خانم زابین اشمیتکه و محمد الرهیب ویراستاری مجموعه را برعهده گرفتند و انتشار مجلدات این مجموعه که از سال 2006 شکل گرفته است همچنان ادامه دارد. کتاب‌های این مجموعه را اندیشمندان معتبری نوشته‌اند. از جمله کتاب مرتبط با سعدی در این مجموعه را محمدعلی همایون کاتوزیان نوشته است. از ایرانیان دیگری که با این مجموعه همکاری داشته‌اند سایه میثمی است که کتاب «ملاصدرا» را در این مجموعه نوشته است. به بهانه انتشار این کتاب و همین‌طور کتاب «احمد بن حنبل» نوشته کریستوفر ملچرت با مترجم این دو کتاب محمدرضا مرادی طادی به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید: درباره مجموعه سازندگان جهان ایرانی-اسلامی، چگونگی شکل‌گیری این مجموعه و رویکرد روش‌شناختی کتاب‌های آن توضیح دهید. آیا کتاب‌های این مجموعه را می‌توان در چارچوب تاریخ اندیشه گنجاند یا تکیه آن‌ها بر زندگی‌نامه‌نویسی است؟ مجموعه سازندگان جهان اسلامی که با سرویراستاری مستشرق برجسته و فقید خانم پاتریشیا کرون از سوی نشر وان‌ورلد در آمریکا بنیان گذاشته شد و پس از مرگ خانم کرون هم کار انتشار آن ادامه پیدا کرد، عموماً در سه سطح به بررسی موضوعات خود می‌پردازد. سطح اول جنبه زندگی‌نامه‌ای موضوع مورد بررسی است. برای مثال، اگر با فردی نظیر ملاصدرا یا ابن حنبل روبه‌رو باشیم زندگی‌نامه آن فرد را مورد بررسی قرار می‌دهد و اگر با یک گروه مانند اخوان‌الصفا مواجه باشیم تاریخچه آن گروه مدنظر قرار داده می‌شود. سطح دوم به دستاوردهای اندیشه‌ای و در مواردی که فرد از منظر عملکرد اهمیت دارد دستاوردهای عملی شخصیت‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد. به عنوان نمونه در مورد ابن حنبل اندیشه‌های او بررسی شده است و در مورد چنگیز‌خان عملکرد او و تاثیری که بر جهان اسلام داشته است مورد توجه واقع شده است. سطح سوم نیز دستاوردها و تاثیری است که موضوعات مورد بررسی بر جهان اسلام گذاشته‌اند. در کتاب مربوط به ملاصدرا بخشی با نام «میراث فیلسوف» وجود دارد که تاثیر او تا زمان حاضر را مورد بررسی قرار می‌دهد. پس در پاسخ به این سوال می‌شود گفت هم جنبه‌های اندیشه‌ای و هم جنبه‌های زندگی‌نامه‌ای در این کتاب‌ها مورد توجه قرار گرفته است و بنابراین بوده که در حجمی اندک معرفی قابل قبولی از موضوعات مورد بررسی ارائه شود. مجموعه «سازندگان جهان ایرانی- اسلامی» به زبان انگلیسی نوشته شده و فرض اولیه این است که مخاطبان آن کسی است که شناخت چندانی از بافت جهان اسلام ندارد. این مجموعه از کتاب‌ها برای مخاطب ایرانی که در بافت جهان اسلام زیست می‌کند تا چه میزان بدیع است. رویکرد تمامی کتاب‌ها به مانند هر کتاب خوبی که به بررسی تاریخ می‌پردازد این است که از منظری امروزی و برای پاسخ به سوالات امروزین ما به سراغ تاریخ می‌رود. همین رویکرد باعث شده است که کتاب علی‌رغم این که گستره مخاطب وسیعی را مدنظر قرار داده است حتی برای متخصصان این حوزه هم خالی از بداعت نباشد. محمدرضا مراد‌ی‌طادی کتاب‌هایی نظیر «ملاصدرا» و «احمد بن حنبل» چه چیز تازه‌ای به مجموعه اندوخته‌های ما درباره چنین شخصیت‌هایی اضافه می‌کنند یا به عبارت دیگر پرسش امروزینی که این کتاب‌ها در پی پاسخ به آن هستند چیست؟ این سوال به ویژه درمورد ملاصدرا به عنوان یک شخصیت ایرانی که درباره او سخن بسیار گفته شده مصداق دارد. یکی از جنبه روش‌شناسی است که جنبه عام آنهاست. این کتاب‌ها عموماً از منظر رویکرد متدیکی که دارند برای ما آموزنده‌اند. امّا از منظر محتوا، مهمترین نکته‌ای که این کتاب‌ها دارند قرائت‌شان از چشم‌اندازی معاصر است. برای نمونه در مورد ابن حنبل این گونه باب شده که ایشان را پدر فکری سلفی‌گری و بنیادگرایی لحاظ می‌کنند. خُب، آشکار است که برای تذکره‌نویسان سده‌های میانه یا فقهای قرون گذشته سلفی‌گری یا بنیادگرایی موضوعیّت نداشته است، ولی نویسنده‌ای که اکنون می‌خواهد به ابن حنبل و اندیشه‌اش بپردازد بایستی معاصریّت را مبنا قرار دهد. یا در مورد ملاصدرا، فی‌المثل این که آیا اندیشه او بر تکوین تفکرِ سیاسی امام خمینی یا سیر فکری اندیشه سیاسی انقلاب اسلامی تاثیرگذار بوده یا نبوده، بی تردید برای ما حائز اهمیت است. لذا طرح این پرسش‌ها می‌تواند بهره‌ای باشد که خواننده از مطالعه این کتاب‌ها حاصل می‌کند. «احمد بن حنبل» یکی از شخصیت‌های شاخص در ساختار اندیشه اهل تسنن و «ملاصدرا» شخصیتی شاخص در ساخت اندیشه شیعی است. شما به عنوان مترجم این دو کتاب چه شباهت‌ها و چه تفاوت‌های عمده‌ای در سلوک این دو می‌بینید؟ آیا ساختار تربیت اندیشمند در جهان تشیع و جهان تسنن دو سیر متفاوت دارد؟ آنچه می‌توان در این زمینه گفت این است که اشتراکات بسیاری بین این دو دیده می‌شود. تربیت هر دوی آن‌ها برآمده از گونه‌ای «نقل محوری» یا به عبارت دیگر «عقلِ منقول» است (البته اگر بتواند چنین اصطلاحی را به کار برد) پایه‌های تکیه هر دو به حدیث قوی است و همه چیز را از این فیلتر می‌گذرانند. بر این مبنا می‌توان گفت ساختار تربیتی این دو اندیشمند از چیزی فراتر از تشیع و تسنن که همان ساختار تربیتی اندیشه‌ای در جهان اسلام است برآمده است. یکی از تفاوت‌های عمده ساخت اندیشه‌ای این دو در رویکردشان به مسئله عرفان و تصوف (یا به طور عام باطن گرایی) است. احمد ابن حنبل به عنوان یک محدث بسیار بیش از ملاصدرا به تکیه بر متن در استدلال تاکید داشت. اگر چه هر دو را باید استدلالی دانست و به خلاف تصور اولیه باید توجه داشت که ابن حنبل هم متفکری است که عقل را در محاق و تعطیلی قرار نمی‌دهد. البته نه بدین معنا که عقل‌گراست بلکه به این معنا که عقل ستیز رادیکال(مانند برخی از سلفیون قدیم و  جدید) نیست. ایده غالب این است که اندیشه احمد ابن حنبل یکی از بن‌مایه‌های اساسی اندیشه سلفی در قرن بیستم و سال‌های اخیر است. با خواندن کتاب احمد ابن حنبل آیا می‌توان نسبت میان سلفیون جدید و اندیشه حنبلی را به خوبی دریافت؟ آیا از اساس در این کتاب این ایده مورد توجه قرار گرفته است؟ یکی از بخش‌های کتاب احمد بن حنبل از اساس مبنا را بر به چالش کشیدن این ایده قرار داده است. بخشی که با نام «احمد بنیادگرا؟» ترجمه شده است. در این بخش گفته می‌شود که ابن حنبل را اگر چه بر پایه خودی و غیرخودی سازی، بر مبنای باورها و نه اعمال افراد، می‌توان در صف بنیادگرایان گنجاند اما از آنجا که رویکرد ابن حنبل به سمت ساده‌سازی مسائل و اجتناب از قاطعیت در ارائه آرای فقهی است او در مواردی از بنیادگرایی دور می‌شود. آنچه مشخص است این است که سلفیون عصر جدید بیش از آنکه از ابن حنبل متاثر باشند، تحت تاثیر ابن تیمیه هستند و بیش از کتاب‌های ابن حنبل کتاب‌های او را می‌خوانند. در مجموع می‌توان گفت که کتاب ابن حنبل که از منظری امروزی به ابن حنبل می‌پردازد به خوبی تمایزهای او با سلفیون جدید را نشان می‌دهد. خانم پاتریشیا کرون که ویراستار مجموعه سازندگان جهان اسلام بودند به عنوان یک محقق شناخته شده در مباحث مرتبط با تاریخ اجتماعی محققی شناخته شده است. در این مجموعه کتاب‌ها به تاریخ اجتماعی جهان اسلام تا چه میزان توجه شده است؟ به دلیل حجم اندک کتاب‌ها تمرکز بر تاریخ اجتماعی در عمل ممکن نبوده است اما این کتاب‌ها فارغ از بستر اجتماعی به بحث درباره موضوعات نمی‌پردازند و می‌توان به خوبی ردپای تاریخ اجتماعی را هم در آنها دید. برای نمونه، نوع برخورد شاگرد ابن حنبل با دخترک نوازنده نمونه‌ای از تاریخ اجتماعی است که در کتاب احمد بن حنبل آمده است. به گمان شما مخاطب معاصر با خواندن کتاب‌هایی نظیر این دو کتاب که از مجموعه سازندگان جهان ایرانی-اسلامی ترجمه کرده‌اید جز آشنایی با زندگی گذشتگان چه توشه‌ای برای زیست خود برخواهد چید؟ به عبارت دیگر آیا این کتاب‌ها گوشه چشمی به مسائل معاصر ما داشته‌اند و در پی بازاندیشی در این مسائل از فیلتر زیست اندیشمندان روزگاران گذشته بوده‌اند؟ بله، همان گونه که چندبار تاکید کردم نوعی معاصریّت بر این کتاب‌ها حاکم است. خواننده نیز باید این مبنای معرفتی را اخذ کند و آن را تعمیم دهد. به هر حال، مسائل هر شخصی با دیگری متفاوت است؛ همچنین مسائل هر دوره‌ای یا هر جامعه‌ای از دوره‌ای دیگر یا جامعه‌ای دیگر. پس این مبنا وجود دارد. باید مسائلِ معاصر را کشف کرد و سنت را بر مبنای نسبتی که با این مسائل دارند بازخوانی کرد. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 19 Nov 2018 05:28:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/267441/پاسخ-های-معاصر-پرسش-های-تاریخی ديپلمات بلژيكي در خاطراتش از جواب‌هایی می‌گوید که ایرانیان همیشه در آستین دارند! http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267589/ديپلمات-بلژيكي-خاطراتش-جواب-هایی-می-گوید-ایرانیان-همیشه-آستین به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، دوروتی دیویس همسر لئون لوماری دو وارزی، دیپلمات بلژیکی، در اواخر دوره قاجار به ایران آمد. او در این کتاب از اولین برخوردش با تهران، تجربه‌ها و خاطراتش از این شهر داستان‌های بسیار جالبی دارد که گاهی هم کم لطفی کرده و به مواردی اشاره می‌کند که لمس آن برای تهرانی‌ها کمی سخت است! وی به ايران علاقه بسيار داشت. دوروتي دو وارزي، ايران را در سه دوره بحراني در تاريخ اين كشور در دوره قاجار- يعني دوره مظفرالدين‌شاه قاجار پيش از مشروطيت، دوره محمدعلي شاه در هنگامه نبرد بين مشروطه‌خواهان و استبداد طلبان و دوره احمدشاه اندكي پيش از جنگ جهاني اول و كودتاي سوم اسفند ١٢٩٩- ديده بود و مشاهدات و اطلاعات و تجربيات خود را از اين كشور كه در حد خاطرات خود به آن بسيار علاقه نشان داده به اختصار ثبت كرده است. اين كتاب حدود يك قرن از نظرها دور مانده بود تا اينكه در سال ٢٠٠٨ در انگلستان به اهميت و ارزش تاريخي آن پي بردند و تجديد چاپش كردند. در این کتاب پس از یادداشت مترجم به سفر از باکو، اولین برخورد با تهران، منظره خیابان‌ها، بازار، زنان اندرونی، اعیاد مذهبی، باغ‌های تفرج، زندگی اجتماعی در تهران، حیات وحش و ورزش، خدمت کشوری و لشکری، آموزش پزشکی، هنرها در ایران، خرافات، اسلام و کلیساها، تصویری از وقایع اخیر در ایران پرداخته شده است. در پایان نیز نمایه آمده است. به تهران مثل برق بروید و مثل باد برگردید دو وارزی در ابتدای این فصل آورده است: «اگر خواهان آسایش هستی، به تهران سفر نکن! تنها راه سفر این است که مثل برق بروید و مثل باد برگردید. اما اگر آسایش را ندیده بگیرید، سفری است بی‌اندازه جذاب و مفید، و امیدوارم گزارشی کوتاه از این سفر، درباره اروپاییانی که در تهران زندگی می‌کردند و زندگی در آن، خالی از لطف نباشد. من بیشتر شش سال گذشته را در تهران به سر برده و چندین بار این سفر طولانی را از سر گذرانده‌ام، از راه روسیه و دریای خزر به انزلی، که سخت‌ترین قسمت سفر است و طی حدود دویست و پنجاه مایل راه به طریقه ایرانی. این سفر که برای ایرانی‌ها بسیار کوتاه به نظر می‌آید، در پنج سال گذشته به قدری دگرگون شده که نشان می‌دهد در ایران همه چیز آرام‌آرام در حال تغییر و تحول است و می‌شود تصور کرد در آینده‌ای نه چندان دور، اروپا و آسیا از راه شمال ایران با راه‌آهن به هم متصل شوند.» در تهران مردم از کاه کوه می‌سازند! توصیف تهران برای ديپلمات بلژيكي دشوار است او بر این باور است که در تهران عملا هیچ کاری وجود ندارد! وی می‌گوید: «در تهران مردم از کاه کوه می‌سازند و همه‌چیز گلایه‌آمیز است. طبیعتا کسانی هم که به پیک‌نیک دعوت نمی‌شوند حرف درمی‌آورند و به کسی خوش نمی‌گذرد؛ از گلوی کسی هم که در مهمانی شام سر جای خودش قرار نگرفته غذا پایین نمی‌رود. با این همه در تابستان اوضاع بهتر است کسی مهمانی شام مفصل نمی‌گیرد و برنامه‌ها منحصر به مهمانی بریج با یک شام مختصر است. ساعت‌های خیلی گرم روز در رختخواب سپری می‌‌شود و همه بعد از ساعت پنج عصر تنیس یا بریج باز می‌کنند.» وی در ادامه به لباس پوشیدن ایرانی‌ها نیز اشاره می‌کند و می‌نویسد: «ایرانی‌هایی که لباس اروپایی می‌پوشند افکار عجیبی پیدا می‌کنند. من دختران جوان هفده‌ساله‌ای دیده‌ام که اگر چه هنوز ازدواج نکرده‌اند، طوری لباس می‌پوشند که انگار به ضیافت مجللی دعوت شده‌اند، مثلا کت و دامن سرژه با بلوز ابریشمی همرنگ آن به اضافه گوشواره و گردنبند و انگشتر الماس، در نتیجه سر و وضع عجیبی پیدا می‌کنند، اما بعضی از دخترها آن‌قدر زیبا هستند که هر بپوشند تفاوتی نیم‌کند. متاسفانه آن‌ها اجازه نمی‌دهند ازشان عکس بگیرند چون فعلا این کار غیرممکن است.» زبان فارسی یکی از غنی‌ترین زبان‌های دنیاست  دوروتی دیویس در بخش هنرها در ایران به موسیقی، نقاشی، ادبیات و شعر ایرانیان می‌پردازد. وی می‌گوید: «ایرانی‌ها علاقه زیادی به موسیقی‌شان دارند و از نظر آن‌ها هیچ جشنی یا تفریحی بدون موسیقی کامل نیست. اشخاص مهم برای گاردن‌پارتی یا ضیافت‌های شام دسته موزیک نظامی را اجیر می‌کنند. ایرانی‌های خیلی ثروتمند مطرب شخصی دارند که جزء خدمتکارانشان به حساب می‌آیند. اما برای کسانی که از پس این تجملات برنمی‌آیند دسته‌هایی هستند که می‌شود برای یک شب اجیرشان کرد و معمولا از چند نوازنده، رقاص و یک دلقک تشکیل می‌شود.» وی همچنین زبان فارسی را یکی از غنی‌ترین زبان‌های دنیا می‌داند و می‌گوید: «زبان فارسی بسیار قدیمی است ولی حالا به این مخلوط فارسی و عربی و ترکی اصطلاحات فرانسوی و انگلیسی و روسی نیز اضافه شده، چون ایرانی‌ها مدام با خارجی‌ها در تماس‌اند. نخستین کتاب مشهور فارسی اوستا کتاب مقدس ایرانیان باستان است؛ اوستا نشان‌دهنده آغاز عصر دینی در ایران و نخستین اثر ادبی فارسی است و در قرن چهارم میلادی نوشته شده است. اوستا کتاب دینی زرتشتیان بوده و درباره منبع خیری حرف می‌زد.» گویی شاعران ایرانی از این خاک رخت بربسته‌اند ديپلمات بلژيكي در ادامه به شاعران ایرانی نیز اشاره می‌کند و می‌‌نویسد: «تا قرن پانزدهم م/ نهم ه.ق شاعران مشهور ایرانی بسیاری وجود داشتند و ادبیات فارسی آن دوره بسیار باارزش و خواندنی است. اما در طول چند قرن اخیر ادبیات دچار انحطاط شده و فکر می‌کنم بی‌جا نیست اگر بگویم که ادبیات فارسی امروز را با ادبیات کهن به هیچ وجه نمی‌توان مقایسه کرد. گویی شاعران از این خاک رخت بربسته‌اند. فضای بی‌نظیر این جا مانند همیشه الهام بخش است، گل‌های سرخ دوست‌داشتنی‌اند، کوه‌ها و آبشارها هنوز وجود دارند اما از فردوسی و سعدی و شاعران بزرگی که ایرانیان را در روزگار قدیم افسون می‌کردند اثری نیست. مردم مثل همیشه شاعر مسلک‌اند، هنوز به طبیعت عشق می‌ورزند اما فقط به خواندن آثار بزرگان دلخوش‌اند و تلاشی برای بیان افکار و احساسات خود نمی‌کنند.»   ایرانی‌ها همیشه جواب در آستینشان دارند وی به رفتار ایرانی‌ها نیز می‌پردازد و آن‌ها را حاضرجواب می‌نامد، سپس می‌گوبد: «ایرانی‌ها همیشه جواب در آستینشان دارند، هرگز اظهار بی‌اطلاعی نمی‌کنند و قدرت خلاقیتشان در مواقعی که لازم است خود را از مخمصه‌ای بیرون بکشند اعجاب‌آور است. سفیری خارجی که از رشت به تهران می‌آمد، در قهوه‌خانه بین‌راهی کوچکی توقف کرد تا چیزی بخورد. مترجم او از قهوه‌چی پرسید که چه چیزی برای خوردن دارد، او جواب داد فقط دوتا تخم‌مرغ و یک مرغ. سفیر وقتی از این موضوع مطلع شد گفت که همان‌جا هر چه باشد می‌خورند و غذای بهتر را در توقفگاه بعدی صرف می‌کنند. کمی بعد یک تخم مرغ جلو آن‌ها گذاشته شد. مترجم سراغ بقیه‌اش را گرفت و جواب شنید: «مرغه ظاهرا خیال نداره تخم دوم رو بگذاره، هر وقت گذاشت براتون می‌آرم، بعد سرش را می‌بُرم و گوشتش رو براتون می‌پزم.» راهی ماهرانه برای شانه خالی کردن از زیر بار مشکلات! «نگاهي به ايران خاطرات همسر يك ديپلمات» را انتشارات ققنوس در 188 صفحه، شمارگان 1100 نسخه و بهای 25 هزار تومان منتشر کرده است.   برای مطالعه بیشتر به جلد نخست و دوم این کتاب مراجعه کنید:    5 آبان 1397 ساعت 12:44 سر جان ملکم در سفر به ایران درباره کوه دماوند چه نوشت؟     14 آبان 1397 ساعت 20:12 مامور اطلاعاتی که در جنگ جهانی اول به ایران اعزام شد ]]> تاریخ و سیاست Mon, 19 Nov 2018 05:19:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267589/ديپلمات-بلژيكي-خاطراتش-جواب-هایی-می-گوید-ایرانیان-همیشه-آستین ​سرگذشت آسوریان در جنگ جهانی اول نقد می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267764/سرگذشت-آسوریان-جنگ-جهانی-اول-نقد-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، به مناسبت یکصدمین سالگرد پایان جنگ جهانی اول و حیات اجتماعی ایران در سال‌های جنگ جهانی اول کتاب راه بی سرانجام سرگذشت آسوریان در جنگ جهانی اول نقد و بررسی می‌شود. این نشست سه‌شنبه ۲۹ آبان ساعت ۱۵ با حضور کاوه بیات (پژوهشگر تاریخ معاصر)، احسان هوشمند (پژوهشگر مطالعات اقوام) و سیروان خسروزاده (مولف کتاب) برگزار می‌شود. کتاب راه بی سرانجام سرگذشت آسوریان در جنگ جهانی اول نوشته دکتر سیروان خسروزاده از سوی نشر شیرازه منتشر شده است. جنگ جهانی اول یکی از مهمترین مقاطع تاریخ معاصر ایران است که متاسفانه برغم صد سال از گذشت آن، وقایع و رخدادهای مرتبط با آن هنوز تا حد زیادی ناگفته و نانوشته باقی مانده‌اند. سرگذشت آسوریان ایران و عثمانی در این مقطع یکی از مسائلی است که متاسفانه باوجود اهمیت غیرقابل انکار آن، مغفول واقع شده و بدتر آنکه تحت تاثیر روایت‌های ناقص، تصویر آشفته‌ای از این موضوع در تاریخ معاصر کشورمان نقش بسته است. کتاب راه بی سرانجام در راستای رفع روایت یک‌جانبه گرایانه‌ای که تا به امروز نسبت به آسوریان در جنگ جهانی اول وجود دارد اقدام به بهره‌گیری از اسناد و منابع نویافته کرده است. به عبارت دیگر، این پژوهش برخلاف روایت نهادینه شده موجود از مساله که صرفاً بر آثار تاریخ‌نگاران آذربایجانی (احمد کسروی، رحمت‌الله معتمدالوزاره، رحمت‌الله توفیق، محمد تمدن، امین الشرع خویی، علی دهقان، احمد کاویانپور) استوار است، به تفصیل به استفاده از اسناد منتشر نشده وزارت خارجه، اسناد آرشیو ملی، اسناد منتشر نشده وزارت خارجه بریتانیا، روزنامه‌ها، دست نوشته های آسوریان، یادداشت‌های مسیونری‌های غربی، پژوهش‌های جدید نویسندگان آسوری و غربی، و همچنین پژوهش‌های کُردی متکی بر اسناد روسی و انگلیسی اقدام کرده است و بدین وسیله روایتی مبتنی بر تعدد منابع ارائه داده است. کتاب متشکل از یک مقدمه و پنج فصل و سه پیوست است. برخی از محورها و مسائل مورد بحث در این فصول برای نخستین بار مطرح می‌شوند مثلاً مساله ظهور ناسیونالیسم در میان آسوریان، قتل عام و درحقیقت نسل کشی مسیحیان خوی (اعم از آسوری و ارمنی)، و... دیگر موضوعات نیز با استفاده از اطلاعات و داده‌های نویافته به گونه‌ای متفاوت بازخوانی شده‌اند که از جمله چنین مواردی می‌توان به نقش و عملکرد کاپیتان گریسی در تشکیل قوای مسلح مسیحی، چگونگی وقوع جنگ مسلمان و مسیحی در ارومیه، پشت پرده قتل مارشیمون و مواردی دیگر اشاره کرد. از آنجا که یکی از دغدغه‌های اصلی پژوهش حاضر پایبندی به رسالت علمی، یعنی خلق نوآوری و تازگی بوده است جای جای کتاب مملو از تازگی و نوآوری است. روی هم‌رفته باید گفت برخلاف روایت غالب در تاریخ ایران که کاملاً علیه آسوریان و فعالیت‌هایشان در جنگ جهانی اول است، پژوهش حاضر با مراجعه به قرن نوزدهم و بررسی سیر تحولات مدنی- سیاسی آسوریان، اقدام به ترسیم زمینه‌هایی کرده است که با تکیه بر آنها کنش‌های آسوریان در ربع نخست قرن بیست قابل فهم‌تر است. بر این اساس به‌نظر می‌رسد در راه بی سرانجام سرگذشت آسوریان آنگونه که بوده روایت شده است. نقد و بررسی کتاب راه بی سرانجام سرگذشت آسوریان در جنگ جهانی اول در طبقه سوم، گروه تاریخ، تالار استاد عباس اقبال آشتیانی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار می‌شود. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 18 Nov 2018 06:57:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267764/سرگذشت-آسوریان-جنگ-جهانی-اول-نقد-می-شود میدان‌های شهری در کتابی ارزیابی شدند http://www.ibna.ir/fa/doc/book/267816/میدان-های-شهری-کتابی-ارزیابی-شدند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب میدان، جامع‌ترین منبعِ مبانی، شناخت و ارزیابی میدان‌های شهری به قلم حمید دانش پژوه و امید جدی فرزانه منتشر شد. این کتاب 8 فصل اصلی با محوریت تدوین و تالیف مبانی، مفاهیم و دسته بندی‌های جامع در زمینه مجموعه نظریات و تئوری‌های موجود در حیطه طراحی شهری و با معرفی نمونه‌هایی از میدان‌های شهری اروپایی با دارا بودن نقشه‌ها فنی و تصاویر بی‌نظیر از این نمونه‌ها برای اولین بار در جامعه شهرسازی علمی کشور نگاشته شده است. هدف کتاب حاضر معرفی منبعی جامع برای رجوع دانشجویان تمامی مقاطع، متخصصان و اساتید دانشگاهی در امر بررسی و تحقیق در موضوع میدان شهری است. همچنین به گفته پدیدآورندگان این کتاب، لنگر تدوین ساختار مرجعی برای میدان‌های شهری ایران از مهترین چالش‌های پژوهشی در این مفر است. این کتاب شامل سه بخش کلی است. در ابتدا تمامی نظریات موجود در باب میدان شهری در قالب دسته  فرم و محتوا گرایان و نیز در بخشی، هر دو آنها، از بطن تاریخ وجودی این موضوع تا به اکنون مورد بررسی قرار گرفته و دسته‌بندی‌های مفاهیم و مبانی آنها ذکر شده‌اند. در ادامه کتاب، تبیین نوع جدیدی از نگاه و نیز معیار‌های مستتر در امر شناختی یک پدیده مانند میدان که می‌تواند دسته‌بندی کاملی را ارائه کند با نام دسته‌بندی پدیدار‌شناسانه میدان و با تببین ماتریس جامع شناخت میدان شهری معرفی شده است. در بخش دوم کتاب، 70 نمونه از میدان‌های معروف اروپایی، با این ماتریس 10 گانه مورد شناخت قرار گرفته و نقشه‌هایی با مقیاس‌های فنی و نیز تصاویر آگزنومتریک و چند وجهی ارائه شده است. در بخش سوم کتاب، تمامی میدان های مزبور با دو روش اصلی مورد بررسی قرار گرفته و به نوعی بهترین نمود ارزیابی چند بعدی را شامل می‌شود. کتاب میدان، مبانی، شناخت و ارزیابی میدان‌های شهری از سوی انتشارات آذرخش در 1000 نسخه و در قطع رحلی منتشر شد. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 18 Nov 2018 06:41:40 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/267816/میدان-های-شهری-کتابی-ارزیابی-شدند حساسیت نهادهای امنیتی یکی از چالش‌های سنجش ارزش‌­ها و نگرش­‌های ایرانیان است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266812/حساسیت-نهادهای-امنیتی-یکی-چالش-های-سنجش-ارزش-ها-نگرش-های-ایرانیان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)ـ کتاب «مجموعه جستارهایی در ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان» که به کوشش خیام عزیزی مهر تهیه شده شامل ۲۰ جستار است که بر مبنای یافته‌های حاصل از موج سوم پیمایش «ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان» تدوین شده است. موضوعات مورد بررسی در این مجموعه، توسط خود نویسندگان جستارها از میان مفاهیم مورد سنجش پژوهش مذکور انتخاب شده‌ است. در این مجموعه، موضوع «پنداشت از عدالت و نابرابری»، اهمیت بیشتری برای پژوهشگران و نویسندگان داشته است و پنج جستار را به خود اختصاص داده است. همچنین پرداختن دو جستار به موضوع «مخاطره و محیط‌زیست» که برای نخستین‌بار در پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان مورد سنجش قرار گرفت، نشان‌دهنده توجه پژوهشگران اجتماعی و علاقه‌مندی آنها به این موضوع و تبدیل‌شدن آن به یک مسئله اجتماعی است. با عزیزی مهر درباره این کتاب و چالش‌ها و فرصت‌های این طرح گفت‌وگویی داشته‌ایم که مشروح آن را می‌خوانید: سه موج این پیمایش که به ترتیب در سال‌های 1379، 1382 و 1394 انجام شده‌اند، منبع اطلاعات مهمی درباره تغییرات اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران محسوب می‌شوند. لطفاً در ابتدا درباره ضرورت انجام این طرح و پیشینه آن توضیحاتی را ارائه بفرمایید. اگر بخواهیم پیشینه پیمایش ارزش‌­ها و نگرش­‌های ایرانیان را بررسی کنیم، باید به پژوهش مرحوم علی اسدی با عنوان «گرایش­‌های فرهنگی و نگرش­‌های اجتماعی در ایران» (1353) اشاره کنیم که با نمونه 4420 نفر در سطح کشوری، شهر و روستا، اجرا شد. این پژوهش را می‌­توان آغازی بر چنین پژوهش‌­ها و پیمایش‌­ها در کشور دانست. پس از آن، چنین پیمایش­‌هایی کمتر مورد توجه قرار گرفتند تا اینکه در سال 1379 اولین موج از پیمایش موسوم به «ارزش‌­ها و نگرش­‌های ایرانیان» اجرا و دو موج دیگر در سال­‌های 1382 و 1394 اجرا شدند. درباره شکل­‌گیری ایده انجام پیمایش‌­های ملی، احمد مسجدجامعی، در پیش­گفتار گزارش موج اول پیمایش ارزش­‌ها و نگرش‌های ایرانیان اشاره می‌کند که از وقتی که مسئولیت معاونت پژوهش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را پذیرفتم همواره با این مسئله در ذهن خود درگیر بوده­‌ام که «جامعه ایران، تحولات شگرف خود را در عرصه فرهنگ چگونه تجربه کرده است؟» اما درگیری ذهنی وی پیرامون چنین موضوعی به سال­‌های قبل­‌تر برمی‌‌گردد. دغدغه انجام چنین پژوهش­‌هایی در سال­‌های ابتدایی دهه 1360 در وزارت کشور مطرح شده بود که در آن سال­‌ها مسأله آسیب‌­های اجتماعی از موضوعات مهمی بود که دستگاه‌­های مختلفی درگیر آن بودند. بنابراین، اطلاعات مختلف و گاهی متفاوت و متضادی تولید می­‌شود و این حوزه به نوعی دچار آشفتگی اطلاعاتی و آماری شده بود، چرا که برداشت­‌ها و تعاریف متفاوت از مفاهیم موجب تفاوت­‌هایی در آمارها شده بود. این دغدغه منجر به اجرای یک طرح شد که در گزارش آن طرح بر ضرورت انجام پژوهش درباره تصور جامع از مسائل مختلف و نیز درباره تصورات و نگرش جامعه تأکید شده بود. علاوه ­بر این، در گردهم­‌آیی ساماندهی فرهنگی که در سال 1377 توسط معاونت پژوهشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام شد که حاضران در آن، که از گرایش­‌های مختلف سیاسی و فکری بودند، بر وجود معیاری واحد برای ترسیم وضعیت فرهنگی و اجتماعی جامعه اتفاق نظر داشتند. بدین ترتیب، ایده ضرورت انجام مطالعه و پیمایش‌­هایی که بتوانند تصویری از جامعه به‌دست دهد شکل گرفت. از این‌­رو، سه طرح ملی در برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گنجانده شد شامل «ارز‌‌ش‌­ها و نگرش­‌های ایرانیان»، «رفتارهای فرهنگی ایرانیان» و «فضاهای فرهنگی ایران» است. ماده 162 قانون برنامه سوم توسعه وزارت فرهنگ و ارشاد را موظف کرده است که «هر دو سال یک­بار تحولات شاخص‌های مربوط به تغییرات فکری، بینشی و رفتاری جامعه را تعیین و برای بررسی در اختیار دستگاه‌ها و‌نهادهای ذی‌ربط قرار دهد» بدین­‌گونه این پیمایش از پشتوانه قانونی هم برخوردار شد که هر دو سال یک­بار باید انجام شود. در راستای اجرایی شدن این ماده از قانون برنامه سوم توسعه در سال 1379 اولین موج از پیمایش ملی ارزش‌­ها و نگرش‌­های ایرانیان به سرپرستی دکتر منوچهر محسنی بر روی ساکنان مراکز استان‌های کشور با حجم نمونه 16824 نفر توسط دفتر طرح‌­های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اجرا شد. موج دوم این پیمایش به سرپرستی محسن گودرزی با حجم نمونه نزدیک به 5 هزار نفر اجرا شد که، برخلاف موج قبلی، جامعه آماری آن را فقط ساکنان مراکز استان­ها تشکیل می­‌دادند. با توجه به تغییر دولت در 1384 انجام این پیمایش‌­ها مورد توجه قرار نگرفت و حتی دفتر طر‌ح‌‌های ملی که مجری اجرای این پیمایش‌­ها بود تعطیل شد. ظاهراً موج سوم آن در سال 1384 اجرا ولی نتایج آن هیچ وقت انتشار نیافت و داده‌­های آن نیز در دسترس نیستند. در سال­‌های پس از 1392 بار دیگر توجه به طرح‌­های ملی از قبیل «سرمایه اجتماعی» (1393) و «ارزش‌­ها و نگرش‌­های ایرانیان» (1394) مورد توجه قرار گرفت. بدین ترتیب موج سوم پیمایش «ارزش­‌ها و نگرش­‌های ایرانیان» با مدیریت علمی دکتر محمدرضا جوادی یگانه و مدیریت اجرایی دکتر غلامرضا غفاری اجرا شد و یافته‌­های آن در سال 1395 انتشار یافت.   این گونه پیمایش‌ها آیا در کشورهای دیگر هم مسبوق به سابقه است اگر پاسخ‌تان آری است، چه نکات مشترک و افتراقی با طرح پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان دارد؟ انجام پیمایش­‌های ملی پیرامون موضوعات مختلف، در برخی کشورها، سابقه طولانی‌­تر از انجام آن در ایران دارد. سابقه چنین پیمایش‌­هایی در کشورهای توسعه ­یافته به نیمه دوم قرون بیستم برمی‌گردد. در دهه‌­های بعد، به ­ویژه از دهه 1980، توجه به چنین پیمایش­‌هایی بیشتر شد تا جایی ­که اولین موج از «پیمایش ارزش‌های جهانیان» در 1981 اجرا و پس از آن به ­طور منظم انجام می‌شود. در کنار پیمایش ارزش­‌های جهانیان، شاهد اجرای پیمایش‌­های ملی و منطقه‌­ای نیز هستیم از قبیل مطالعه ارزش‌­های اروپاییان، پیمایش ارزش‌­ها و نگرش‌­های بریتانیا، پیمایش ارزش­‌های شرق آسیا. معمولاً تمام پیمایش­‌های مربوط به سنجش ارزش­‌ها و نگرش­‌ها دارای اشتراکات و افتراقاتی هستند. بررسی ارزش­‌های مرتبط با خانواده، دین، سیاست، تعاملات اجتماعی معمولاً فصل مشترک اکثر این پیمایش­‌های عمومی را تشکیل می‌­دهند. از طرفی دیگر پیمایش‌های مختلفی در سطح ملی، منطقه‌­ای یا جهانی وجود دارد که یک موضوع خاص را مورد سنجش قرار می‌‌دهند و ممکن است پیمایش‌­های عمومی، از قبیل ارزش‌­ها و نگرش­‌های ایرانیان اشتراکی با آنها نداشته باشند. به هر روی، اشتراکات و افتراقاتی با دیگر پیمایش‌­های ملی و منطقه­‌ای دارد، اما برای بررسی دقیق­‌تر این موضوع باید به صورت موردی انجام شود؛ زیرا ممکن است یک موضوع خاص، مثلاً نگرش‌­های جنسیتی که در پیمایش ارزش‌­ها و نگرش‌­های ایرانیان وجود دارد، در نمونه مشابه در کشوری دیگر وجود نداشته باشد، اما در سه موج پیمایش ملی «نگرش­‌های جنسی و سبک زندگی» که در بریتانیا اجرا شده به­ طور اختصاصی به این موضوع پرداخته و با این پیمایش دارای اشتراکاتی است. اما، به­ طور کلی، یک سری مقولات مشخصی وجود دارند که این دست پیمایش‌­ها به سنجش و بررسی آنها می­‌پردازند با وجود این، در پیمایش ارزش­‌های جهانیان موضوعات دین، جنسیت، کار، دموکراسی، حکم­رانی مطلوب، سرمایه اجتماعی، مشارکت اجتماعی، مدارا، نشاط و رضایت از زندگی مورد بررسی قرار گرفته است که از این میان پیمایش ملی ارزش‌های ایرانیان با این پیمایش در سنجش دین، جنسیت، سیاست، مشارکت و رضایت از زندگی اشتراک دارد و علاوه بر آنها موضوعات متعدد دیگری را نیز مورد سنجش قرار داده است از قبیل پنداشت از عدالت، نگرش‌های اقتصادی، مصرف، شبکه­‌های اجتماعی. به نظر می‌­آید که نتایج این طرح می‌‌تواند به ما خودمان را نشان دهد، همان عبارتی که این سال­‌ها نیز بیشتر مورد مداقه قرار گرفته یعنی «ما ایرانیان»! چرا که خلقیات و فرهنگ ایرانیان چند سالی است که دوباره مورد بحث است. آیا این پیمایش می‌­تواند تصویر دقیق­‌تری از ما ایرانیان نشان دهد؟ در ارتباط باید اشاره کرد که ماهیت پیمایش ارزش‌­ها و نگرش­‌های ایرانیان با آنچه که تحت عنوان «ما ایرانیان» به چاپ رسیده متفاوت است. کتاب «ما ایرانیان» فراستخواه مبتنی بر مفروضات نظری نویسنده است و سپس در قالب انجام یک پیمایش تلاش دارد مفروضات خود را به محک تجربه بی­ازماید و بدین ترتیب وجود برخی روحیات و خلقیات منفی را در میان ایرانیان نشان دهد. در صورتی­‌که پیمایش ارزش­‌ها و نگرش‌­ها یک نظرسنجی است که می­‌خواهد به ­واسطه آن ارزش‌­های ایرانیان و نگرش آنها به مسائل مختلف را مورد بررسی و نشان دهد. این پیمایش در پی بدست دادن تصویری از وضعیت جامعه و نیز تغییرات آن است. اما اینکه این تصویر تا چه اندازه منطبق با واقعیات جامعه باشد هم به شیوه اجرای پیمایش و هم به پاسخگویی مردم به سؤالات پرسشنامه بستگی دارد. ولی می­‌توان با درصدی خطا یافته‌­های آن را تصویر نسبتاً گویایی از وضعیت جامعه در موضوعات مورد بررسی دانست. چه موانع و چالش‌­هایی بر سر راه سنجش ارزش­‌ها و نگرش‌­های ایرانیان در این پروژه وجود داشته است؟ چالش‌­ها و مسائلی که ممکن است بر سر راه چنین پروژه­‌هایی وجود داشته باشند عمدتاً در زمینه مسائل مالی، اجرایی و یا حساسیت نهادهای امنیتی است. در مورد موانع اجرایی و مالی موج اول و دوم این پیمایش چندان مطلع نیستم، اما در موج سوم، یکی از مسائل موجود این بود که ابتدا اجرای این پروژه به شخصی واگذار شده بود که به ­رغم گذشت چند ماه از اجرای قرارداد و صرف بخشی از بودجه آن، هیچ پیشرفتی در اجرای پروژه حاصل نشده بود. از دیگر مسائلی که می‌­تواند اجرای این پروژه‌­ها را با چالش مواجه کند سنجش برخی موضوعات و طرح گویه‌هایی است که ممکن است نسبت به آنها حساسیت وجود داشته باشد؛ از جمله آنها طرح سؤالات در حوزه دین و سیاست است که همواره به دقت مورد توجه هستند. اما ترکیب شورای سیاستگذاری پروژه و نیز همکاری مناسب سازمان تبلیغات اسلامی در تدوین گویه‌­های حوزه «دینداری» سبب شد که نگرانی تیم پژوهش برطرف و حساسیتی نسبت به آن ایجاد نشود. یک دسته دیگر مسائل به انتشار عمومی یافته­‌ها و دسترسی پژوهشگران و صاحب­نظران به داده‌­های به‌دست آمده است. متأسفانه در کشور ما عمدتاً نسبت به چنین پیمایش‌­ها و یافته­‌های آنها نگاه امنیتی وجود دارد و برای انتشار عمومی یا دسترسی پژوهشگران به آنها محدودیت‌­هایی ایجاد می­‌شود. تاکنون دسترسی پژوهشگران به داده­‌های هیچ کدام از سه موج پیمایش ملی ارزش‌­ها و نگرش‌­های ایرانیان فراهم نشده است. شگفت‌انگیز است که پیمایشی که از بودجه عمومی و بیت­‌المال انجام شده و موضوعات عمومی و غیرامنیتی را مورد بررسی قرار داده نباید در اختیار پژوهشگران علاقه‌مند، کارشناسان و متخصصان این حوزه قرار گیرد! این چالش بزرگی است که سبب می­‌شود چنین پژوهش‌­هایی صرفاً در کارنامه مدیران ذکر شود و به قدر کافی مورد مداقه و تحلیل قرار نگیرند و انعکاس چندانی در فضای دانشگاهی و عمومی نداشته باشند. در صورتی که داده­‌های چنین پیمایش‌­هایی باید در سایت­‌های مربوطه بارگذاری شوند که تحلیل­‌گران و پژوهشگران به راحتی به آنها دسترسی داشته باشند.   براساس آنچه که در این پژوهش و موج سوم بدست آمده چه ویژگی‌های مثبت و منفی در ارزش‌­ها و نگرش‌­های ایرانیان وجود دارد که در تصور عامه خلاف آن دیده شده است؟ خود شما در جستاری با عنوان نظم اجتماعی و ارزش‌های بازاری در جامعه ایران در این مجموعه حضور داشتید، لطفاً درباره این موضوع توضیحات بیشتری ارائه کنید. همان‌­طور که در بالا اشاره شد، داده­‌های این پیمایش‌­ها به صورت نسبتاً محرمانه نگه­داری می‌­شوند و شاید به جز مدیران و مجریان پروژه فرد دیگری به آنها دسترسی ندارد. اما تلاش مجموعه دست‌­اندرکاران موج سوم پیمایش ارزش‌­ها و نگرش‌­های ایرانیان بر این بود که به تدریج امکان دسترسی پژوهشگران به یافته‌­ها و داده‌‌های این پیمایش فراهم شود تا بتوانند آنها را مورد تحلیل قرار دهند. در همین راستا بود که نگارش مجموعه جستارهایی در این حوزه در دستور کار قرار گرفت و حاصل آن کتاب «مجموعه جستارهایی در ارزش‌­ها و نگرش‌­های ایرانیان» است که 20 جستار را در موضوعات مختلف پوشش می­‌دهد. هر چند قرار بود که این فتح بابی باشد برای دسترسی پژوهشگران به داد‌ه­‌های این پیمایش جهت تحلیل ثانویه، اما تاکنون این اقدام منتج به نتیجه نشده است، البته پروژه‌های مشابه­‌ای در راستای این امر در حال پیگیری و اجرا است. در ارتباط با جستار «نظم اجتماعی و ارزش‌­های بازاری» باید اشاره کنم که به این سؤال می‌­پردازد که با چه مفهومی می‌­توان نظم موجود در جامعه ایران را توضیح داد؟ تلاش­‌های نظری مختلفی برای فهم جامعه ایران صورت گرفته و هر کدام سعی کرده­‌اند با مفاهیم مختلفی آن را توضیح دهند. به نظر می‌­رسد این تلاش‌­ها کمتر به بررسی نظم اجتماعی و تعاملات موجود در جامعه پرداخته‌اند، بلکه بیشتر سرشت حاکمیت را زمینه‌­ای برای توضیح جامعه ایران در نظر گرفته­‌اند. اما در این جستار، که بخشی از یک ایده کلی‌­تر است و در رساله دکترا به آن پرداخته‌ام، تلاش شده با استفاده از داد‌‌ه‌­های حاصل از موج سوم پیمایش ارز‌ش‌­ها و نگرش‌های ایرانیان به این مسئله پرداخته شود که آیا ارزش‌­های رایج که شکل دهنده نظم اجتماعی هم هستند با آنچه که «ارزش‌های بازاری» خوانده می­‌شوند تطابق دارد؟ ارزش‌­های بازاری اشاره دارد به ارزش‌­های هم­بسته با نظام و اقتصاد بازار. این ارزش­‌ها مواردی از قبیل فردگرایی، عقلانیت اقتصادی، پولی شدن، محاسبه­‌گری و کالایی شدن، و رواج پول‌­پرستی و پول­‌محوری را شامل می­‌شود که جامعه را از اخلاق جمعی تهی کرده و فردگرایی شدیدی را بر مناسبات انسانی حکم­فرما می­‌کند. بدین ترتیب نظم اجتماعی به پیروی از قواعد اقتصاد بازار سامان می­‌یابد و انسان­ها، به تعبیر اسلیتر و تونکیس، تبدیل به موجوداتی «جامعه­‌زدایی شده» می‌­شوند. در چنین شرایطی ارزش­‌های جمع­‌گرایانه به محاق رفته و پیگیری منافع شخصی بر مصلحت جمعی تقدم می­‌یابد. در اینجا به نوعی شاهد تقدم محاسبه­‌گری اقتصادی بر سایر ارزش‌­های اخلاقی خواهیم بود که در صورت نبود نهادهای سامان­بخش می­‌توانند منشأ انحطاط اخلاق عمومی باشد. چنین ارزش­‌هایی نظم اجتماعی را به خطر انداخته و هزینه‌‌های بیشتری را بر مردم عادی تحمیل می‌­کند. در واقع، آنچه که در اینجا مورد توجه بوده این است که نظم اجتماعی موجود را بتوان با مفهوم جامعه بازار توضیح داد و وضعیت حاکم بر تعاملات و نظم اجتماعی را متأثر از رخنه ارزش‌های بازاری به زندگی و مناسبات اجتماعی تلقی کرد.   آیا تاکنون دستاوردهای سه موج صورت گرفته در این طرح توانسته در سیاستگذاری کلان در ایران جایی داشته باشد؟ قبل از اینکه در مورد تأثیر این پیمایش‌­ها در سیاستگذاری کلان کشور صحبت کنیم، لازم است اشاره شود که اصولاً سیاست‌گذاری‌های کلان در ایران برآمده از پژوهش‌­ها نیستند. شواهد نشان می‌‌دهد که در دهه­‌های اخیر کم­تر مسئله‌­ای در جامعه بوده که سیاستگذاری و برنامه­‌های اجرایی توانسته باشند آن را سامان دهند؛ برای مثال مسائلی مثل اعتیاد، نزاع، تضعیف اعتماد عمومی، یا مسائل اقتصادی مثل تورم و بیکاری دهه­‌ها است که در کشور مورد بحث هستند و وضعیت آنها همواره بدتر از گذشته است. به‌­عبارتی دیگر، در دهه‌­های اخیر شاید کمتر مسئلة اجتماعی ­را بتوان یافت که حل و برطرف شده باشد. این امر خود به خوبی گویای این است که سیاستگذاری­‌ها و راه­‌حل‌های ارائه شده برای حل مسائل، برآمده از پژوهش‌­ها نیستند. بررسی برخی شاخص‌­ها در موج‌های مختلف پیمایش ملی ارزش‌­ها و نگرش‌های ایرانیان نشان می‌­دهد وضعیت بسیاری از آنها نسبت به موج‌­های اول و دوم بدتر شده است. اگر به دستاوردهای این پژوهش­‌ها توجه می‌­شد اکنون اگر وضعیت این شاخص‌­ها بهبود نیافته بود، حداقل باید ثابت می‌­ماند. بنابراین، می‌توان به­ راحتی استدلال کرد که این پژوهش‌­ها و یافته‌­های آنها جایگاه چندانی در نظام سیاستگذاری کشور نداشته­‌اند. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 18 Nov 2018 06:34:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266812/حساسیت-نهادهای-امنیتی-یکی-چالش-های-سنجش-ارزش-ها-نگرش-های-ایرانیان محقق داماد: دموكراسی را هم روحانیت آورد http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267801/محقق-داماد-دموكراسی-هم-روحانیت-آورد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی، نخستین ویژه‌برنامه‌«پنج شب، پنج کتاب، پنج شخصیت» را عصر روز گذشته برگزار کرد.در این شب، از کتاب جدید سیدمصطفی محقق داماد با عنوان «مکتبِ اجتهادیِ آخوند خراسانی» رونمایی شد. در این برنامه، اکبر ثبوت، رحیم نوبهار، داوود فیرحی و علی ططری سخنرانی کردند. ابراهیمی دینانی در این نشست با بیان اینکه درباره نویسنده و كسی كه كتاب درباره آن نوشته شده سخن می‌گوید گفت: از عجایب عالم این است كه كلمه اجتهاد به معنای آنچه که تفسیر به رای است، مذمت شده و اگر اجتهاد به معنی كوشش در فهم آیات و روایات باشد، معنای مثبت دارد. وی ادامه داد: در تاریخ اسلام از شافعی تا امروز علمی به وجود آمده به نام حصول كه نظیر ندارد. علوم دیگر مانند فلسفه، طب و ... هم بوده اما ما علم حصول را در هیچ كشوری نداشتیم و این علم در جهان اسلام متولد شده و می‌كوشد از آیات و روایات احكام خدا را استخراج كند. وی با بیان اینکه هر علمی موضوعی دارد و موضوع علم حصول ادله اربعه است افزود: اما برخی دیگر به این که حصول علم ادله اربعه باشد، اشكال وارد كردند. برخی دیگر نیز موضوع علم حصول را این دانستند كه فقیه برای فتوای خودش حجت قائل است و این حجت موضوع علم حصول است. به گفته این استاد فلسفه: علم حصول بسیار دقیق است و در این رشته قهرمانان زیادی از جمله میرزای قمی پرورش یافته است. شیخ انصاری نیز از دیگر قهرمانان این علم است كه كتاب رسائل را نگاشته است. آخوند خراسانی نیز از دیگر طلایه داران این حوزه صاحب كفایه الاصول است. یعنی اگر كسی این كتاب را بخواند برایش كافی است. آخوند خراسانی درباره علم حصول دقیق می‌گفت و اصولش برتر بود چون او فلسفه خوانده بود و با استفاده از آن علم را تعالی داد. ابراهیمی دینانی با بیان اینکه امروز عده زیادی درگیر وضع الفاظ هستند گفت: ویتگنشتاین که درگیر حوزه معناست، می‌گوید ما از مصداق به معنی می‌رویم. اما علمای ما خلاف این را می‌گویند و چه بحث‌ها كه در این باره می‌شود. وی با اشاره به اینکه مدلول، مفهوم و معنی موضوعات علم حصولند كه هر كدام تعاریف خاصی دارند افزود: اینجاست که باید پرسید معنی كجاست؟ در ذهن است یا خارج؟ آیا چیزی هست كه در عالم معنی نداشته باشد. بی معنی هم حتی معنایی دارد! پس معنی كجاست؟ من معنی را درست می كنم یا معنی مرا می‌سازد؟ معنی كجاست كه معنی نباشد؟! مولوی می‌گوید معنی خود ماست! امروز هم تازه‌ترین مباحث فلسفه غرب و زبان شناسی به این موضوع اختصاص یافته است.  ابراهیمی دینانی با اشاره به اینکه آخوند خراسانی در این موضوعات بحث كرده است و آنجا كه قضا و قدر مطرح می‌شود زیركانه از كنار آن می‌گذرد گفت: او به روح زمانه خود آشناست. محقق داماد نویسنده کتاب نیز آخوند زمانه ماست. پدر ایشان جز اركان ماست و در اصول بی‌نظیر بوده است. فرزند ایشان هم فقه، اصول و فلسفه خوانده و در غرب هم دكترا گرفته است. ایشان امروز باید در حقوق بین‌الملل حرف بزند چون هم حقوق اسلامی را می‌داند و هم حقوق غرب را  خوب خوانده بنابراین باید از او كه حقوق و فلسفه را می‌داند استفاده كنند. اكبر ثبوت نیز در بخش دیگری از این نشست با بیان اینکه من چون كتاب فراتر از حدم است درباره آن نمی‌توانم سخن بگویم گفت: با این وجود  به اصحاب فكر باید تبریك بگویم كه روزگار غربت و تحریف آخوند خراسانی به دست یک فلیسوف، حقوق‌دان و کسی که دنیا را می‌شناسد به سر آمده است. این كتاب گام مهمی برای شناسایی یكی از مغزهای تاریخ ماست و امیدوارم گام‌های بعدی هم درست برداشته شود. وی با اشاره به کتاب قوانین الاصول میرزای قمی افزود: در این کتاب این سوال مطرح می‌شود که آیا كسی كه از مذهب و دین حق پیروی نمی‌كند در برابر حق مواخذه می‌شود یا خیر. خیلی‌ها به این موضوع در كتاب‌های اصول و ... پرداختند اما تفصیلی‌ترین بحث را میرزای قمی كرده است. میرزای قمی می‌گوید كسی كه از آیین حق پیروی نمی‌كند چند فرض دارد؟ می‌داند یا نمی‌داند؟  ثبوت افزود: او به این نتیجه می‌رسد فقط كسی مواخذه می‌شود که می‌داند باید پیروی كند و در عین حال تعمدا از آیین باطل پیروی می‌كند. رحیم نوبهار استاد حقوق اسلامی دانشگاه شهید بهشتی نیز با بیان اینکه دغدغه بسیار مهم كتاب مساله انقباض در اجتهاد و تسلط روح تقلید است عنوان کرد: اگر امروز در مطالعه تاریخ ادوار فقه سخن می‌گوییم كه زیر سیطره شیخ طوسی بوده و کسی جرات اجتهاد نداشته اکنون نیز به تسلط شهرت گرایی مبتلا هستیم. راهكار آیت الله محقق داماد هم در این باره آزاد اندیشی است. دغدغه دیگر او در این اثر، توسعه دامنه سخن گفتن به نام خداوند است. این دغدغه بزرگ و مقدسی است اما در یك كلام بخشی از راهكارهای استاد محقق داماد، درك حجیت عقلایی است به شرط آن كه همچنان عقلایی باشند و به خداوند نسبت داده نشود. استاد می‌گوید باید به مدل آزمون و خطا روی بیاوریم و به تجربه خود و دیگران اهمیت بدهیم. وی ادامه داد: از سوی دیگر اسلام دینی متن محور است و علت فربه شدن مباحث تفسیر در آن اهمیت متن است. در كتاب هم به نظریه روح معنا اشاره شده است. اما مساله خرد گریزی و خرد ستیزی نیز یكی از آفت‌های شریعت است كه محقق داماد به آن توجه كرده و ارجاع به عقل را راه برون رفت آن می‌داند. این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه خوش بینی بیش از حد به منابع حدیث آسیب دیگر است گفت: باید دغدغه‌ها، بصیرت‌ها و منافع راویان حدیث را در این باره بررسی كرد. از سوی دیگر مساله دخالت نهاد قدرت در جای جای كتاب بررسی شده است.  وی افزود: در بسیاری از موارد معضل است كه شریعت و فقه عاملی برای دسته بندی‌های موهوم و كرامت ستیز تبدیل شده است و این ویران‌گر است. راه حل كتاب پذیرش اصل كرامت انسانی به عنوان مبنا است، گرچه آخوند خراسانی این را نگفته ولی محقق داماد مبتنی بر نظر آخوند خراسانی استناد كرده است. به هر حال روح آخوند خراسانی از این توسعه و تعمیم محقق خوشحال می‌شود. نوبهار با تاکید بر اینکه ما برداشت‌های عدالت ستیز از شریعت نداربم گفت: راه حل نویسنده کتاب این است كه اصل عدالت را مانند شهید مطهری در سلسله احكام تسری بدهیم. به بند كشیدن بندگان به نام دین معضل بزرگی است و محقق داماد در این راستا در كتاب از اصل عدم ولایت حرف می‌زند. او هوشمندانه در این اثر ذیل انواع آزادی‌های مدنی، سیاسی و اجتماعی سخن می‌گوید. این استاد دانشگاه شهید بهشتی در پایان بیان کرد: استفاده هوشمندانه از مفاهیم موجود در میراث گذشتگان یكی از محورها و نگاه های كتاب است. استاد محقق داماد در این كتاب از استادشان آیت‌الله منتظری نقل كردند كه اگر ما یك دهم یا یك صدم از ابتكارات علامه حلی را در فقه داشتیم مشكلی نداشتیم. من نیز می‌گویم ما اگر تنها یك محور از این کتاب را بپذیریم مشكلات حل می‌شود. داوود فیرحی نیز در بخش دیگری از این نشست با بیان اینکه این کتاب سوغاتی  ارزشمندی به سنت مسلمانی اضافه می‌کند گفت: من كتاب را خواندم و جز موضوعاتی است كه عاشق طرح آن در حوزه عمومی هستم. البته به نقل از نویسنده‌ای می‌گویم هیچ گاه در نقطه صفر نوشتن رخ نمی‌دهد مگر اینكه نویسنده موضع داشته باشد. وی ادامه داد: این كتاب بسیار منسجم است و هر لحظه با دنیای جدیدی ما را آشنا می‌کند. كتاب شامل سه بخش تاریخ اجتهاد شیعه، پرداختن به قهرمان تجدد یعنی آخوند خراسانی و اجتهادهای ناب خود استاد محقق داماد است. وی با اشاره به توانمندهای آخوند خراسانی اضافه کرد: هنر بزرگی است كه كسی یك حركت اجتماعی را از فشل شدن نجات بدهد و به یك نتیجه محصل برساند كه آن شورای ملی است و آخوند خراسانی چنین كاری كرده است. محقق داماد هم سعی می‌كند ایده خود را پشت آخوند خراسانی متوقف نكند بنابراین نوآوری‌های این كتاب بر مبنای اجتهاد آخوند خراسانی و بسیار فراتر از آن است. این استاد دانشگاه تهران افزود: خیلی وقت است كه بحثی درون مذهب پیدا شده مبنی بر اینكه ادله اجتهاد هم ارز هستند؟ آثار مختلف می‌گویند یكی از راهكارهای افزایش شتاب موتور اجتهاد تقسیم ادله به مرجع و عادی است.   وی با بیان اینکه استاد محقق داماد در این کتاب به مباحثی چون عدالت و كرامت می‌پردازد گفت: خلاصه نظریه كرامت این است كه انسان بما هو انسان كرامت دارد و هیچ چیزی اعم از زبان، مذهب، تاریخ، مكان و ... نیست كه معارض این كرامت باشند. هر چه با این كرامت متعارض باشد، باز كرامت پایه است و آنچه می‌شكند ادله معارض است. باید بدانیم که این كرامت موجب تاسیس دولت مدرن در درون نظام اسلامی است.  وی با تاکید بر اینکه مهمترین نتیجه كرامت در این كتاب برابری انسان‌ها در حقوق از جمله حق حیات، اعتراض به غاصبان و ... است عنوان کرد: امیدوارم این كتاب دیباچه سایر ایده‌های استاد شود. علی ططری نیز در بخش دیگری از این نشست با بیان اینکه آخوند خراسانی در تاریخ جایگاه مستقلی دارد گفت: به لحاظ تاریخی این اهمیت دارد كه جایگاه آخوند كجاست؟ من به دنبال او در اسناد بودم و اسنادش را بازیابی كردم. ما در فقاهت شیعه كمبود منابع داریم و بهترین ابزار ما مستندات ماست. او یكی از چهره‌های تاریخ تشیع است و از محقق داماد برای زنده كردن نام او باید تقدیر کرد. وی افزود: مكتوبات آخوند خراسانی او را مجتهدی كامل و جامع نشان می‌دهد. ایشان یك شخصیت جامع الاطراف است و  جریان سومی را در مكتب اجتهاد ایجاد كرد كه بسیاری از آن بی‌خبرند. او رهبر تاسیس بانك ملی در جریان مشروطیت بود و در تقویت ارتش مكاتبات زیادی مبنی بر قدرتمند كردن ارتش ایران دارد. همچنین آخوند خراسانی مكاتبات جالبی با علما مبنی بر سكوتشان دارد.  ططری با طرح نکاتی درباره کتاب گفت: بحث آخوند خراسانی به لحاظ تاریخی باز است و هنوز اسناد زیادی درباره او بازیابی نشده است. آیت‌الله محقق داماد نیز در بخش پایانی نشست درباره این کتاب سخن گفت و افزود: آثار قابل تامل زیادی از جمله کتاب اکبر ثبوت درباره آخوند خراسانی وجود دارد و من خاطرم هست که  مرحوم هاشمی رفسنجانی توسط حجت‌الاسلام دعایی کتاب اکبر ثبوت را برای من فرستاد. با این وجود چرا من این كار كردم و چرا به این فكر كردم و می‌خواهم موضوع آخوند خراسانی را ادامه بدهم؟ وی در پاسخ گفت: ما در كشور جمهوری اسلامی ایران زندگی می‌كنیم كه قانون اساسی دارد. اما در این قانون چهل سال قبل 10 پست كلیدی به مجتهد داده شده است و اساساس قرار است اجتهاد کشور را اداره كند. پس چه باید كرد كه كشور مشكل نداشته باشد؟ چون گاهی یك مشكل شرعی برای سیاست کلی ما موانعی ایجاد می‌كند.   وی ادامه داد: صد سال قبل یك شیخ فقیه از بعد فقاهتی تحول ایجاد كرده است آن هم زمانی که هنوز تركیه به این دموكراسی نرسیده است. در چنین شرایطی آخوند خراسانی این كار را کرده است. کسانی كه از لباس ما گله دارند باید بگویم دموكراسی را هم روحانیت آورد و كسی كه دغدغه دموكراسی داشت روحانیت بود. در آن دوره آخوند خراسانی به عنوان فقیه از چهارچوب فقاهت مشكلات را حل كرد و در این چهارچوب دموكراسی را برای ما آورد. این استاد دانشگاه شهید بهشتی با تاکید بر اینکه امروز ما به یك آخوند خراسانی نیاز داریم كه كسی بالای آن حرف نزند گفت: امروز این شخصیت‌ها را كم داریم. من جوان بودم که كتاب شهید مطهری درباره حجاب چاپ شد و دگماتیست‌ها علیه او هجمه کردند اما یك فقیه قوی مانند پدرم گفت مطهری یادداشت‌های درس من را تقریر كرده است. وی تاکید کرد: پس ما به یک آخوند خراسانی قوی نیاز داریم و كسانی كه حتی شاگرد شاگرد او نیستند مشخص نیست که امروز چه می‌گویند؟! ببینید امروز به اقلیت‌های دینی چه می‌گویند در حالی که این ها پاره‌های ملت ما هستند. اما عده‌ای حرف‌هایی می‌زنند كه با هیچ موازین فقهی تطبیق ندارد و معلوم نیست كجا درس خوانده‌اند و یا اینکه اصلا درس خوانده‌اند!   ]]> جامعه Sun, 18 Nov 2018 05:35:05 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267801/محقق-داماد-دموكراسی-هم-روحانیت-آورد ​مجموعه «تاریخ ایران: روایتی دیگر» رونمایی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267757/مجموعه-تاریخ-ایران-روایتی-دیگر-رونمایی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) آیین رونمایی مجموعه «تاریخ ایران: روایتی دیگر» با حضور بهزاد کریمی، دبیر مجموعه و نویسندگان آثار، امیرحسین حاتمی، شیدا صابری و نسیم خلیلی دوشنبه 28 آبان 97 ساعت 17 در شهر کتاب دانشگاه برگزار می‌شود.  سید هاشم آقاجری و کاوه بیات به عنوان سخنران در این مراسم حضور دارند. شهر کتاب دانشگاه در تهران، خیابان انقلاب، تقاطع خیابان بزرگمهر و قدس واقع است. مجموعه «تاریخ ایران: روایتی دیگر» به دبیری بهزاد کریمی، شامل بررسی سیر تحولات تاریخ ایران با نگاهی تازه و با اتکا بر منابع معتبر و روش‌های مقبول در پژوهش‌های تاریخی است. ویژگی اصلی این مجموعه داشتن نگاهی همه‌جانبه، فرهنگی و انتقادی به رویدادهای تاریخ ایران در عرصه ایرانِ فرهنگی است و در تلاش است تاریخ را نه به قصد ماندن در گذشته و نه برای تفاخر و تحقیر در حال، بلکه برای ساختن آینده‌ای روشن روایت کند. جلد اول این مجموعه شاه اسماعیل صفوی و تغییر مذهب نوشته بهزاد کریمی، دبیر مجموعه، است. ایران معاصر به نحوی انکارناپذیر به لحاظ فرهنگی و سیاسی تحت تأثیر اقداماتی قرار دارد که پانصد سال پیش از این شاه اسماعیل اول صفوی انجام داده است. داوری درباره این پادشاه همچون دیگر پادشاهانی که بر این سرزمین تاختند یا آن‌ها که در جهت رفاه و آسایش مردم و پیشرفت سرزمین گام برداشتند آسان نخواهد بود. مؤلف تلاش کرده است با فراهم آوردن برخی از مهم‌ترین فرازهای زندگی شاه اسماعیل، آن هم با تأکید بر مسئله تغییر مذهب، زمینه را برای داوری در باب این شخصیت پیچیده و بحث‌برانگیز تاریخ ایران آماده سازد. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 18 Nov 2018 05:00:41 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267757/مجموعه-تاریخ-ایران-روایتی-دیگر-رونمایی-می-شود همراه با رونمایی از کتاب‌های جدید حوزه فرهنگ، نشست «فرهنگ در ایران امروز» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267804/همراه-رونمایی-کتاب-های-جدید-حوزه-فرهنگ-نشست-ایران-امروز-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایارن(ایبنا) به نقل از مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به نقل از پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، در این نشست، که روز دوشنبه ۲۸ آبان ۹۷، ساعت ۱۰ صبح در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار می‌شود، تقی آزاد ارمکی(عضو هیات علمی دانشگاه تهران) و  نعمت‌الله فاضلی(عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) با موضوع فرهنگ در ایران امروز سخنرانی خواهند کرد.  در این برنامه همچنین از ترجمه کتاب‌های تحلیل فرهنگی(اثر جیم مک‌گوئیگان)، مدل‌های فرهنگی(نوشته جووانی بناردو و ویکتور دمانک)، جامعه‌شناسی مصرف(اثر پیتر کوریگان)، جستارهایی در ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان(اثر خیام عزیزی مهر) و جامعه‌شناسی بنیادگرایی(تالیف احسان حمیدی‌زاده) با حضور مترجمان و صاحبان آثار رونمایی خواهد شد. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 17 Nov 2018 19:24:24 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267804/همراه-رونمایی-کتاب-های-جدید-حوزه-فرهنگ-نشست-ایران-امروز-برگزار-می-شود کلاس درس در ایران باستان می‌تواند به کتاب اضافه شود http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267481/کلاس-درس-ایران-باستان-می-تواند-کتاب-اضافه-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست نقد و بررسی کتاب «تبارشناسی کلاس درس در ایران» تالیف سید محمود نجاتی حسینی یکشنبه ۲۰ آبان ماه با حضور مولف کتاب و شروین وکیلی در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.  نجاتی حسینی با اشاره به چگونگی ورودش به بحث کلاس درس گفت: پشت هر متنی تبری وجود دارد، دغدغه اصلی این متن هم ورود بنده به مطالعات دانشگاهی است که هنوز هم کار چندانی در این زمینه‌ها نشده است. اولین مساله که ما در مطالعات دانشگاهی داریم این است که چرا دانشگاه در ایران نتوانسته به معنای واقعی آکادم بوده باشد. ذهن من به سراغ چند مسئله رفت. از جمله ایده دانشگاه و دوم اینکه دانشگاه صرفا یک جای خاص نیست بلکه باید هدفی از جمله تربیت شهروند داشته باشد است،  وی افزود: ایده دیگر که به من کمک کرد و ایده شهروندی دانشگاهی را شکل داد این بود که منش دانشگاهیان هم باید به سمت دانشگاهی شدن برود. این بحث در قالب کتاب دیگری با عنوان شهروندی دانشگاهی از سوی پژوهشکده مطالعات فرهنگی منتشر شد. در ادامه این پژوهش به شهروندی دانشگاهی گفت‌وگویی رسیدم باید توجه کرد که دانشگاهی بودن باید با یک تجربه خاصی صورت بگیرد که یک گفتگو در آن صورت بگیرد. در ادامه این برنامه پژوهشی به آزادی آکادمیک هم رسیدم. نجاتی حسینی در ادامه گفت: اما حالا چرا این گفتگو موجود نیست من را به آزادی آکادمیک سوق داد که در آینده هم به صورت کتاب منتشر خواهد شد. تبارشناسی‌ام را به اینجا رساند که باید در دانشگاه یک پتانسیل باشد که یک سنت و یک رواج سنت استاد و دانشگاهی صورت بگیرد. از اینجا بود که من به کلاس درس رسیدم. کلاس درس در تعامل و تقابل استاد و شاگرد صورت می‌گیرد. وی یادآور شد: در این پژوهش از دو روش تبارشناسی تاریخی استفاده کرده‌ام که در آن سعی کرده‌ام یک گونه‌شناسی انجام بدهم. روش دیگر مصاحبه با دانشجویان یا به تعبیری کنشگرا اصلی کلاس درس استفاده کرده‌ام. کتاب از دو بخش تشکیل شده است. بخش اول بازخوانی کلاس درس و بخش دوم هم تجربه‌های زیسته کلاس درس است. شروین وکیلی دیگر سخنران این نشست با اشاره به اینکه در یک قرن گذشته واقعیت امر این است که ما در سطح جامعه یک جمعیت فعال داریم که می‌توان آن را دانشجو نامگذاری کرد، گفت: تاریخ معاصر ما متشکل و متاثر از دانشگاه‌های مدرن است و در این زمینه خوشبختانه جامعه‌شناسان اقبالی از خود نشان داده‌اند. وی افزود: به ویژه در دو دهه اخیر ما با یک افول کیفیت دانشگاه مواجه هستیم. یکی از اساتید بازنشسته دانشگاه تهران در یک سخنرانی خود را به این صورت معرفی کرد؛ من استاد دانشگاه سابق تهران هستم. یعنی اینکه دانشگاه تهران الان دانشگاه نیست. اما شیوه دکتر نجاتی دو بخش دارد. یک قطب آن تاریخ اجتماعی تحول دانشگاه در ایران است و مشخصا از پهلوی اول بحث می‌شود و در ادامه هم نگاهی انتقادی به بعد از انقلاب دارد. وکیلی ادامه داد: نیمه دوم کتاب مصاحبه‌های عمقی با دانشجویان است که در جای خود بسیار جذاب هستند. کتاب نقطه خوبی برای طرح پرسش است که در جای دیگر نیست و تاکید این بخش از زیست جهانی به نام کلاس درس است. پیشنهادم این است که برای این‌گونه پژوهش‌ها دو تا دامنه داده داریم، سیر تحول نهاد دانشگاه‌های دیگر کشورهایی که موازی با ما هستند و بهتر است به کتاب و پژوهش افزوده شود. این سیر تحول خود شامل هم سرمشق‌ها و هم کشورهایی که واردکننده دانشگاه بوده‌اند می‌شود. به فرض مثال کشوری مانند هند که واردکننده دانشگاه است توجه شود. وی در ادامه با اشاره به تجاربش از دانشگاه‌های کشورهای دیگر از جمله برمه گفت: در برمه کسی را پیدا نمی‌کنید که بگوید من دانشگاهی هستم اما اغلب راهب‌ها دانشگاهی هستند و نقش دانشگاهیان را در این کشور بازی می‌کنند. یا به تعبیری دانشگاه‌های کاشته شده در این کشورها زیاد است که باید مورد توجه باشد مثلا در کشور کامبوج این دانشگاه‌ها زیاد به چشم می‌خورد. بنابراین ابتدا دامنه داده‌ها را باید توجه کرد و دیگر اینکه شما هم بخشی از آن را به صورت مصاحبه انجام داده‌اید خاطرات است، الان ما در یک زمانی هستیم که خاطرات بسیار مهم است. الان حدود 3000 خاطره داریم که مربوط به ایران زمین هستند حدود 2000 تا از این خاطرات مربوط به جنگ تحمیلی است. به گفته وکیلی، هزارتا از این خاطرات بسیار خوب هستند که بخشی از آنها تاریخی هستند مثلا یکی از این خاطرات مربوط به ملیجک معروف است که نکات تاریخی بسیار مهمی در آن است. به نظرم اگر این دو موضوع در کنار هم در کتاب آورده شوند بسیار سودمند خواهد بود. این محقق یادآور شد: نکته اینجاست که در ایران ما مفهوم آموزش عالی یعنی نهادی که می‌خواهد مهارتی را به افراد بزرگ سال یاد بدهد را داشته‌ایم، و در واقع خاستگاه آموزش عالی در ایران است. ما در گذشته دانشگاه جندی شاپور را داشته‌ایم که رشته‌هایی مانند پزشکی، حقوق و... را آموزش می‌دادند. بعدا هم این سنت درقالب مدارس در جامعه ایران رواج داشته است. وی در ادامه با اشاره به بیرونی و ابوعلی سینا و... که چگونه شده است که این افراد تا این اندازه بزرگ شده‌اند به این دلیل بوده است که فضای تدریس به گونه‌ای آزاد بوده و اجباری نبوده که فرد به کلاس برود در عین حال انتقادی هم بوده است، گفت: سیر تحول دانشگاه را هم وقتی توجه می‌کنید فضای تدریس در آنجا هم آزاد بوده است. ما فضای تدریس را در گذشته داشته‌ایم و به علل مختلف این شیوه تضعیف شده و نهادهای آموزشی‌مان در زمان وام‌گیری دانشگاه از غرب در حال انقراض بوده است. مثلا در یونان آکادمی افلاطون یک محفل خانوادگی و مذهبی بوده است در آکادمی کلاس شاگرد و استاد به صورت امروزی نبوده است. وی به اشاره به دانشگاه‌هایی که در غرب بوده است، گفت: اکثر دانشگاه‌ها مانند آکسفورد، کمبریج و... محافل مذهبی بوده‌اند و دانشگاه امروزی یک مفهوم کاملا آلمانی و کانتی است. حتی درباره احیای نهاد آموزش عالی سخن می گوییم یکی نهاد آموزش عالی است و دیگر هم به دلیل شیوه تولید دانش و صنعت است. نجاتی حسینی در بخش دوم این نشست با اشاره به اینکه چرایی تمرکزش بر پهلوی اول گفت: پهلوی به این سبب بوده است که داده‌های بیشتری دارد. همان‌طور که اشاره کردید ما مدارس عالی را داریم که من آن را در راستای آکادمی آورده‌ام اما با دانشگاه تهران است که به صورت کنونی مدرن شکل می‌گیرد. وی با اشاره به کلاس درس در ایران باستان و دانشگاه جندی شاپور گفت: در ایران باستان اتفاقی افتاده که در یونان هم نیست. جندی شاپور آدم‌های تئوریسین، پزشک و... پرورش می‌دهد. امیدوارم در ویراست‌های بعدی اگر ممکن شد این موارد لحاظ شود. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 17 Nov 2018 14:47:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267481/کلاس-درس-ایران-باستان-می-تواند-کتاب-اضافه-شود کنفرانس بین‌المللی فرایندهای هرمنوتیک و فلسفه برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267751/کنفرانس-بین-المللی-فرایندهای-هرمنوتیک-فلسفه-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بیست و یکمین کنفرانس بین‌المللی فرایندهای هرمنوتیک و فلسفه تاریخ در روزهای ۲۶ و ۲۷ مارس ۲۰۱۹ در مادرید برگزار می‌شود.   محور موضوعات کنفرانس شامل فلسفه تاریخ، تاریخ شناسی، تاریخ‌نگاری، رویکرد هرمنوتیک به تاریخ، فلسفه مفهومی تاریخ، قوانین عمومی در تاریخ، عینیت تاریخی، تاریخ پیش از مدرن، تکامل گرایی اجتماعی، فلسفه متافیزیکی تاریخ، متافیزیک و تاریخ، هگل و نیروی ذهنی، کانت و ایده برای یک تاریخ جهانی، مارکس و نظریه تغییر اجتماعی، تحلیل میشل فوکو از گفتمان تاریخی و سیاسی، تاریخ و آموزش ؛ داستان و تاریخ و تاریخ و علیت است. علاقه‌مندان به موضوعات فوق می‌توانند با ارسال چکیده آثار خود به نشانی https://waset.org/apply/۲۰۱۹/۰۳/madrid/ICHAPHH?step=۲ در این کنفرانس مشارکت کنند.  برای کسب اطلاعات بیشتر به آدرس https://waset.org/conference/۲۰۱۹/۰۳/madrid/ICHAPHH مراجعه شود. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 17 Nov 2018 12:09:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267751/کنفرانس-بین-المللی-فرایندهای-هرمنوتیک-فلسفه-برگزار-می-شود کتاب فضلیت، فضلیتی بزرگ در یک کتاب کم حجم است/ صحبت از فضیلت سرعت وارد شعارزدگی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267750/کتاب-فضلیت-فضلیتی-بزرگ-یک-کم-حجم-صحبت-فضیلت-سرعت-وارد-شعارزدگی-می-شود به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) از مشهد؛ نقد و بررسی کتاب «فضیلت» صبح دیروز جمعه بیست‌وپنجم در بیست و دومین جلسه نقد کتاب پردیس مشهد برگزار شد و مورد بررسی و گفت‌و‌گوی شرکت‌کنندگان قرار گرفت. این جلسه که حدود ۲ ساعت به طول انجامید با استقبال علاقه‌مندان به فلسفه و فضیلت‌های زندگی روبه‌رو شد. به گفته مترجم این کتاب، فضیلت باعث می‌شود تا راه‌های فضیلت‌مند بودن را دریابیم.  «فضیلت» تعریفی جدید از فضیلت را مطرح می‌کند  امیرحسین خداپرست، مترجم این کتاب، با اشاره به مفهوم فضیلت از جنبه تاریخی، گفت: متن انگليسي کتاب بسیار روان است و من امیدوارم در ترجمه فارسی روان بودن اثر کاسته نشده باشد. فضیلت مفهوم آشنایی است که حرف زدن از آن کار دشواری است و به سرعت وارد شعارزدگی می‌شود و اگر از کسی بخواهیم در این مورد صحبت کند، شاید بیش از چند دقیقه حرفی برای گفتن نداشته باشد.  خداپرست ادامه داد: مزیت کتاب «فضیلت» این است که ما را از این فضا خارج می‌کند. عمدتا فهم ما از فضیلت این است که یک ویژگی درونی افراد است که آن‌ها را متمایز می‌کند اما در کتاب برای تعریف فضیلت از مفهومی که در یونان باستان وجود داشته استفاده می‌شود بدین معنی که فضیلت اشاره به شکوفایی برای یک چیز داشته درحالیکه امروزه به نظر می‌رسد دریافت ما از فضیلت خاصه انسان است. او تصریح کرد: به طور مثال در بین متفکران یونانی شوخ‌طبعی یک فضیلت بوده است اما برای ما این یک فضیلت نیست و بیشتر در تعریف فضیلت تاکید ما بر مباحث اخلاقی ارادی است که تفاوت تلقی ما از فضیلت را نشان می‌دهد.  نگاه ارسطو به فضیلت  مترجم کتاب «فضیلت» افزود: از نگاه دریافت فضیلت، ارسطو معتقد بود که هرچیزی غایت و کارکرد مشخصی دارد و برای رسیدن به آن آفریده شده و  انسان نیز کارکرد خاص و ویژه‌ای به نام عقلانیت دارد و زمانی کارکردش محقق می‌شود که دائما در حال فعالیت عقلانی به سمت خیر باشد. همچنین او معتقد است که هر فضلیت حد واسط میان دو رزیلت است و به احساسات و عواطفمان جهت می‌دهد.  نظریه‌های مختلف درباره فضیلت  خداپرست تاکید کرد: در دیدگاه‌های دوران بعد از ارسطو این غایت‌گرایی کم رنگ شد و علاوه بر این دیدگاه‌هایی مطرح شد که با دیدگاه ارسطو تفاوت داشت، مثلا هیونگ معتقد بود که اخلاقیان به احساسات و عواطف ما بر می‌گردند. پس او نیز کانت معتقد بود که مهم این است که به قانون اخلاق پایبند باشیم. فضایل، یکدیگر را تقویت می‌کنند و فضیلت‌مندی باعث حرکت به سوی فضلیت‌های بعدی می‌شود. کتاب «فضلیت» مسئله‌محور است و جذابیتی روایی دارد. کتاب از معرفت‌شناسی و اخلاق توامان صحبت می‌کند همچنین حجت‌الاسلام علی طالقانی، استاد حوزه و دانشگاه در این نشست درباره کتاب «فضیلت» گفت: تمرکز این کتاب بر معرفت‌شناسی و فلسفه اخلاق توأمان با یکدیگر است و بخش قابل توجهی از آن به متافیزیک معرفت‌شناسی و فلسفه اخلاق پرداخته است. سه حوزه اصلی این کتاب که مباحث فلسفه معاصر را پوشش می‌دهد متافیزیک، فلسفه اخلاق و معرفت‌شناسی است و از این منظر این کتاب در نوع خود کم نظیر است. از امتیازات این کتاب خوشخوان و روان بودن آن است، ساختاری جوابی دارد و جمعی از فضایل در یک کتاب کم حجم، فضیلتی بزرگ است.  وی افزود: این کتاب هفت فصل دارد و چهار بخش اصلی که چهار فصل ابتدایی آن به کتافیزیک فضیلت و رذیلت اختصاص یافته است. فصل پنجم کتاب به نوعي قلب کتاب است و فضیلت‌های فکری و اخلاقی را توضیح داده است. نویسنده در توضیح چیستی فضیلت روش مصداق‌گرایانه را برگزیده و در نهایت نتیجه می‌گیرد که فضایل خصوصیت‌هایی هستند که شخص را به کمال می‌رسانند و فضایل و رذایل چیزهایی هستند که انسان را در مقام انسان بودن بهتر یا بدتر می‌کند. فضیلت از سنت نوشتاری گذشته پیروی می‌کند سلمان ساکت، دبیر این نشست نیز خاطر نشان کرد: کتاب از سنت نوشتاری قبل به خوبی پیروی می‌کند، سنتی که امروز در کتاب‌های ما مرسوم نیست و حالت پرسش و پاسخ دارد. نه اینکه صرفا سوال کند و جواب بدهد بلکه نظریه‌ای را مطرح کرده، سپس ایرادات آن را بیان می‌کند. همچنین خواننده را مجبور می‌کند که مدام ذهنش را درگیر کرده و در نهایت بهترین آن‌ها را انتخاب کند. ساکت یادآور شد: موضوعات مختلف در کتاب به وضوح به فیلم‌ها، کتاب‌ها و سریال‌ها ارجاع داده می‌شود و این موضوع را آموز‌ش می‌دهد که اگر برای سرگرمی کتابی می‌خوانیم یا سریالی نگاه می‌کنیم از دیدگاه اخلاقی هم به آن نگاه کنیم.  کتابی متنی روان دارد تا هم برای متخصصان حوزه فلسفه و هم برای افرادی که در مراحل اولیه فلسفه هستند، قابل فهم باشد. ]]> استان‌ها Sat, 17 Nov 2018 10:22:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267750/کتاب-فضلیت-فضلیتی-بزرگ-یک-کم-حجم-صحبت-فضیلت-سرعت-وارد-شعارزدگی-می-شود شب ادوارد سعید فردا برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267749/شب-ادوارد-سعید-فردا-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) شب ادوارد سعید فردا یکشنبه 27 آبان از ساعت 17 تا 20 در سالن فردوسی در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می‌شود. مسعود فرهمند، عظیم طهماسبی، بهرام پروین گنابادی و علی دهباشی سخنرانان این مراسم خواهند بود. نمایش فیلم مستند «در جستجوی فلسطین» نیز از دیگر برنامه‌های حاشیه‌ای این مراسم است. شب ادوارد سعید با همکاری بخارا در خانه اندیشمندان علوم انسانی به نشانی خیابان نجات‌اللهی، نبش ورشو برگزار خواهد شد.  ادوارد ودیع سعید، نظریه‌پرداز ادبی، منتقد فرهنگی و فعال سیاسی فلسطینی - آمریکایی است. وی در دانشگاه‌های هاروارد و پرینستون درس خوانده و پروفسور زبان انگلیسی و ادبیات تطبیقی در دانشگاه کلمبیا بود. سعید به عنوان یکی از بنیان‌گذاران نظریه پسااستعماری شناخته می‌شود. نظریه شرق‌شناسی (اورینتالیسم) از ابتکارات فکری اوست. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 17 Nov 2018 08:52:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267749/شب-ادوارد-سعید-فردا-برگزار-می-شود چهل و سومین کارگاه فلسفه اخلاق برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267752/چهل-سومین-کارگاه-فلسفه-اخلاق-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به همت خانه اخلاق‌پژوهان جوان چهل و سومین کارگاه فلسفه اخلاق با موضوع «دیدگاه‌ها در باب عینیت ارزش‌های اخلاقی» با ارائه مجید ملایوسفی، عضو هیات علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) در روز یکشنبه ۲۷ آبان‌ماه ساعت 18 و 15 دقیقه برگزار می‌شود.   همچنین در این کارگاه کتاب «بی طرفی در فلسفه اخلاق و فلسفه سیاسی» از سوی هاجر سعادتی معرفی می‌شود. شرکت برای عموم دانشجویان و طلاب علاقه‌مند به مباحث فلسفی و اخلاقی آزاد است و این افراد می‌توانند مباحث و صوت این جلسات را از طریق سایت خانه اخلاق‌پژوهان جوان پیگیری کنند. این کارگاه‌ها در خانه اخلاق‌پژوهان جوان به نشانی قم، بلوار محمدامین (ص) کوچه ۱۳ پلاک ۲۹ برگزار می‌شود. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 17 Nov 2018 08:31:20 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267752/چهل-سومین-کارگاه-فلسفه-اخلاق-برگزار-می-شود برنامه‌های هفته کتاب منطقه 13 شهرداری اعلام شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267747/برنامه-های-هفته-کتاب-منطقه-13-شهرداری-اعلام به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از روابط عمومی فرهنگسرای امید؛ توسعه و ترویج فرهنگ کتابخوانی از جمله وظایف مهم مراکز فرهنگی هنری شهر تهران است که در مناسبت‌های مختلف مورد مداقه و دغدغه بیشتر مسئولان فرهنگی قرار می‌گیرد. در همین راستا و همزمان با هفته کتاب که از 24 آبان ماه آغاز و تا یکم آذر ادامه خواهد یافت مدیریت فرهنگی هنری منطقه 13 عناوین مختلف و متنوع برنامه‌های خود را با هدف ترویج و ارتقای فرهنگ کتابخوانی، زمینه‌سازی برای علاقمندی بیشتر مخاطبان به کتاب در اقشار مختلف سنی، بررسی علل و آسیب‌های حوزه کتاب و کتابخوانی، استفاده کاربردی از فرهنگ کتاب در قالب برنامه‌های فرهنگی و هنری جذاب و... برای مخاطبان خود عرضه می‌کند. کتاب نما (برگزاری نمایشگاه کتاب با همکاری و مشارکت سه ناشر کانون، قدیانی و سوره مهر و فروش کتاب با تخفیف 50 درصد) کتاب خوب خواندن مهم است (خرید و معرفی تازه‌های نشر سال 97) سلام بر دانایی (تقدیر از اعضای فعال کتابخانه و کوچکترین و بزرگترین عضو کتابخانه) می‌خواهیم بخوانیم (بازدید مدارس منطقه 13 از کتابخانه) پیشخوان کتاب (معرفی کتاب برتر) زنگ فرهنگ کتابخوانی (خوانش کتاب در مدارس منطقه 13) باشگاه نقالی و قصه‌گویی (معرفی کتاب به همراه خوانش کتاب و بحث و گفتگو درباره کتاب) ثبت نام رایگان و اهدای کتاب از جمله مهمترین عناوین برنامه‌های منطقه 13 در هفته کتاب است. بر اساس این گزارش، در منطقه 13 کتابخانه امام خمینی (ره) با دارا بودن بیش از 35000 جلد کتاب و در مساحت 500 متر مربع از جمله مهمترین مراکز فرهنگی منطقه است که علاوه بر ساکنان محلات مختلف منطقه 13 از سایر مناطق نیز به آن مراجعه می‌کنند. علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر درباره زمان برگزاری هر یک از این برنامه‌ها و شرکت در آن می‌توانند با شماره 33303843 (کتابخانه امام خمینی «ره») تماس گرفته و یا به نشانی خیابان 17شهریور ؛ بالاتر از میدان شهدا، خیابان خشکبارچی، بوستان خیام، فرهنگسرای امید مراجعه کنند. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 17 Nov 2018 08:03:13 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267747/برنامه-های-هفته-کتاب-منطقه-13-شهرداری-اعلام سیر تحول تالارهای ستون‌دار در ایران باستان بررسی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267748/سیر-تحول-تالارهای-ستون-دار-ایران-باستان-بررسی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کارگروه تاریخ انجمن فرهنگی افراز با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی نشست هفتم از سلسله نشست‌های بازخوانی تاریخ ایران را برگزار می‌کند. در این نشست در بخش نخست سیر تحول تالارهای ستون‌دار در ایران باستان با سخنرانی میلاد محسن‌زاده، کارشناس ارشد باستان‌شناسی بررسی می‌شود. سپس در بخش دوم دکتر علی‌محمد زمانی درباره فلسفه تاریخ سخن می‌گوید. این نشست تخصصی دوشنبه 28 آبان‌ماه ساعت 17 در تالار خیام خانه اندیشمندان علوم انسانی به نشانی خیابان نجات‌الهی(ویلا)، نبش ورشو برگزار می‌شود.   ]]> تاریخ و سیاست Sat, 17 Nov 2018 07:37:12 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267748/سیر-تحول-تالارهای-ستون-دار-ایران-باستان-بررسی-می-شود چرا دودمان ساسانی پرمنبع‌ترین دوران تاریخ ایران باستان به‌شمار می‌آید؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/267547/چرا-دودمان-ساسانی-پرمنبع-ترین-دوران-تاریخ-ایران-باستان-به-شمار-می-آید خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- مجموعه سه جلدی «تاریخ اندیشه ایرانی» با زیر عنوان اندیشه، فرهنگ و آیین ایرانیان در عهد باستان نوشته آزرمیدخت فرهیخته والا به تازگی از سوی نشر فردوسی (اصفهان) منتشر شده است. این مجموعه به گفته نویسنده، دسترنج بیش از 10 سال کار، به‌منظور دست‌یابی به درست‌ترین داده‌ها در مسیر شناخت مبانی اندیشه، فرهنگ و جهان‌بینی ایرانی در عهد باستان است. وی می‌گوید در این مسیر، شاید گزارش‌های ناب و منابع دسته اولی بوده‌اند که به‌دلیل عدم دسترسی به آنها و فقر منابع کتابخانه‌ا‌ي، به آنها دسترسی نداشته‌ام؛ اما منابع درجه دوم به‌کار گرفته شده، دربردارنده آن گزارش‌های دست اول هستند. وی بر این باور است که در طول این سال‌ها، هیچ‌گاه درستی آنچه مي‌نویسد را فدای تندنویسی و شتاب در کار نکرده‌ است و شاید به‌همين علت نيز، این‌قدر کار به درازا کشید. این کتاب شاید دقیق‌ترین اثر در این زمينه باشد که از هزاره پنجم پیش از ميلاد تا سده هفتم ميلادی را در حوزه جهان‌بینی، اندیشه و فرهنگ ایرانی دربرمي‌گیرد. تمامي هدف نگارش این کتاب، گردآوری و تدوین مجموعه گزارش‌ها و اطلاعات پراکنده از فرهنگ، اندیشه و جهان‌بینی انسان عهد باستان ایران است که به‌صورت پراکنده در هر يک از منابع تاریخی ایرانی و خارجی ناگفته مانده است؛ در حالي‌که هرکدام مي‌تواند در بازسازی هویت فرهنگی او مؤثر باشد. در همين راستا و در درجه نخست، تکیه بر منابع و یافته‌های دست اول ایرانی و پس آن‌گاه، منابع خارجی هم‌زمان با آنها در نظر بوده و کمتر عنایتی به نظریه‌پردازی‌های جدید و منابع دست دوم و سوم شده است. آزرمیدخت فرهیخته والا سال 1342 در اصفهان زاده شد و تحصیلات کارشناسی و کارشناسی ارشد خود در زمینه فرهنگ و تاریخ ایران باستان را در دانشگاه‌های اصفهان و تهران به انجام رسانید و در حال حاضر دوره دکتری تاریخ ایران باستان را می‌گذارند. او پیشینه سال‌ها آموزش تاریخ و فرهنگ ایران در دانشگاه‌های گوناگون را دارد و سمت‌های چندی در حوزه‌های فرهنگی کشور داشته و دارای پژوهش‌ها و آثار بسیاری در حوزه تاریخ و فرهنگ ایران است. در این زمینه شاخص‌ترین آثار او «تاریخ اندیشه ایرانی» و «جامعه‌شناسی منابع تاریخ و فرهنگ ایران»، «جامعه‌شناسی تاریخی مردم ایران» و... است. با این پژوهشگر تاریخ ایران باستان گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید: اندیشه تاریخ ایران باستان و دیدگاه‌هایی که در این زمینه وجود دارد پیش‌تر نیز در کتاب‌های بسیاری به چاپ رسیده است. لطفا در گام نخست بگویید انگیزه شما از نگارش این مجموعه کتاب چه بوده است؟  اصلي‌ترين هدف من در نگارش این اثر، نمایاندن نگاهِ تاریخی ایرانیان به جهان واقعی و رویايی آنان بوده که در پایان همه گفتارها، به بریافتی انسانی و مينويی از جهان منجر شده است. هر یک از بخش‌های کتاب در عین پیوستگی با دیگر بخش‌ها، از نظر محتوا مستقل است و به‌عنوان گفتمانی فهما و بی‌نیاز به دیگر بخش‌ها، قابل بررسی و گویاست. همه نگاره‌ها، نمودارها و تصویرهای به‌کار گرفته شده در هر گفتار، به‌عنوان بخشی از آن گفتار است و با هدف فهم بیشتر مطالب آورده شده و هیچ یک تزئینی نیست و گاه حتی بدون بررسی آنها، به هدف اصلی آن گفتار دست نخواهیم یافت. همچنین محور اصلی همه کرده‌های کتاب، پرداختن به مبانی اندیشه و فرهنگ خردورز و راستی‌مدار ایرانی است که گويی همه راه‌ها از آنها آغاز شده و به آنها پایان مي‌پذیرد. در این مسیر، شاید با همه دقت در خارج نشدن از مسیر تاریخی رشد و تحول اندیشه و فرهنگ ایرانی، آنچنان که باید به توالی رخدادها و سلسله‌های تاریخی پایبند نبوده‌ام؛ چرا که بیشتر هدف من در این کتاب، پرداختن به مبانی انديشه فرهنگ و آئين ایرانی بوده است. با این‌همه، نهایت وسواس و دقت در تدوين روند تاریخی رخدادهای سیاسی و فرهنگی ایران در ميانه‌ي هزاره پنجم پیش از ميلاد (تاريخ شناسایی متون فرهنگی عهد نخست ایلامي) تا ميانه سده‌ هفتم ميلادی (652، پايان عهد ساساني) شده است. برخی از مطالب کتاب تکرار مکررات در حوزه تاریخ ایران باستان است نگارش دوباره آن‌ها چه ضرورتی داشته است؟  شايد برخي از بخش‌هاي کتاب تکراري و دوباره‌گويي به نظر برسد، يا آن‌که توالي دقيق دوره‌هاي تاريخي رعايت نشده باشد، که اگر دقت کنيم براي دنبال کردن يک جريان فکري و فرهنگي گاه ناچار بوده‌ام در چند گفتار موضوع خاصي را تکرار يا بازنويسي کنم تا به روند درست جريان‌ها و رخدادهاي فکري و فرهنگي دست يابم. در مجموع هر پرگرد اين کتاب گفتاري مستقل است، که بدون نياز به پرگردهاي ديگر مستفاد معني خويش خواهد بود،‌ و هر دوباره‌گويي برخي از جريان‌ها و رخدادهاي اجتماعي و فرهنگي روندي ناگزير براي تکميل بهتر هر گفتار کتاب بوده است. بيشتر اين جريان‌ها عمر چند هزار ساله داشته و به طور معمول از عهد ايلامي (هزاره سوم پيش از ميلاد) آغاز شده تا پايان عهد ساساني (سده هفتم ميلادي) ادامه مي‌يابند، بنابراين در اين مسير بسيار وقت‌ها، براي تکميل مطالب و فهم بهتر جريان‌ها فکري و فرهنگي بسياري از نام‌ها، جاي‌ها پادشاهان و جريان‌هاي سياسي و اجتماعي اين دوران بلند در هر گفتار به ناچار تکرار شده است. در این مجموعه کتاب‌ها از واژه‌های پارسی بهره گرفته‌اید. چرا به این نوع گویش روی آوردید؟ گویش پارسی و بیشتر سره کتاب، بیشتر وقت‌ها تعمدی است تا نمادی باشد برای کوشش بیشتر در راه پارسی‌گويی و پارسی‌نویسی؛ همان دستوری که یک هزاره پیش حکیم فرزانه توس، برایمان تعریف کرد. این پایوَرزی تا آنجا بوده که گنجینه واژگان کنونی زبان پارسی اجازه مي‌داده و ما نیز بر آن مبنا تنها پارسی گفته‌ایم؛ اما هرجا نیز که برخی واژگان بیگانه (تازی و به‌جز آن) که امروز دیگر جزيی از ادبیات متداول ایران گشته و جز آن واژه‌ها و نام‌ها گزینه شناخته‌شده دیگری در دست نيست، همان واژه‌ها را به‌کار برده‌ایم؛ گاهی هم جرأت خود را بالاتر برده و دست به کاربرد نام‌ها و واژه‌های نوینی زده‌ایم؛ باشد که بیشتر به پارسی‌گويی عادت کنیم و هرآنچه از زبان مادری کهن خود را فراموش کرده‌ایم، بازسازی کنیم! با واژه‌هايی چون شوَند (دلیل)، فهما، آوید، (سنت، روش) نمایا، پایا، ویرا، تکتا... در همين مسیر و به‌گونه‌اي عامدانه، کوشیده‌ایم واژگان و نام‌های باستانی و اصلی نهادها، مردمان و سرزمين‌های تاریخی را به‌کار ببریم. نام‌هایی که گاه در تندباد حوادث و یورش بیگانگان دستخوش فراموشی شده‌اند و گاه نام‌های نامفهوم و غیر تاریخی از آنها در زبان مردمان جاری شده است و خود آن مردمان کهنسال (مصري‌ها، سوريائي‌ها...) نيز آنها را از ياد برده‌اند. شاید به‌قول آن اندیشمند مصری، (محمدحسنین هیکل)، اگر آنان نیز یک فردوسی مي‌داشتند، به این روزگار دچار نمي‌شدند که امروز، هیچ از تاریخ و فرهنگ و زبان مادری خویش ندانند. برهمين اساس کوشیده‌ایم تا برای نمونه پایتخت هخامنشیان را به‌نام تاریخی آن پارسه بناميم نه با نام عاميانه تخت جمشید؛ یا آن‌که نام جغرافی‌نویس سده سوم پس از اسلام ايران را با پیوند واژگانی درست آن پورخردادبه بخوانیم نه ترکیب نادرست تازی و پارسی ابن خردادبه! و یا آن‌که پادگان کهن ایران‌زمين را به‌نام تاریخی خود اسپهان (جایگاه گرد آمدن سپاهیان) بناميم نه با نام تغییریافته و بی‌معنی اصفهان... شاید برخی واژه‌ها، نمایه‌ها، جمله‌ها و عبارت‌ها... ناآشنا به‌نظر برسند و یا آن‌که فضاسازی‌های تاریخی جامعه‌اي فرا از آنچه تاکنون شناخته‌شده را ترسیم سازند، که این بیشتر به سبب نگارش کتاب بر اساس سازه‌های فکری، گویشی و نوشتاری من است که در آن بیشتر کوشیده‌ام برداشت‌ها و یافته‌های خود را با صميمانه‌ترین واژگانی که شاید خیلی خودمانی‌تر از شیوه‌ نگارش کلاسیک معمولي باشد به خواننده انتقال دهم و برای همين نیز بیشتر وقت‌ها از نگاه برخي ویراستاران ادبی ارجمند ما، بيرون از قالب‌های زبانی و دستوری کنونی رفته‌ام، که به نگرش من برای دست‌یابی به خط مشخصی در ترسیم داستان اندیشه‌ خردورز ایرانی و هرچه زنده‌تر کردن این ميراث دیرپای، تلاشی رو به رشد است. جریان اندیشه‌نگاری ایرانی در روزگار باستان چیست و چرا آن را از دیگر فرهنگ‌ها متمایز می‌‌کند؟ بررسی جریان اندیشه‌ورزی و خردگرایی مردم جهان باستان (به‌ویژه ایرانیان) در ظرف تاریخی و فرهنگی خویش و فارغ از هر پیش‌داوری و همسان‌سازی با کارکردهای فکری و عملی آنان با انسان معاصر امکان‌پذیر است. تا از این طریق از افتادن در بیراهه‌های پیش‌داوری غیرتاریخی پرهیز شود. این وضعیت به ویژه در حوزه اندیشه و فرهنگ ایرانیان باستان و در مقایسه با جهان درگیر در گرداب برده‌داری و یدفرهنگی همزمان با آنان پیچیدگی خاص خود را خواهد داشت و پژوهشگر این حوزه از این دوره تاریخ ایران (تاریخ اندیشه و فرهنگ و آیین ایرانیان عهد باستان) را با فضای کمابیش ناهمسویی روبه‌رو می‌کند که در یک سوی آن جامعه‌ای چالاک و نواندیش با بن‌مایه‌های آزاداندیشی و خردگرایی قرار دارد و در برابر آن دولت‌شهرهایی برده‌دار و در حال گسیختگی که مانده‌های فرهنگی و انسانی آن در حال فروپاشی است (بابل، آشور، مصر، یونان و...) فرآیند تاریخی چنین فضای ناهمسان انسانی و فرهنگی در چارچوب این روابط ناهمگون و پرتلاطم ترسیم خواهد شد. از آنچه که به عنوان نهاده اندیشه و باور ایرانیان یاد می‌شود بی‌گمان بر مبنای بن‌داده‌هایی است که ریشه در تاریخ کهنسال این سرزمین و مردمانش دارد و به گونه‌ای آمیخته و پیچیده کارکردهایی به‌هم پیوسته را به نمایش می‌گذارد که شناخت هر یک مستلزم شناخت دیگری و در نهایت شناخت همه آن داده‌ها به ماهیتی ویژه راه خواهد برد که هویت یکتایی از تاریخ اندیشه و فرهنگ بشری را نمایان خواهد ساخت هویتی که تنها در این سرزمین و میان این مردمان شناخته شده و تا امروز به عنوان مبانی شخصیتی آنان استمرار داشته است. بی‌گمان جریان اندیشه‌نگاری ایرانی (از عهد باستان تا دوران پس از اسلام) به عنوان دانش ناپرداخته و چیستی بسترهای فراوان و ناشناخته‌ای را پیش‌روی پژوهشگر تاریخ ایران می‌گشاید که در آن همه دستاوردهای اندیشه انسان ایرانی در مسیری روبه‌ رشد بازخوانی و بررسی شده و از هزارگان پیش از میلاد تا کنون را دربرمی‌گیرد. از میان داستان اندیشه ایرانی در روزگار باستان، خاستگاه‌ها، کاربست‌ها، گفتمان‌ها و دستاوردهای آن همواره از حوزه‌های ناگفته‌ای است که برای همیشه پرکار و پربازده بوده و باز ترسیم آن جز با دمیدن دوباره این موزاییک کهن انسانی و فرهنگی که هر تکه‌اش به‌سان پازلی بهم ریخته در منبعی نهفته مانده امکان‌پذیر نخواهد بود.                       آزرمیدخت فرهیخته والا  از تاریخ‌نگاری دوران هخامنشی بگویید که بر پایه چه منابعی صورت می‌گرفت؟ تاریخ‌نگاری دوران هخامنشی بر پایه نظام نوین اداری که ماهیت این نخستین و بزرگترین دولت جهان ایجاب می‌کرد بر بستر همه زبان‌های رایج آن روز جهان چون ایلامی، بابلی، آرامی، مصری و پارسی هخامنشی (پارسی باستان) بیشتر یک تاریخ‌نگاری رسمی و دیوانی است و انبوه سنگ‌نبشته‌ها کتیبه‌ها، گل‌نبشته‌ها و مهرهای بر جای مانده به همراه کاغذنوشته‌هایی که امروز به سبب جنس خود بر جای نمانده‌اند مجموعه‌ای بیش از سی هزار نمونه را دربرمی‌گیرد که هر یک دارنده ناب‌ترین گزارش‌های تاریخی و فرهنگی است که بی‌تردید در میان هیچ یک از ملل باستان مانند نداشته و هر یک از مبانی مستدل شناخت فرهنگ ایرانی به‌شمار می‌رود. مجموعه سنگ‌نبشته‌های بابل دوران نبونائید، استوانه کوروش بزرگ متون برجای مانده از کمبوجیه و بردیا در مصر و بابل، کتیبه‌های داریوش یکم هخامنشی، خشایارشا و دیگر شاهنشاهان هخامنشی در کوه بغستان(بیستون)، کاخ شوش، شهر کاخ پارسه(تخت جمشید) و دیگر کتیبه‌های هخامنشی، سیمای روشنی از جامعه و سیاست هخامنشی را به دست می‌دهد که برای همه پژوهشگران تاریخ جهان باستان هنوز مجموعه‌‌ای کمتر پرداخته شده است جامعه‌ای که گستردگی و تنوع نژادی و فرهنگی آن با نگاهی به گروه مردمان زیر فرمان آن شاهنشاهی نمایان می‌شود. چرا عصر ساسانیان پرمنبع‌ترین دوران تاریخ ایران باستان است؟ در روزگار ساسانیان چگونه ادبیات زرتشتی تدوین شد؟ دوران چهارصد و بیست ساله دودمان دین‌سالار ساسانی آخرین دوره باستانی تاریخ ایرانی است. این دوران بلند به چندین انگیزه پرمنبع‌ترین دوران تاریخ ایران باستان شمرده می‌شود. نخست قصد ساسانیان بر ماندگار ساختن آثار فرهنگی و سیاسی خویش، دوم، ورود ایران به دوران تاریخ مکتوب خود که در آن نگارش میراث‌های ادبی و دینی آرام آرام پای می‌گرفت و سوم رواج ادبیات نسبتا پیشرفته پهلوی ساسانی و پس از آن اوستایی که سبک ویژه نگارش سرودها، نمازها و دستورهای موبدان و دستوران عهد ساسانی، دوران تدوین ادبیات زرتشتی آغاز شد که از اصلی‌ترین پایه‌های شناخت تاریخ و فرهنگ ایران عصر ساسانی است. پدیده‌ای که در سده‌های پیش از ساسانیان سابقه نداشت. ادبیات اساطیری و دینی زرتشتی در تکمیل اطلاعاتی که از سنگ‌نبشته‌های برجای مانده از عهد ساسانی در نگارش تاریخ این دوران کنار هم چیده می‌شوند روایتگر مجموعه‌ای ارزشمند هستند که در دوره دیگری تکرار نشده است. چرا با این که اشکانیان پایه‌گذار نهضت بازگشت فرهنگی ایرانیان و بنیانگذار ادب پهلوانی اشکانی بودند اما یادمان‌های بسیار کمی از آنان باقی مانده است؟ با نابودی عمدی تاریخ اشکانیان که پس از آنان به دستور اردشیر پاپکان صورت گرفت یادمان‌های بسیار کمی از این خاندان خجسته برجای مانده اما پایه‌گذاری نهضت بازگشت فرهنگی ایرانی به دست اشکانیان و تدوین و رواج زبان و ادب پهلوانی اشکانی از سده نخست میلادی را می‌توان بزرگترین کرده آنان در بازیابی هویت فرهنگی ایرانیان دانست. راهی که پس از آن اوستایی به بهترین روی ادامه یافت. در این دوره افزون بر دو هزار سکه و نشان دولتی تاکنون یافته شده، بناها و آثار هنری تزئینی و عملی مجموعه‌ای شامل 200 نمونه سفال‌نبشته، سنگ‌نگاره و برخی متون حقوقی (بنچاق اورمان) و اسناد اداری یافته شده در دورا اوروپوس (در شمال سویه امروزین) ردپای اشکانیان را می‌توان بازیافت. حجم گسترده‌ گزارش‌های منابع غربی (لاتی، رومی) بر مبنای چند قرن کشمکش نظامی و فرهنگی میان ایران و روم، منابع مناسبی برای دستیابی به داده‌های تاریخی دوران اشکانی و ساسانی هستند. رویدادنامه‌های سریانی و متون دینی این کلیساهای سطوری میان‌رودان نیز روی دیگری از اخبار برجای مانده عهد اشکانی و ساسانی آن هم از زبان مردمانی خارج از حوزه فرهنگی ایران(مسیحیان) است. طرح جلد: سرو هخامنشی برگرفته از پلکان آپادانای شهر پارسه با مفهوم جاودانگی اندیشه ایرانی کدام سنگ‌نبشته‌ها در دوران ساسانی دارای مطالب تاریخی فرهنگی است و بیشتر به کار نگارگری تاریخی ایرانی عهد ساسانی می‌آید؟ سنگ‌نبشته‌های پراهمیت شاپور یکم، نگاشته بر بنای واقع در دامنه کوه شاهان (نقش رستم) و روبه‌روی آرامگاه‌های شاهنشاهان هخامنشی که بنا بر متن سنگ‌نبشته بن‌خانه زرتشت نام دارد و مهم‌ترین این محموعه است. سنگ‌نبشته سه زبانه پهلوی اشکانی (پارتی)، پهلوی ساسانی (پارسی میانه) و یونانی نگاشته شده بر بدنه این بنا، نمودار مرزهای شاهنشاهی ایران از هر سو و در نهایت شرح پیروزی‌های شاپور بر گردیانوس و والریانوس دو تن دیگر از پادشاهان روم است. این سنگ‌نبشته اصلی‌ترین منبع اطلاع ما از رویدادهای سده سوم میلادی ایران است که در سال 1963 توسط هیات باستان‌شناسی آمریکایی شناسایی و ترجمه شد و از آن پس مهم‌ترین سند تاریخی ما برای نگارش تاریخ شاهنشاهی شاپور یکم شد. این سنگ‌نبشته پس از داده‌های جغرافیایی آرامگاه داریوش بزرگ هخامنشی و اطلاعات جغرافیایی متن تاریخی وندیداد کهن‌ترین متن جغرافیایی ایرانی نیز هست که در آن و به ویژه به جغرافیای ایرانی نیز هست که در آن و به ویژه به جغرافیای سیاسی دولت ساسانی پرداخته شده است. مهمترین اثر اساطیری ایران باستان کدام متن است؟ بندهشن پس از اوستا و دینکرد مهم‌ترین کتاب آیین و اساطیری ایران باستان است که در سده سوم پس از اسلام نوشته شده و بنا بر نام کتاب دربردارنده بنیادهای آفرینش جهان در اندیشه و باور ایرانی با هدف ستایش جهان مینویی مزداآفریده و نکوهش آفرینش‌های اهریمنی همراه با مجموعه‌ای از گزارش‌ها و رخدادهای اسطوره‌ای تاریخ ایران است. بندهشن از دیدگاه ساختاری آغازگر آخرین موج نگارش متون اوستایی در پایان سده سوم اسلامی ایران و نشانگر تلاش پیگیر نویسندگان ایرانی در بازشناسی مبانی اندیشه و حکمت ایرانی در برابر موج نوخاسته اندیشه جوان اسلامی در آن روزگار است. از این دیدگاه آنان سعی بلیغی در تعریف مبانی اندیشه و باور کهن خویش در سیر هویت سازی نوین جامعه پرتنش سده سوم قمری ایران اراز داشته‌اند. فرنبغ دادگی در بندهشن بسیار در پی ریشه‌شناسی و تفسیر فلسفه نیک و بد‌انگاری جهان و آفریده‌های آن بر مبنای اندیشه ایرانی است و در یازده گفتار از بیست و یک گفتار کتاب بر این گفتمان پرداخته و در دیگر بخش‌ها نیز از این موضوع سخن گفته است. شاید به همین دلیل است که خواننده بندهشن به ناگاه خود را در برابر حجم ویراسته از داده‌های اندیشه‌شناسی، جغرافیایی، گیاه‌شناسی، جانورشناسی، مردم‌شناسی، تاریخ، اخترشناسی و... می‌یابد اطلاعاتی که بیشتر آن‌ها نخسین‌بار است که از دیدگاه آیین مزدیسنا بازتعریف می‌شود و گویای احاطه نویسنده خبره خویش (فرنبغ دادگی) به دانش و منابع پیشینیان خود است تا آنجا که به سادگی می‌توان برخی داده‌های او را با متون پیش از خود چون وندیداد تطبیق داد و فرنبغ دادگی در ین زمینه حتی از منابع کهن‌تری چون دادمدادنسک و چهردادنسک نیز بهره جسته است که امروز دیگر در دست نیست. بندهشن از سوی دیگر نماد گویایی از فضای روشنگرانه فکری و فرهنگی ایران در جنبش ترجمه متون فرهنگی پس از دوران هارون و مامون عباسی است و از این جهت هر دو اثر بندهشن و گزیده‌ها را باید در یک مسیر دانست و در این میان بندهشن را بی‌گمان می‌توان دانشنامه سده سوم پس از اسلام و دانشورانه‌ترین متن متاخر (نوین) اوستایی نامید. هنگام نوشتن این مجموعه درازدامن  کدام بخش بیشتر مورد توجه شما بوده است؟ یا بهتر بگویم دلبسته کدام داستان بودید؟ بیشتر دلبسته داستان زندگی مانی بودم. داستان مانی گرچه در قالب خرده داستان‌هایی از زبان روایتگران دیگر است اما سخنان یکی از اندیشه‌گزاران تاثیربخش تاریخ جهان است که ایرانی است و هنوز پس از هفده سده ردپای اندیشه و میراث فکری او در روند توسعه اندیشه و فرهنگ جهان باستان ناشناخته و قابل بررسی است و برای او همین مباهات بس که پس از زرتشت کمتر مانندی برایش در دین‌آوری، آشتی‌جویی و ترویج روابط انسانی در تاریخ جهان باستان تکرار شده است. داستان زندگی مانی از زبان خودش یا شاگردانش گرچه با تفاوت‌هایی در مجموعه متون مانوی تورفان نیز در دست است اما متن دست‌نویس یونانی دانشگاه کلن به صورت داستان‌هایی پیوسته در بردارنده شیوه سرایش و گزارش آخته‌ای است که به سادگی نشانگر قدمت خویش نسبت به متون تورفانی سده پنجم میلادی است و از این جهت بازخوانش این مجموعه ادبیات باختری از ارزش دوچندانی برخوردار است. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 17 Nov 2018 06:24:41 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/267547/چرا-دودمان-ساسانی-پرمنبع-ترین-دوران-تاریخ-ایران-باستان-به-شمار-می-آید ​نشست علمی با موضوع کورش دیروز، امروز، فردا http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267738/نشست-علمی-موضوع-کورش-دیروز-امروز-فردا به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، گروه آموزشی تاریخ با همکاری انجمن ایرانی شعبه البرز و انجمن علمی دانشجویی تاریخ نشست علمی با موضوع: کورش دیروز، امروز، فردا را برگزار می‌کند. در این نشست دکتر زاگرس زند درباره کورش در اسناد تاریخی، دکتر حسین محمدی با موشوع کورش و امروز ما و دکتر علی‌محمد زمانی با موضوع کورش و ذوالقرنین سخنرانی می‌کنند. این نشست شنبه 26 آبان ماه از ساعت 12 در سالن شماره 2 طبقه 3 دانشکده ادبیات و علوم انسانی برگزار می‌شود. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 17 Nov 2018 05:30:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267738/نشست-علمی-موضوع-کورش-دیروز-امروز-فردا کتابخوانی از منظر علوم شناختی http://www.ibna.ir/fa/doc/note/267735/کتابخوانی-منظر-علوم-شناختی خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- ایوب دهقان‌کار؛مشاور اجرایی معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: وقتی سخن از «کتابخوانی»به میان می‌آید، مثلا وقتی گفته می‌شود یکی از وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ترویج «کتابخوانی» است، دانسته یا نادانسته از دو مقوله صحبت می‌شود که از منظر علوم شناختی (Cognitive Science) ماهیتی کاملا متفاوت دارند: «کتاب» و «خواندن» کتاب یک محصول نهایی سخت افزاری (Product) و خواندن یک فرایند ذهنی (Mental Process) است. در مورد مقوله اول، شاید بتوان گفت وزارت فرهنگ (با اندکی مسامحه و تساهل، و صرفنظر از محتوا) می‌تواند با برنامه‌ریزی میان مدت و بلندمدت حق مطلب را ادا کند و کتاب را آنگونه که شایسته است و به سهولت به دست علاقمندان برساند. و حتی شاید بتوان گفت در بخشی حوزه‌های مربوط به کتاب این حق در حال ادا شدن است؛ تخصیص تقریبا صد در صد بودجه معاونت امور فرهنگی و معطوف کردن تقریبا تمامی فعالیت‌های این معاونت به حوزه کتاب، مشتمل بر برنامه‌های متنوع و متکثر همچون نمایشگاه کتاب تهران، نمایشگاه‌های استانی، بن‌های اهل قلم، طرح‌های خرید کتاب، یارانه‌های نشر، هفته کتاب، جایزه‌های مختلف ملی و بین المللی و ... همه و همه می‌تواند گواه این باشد که به اندازه کافی (از نظر کمّی) به این مقوله پرداخته شده است، و در صورت افزایش بودجه و ارتقاء کیفیت برنامه‌ها، می‌توان نگرانی‌ها در مورد "کتاب" را بطور کامل برطرف کرد. اما آن مساله ای که دستگاه‌های اجرایی (خاصه وزارتخانه‌های فرهنگ، علوم، و آموزش و پرورش) تقریبا از آن غافلند پرداختن به مقوله دوم کتابخوانی یعنی فرایند "خواندن" است. خواندن یکی از مهارت‌های ارتباطی دریافت اطلاعات (Receptive Skills) است که گرچه در قالب توانایی زبانی و بصورت فطری در نهاد هر انسانی به ودیعت گذاشته شده است (فطری گرایی زبان؛ چامسکی)، اما نیازمند اکتساب و تقویت از طریق آموزش است.  (i-language VS. e-language) به دیگر سخن، صرف داشتن سواد، برای تحقق امر خواندن کافی نیست، و این مهارت می‌بایست با بهره گیری از یافته‌های علوم شناختی در همه سطوح آموزشی تدریش شود، تقویت شود، و ارتقا یابد. روان-زبانشناسان (Psycholinguists) با تاکید بر اینکه هدف از تولید و ترویج کتاب، خواندن، و هدف از خواندن درک مطلب، و هدف از درک مطلب یادگیری، و هدف از یادگیری، تصمیم گیری درست است (هچ و لازاراتون، ۲۰۰۶) معتقدند صرف مجاورت با کتاب (خواندن) نمی‌تواند ضرورتا محتوم و مختوم به این هدف شود، و لذا خوانندگان (کتاب خوانان) می‌بایست با مهارت‌های خواندن از یک سو و با مهارت‌های تفکر انتقادی (Critical Thinking) از سویی دیگر آشنا شوند. مع الوصف، نه تنهاتحقق دومی (تدریس مهارت انتقادی) مستلزم دارا بودن تخصص آکادمیک در علوم روانشناسی، جامعه شناسی، سیاست، و ... است، بلکه در مورد اول نیز (تدریس مهارت های خواندن)، آشنایی با استایل‌های مختلف روانشناختی در خواندن و یادگیری افراد همچون (visual, aural, physical, verbal, logical, impolsive, reflective, sharpener, leveller & ...) و نیز آشنایی با استراتژی‌های مختلف یادگیری همچون (coding, analizing, connecting, & ...) از شروط لازم برای تحقق این هدف است. موید این امر نگارش ده‌ها هزار کتاب و مقاله علمی و دانشگاهی در مورد تقویت مهارت خواندن است. اگر عبارت How to improve reading skills (چگونه مهارت خواندن را تقویت کنیم) در گوگل سرچ کنیم، بیش از سیصد میلیون !!! رکورد، آن هم فقط به زبان انگلیسی، به ما خواهد داد ... کوتاه سخن آنکه، خواندن یک فرآیند ذهنی پردازش اطلاعات ورودی به مغز است که پرداختن به آن مستلزم فاصله گرفتن از نگاه سنتی (غیر علمی) و آگاهی از یافته‌های جدید علمی در این حوزه است. شاید دور نباشد روزی که ناشران یک کتاب با محتوای واحد را برای افراد مختلف در حالت‌های روانشناختی مختلف (با استایل‌ها و استراتژی‌های ذهنی متفاوت) تولید کنند، و به تبع آن، کتابفروشان از استایل روانشناختی مشتریان‌شان سوال کنند تا متناسب با آن، نوع کتاب مناسب را تجویز کنند: کاغذی، صوتی، دیجیتال و الکترونیک، همراه با اکسسوری، تصویری، یا سایر فرمت‌هایی که دانشمندان علوم شناختی (هوش مصنوعی) در حال طراحی و تولید هستند. آنچه که بدیهی است ضرورت بروز‌رسانی و اتخاذ موضع علمی‌تر وزارتخانه‌های فرهنگ، علوم، و آموزش و پرورش و سایر دستگاه‌های مرتبط همچون معاونت علمی و فناوری به مقوله کتابخوانی است.    ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 17:01:26 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/267735/کتابخوانی-منظر-علوم-شناختی رونمایی از یادمان یادگار‌های بانو پوری سلطانی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267729/رونمایی-یادمان-یادگار-های-بانو-پوری-سلطانی ​به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) ویژه برنامه «گوهرنگاره‌های ماندگار» در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود. این برنامه که در راستای گرامیداشت‌ روز کتاب، کتابخوانی ‌و کتابدار برگزار می‌شود، از یادمان یادگار‌های بانو پوری سلطانی و همچنین از 40 کاریکاتور‌ کامبیز درم‌بخش رونمایی خواهد شد و نمایشگاهی از شاخص ترین نسخ خطی و اسناد شاخص گشایش می‌یابد و افزون بر این، فیلم مستند «برای کتابهایم» نیز به نمایش درخواهد آمد. این مراسم شنبه 26 آبان ساعت 10 صبح برگزار می شود و تا چهارشنبه 30 آبان از ساعت 8 تا 16 در موزه کتاب‌ و میراث مستند ایران در بزرگراه حقانی(غربه به شرق)، بلوار کتابخانه ملی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران میزبان مشتاقان خواهد بود. ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 15:49:24 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267729/رونمایی-یادمان-یادگار-های-بانو-پوری-سلطانی تفاهم اولیه برای برگزاری نمایشگاه آثار فارسی کتابخانه ملی اتریش در تهران http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267710/تفاهم-اولیه-برگزاری-نمایشگاه-آثار-فارسی-کتابخانه-ملی-اتریش-تهران به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) عبادالله مولایی سفیر ایران با یوهانا راخینگر رییس کتابخانه ملی اتریش دیدار کرد. تفاهم اولیه برای برگزاری نمایشگاه آثار فارسی کتابخانه ملی اتریش در تهران امضا شد. عبادالله مولایی سفیر ایران با یوهانا راخینگر ربیس کتابخانه ملی اتریش درباره چشم انداز تعاملات فرهنگی دو کشور و تفاهم اولیه در زمینه برگزاری نمایشگاه گنجینه آثار فارسی موجود در کتابخانه ملی اتریش در تهران سخن گفتند.   ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 12:11:55 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267710/تفاهم-اولیه-برگزاری-نمایشگاه-آثار-فارسی-کتابخانه-ملی-اتریش-تهران افتتاح همزمان دو نمایشگاه استانی در چهارمین روز هفته کتاب http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267708/افتتاح-همزمان-دو-نمایشگاه-استانی-چهارمین-روز-هفته-کتاب به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران، چهاردهمین دوره نمایشگاه کتاب گیلان با حضور 398 ناشر و نمایش 67 هزار و 73 عنوان کتاب در محل دائمی نمایشگاه‌های گیلان برگزار می‌شود. 34 ناشر از استان گیلان در نمایشگاه حضور دارند و 16 کتاب‌فروشی رشت نیز با نمایشگاه همکاری دارند. 700 میلیون تومان بن یارانه‌ای خرید کتاب با تخفیف 20 درصد از طریق بانک شهر مستقر در نمایشگاه در اختیار بازدیدکنندگان قرار می‌گیرد و 22 برنامه جنبی از قبیل کارگاه‌های آموزشی تصویرگری، عکاسی، خوشنویسی، نشست‌های تخصصی در خصوص آسیب‌های اجتماعی، سبک زندگی، کتاب کودک، جشن امضاء، مسابقه با موضوع کتاب، نمایش تابلوهای هنری، قصه‌گویی و ویژه‌برنامه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در بخش جنبی نمایشگاه برگزار می‌شود.   دوازدهمین نمایشگاه کتاب لرستان نیز با حضور 295 ناشر از سراسر کشور و ارائه 51 هزار و 400 عنوان کتاب در محل دائمی نمایشگاه‌های لرستان برگزار می‌شود. از استان 15 ناشر در نمایشگاه حاضر می‌شوند و 9 کتاب‌فروشی منتخب خرم‌آباد نیز با نمایشگاه همکاری می‌کنند.450 میلیون تومان بن یارانه‌ای خرید کتاب با تخفیف 20 درصدی از طریق بانک شهر مستقر در نمایشگاه در بین بازدیدکنندگان توزیع می‌شود. 21 برنامه جنبی از رونمایی آثار نویسندگان استان تا برگزاری نشست‌های تخصصی در حوزه نشر، آسیب‌های اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی، شعرخوانی، تجلیل از نویسندگان استان و کارگاه‌های آموزشی، نمایش عکس مفاخر استان، رنگ‌آمیزی و نقاشی برای کودکان در بخش جنبی این نمایشگاه برگزار می‌شود.   این دو نمایشگاه به‌صورت همزمان 26 آبان افتتاح و تا 1 آذر پذیرای علاقه‌مندان به کتاب و کتاب‌خوانی است. ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 11:51:39 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267708/افتتاح-همزمان-دو-نمایشگاه-استانی-چهارمین-روز-هفته-کتاب مطالعه کتاب شکوه شمس، پیشنهاد رییس سازمان ملی استاندارد ایران http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267706/مطالعه-کتاب-شکوه-شمس-پیشنهاد-رییس-سازمان-ملی-استاندارد-ایران به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از پایگاه اطلاع رسانی دولت، در روزهای گذشته  کتاب "شکوه شمس" از "آنه ماری شیمل" فیلسوف آلمانی را مطالعه کردم. شکوه شمس کتابی است که سیری در افکار مولانا و عشق او دارد. سخن از مولانا دشوار و ترجمه اش حقیقتا دشوارتر است. مترجم شکوه شمس استاد لاهوتی است و استاد علامه جلال الدین آشتیانی نیز مقدمه ای بسیار عالی بر ان نگاشته است. متاسفانه هر دو بزرگوار و نیز مولف شکوه شمس یعنی خانم شیمل حالا چشم از جهان بربسته اند و در قید حیات نیستند. شیمل علاقه عجیبی به اسلام و ایران داشت و معتقد بود که اروپای قرون وسطی، تصویر مخدوشی از اسلام بویزه شیعه ارائه کرده است. او بارها به ایران سفر کرد و با هر دو بزرگواران علامه آشتیانی و استاد لاهوتی  ملاقات داشت، بطوریکه شیمل در خاطرات خود آورده است که در سال ۱۹۹۵ در نخستین سفرش به ایران در فرودگاه مشهد نه تنها استاد حسن لاهوتی بلکه علامه جلال الدین آشتیانی که مقدمه را نوشته نیز به استقبالش آمده بودند. گفته های شیمل از رفتار علامه اشتیانی نشان از روح بزرگ علامه است که با یک بانوی اسلام شناس چه برخورد انسان دوستانه قریبی دارد. مطالعه هرکتاب انسان را با دنیای جدیدی آشنا می کند و نگاه جدیدی از اطراف به خواننده می بخشد. همواره و بویژه دراین هفته یاد عالمان و دانشمندان و نویسندگان گران قیمت سرزمینمان و انسانهای آزاده دنیا که با آثار و یادگاری های خود (کتاب) حالمان را خوش می کنند، هم گرامی می داریم. به همه توصیه می کنم کتاب شکوه شمس و سایر آثار علامه و نیز بانو شیمل شیمل" را ببینند و تفرغی در آنها داشته باشند. ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 11:26:15 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267706/مطالعه-کتاب-شکوه-شمس-پیشنهاد-رییس-سازمان-ملی-استاندارد-ایران وجدان؛ صدای خاموش نشدی! http://www.ibna.ir/fa/doc/note/267592/وجدان-صدای-خاموش-نشدی خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- در آستانه برگزاری بیستمین سالگرد درگذشت استاد علامه محمدتقی جعفری(ره) و بزرگداشت آن در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، رامین نعمتی نویسنده و پژوهشگر با برداشتی از کتاب «وجدان» علامه محمدتقی جعفری این‌گونه نوشته است: «منم وجدان! شگفت‌انگیزترین آشناى روح انسانى. سخنی چند با شما انسان‌ها دارم، پس گوشِ جان را بگشایید و سخنم را بشنوید. شما انسان‌ها، چرا در جست‌وجوى کلمه‌ای كه به‌عنوان يک كالبد شايسته، روح مرا را در بر گيرد، بيهوده تلاش می‌کنید؟ مگر می‌توان اقيانوس پرتلاطم و بی‌ساحلی را كه كرانه و ژرفايش پيدا نيست، در پیمانه‌ای كوچک جاى داد؟! منم خورشيدِ روح‌افروز که هرگز پرتو خود را از شما دریغ نمی‌دارم. منم مشعلِ فروزانِ شب‌های تاريکِ شما. چرا ستایشم نمی‌کنید؟! من هستم که در هنگام خروش توفانیِ گردبادهای تمایلات نفسانی، مقاومت‌های آهنین از خود نشان می‌دهم و چنان نیرویی در دفاع مخلصانه از شخصیت شما صرف می‌کنم که حد و اندازه‌ای برای آن متصوّر نیست. تا آن زمان که آبِ زلالِ روح، خشک نشده، در زلال آن آب می‌لرزم و می‌لرزم و تمام وجود شما را نيز می‌شورانم. آیا می‌دانید که چه کوشش‌ها براى ادامه درخشندگىِ شعله‌های ملكوتىِ خود انجام می‌دهم؟! در تاريكىِ شب‌های ظلمانى، آنجا كه همه دادگران و دادپروران و دادرسان به خواب عميق فرو می‌روند، من همواره بيدار هستم! در بستر کاخ‌های مجلّل كه انسانى نيرومند سر بر بالش حرير و ابریشمی‌اش نهاده و به درياى خويشتن خم شده، و يا در بیغوله‌ای از کوخ‌های محقّر كه انسانى ضعيف، جسد آزرده خود را روى آن فرش كرده و به ناله‌های حزينِ خويشتن گوش فرا می‌دهد، در هر دو صحنه، بساط محاكمه می‌گسترانم و شرافتِ توأم با خرسندى يا رذالتِ توأم با ندامت را در چهره درونىِ هر دو انسان برايشان نمايان می‌سازم. در آن هنگام كه می‌خواهید از قضاوت عادلانه و انعطاف‌ناپذیر من روی‌گردان شده و نادیده‌ام انگاريد، به هر طرف كه می‌نگرید، بِسان نورافكنى دوّار، با شما می‌گردم و نور خود را بر چهره تاريک و درهم پيچيده شما می‌افکنم. شما انسان‌ها راهى براى فرار از خويشتن سراغ نخواهید داشت! من به‌سان كبوتر ضعيف و هُماى سعادت، در مبارزه با كركسِ تمايلات، تا زنده هستم و بيدار، كوشش می‌کنم و دَمى از مقاومت نمی‌ایستم، تا آنگاه كه بال و پرم شكسته شود و موجوديت خود را از دست بدهم. منم وجدان! صداى خاموش ناشدنى‏. افسوس که عده‌ای از شكّاكان و ساده‌لوحان هميشه می‌خواهند صداى مرا خاموش كنند! اينان با تفرعنِ شفقّت‌آمیز و بهانه‌جویی، با دليلى كه شايد بلاتكليفىِ منطق را هم فراهم می‌آورد، برای شما فلسفه‌ها می‌بافند! و از راه دلسوزى و شفقّت، چنين به شما اندرز می‌دهند كه: بياييد در جهان هستى، قاضى، محكمه، ناظر و شكنجه درونى را احساس نكنيم و موضوع نيک و بد را هرگز براى خود مطرح نسازيم. اى كاش، آنها در اين گفتارِ خود فراموش نمی‌کردند كه درحقيقت، آنان نيز می‌خواهند شما را با نداى من ارشاد كنند. شايد اين هم يک منطق است كه براى انكار يک حقيقت، از وجود همان حقيقت بهره‌برداری می‌شود. اينان در فلسفه خود به شما اندرز می‌دهند كه: به راه خود برويد و اين صداى درونى را نشنويد، زيرا اگر اين ندا اصالت داشت، اين‌همه هياهو و جنجال‌های متنوّع به راه نمی‌افتاد. اگر فيلسوفى پاک‌دل كه شب‌ها و روزهايى را در ژرفاى اقيانوس انسانى فرو می‌رفت و در راهِ شناختِ شخصيتِ عالىِ انسانى، تلاش‌هایی خستگی‌ناپذیر را تحمل می‌کرد، اطمينان دارم فقط مرا می‌جست و از من سراغ می‌گرفت! منم وجدان! پیک امین الهی. در مقابل نغمه‌های گوناگونِ من كه همه نوازشگرِ يک آهنگ هستند، كيست كه پنبه در گوش فرو كند؟ اگر روزى فرا رسد كه شما براى تفريحات فكرى و ورزش در انديشه و شطرنج‌بازی در عالم پندار و خيالات، مرا از منصب عالی‌ام ساقط نمایید، يا كارى كنيد كه وجدان‌ها را در درون انسان‌ها بكُشيد، كدام سپر شما را در مقابل اصل تنازع در بقا كه حتى چنگال‌های خونينِ خود را از مکتب‌های فلسفى نيز نشان می‌دهد، حفاظت خواهد كرد؟ من چون خورشیدی درخشان بر وجود شما می‌تابم، اما خودخواهی‌های شما به‌سان سایه‌ای است که مرا در کسوف فرو می‌برد! پس تا می‌توانید خودخواهی را تعدیل کنید! بياييد و مرا ناديده نگيرید! زيرا شخصيت و آزادىِ درونىِ شما از وجود من سرچشمه می‌گیرد. منم نيروى رادمردانِ نيرومند! بگذارید امروز كه يأس و نوميدى، پرده‌های تاريکِ خود را فرود آورده و بانگِ شومِ: «بخوريد و بخوابيد و فكر نكنيد، مرگ در راه است!»، همه‌جا طنین‌انداز شده، بیایم و دست شما را بگيرم. اگر با من به راز و نياز بنشینید، خواهید دید که به روى شما خيره شده‌ام. اشارت‌های مرموزى از من درمی‌یابید، ولى تفسير آن اشارت‌ها براى شما بسيار دشوار است، زيرا هر مفهومى كه براى اين توضيح در نظر بگیرید، زيبايى و شور و هيجانِ ملكوتىِ مرا را سلب می‌کند. منم وجدان! گيرنده و منعکس‌کننده صداى رساى خداوندی. اين من هستم كه می‌توانم تضادّ غير قابل تحمل افراد انسانى را قابل تحمل ساخته، از حق‌کُشی‌ها و زورگویی‌های نيرومندان جلوگيرى كنم. به‌جز من، كدام‏ عامل می‌تواند حسِ بت‌پرستیِ «شخصيت» را كه فقط می‌خواهد در اجتماع براى خودش مقام و شخصيت احراز نمايد، خنثى كند؟ منم وجدان! عنصری که بایستگی‌ها را از نبایستگی‌ها، و شایستگی‌ها را از ناشایستگی‌ها تفكيک می‌کنم. منم وجدان! نظاره‌گری امين که در نظاره خود، هيچ نوع بازيگرى روا نمی‌دارم! در میان شما انسان‌ها، اشخاصى پيدا می‌شوند كه جهان بشريت را در وجود من لمس می‌کنند؛ اينان هستند كه می‌توانند رهبرانِ واقعىِ جوامع باشند. اگر كمى در تاريخِ زندگىِ امیر مؤمنان علی(ع) دقت نمایید، حضور مرا در تمام لحظات زندگیِ پرفراز و نشیب آن مسافر دیار ابدیت خواهید دید. او بود که فرمود: «آيا من درباره شخصيت خودم به اين اندازه قناعت كنم كه به من بگويند: على زمامدار مسلمين است، ولى در ناملايمات روزگار با آنها مشاركت نورزم؟!» منم وجدان! مگذارید شعله‌های سرکش تمایلات، وجودم را خاکستر کند! بدانید: اگر ظلمتِ متراكمِ تمايلات و تبهکاری‌های شما انسان‌ها تلاشِ بی‌نهایتِ مرا را خنثى کند، هنگام خاموشی‌ام فرا می‌رسد! آنگاه، صداى ضعيف مرا زير پنجه حيوانىِ هواوهوس‌ها كه با آخرين نفس‌هایم همراه است خواهید شنید. در این زمان است که پايان انسانيت را اعلام‏ می‌کنم و به راه خود می‌روم و از افق روح شما ناپديد می‌شوم! آیا پس از من، جز مشتى رگ و پوست، استخوان و اندک غرايز كوركورانه، چيزى خواهد ماند؟! بااين‌حال، نااميد نیستم، زیرا بسيارى از پاكان اولاد آدم كه در تمام اعصار و قرون به اين کهنه‌سرا گام می‌گذارند و به جهان هستى با ديده‏‌اى پاک می‌نگرند و می‌خواهند انسان را به‌طور جدّى تفسير كنند، دنبال من خواهند گشت و مرا را به‌عنوان «اولين و آخرين واحدهاى شخصيتِ انسانى» معرفى خواهند نمود.» *این نوشته برداشتی است از کتاب«وجدان» اثر علامه جعفری(ره) ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 10:34:40 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/267592/وجدان-صدای-خاموش-نشدی پنجمین نشست گروه کاربران یونی مارک برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267699/پنجمین-نشست-گروه-کاربران-یونی-مارک-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) پنجمین نشست گروه کاربران یونی مارک و نخستین نشست گروه کاربران منطقه خاورمیانه با شعار «یونی مارک: چشم‌انداز ما» همزمان با چهارمین کنگره متخصصان علوم ارتباطات برگزار می شود. این مراسم شنبه و یکشنبه (26 و 27 آبان) در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود که سخنران ویژه افتتاحیه، خانم گوردانا مازیک، رئیس کمیته دائمی یونی مارک است.  همچنین در این نشست، خانم الگا  زگلوبینسکایا از روسیه و آقای  آلش بوشنیاک از اسلوونی سخنرانی خواهند کرد. بازدید از دانشگاه الزهرا، کاخ‌موزه گلستان، باغ کتاب و کتابخانه ملی و دیدار با «اشرف بروجردی» از دیگر برنامه‌های شرکت‌کنندگان نشست خواهد بود.   ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 08:37:03 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267699/پنجمین-نشست-گروه-کاربران-یونی-مارک-برگزار-می-شود ​برگزاری «کارگاه آموزشی آشنایی با نسخه شناسی و تصحیح متن» http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267698/برگزاری-کارگاه-آموزشی-آشنایی-نسخه-شناسی-تصحیح-متن به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) گروه زبان و ادبیات فارسی شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی کارگاه آموزشی آشنایی با نسخه شناسی و تصحیح متن برگزار می‌کند. اساتید این دوره دکترمهرداد چترایی، دکترعمادالدین شیخ الحکمایی، دکترمحسن محمدی فشارکی، دکتر محمدرضا موحدی، دکتربهروز ایمانی، رضا موسوی طبری، دکتر سعید شفیعیون، دکتر امید سروری، دکتر امیر منصوری هستند.   سرفصل ها و محتوای دوره آموزشی نیز به شرح زیر است   1) شیوه های نسخه یابی از طریق فهارس نسخ خطی و پایگاه ها و بانک اطلاعاتی الکترونیکی نسخ ۲) نسخه شناسی و گستره آن (آشنایی با ویژگی های کالبدی نسخ خطی و مکتوبات کهن ) ۳) آشنایی با رموز کتابتی ۴) روشهای تصحیح متون ۵) پژوهشنامه تصحیح متن(آشنایی با اصول مقدمه نویسی و تعلیقه نگاری) ۶) نمایه نویسی(آشنایی با آیین نمایه سازی متون تصحیحی)   علاقه‌مندان می‌توانند به بزرگراه کردستان- نبش خیابان دکتر صادق آئینه وند (64 غربی)، مرکز آموزش های آزاد تخصصی علوم انسانی مراجعه کنند. ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 08:22:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267698/برگزاری-کارگاه-آموزشی-آشنایی-نسخه-شناسی-تصحیح-متن میراث شهاب در گام 91/ از نامه‌های نویافته تا رثای نسخه‌های مقتول http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267697/میراث-شهاب-گام-91-نامه-های-نویافته-رثای-نسخه-های-مقتول به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) شماره 91 میراث شهاب فصل‌نامه تخصصی کتابخانه بزرگ حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)، سال 24، بهار 97 منتشر شد.   فهرست مقالات به این قرار است:   نامه‌های نویافته/ سیدمحمود مرعشی نجفی   ملاحظات و تصحیحات (4)/ محمدکاظم رحمتی   نویافته‌هایی از تاریخ و میراث (2)/ احمد خامه‌یار   نگارنده نخبة الرغائب للذاهب و الآئب کیست؟/ محمدعلی عیوضی   تحلیل و بررسی ساختار قصیده مدحیۀ چهارده معصوم (ع) و واکاوی صحت انتساب/ ابوالفضل مرادی (راستا)   بررسی دیوان میرزا نصرالله صدرالممالک اردبیلی/ سیدعلی ملکوتی   در رثای نسخه‌های مقتول، مجروح و مهجور (1)/ ابوالفضل حافظیان بابلی   بررسی زندگی‌نامه و آثار محمد شفیع و محمدمهدی استرآبادی/ علی قنبریان، علیرضا لیاقتی   قصیده التجائیه/ تصحیح سید جعفر حسینی اشکوری   میدان نو قم (میدان شهید مطهری)؛ از دیرینه زمان تا این دوران/ سید محسن محسنی ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 08:15:42 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267697/میراث-شهاب-گام-91-نامه-های-نویافته-رثای-نسخه-های-مقتول میراث حوزه اصفهان به دفتر سیزدهم رسید http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267696/میراث-حوزه-اصفهان-دفتر-سیزدهم-رسید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) دفتر سیزدهم میراث حوزه اصفهان به اهتمام محمدجواد نورمحمدی از سوی مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان منتشر شد. فهرست عناوین رساله‌های دفتر سیزدهم میراث حوزه اصفهان به این قرار است:   رساله وجه تسمیه، فضایل و خواص سور قرآنی، از: محمد حسین بن محمد صالح خاتون آبادی   شرح رساله ذهبیه منسوب به امام رضا علیه السلام، از: محمد شریف بن محمد صادق خاتون آبادی   رساله صلاه الجماعه، از: عبدالله بن محمد تقی مجلسی   رساله فائده ای در سیادت از طرف مادر، از: ملا محمد تقی مجلسی   رساله ای در طهارت، از: محمد حسین بن محمد صالح خاتون آبادی   حاشیه اللاهیجی علی حاشیه الخفری بر شرح قوشچی بر تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، از: ملا محمد جعفر لاهیجی اصفهانی   این دفتر شامل ۶۵۶ صفحه در قطع وزیری است . ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 08:09:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267696/میراث-حوزه-اصفهان-دفتر-سیزدهم-رسید مطبوعات دوره قاجار نشان از دگرگونی تهران دارد http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267694/مطبوعات-دوره-قاجار-نشان-دگرگونی-تهران به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) جلد دوم از مجموعه تهران‌نگاری (طهران در مطبوعات دوره قاجار؛ دوره‌های ناصری و مظفری) همزمان با روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار در تالار قلم سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران رونمایی شد.  در ابتدای این برنامه که تهران‌شناسانی چون سیدعبدالله انوار، محمدرضا سحاب و ناصرالدین پروین حضور داشتند، «اشرف بروجردی»، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران گفت: انتخاب حناچی به عنوان شهردار منتخب تهران را به اعضای شورای شهر تهران و شهروندان تهرانی تبریک می گویم و امیدوارم با حضور وی در مجموعه شهرداری و با توجه به سوابق علمی اتفاقات خوبی در شهر بیفتد. این نشست حدود یک ماه پیش تدارک دیده شد و هیچ ارتباطی به انتخاب حناچی به عنوان شهردار جدید تهران ندارد اما این انتخاب را با برگزاری این مراسم به فال نیک می‌گیریم و امیدواریم که مردم در آینده آثار و برکات مدیریت ایشان را بچشند.   او در ادامه با یادآوری داستان موسی و شعیب در قرآن که دختران شعیب به پدر خود توصیه کردند موسی را به سبب داشتن دو خصیصه امانت و قدرت به کار بگمارد، بیان کرد: قرآن برای ما راه را ترسیم کرده است و بیان کرده کسانی را به کار بگیریم که شائبه و شبهه‌ای را نسبت به رفتارشان نداشته باشند و هم امانتدار این سرزمین و هم توانایی‌های قابل توجهی را داشته باشند و آقای حناچی از اساتید دانشگاه هستند و حضورشان در وزارت راه و شهرسازی و شهرداری تهران نشان داد از این قدرت برای پیشبرد امور شهر برخوردار هستند.   رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران همچنین روز کتاب را به همه کتابداران و کتابخوانان تبریک گفت و تصریح کرد: این سازمان مامن همه اهل کتاب است و هر کسی که می‌خواهد درباره هر موضوعی بخواند یا پژوهش کند اینجا بهترین محمل است و در آتن به روی همه باز است.   بروجردی با اشاره به رونمایی جلد دوم کتاب تهران نگاری که بهانه برپایی این نشست بود، اظهار داشت: این کتاب، دربرگیرنده همه نوشته‌هایی است که در روزنامه‌های تهران قدیم و به تهران مربوط می‌شده که پژوهشگر جوان این کتاب، آن را گردآوری و مستند و تعریف کرده است.  جلد نخست این کتاب هم دربرگیرنده نقشه‌های تهران  است و امیدوارم در مجلدات بعدی از شخصیت‌ها و بزرگانی که در این شهر رشد کردند و بر آن تاثیر گذاشتند هم یاد شود. و البته همت رضا شیرازیان را ارج می‌نهیم.   معاون رئیس جمهور افزود: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران خدمات خود را برای همه مردم ایران ارائه می‌دهد و در این میان، اهل اندیشه و فکر جایگاه والایی دارند. در این نهاد فرهنگی سابقه و دیرینه هر عرصه پژوهشی می‌تواند یاری‌گر باشد تا بهتر بتوانند کار پژوهش خود را پیش ببرند.   بروجردی همچنین به تفاهم نامه امضا شده میان سازمان اسناد و کتابخانه ملی و شورای شهر تهران اشاره کرد و ابراز داشت: براساس این تفاهم نامه، اسناد مربوط به تصمیمات شورا از بدو انقلاب تا زمان حال و همچنین در سال های پیش انقلاب که با نام انجمن شهر شناحته می‌شد، به سازمان اسناد و کتابخانه ملی داده خواهد شد تا این اسناد در اختیار علاقه مندان و بازدید آن‌ها قرار بگیرد و امیدوار هستم شاهد باشیم که مدیران ما به عنوان تصمیم‌گیرانِ واقع‌بین با استناد به اسناد تصمیمات بهتری بگیرند.   در ادامه، «رضا شیرازیان»، پژوهشگر این اثر سخن گفت و بیان داشت: در پی انتشار جلد اول از مجموعه تهران نگاری با موضوع نقشه‌های قدیم تهران در سال 1396، اکنون بخش دیگری از اطلاعات و اسناد تهران مندرج در روزنامه‌های دولتی دوره قاجار در جلد دوم از این مجموعه ارائه شده است. برای آماده‌سازی این مجلد هزاران صفحه از هشت دوره روزنامه‌های دولتی ایران طی 58 سال در دوره‌های ناصری و مظفری مورد بررسی قرار گرفته است و هر نوع اطلاعاتی در خصوص تهران و مناطق پیرامونی آن به همراه تمام نشانی‌های اماکن تهران شناسایی، استنساخ و ارائه شده است.   او ادامه داد: ایده شکل گیری این پروژه از کتاب راهنمای نقشه‌های تاریخی تهران در سال 1393 و بعد اطلس تهران قدیم در سال 1394 با 35 نقسه و 10 هزار مکان قرائت شده شروع شد و بسیار مورد استقبال قرار گرفت و بر آن شدیم که در این مجموعه تهران نگاری، هفده نوع ماده اسنادی در بازه پیش از سال 1357 منتشر شود که نقش کاربردی برای شرایط امروز جامعه دارد. جلد اول از مجموعه تهران نگاری با موضوع نقشه‌های قدیم تهران در سال 1396، منتشر شد و اکنون دومین جلد به مطبوعات دوره قاجار(دوره مظفری و ناصری) اختصاص دارد. همچنین مجلدات سوم و چهارم به مطبوعات دوره‌های محمدعلی شاهی و احمدشاهی در عهد قاجار و رضاشاهی در عصر پهلوی برمی‌گردد. اخبار دوره دوم پهلوی، به دلیل حجم بالای کار هنوز انجام نشده است و مجلد پنجم نیز شامل گزارشات، سفرنامه‌ها، زندگینامه‌ها و خاطرات است. همچنین مشاهیر تهران که خانم بروجردی به آن اشاره کردند قرار است در جلد 14 یا 15 قرار است وارد حوزه اشخاص و مشاهیر تهران قدیم شویم و در نهایت مجموعه تهارن نگاری به 20 جلد خواهد رسید.   تدوین گر کتاب تهران نگاری با اشاره به ضرورت ثبت تاریخی در کشور اظهار داشت: این پروژه در سطح کشور نیز شروع شده است که با عنوان اطلس ایران قدیم تا پایان سال منتشر می شود.   وی با مقایسه حال و هوای تهران در مطبوعات دوره قاجار و مظفری اظهار داشت: مطبوعات دوره قاجار نشان از دگرگونی تهران دارد و حجم زیادی از مطالب مربوط به ورود تکنولوژی و صنعت است که با توجه به افزایش سطح آموزش، مطبوعات رشد قابل توجه ای را نسبت به دوره مظفری که محدود به اخبار دولتی بود، تجربه کرده است.   شیرازیان افزود: هدف از این پروژه دسترسی سریع و مطمئن به تمام پروژه های مطالعاتی با اطلاعات مکان محور دقیق و با کیفیت ایران است تا در دسترس مسولان و پژوهشگران قرار گیرد.   وی با اشاره به پانصد سال شهر بودن تهران گفت: از زمان کاغذ اخبار و وقایع اتفاقیه مراکز جمع آوری اسناد این اطلاعات را جمع آوری کردند که برای انتشار این کتاب نسبت به کتاب اطلس که مربوط به نقشه‌های تهران قدیم بود، با مشکلات کمتری روبرو بودیم. در این مجموعه اماکن و تاسیسات شهری، مسائل اقتصادی و اجتماعی، امراض و بلایای طبیعی، املاک شهری، جریانات سطحی و زیرسطحی و ده ها موضوع و رویداد مختلف دیگر به همراه تغییرات آنها در طول زمان با استناد به شماره و تاریخ روزنامه در اختیار مخاطبان قرار گرفته است. به این معنا که بررسی تک تک صفحات روزنامه‌ها، انتخاب گزاره‌های حاوی اطلاعات غیرتکراری، استنساخ گزاره‌ها، عنوان نویسی مطالب، مرتب سازی براساس سال قمری و استخراج فهرست اعلامِ 30 هزار کلمه‌ای انجام شده است.   او در پایان گفت: روزنامه وقایع اتفاقیه، روزنامه دولت علّیه ایران، روزنامه ایران، روزنامه اطلاع، روزنامه شرف، روزنامه شرافت، روزنامه ایران سلطانی و روزنامه ایران بین سال های 1267-1324 هجری قمری در این پروژه مورد پژوهش قرار گرفته است.   سپس حجت‌الحق حسینی این اثر را به لحاظ پژوهشی مورد بررسی قرار داد.   آخرین سخنران این جلسه هم، پیروز حناچی، شهردار منتخب تهران بود. او پس از آنکه کتابخانه ملی را مهد کتاب دانست و اینجا را بهترین مکان برای رونمایی کتاب تهران نگاری در روز کتاب معرفی کرد، اظهار داشت: این کتاب مطبوعات دوره ناصری و مظفری را شامل می شود. کتاب قبلی هم همه نقشه های تهران از میرزا عبدالغفار و موسیو کرشیش تا سال 1357 را دربر داشت. ما انگیزه های پژوهشی این مجموعه و ادامه آن تا انتها را داریم تا همه محققان بتوانند از آن استفاده کنند. این کتاب، نتیجه 58 سال مطبوعات رسمی کشور است که در 620 هزار کلمه به همراه 30 هزار کلمه فهرست اعلام فراهم آمده و مزین به اسناد و تصاویر بسیار است که امیدوارم منشا خیر شود.   او در ادامه با اشاره به ضرورت توجه به تاریخ و پیشینه شهر گفت: چندی پیش در فرهنگسرای نیاوران با برخی از اساتید آلمانی صحبت می‌کردم. آنان گفتند مردمی که تاریخ‌‎شان را فراموش کنند به آلزایمر مبتلا خواهند شد بنابراین ما باید در شورا و شهرداری کاری کنیم که آلزایمر را از شهروندان‌مان بگیریم.   حناچی ادامه داد: در همین راستا باید از گذشته درس بگیریم و کاری کنیم تا تاریخ و دانش آن در جامعه توسعه یابد و اینگونه کارهای اسنادی ادامه دار باشد. ما قطعا تولید چنین محصولاتی را در تهران ترغیب خواهیم کرد و ان‌شاءالله به زودی فیلمی در مورد لاله زار نیز منتشر خواهد شد.   در پایان، همچنین از پژوهشگران همکار در این اثر تقدیر شد. ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 06:14:42 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267694/مطبوعات-دوره-قاجار-نشان-دگرگونی-تهران ترانه‌های فولکلوری که ستارخان را قهرمان زنان و مردان کرد http://www.ibna.ir/fa/doc/note/265809/ترانه-های-فولکلوری-ستارخان-قهرمان-زنان-مردان خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- نسیم خلیلی: سال‌ها پیش مردی در روستای کوچکی آن سوی رود ارس - که امروزه در محدوده جمهوری آذربایجان است - متولد شد که تاریخ مبارزه آزادی‌خواهانه مشروطیت را در سوی دیگر رودخانه نوشت، «تبریز مه‌آلود» را که می‌گویند سرآغاز رمان تاریخی در ادبیات آذربایجان به شمار می‌رود. مهم‌ترین ویژگی این رمان را وجه تاریخی و بازتاب زیست و مبارزه مردم رنجبر در دل این روایت داستانی - تاریخی دانسته‌اند مثلا محمدعارف داداش‌زاده - از منتقدان ادبیات داستانی آذربایجان - درباره آن نوشته‌ است که «قهرمانان مثبت رمان و در راس آنها ستارخان، قهرمانانی هستند فعال و کارساز. چهره قهرمان یاغی برآمده از میان خلق و رهبری‌کننده خلق را نخستین بار تبریز مه‌آلود به ادبیات‌مان آورد. در این رمان قدرت انقلابی توده‌های زحمتکش و نقش تاریخی مثبت آنها انعکاس یافته‌است.» وقتی قهرمان تاریخ، قهرمان رمان تاریخی می‌شود سخن از محمد‌سعید اردوبادی است که قصه تپنده مبارزه‌ مشروطه را در ایران، با خاطراتش از مبارزه کوچک‌تری در زادگاه خودش آغاز می‌کند؛ قیام چوپان‌ها یا چنانچه در تاریخ ثبت شده‌ است، «چوپانلار عصیانی»، این خاطرات در واقع تاریخ مردم است، مردم فرودستی که به قیام چوپان‌های اندوهگینی تعلق داشتند که بعدها در قالب قیام ستارخان باز‌آفرینی شد و حیاتش را در جغرافیایی دیگر ادامه داد. برای مردم قفقاز و قره‌داغ و از جمله محمدسعید، قصه آزادی‌خواهی مشروطه‌طلبان ایرانی، قصه‌ای سراسر امید و زندگی بود از این رو که آنان نیز با مرور خاطرات چوپان‌ها، در سایه رنج‌های خویش، به مفاهیمی همچون آزادی و حب وطن فراوان می‌اندیشیدند و مخصوصا قیام مشروطه ایران را یک رویارویی انگیزه بخش در برابر روسیه تزاری می‌دیدند، درست در اوج روزهایی که قفقاز تحت سلطه شدید روسیه بود. اردوبادی اخبار مبارزه مشروطه و افت و خیزهایش را در ایران به فراوانی دنبال می‌کرد و با نثر و لحنی مملو از عواطف عمیق انسانی و با طنینی دلگرم‌کننده در مقالاتی که در این‌باره در نشریات قفقاز منتشر می‌کرد، با مردم ایران به گفت‌وگو می‌نشست: «روزی می‌آید که وطنتان صورت یک گلزار معرفت را به خود می‌گیرد. اینک آن روز نزدیک می‌شود! با خون مقدس فرزندان جان‌باخته شما در راه حریت، گل‌های حریت و مساوات در ایران چهره‌گشای مسرت می‌شود. اکنون دیگر زمان ابراز دلتنگی از جفای مشتی خوانین مستبد نیست. اکنون وقت به دنیا آوردن و پروردن فرزندان بافرهنگ و حریت‌پرست است.» و باز در مقاله‌ای دیگر که در روزنامه‌ای به نام صدا منتشر می‌شود، با لحنی محکم‌تر ایرانیان را برای تداوم مبارزه تهییج می‌کند، گویی می‌کوشد در جانفشانی آزادیخواهان ایرانی، آرزوهای خود را ببیند که شکوفه می‌دهند که اگر ایرانیان مبارزه را به استبداد ببازند این شکوفه‌ها پرپر خواهند شد: «ایرانی‌ها انسان‌هایی هستند تلخی اسارت و استبداد چشیده. ایرانی‌ها خوب می‌دانند که در هر روز با هزار خنجر پاره‌پاره شدن خیلی شیرین‌تر از اسارت است. صریح‌تر بگویم بهتر آنکه به جای بربادرفتن عرض و ناموس، سر و تن با خنجرها مثله شود. کسب ناموس ملی برای هرکس و از آن جمله ایرانیان فرض است.» اما از این مقالات که کارنامه فکری درخشانی برای نویسنده تبریز مه‌آلود ساخته، اگر بگذریم باید اذعان کنیم که تبلور این رویکردهای متهورانه بیش از هر مقاله‌ای در پردازش رمان تبریز مه‌آلود بازتاب پیدا کرده‌ است، آنجاست که قهرمانان تاریخی در همان نقش و با همان جنگندگی شورمندانه و آرمان‌گرایانه‌ای ظاهر می‌شوند که روزنامه‌نگار آن سوی ارس، در ذهن و جان و مقالاتش بدان دل داده بود و به این ترتیب است که به تعبیر فریده وزیرووا، یکی دیگر از منتقدان ادبیات داستانی آذربایجان، «قهرمانان، به ویژه چهره‌های بدیع شخصیت‌های تاریخی برجسته‌ترین دستاورد رمان است. چهره‌های ستارخان، قهرمان محبوبی که در پرتو فداکاری در راس جنبش مسلحانه مردمی قرار گرفته، رفیق و همرزم او باقرخان، علی‌مسیو، انقلابی بی باک و مدبر، امیرحشمت و دیگران با مهارت ترسیم شده است. گذشته از اینها نویسنده چهره ده‌ها انقلابی گمنام اعم از مرد و زن و نیز ضدانقلابیون معروف و نامعروف و عناصر منفی و... را نیز تصویر کرده‌است.» که این آخری هم باز می‌تواند بازتابی باشد از خدمت غیرقابل کتمانی که اردوبادی به تاریخ مردم کرده‌ است. شربت جام انقلاب را نوشیدم نخستین بازتاب‌های قهرمان روایت - ستارخان قره‌داغی - بر زبان یک درشکه ران پیر، که اسمش نوروز است، در قصه منعکس می‌شود شاید از این رو که نویسنده تلویحا می‌خواهد نقش نمادین قهرمانان را در تار و پود زیست و معیشت مردم خرده‌پا به مخاطبانش نشان دهد، کوششی که به روشنی همان رهیافتی است که درباره تاریخ از پایین، تاریخ فرودستان در گستره تاریخ‌نگاری پیشتاز سراغ داریم: «درشکه‌ران‌مان نوروز ترانه‌ای را که درباره ستارخان سروده شده بود به آهنگی مخصوص می‌خواند و دخترها (دو دختر روس مسافر به ایران) در زیر و بم ترانه شرقی جذب شده بودند: ستارخان‌ام، پسر حسن‌خان/ فرزند جوان انقلاب بزرگ/سلاح برگرفتم و از جان خود گذشتم/شربت جام انقلاب را نوشیدم/ هفت-هشت رفیق جوانمرد نیز یافتم/ بر اسب کهر سوارشده، به سنگر تاختم/ اردوها پراکندم و فوج‌ها آشفتم/ و تبریز را سراسر درنوردیدم/ امیرخیز، خیابان، لیل‌آباد سرخاب/ ششکلان، مارالان، شتربان، اهراب/ ستارخان پسر حسن‌خان گوید/ضرب شستم را تعریف می‌کند» اگر به یاد بیاوریم که ستارخان فرزند یک بزاز دوره‌گرد بوده‌ است که از تبریز پارچه می‌خرید و در دهات ارسباران می‌فروخت و در نتیجه زندگی‌اش همچون دیگر رنجبران هم‌روزگارش به سختی و فقر و فاقه می‌گذشت، بیشتر قادر به درک اهمیت مردم در این روایت و همچنین  محوریت ستارخان به عنوان قهرمان موردپسند رنجبران خواهیم بود؛ رضا براهنی درباره وجه اجتماعی و مردمی‌ای که نهضت مشروطیت در تاریخ و تاریخ‌نگاری آفریده‌ است، تحلیل تامل‌برانگیزی دارد؛ او در کتاب «طلا در مس‌‌» در این زمینه می‌نویسد: «نهضت مشروطیت انبار باروتی بود در مرز پوسیدگی، و موقعی که منفجر شد ارکان تحجر فکری را اگر نه به کلی، از خیلی لحاظ‌ها نابود کرد. بزرگترین تاثیر مشروطیت، در جهت اجتماعی بود... مشروطیت حادثه‌ای بود تا مردم ایران، ظرفیت قرن‌ها پنهان‌مانده اجتماعی خود را کشف کنند، و انسانی که سرش را می‌انداخت به پایین و به کسب و کار خود ادامه می‌داد فهمید که در نهاد او چیزی به عنوان ظرفیت اجتماعی وجود دارد. مشروطیت به فردی که در طول قرون، آگاهی درستی به چگونگی از بین بردن معضلات اجتماعی حیات خود نداشت، آموخت که دست روی قلب خود بگذارد و بداند که چیزی اجتماعی در آن می‌تپد و چیزی اجتماعی از مرکز قلب به سوی تمام بدن، درون خون و گلبول‌های خون، جریان پیدا می‌کند و از فرق سر تا نوک پا را از حرارت وصف‌ناپذیری سرشار می‌کند. این حرارت از یک دلال اسب، ستارخان می‌سازد، چرا که آن دلال اسب، چیزی اجتماعی که از دینامیسم تاریخی برخوردار است در وجود خود پیدا می‌کند و برای پرکردن آن ظرفیت اجتماعی، تفنگ دینامیسم در دست می‌گیرد.» اما بازگردیم به روایت درشکه‌ران قصه تبریز مه‌آلود که با گفت ,گوی راوی با دو دختر کنجکاو درباره قهرمان ترانه فولکلور ادامه پیدا می‌کند و زمینه را برای شناخت مخاطب از قهرمان قصه بیش از پیش هموار می‌سازد: «همچنان که درشکه‌چی از دلاوری‌ها و پیروزی‌های ستارخان می‌خواند، من برای دخترها ترجمه می‌کردم. نینا که با علاقه‌مندی گوش می‌کرد، سرانجام پرسید: -آیا این درست است که ستارخان سازمان رزمنده بر ضد حکومت را با شرکت هفت-هشت نفر تشکیل داده‌است؟ نینا در حالی که این سخنان را بر لب داشت، خصوصیات ظریف جوانی در چشمانش می‌درخشید. من سخنان دیگری درباره ستارخان گفتم: -او با جسارت بی‌مانندی عرض‌اندام کرد. با نیرویی اندک به میدان آمد، اما بعدا خیلی‌ها در اطراف او گرد آمدند. عناصر ناراضی از حکومت هم به او پیوسته بر ضد حکومت به مبارزه پرداختند.» اما آنچه در روایت بیش از هر داده‌ای روشن و پررنگ است، همان ترانه‌های فولکلوری است که مردم ساده کوی و برزن زمزمه می‌کرده‌اند شاید همانند تاریخی موازی با تاریخ رسمی روزگار، اشعاری که نویسنده تبریز مه‌آلود با مکتوب کردن آنها خدمت بزرگی به این شعبه از تاریخ‌نگاری - تاریخ مردم- کرده‌ است وجود این ترانه‌ها همان چیزی است که می‌تواند موید نظریاتی باشد که درباره نقش رنجبران ناآگاه و اندوهگین در پیشبرد جنبش مشروطیت نوشته شده‌ است. مثلا احمد کسروی با حیرت از این تحرک توده‌های مردم که از آنها تحت عنوان بی‌چیزان نام می برد، سخن می‌گوید و در کتاب «تاریخ مشروطه ایران» می‌نویسد: «چون شور و خروش دراز کشیده‌ بود کم‌کم رشته از دست خردمندان بیرون رفته به دست آشوبگران می‌افتاد، و کم‌کم برخی نابسامانی‌ها پدیدار می‌گردید. شگفت است که باربران و اینگونه بی‌چیزان از پیش‌آمد لذت می بردند و با آنکه در نتیجه نبودن بازار بی‌کار و بی پول می‌ماندند با سختی زندگانی ساخته بازشدن بازارها را نمی‌خواستند. اینان معنی قانون اساسی را نمی‌دانستند و با این همه در طلبیدن آن، پافشاری می‌نمودند.» این پافشاری در تبریز مه‌آلود و آنچه از فولکلوریک مردم ثبت می‌کند، داده‌های عمیق‌تری درباره این بی‌چیزان ارایه می‌کند مثلا از دل این داده‌ها می‌توان به روشنی نگرش مردم جامعه وقت را درباره شاه مملکت بازجست، شاهی که در فلسفه سلطنت، سال‌ها به سان سایه خداوند ستوده می‌شد اکنون از دریچه نگاه توده‌های رنجبران اجتماع، تا بدین‌پایه مفلوک و مغضوب تصویر می‌شود: «در تبریز انقلاب است / ممدلی بگیر بخواب / برو دنبال کمک / لحاف بکش بگیر بخواب / از انگلیس کمک بگیر / ممدلی بگیر بخواب / از روس‌ها قزاق بخواه / ممدلی بگیر بخواب / التماس کن به لیاخوف / ممدلی بگیر بخواب / در تبریز ستارخان هست / ممدلی بگیر بخواب / ممدلی بگیر بخواب / کنسول فرستد سالدات / بفروش تبریز به تهران / ممدلی بگیر بخواب» چنانچه پیداست برای مردم در این روزها قهرمان ساده خودشان که کوچک و بزاز‌زاده اما متکی به پشتوانه مردم ستم‌کشیده بود به روشنی بر قدرت نمادین و دیرینه سایه خداوند بر زمین که همان سلطان قاجار باشد، برتری داشت، تبریز مه‌آلود با ثبت این اشعار نشان می‌دهد که در جهان در حال گذار، قهرمانان ساده بر صاحبان قدرت و مشروعیت‌های چندین صد‌ساله می‌تاختند تا زندگی و معیشت رنج‌آلود مردم محروم و غمگین را از بحران‌های بزرگ‌تر نجات دهند و تبریز مه‌آلود محمل بزرگ و فراخ همین تغییر جهان بینی‌ها و معرفت‌شناسی‌ها در میان بافت اجتماع ایرانی ست مستند‌تر از هر متن تاریخ‌نگارانه و مستدل‌تر از هر نظریه‌پردازی جامعه‌شناسانه‌ای. نویسنده بعدتر روایت می‌کند که تاثیر این ترانه‌های فولکلور و عواطف شورمندانه نهفته در آن، در میان مردم و به ویژه زنان چنان بوده‌ است که حتی مصر بوده‌اند که مثلا با ستارخان و قهرمانان شبیه به او ازدواج کنند گویی به این ترتیب با جهان‌بینی ساده و محدود و خانگی خود می‌خواستند شکوه قهرمانان را به خانه‌های کوچک خودشان بکشانند: «زن‌ها انقلاب را خیلی دوست دارند. آنها رهبران انقلاب را آدم‌های خارق‌العاده‌ای به شمار می‌آورند. امروز نامه‌ای از یک بیوه‌زن دریافت داشته‌ام که همین نکته را اثبات می‌کند. ببین چه نوشته است: می‌دانم که شما چند زن دارید. این از نظر من عیبی ندارد. من یک زن بیوه هستم. مال و ثروت و دهات زیاد دارم. شما را هم ندیده‌ام. می‌دانم که قهرمان انقلاب هستید. من نام شما را با کمال امتنان قبول می‌کنم اگر شما هم قبول بکنید خودم را خوشبخت خواهم دانست.»                          ستارخان - باقرخان و به این ترتیب ستارخان نه تنها یک مرد قهرمان در دل مبارزات اجتماعی معرفی و تبیین می‌شود بلکه فراتر از آن نقش مثال‌زدنی مردی را به خود می‌گیرد که معشوقه‌گان را نیز به خود جذب می‌کند گویی در سیما و جان و روح او جاذبه‌ای اسرار‌آمیز نهفته که عاشقانه‌آفرین هم هست و از این روست که می‌توان با صراحت گفت که در تبریز مه‌آلود پاشنه بر مدار ستارخان می‌گردد و نویسنده گاه و بیگاه او را در سجایای اخلاقی از همقطارانش ممتاز می‌انگازد و مثلا درباره باقرخان می‌نویسد: «من به دقت گوش به سخنان باقرخان سپرده بودم. هیچ‌یک از خصوصیات او به خصوصیات ستارخان شباهت نداشت. ستارخان با دیگران مصلحت و مشورت می‌کرد. هرگز خود را از دیگران برتر نمی شمرد در حالی‌که باقرخان چنین نبود. او همه‌اش در پاسخ دیگران می‌گفت که ما همه‌چیز را می‌دانیم انگار پاسخ دیگری در چنته نداشت.» محمد‌سعید اردوبادی و به این ترتیب راوی تبریز مه‌آلود در قالب قصه‌ای تاریخ‌محور و روایت‌های تودرتویی از زندگی روزمره و زیست شرقی مردم تبریز، موقعیت اجتماعی شهری را به تصویر می‌کشد که دکتر مهدی ملک‌زاده در کتاب «تاریخ انقلاب مشروطیت»‌ درباره آن چنین نوشته است: «خوشبختانه در تبریز انقلاب در دست کسانی بود که می‌دانستند آزادی را با آتش و آهن باید حفظ کرد و با ناله و گریه و اظهار مظلومیت کردن و حرف‌های پوچ زدن دشمن بدخواه را که سرتاپا غرق اسلحه بود نمی‌توان از بین برد.» ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 05:30:51 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/265809/ترانه-های-فولکلوری-ستارخان-قهرمان-زنان-مردان حال خوش کتاب خواندن در مترو http://www.ibna.ir/fa/doc/note/267691/حال-خوش-کتاب-خواندن-مترو خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- مظفر شاهدی: یکی از دوستان فرهیخته ما، که در همین فضای مجازی هم حضور دارند، محبت‌آمیز، به‌این بنده سراپاتقصیر تکلیف فرمودند به‌مناسبت آغاز بیست‌وششمین دوره هفته کتاب، در موضوع کتاب و کتاب‌خوانی و در بستر شعارِ «حال خوش خواندن» عرایضی تقدیم کنم. راستش فکر کردم هر آنچه درباره اهمیت و ضرورت کتاب و کتاب‌خوانی بنویسم لابد در محضر شما بزرگواران مثالِ زیره به‌کرمان بردن خواهد بود. به‌همین دلیل تصمیم گرفتم، در باره تجربهِ «خوش» کتاب‌خواندنم در مسیرِ روزانهِ متروِ تهران و حومه گزارشی خدمت شما گرامیان تقدیم کنم. حدود 7- 8 سالی می‌شود که مسیرِ می‌شود گفت طولانیِ منزل تا محل کار (و بالعکس) را با مترو طی می‌کنم. به‌عبارت دقیق‌تر، 5 روزِ کاری هفته را، روزی حدود 3 تا 5/ 3 ساعت، (50-50)نشسته و ایستاده، میهمان مترو هستم. در این میان، حدود 3- 4 سالی است که تقریباً به‌طور دائم، لااقل 80 درصدِ از اوقات حضورم در مترو را به‌مطالعهِ کتاب (بیشتر کتاب کاغذی و گاه هم نسخه الکترونیکی) می‌گذرانم. کتابهایی را هم که می‌خوانم حوزه‌های مختلف علوم انسانی و اجتماعی را در برمی‌گیرد. این را هم عرض کنم که، تعداد کتابخوانانِ در مترو (تا جایی که تجربه من نشان می‌دهد) به‌زحمت به 5درصد کل مسافران مترو می‌رسد؛ یعنی رقم کتابخوانان مترو دیوار به‌ دیوار هیچ است! البته که گسترش فضاهای اجتماعی مجازی فرصت مغتنمی برای اکثری از متروسواران فراهم آورده است تا دامنه مطالعات و اطلاعات عمومی خود را از طریق گوشی‌های تلفن همراه ارتقاء دهند؛ اما می‌دانیم که این فضاهای مجازی به‌رغم تمام مزایای دانش‌افزایی‌ای که دارند، لااقل تاکنون نتوانسته‌اند رقیبی قابل اعتنا برای کتاب محسوب بشوند. باید بگویم این تجربه چندساله آمدوشدِ ولو اجباریِ با مترو، فرصت کم‌نظیری برای من فراهم ساخته است تا بخشی از مهمترین آثار علمی و فرهنگیِ سودمندِ منتشرشده در حوزه‌های گوناگون علوم اجتماعی و انسانی را، مطالعه کنم. برخلاف سال‌های قبل‌تر، طی سال‌های اخیر که اعتیاد کتابخوانی‌ام در مترو فزونی یافته است، دیگر هیچ احساس نمی‌کنم که مسیر آمدوشدم به‌محل کار و منزل، طولانی و وقت‌گیر است! و حتی وقتی مبحث کتاب در دست مطالعه به‌جایی شیرین‌تر می‌رسد، آرزو می‌کنم، کاش قطار کمی آرام‌تر مسیر را طی کند! دیگر حتی دغدغه یافتن صندلی خالی را هم ندارم و هم‌این‌که جایی ولو فشرده برای سرِ پا ایستادن پیدا بشود، که بتوانم کتابِ همیشه آماده در جیبِ بغلیِ کیفِ مندرسم را مطالعه کنم، مرا بس خوشنود می‌کند! البته تا الان، چند باری هم، مسافرانی خیرخواهانه به‌من تذکر داده‌اند، مراقبِ کتابم که در جیب بدون زیپ کیفم می‌گذارم، باشم، که مبادا به‌سرقت برود! و من با خونسردی آنها را مطمئن کرده‌ام که در این کشور هیچکس به‌مخیله‌اش هم خطور نمی‌کند که کتاب کالای باارزشی برای سرقتِ احتمالی باشد! البته من این فرضیه را قبول ندارم که کتابخوانان دستی در بلندکردن! کتاب ندارند!! (لااقل در دوره جوانی و بی‌پولیِ نسل ما که تک‌وتوک پیدا می‌شد!) این را هم بگویم که این کتابخوانی تقریباً دایم من در مترو، حتی یک نفر از مسافران را به‌کتاب و کتابخوانی علاقه مند نکرده است! برای این‌که در محضر شما عزیزان پُزی هم بدهم (والله)، که این مدیحه‌سراییِ‌ در باره کتابخوانی چند سالهِ اخیرم در مترو تهران و حومه، چه حاصلی داشته است، در ذیل همین عرایض، فهرستی از کتابهایی را ذکر می‌کنم که لااقل 90درصد آنها را، در همین فاصله زمانی تقریباً 3 ساله، در مسیر مترو مطالعه کرده‌ام. ایام به‌کام. 1)  ابرساختگرایی فلسفه ساختگرایی و پساساختگرایی؛ نوشته: ریچارد هارلند 2)  اخلاق پروتستان و روح سرمایه‌داری؛ نوشته: ماکس وبر 3)  اخلاق در حوزه عمومی؛ نوشته: علی میرسپاسی  4)  از بسیج تا انقلاب؛ نوشته: چارلز تیلی 5)  امر روزمره در جامعه پساانقلابی؛ نوشته: عباس کاظمی 6)  انسانی، زیاده انسانی؛ نوشته: فردریش ویلهلم نیچه 7)  انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن؛ نوشته: جان. ال. اسپوزیتو 8)  ایدئولوژی و اتوپیا: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی شناخت؛ نوشته: کارل مانهایم 9)   آفرینش و آزادی: جستارهای هرمنوتیک و زیبایی‌شناسی؛ نوشته: بابک احمدی 10)  آموزش دانش سیاسی: دانش سیاسی 1 و 2 (مبانی علم سیاست نظری و تأسیسی)؛ نوشته: حسین بشیریه 11)   بازاندیشی زبان فارسی؛ نوشته: داریوش آشوری 12)   برآمدن جامعه‌شناسی تاریخی؛ نوشته دنیس اسمیت 13)   بنیان‌ها و مباحث نقلی اندیشه سیاسی اسلام؛ نوشته: یحیی فوزی 14)   بینامتنیت؛ نوشته: گراهام آلن 15)  بینش و روش در جامعه‌شناسی تاریخی؛ ویراستار: تدا اسکاچپل 16)   پارادایم‌شناسی علوم انسانی؛ نوشته: برایان فی 17)  پدیدارشناسی چیست؟؛ نوشته: آندره دارتیگ 18)   پل ریکور: زندگی در دنیای متن: شش گفتگو، یک بحث؛ ترجمه بابک احمدی 19)  تاریخ اجتماعی: دانش، روش، آموزش؛ گردآوری و ترجمه: ابراهیم موسی‌پور بشلی و محمدابراهیم باسط 20)  تاریخ اجتماعی: مسائل، راهبردها و روش‌ها؛ گردآوری و ترجمه: ابراهیم موسی‌پور بشلی و محمدابراهیم باسط 21)  تاریخ جنون؛ نوشته: میشل فوکو 22)  تاریخ فکری لیبرالیسم؛ نوشته: پی‌منان 23)  تاریخ‌نگاری اسلامی؛ نوشته: چیس. اف. رابینسون 24)   تبیین در علوم اجتماعی: درآمدی بر فلسفه علم‌الاجتماع؛ نوشته: دانیل لیتل 25)  تفکر سیاسی؛ نوشته: گلن تیندر 26)   تمایز: نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی؛ نوشته: پی‌یر بوردیو 27)  توتالیتاریسم؛ نوشته: هانا آرنت 28)  جامعه و سیاست: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی؛ نوشته: مایکل راش 29)   جامعه‌شناسی پست‌مدرنیسم؛ نوشته اسکات لش 30)  جامعه‌شناسی تاریخی- تطبیقی جهان سوم «پیدایش»؛ نوشته: ال. اس. استاوریانوس 31)  جامعه‌شناسی تالکوت پارسونز؛ نوشته: گی روشه 32)  جامعه‌شناسی دین؛ نوشته: ملکم همیلتون 33)  جامعه‌شناسی قشرها و نابرابری‌های اجتماعی؛ نوشته: رسول ربانی و ابراهیم انصاری 34)  جامعه‌‌شناسی معرفت و علم؛ نوشته: دیوید گلوور و شیلاف استرابریج و محمد توکل 35)  جامعه‌شناسی، مهندسی اجتماعی و انقلاب؛ نوشته: محمدرضا طالبان 36)   جستارهای روشی در علوم اجتماعی؛ نوشته: محمدرضا طالبان 37)  جهانی شدن و آینده دموکراسی منظومه پساملی؛ نوشته: یورگن هابرماس 38)  خرد و انقلاب؛ نوشته: هربرت مارکوزه 39)  خشونت و نظم‌های اجتماعی...؛ نوشته داگلاس. سی. نورث و دیگران 40)  دانشگاه و جهانی شدن؛ ترجمه: شروین مقیمی و دیگران 41)  در باره نظام دانش؛ نوشته: ابراهیم توفیق 42)   در باره هگل و فلسفه او: مجموعه مقالات؛ نوشته: کریم مجتهدی 43)  در پی فضیلت (تحقیقی در نظریه اخلاق)؛ نوشته: السدیر مک‌اینتایر 44)  درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی؛ نوشته: احمد نقیب‌زاده 45)   درآمدی بر فلسفه تاریخ؛ نوشته: مایکل استنفورد 46)  درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر؛ نوشته: آندرو میلنر و جف براویت 47)  درآمدی تاریخی به‌فلسفه علم؛ نوشته: جان لازی 48)  دگرگونی ساختاری حوزه عمومی؛ نوشته: یورگن هابرماس 49)  دیرینه‌شناسی دانش؛ نوشته: میشل فوکو 50)  دین در جوامع مدرن؛ نوشته: گردآورنده و مترجم: علیرضا خدامی 51)  ذهن: درآمدی بر علوم شناختی؛ نوشته: پاول تاگارد 52)  راه بردگی؛ نوشته: فردریش فون‌هایک 53)   رساله‌ای در باب گونه‌شناسی روایت: زاویه دید؛ نوشته: ژَب لینت وِلت 54)  روایت در پژوهش‌های علوم اجتماعی معرفی روش‌های کیفی؛ نوشته: بارابارا زارنیوفسکا 55)   روایت‌شناسی: درآمدی زبان‌شناختی- انتقادی؛ مایکل تولان 56)   روش پژوهش در تاریخ‌شناسی: با تأکید بر اصول و قواعد رساله‌نویسی؛ نوشته: حسن حضرتی 57)  روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر نظریه برپایه (گراندد تئوری GTM)؛ نوشته: مقصود فراستخواه 58)  روشهای تحقیق کیفی در جغرافیای انسانی؛ نوشته: اِیان های 59)  رویکرد عقلانی به‌دین؛ نوشته: نصر حامد ابوزید 60)   زمانه و زندگی امام خمینی؛ نوشته: محسن بهشتی‌سرشت 61)   زمینه‌های اجتماعی انقلاب ایران؛ نوشته: حسین بشیریه 62)  ساخت جامعه؛ نوشته: آنتونی گیدنز 63)  ساختار انقلابهای علمی؛ نوشته: تامس کوهن 64)   ساخت‌گرایی، پساساخت‌گرایی و مطالعات ادبی؛ نوشته: سوسور، اشکلوفسکی، یاکوبسن و دیگران 65)  سرنوشت تلخ بشر: جستارهایی در تاریخ اندیشه‌ها؛ نوشته: آیزیا برلین 66)  سیاست، جامعه‌شناسی و نظریه اجتماعی؛ نوشته: آنتونی گیدنز 67)   صورتبندی مدرنیته و پست‌مدرنیته؛ نوشته: حسینعلی نوذری 68)  عقلانیت دانش علمی روش‌شناسی انتقادی؛ نوشته: علی ساعی 69)  علم هرمنوتیک...؛ نوشته: ریچارد ا. پالمر 70)   عمل نقد؛ ویراست دوم؛ نوشته: کاترین بلزی 71)   فایده‌گرایی؛ نوشته جان‌استیوارت میل 72)   فرهنگ اصطلاحات فلسفه سیاسی‌؛ نوشته: جان پایک 73)   فرهنگ علوم اجتماعی قرن بیستم؛ نوشته: ویلیام آوتوِیت و تام باتامور 74)  فقر مکتب تاریخ‌گرایی؛ نوشته: کارل پوپر 75)  فلسفه به‌مثابه روش؛ نوشته: هاوی کارل و دیوید گامر وار   فلسفه تاریخ: مجموعه مقالات از دایره‌المعارف فلسفه؛ به‌سرپرستی: پل ادواردز 77)  فلسفه علم؛ نوشته: جیمز لیدیمن 78)  فلسفه علوم اجتماعی قاره‌ای؛ نوشته: ایون شِرَت 79)  فلسفه علوم اجتماعی؛ نوشته: مایکل رووت 80)  فلسفه نظری تاریخ: مفاهیم و نظریه‌ها؛ نوشته: مجید کافی 81)  فلسفه و آینه طبیعت؛ نوشته: ریچارد رورتی 82)   کار روشنفکری؛ نوشته بابک احمدی 83)  کتاب تردید؛ نوشته: بابک احمدی 84)  کلیات فلسفه؛ نوشته: ریچارد پاپکین و آوروم استرول (14/ 4/ 96 نشر شهر) 85)  ما ایرانیان: زمینه‌کاوی تاریخی و اجتماعی خلقیات ایرانی؛ نوشته: مقصود فراستخواه 86)  مبانی علم تاریخ؛ نوشته: حسین مفتخری 87)  مبانی منطق جدید؛ نوشته: لطف‌الله نبوی 88)  مبانی منطق و روش‌شناسی؛ نوشته: لطف‌الله نبوی 89)   مبانی نشانه‌شناسی؛ نوشته: دان یل چندلر 90)  مبانی نقد تفکر سیاسی؛ نوشته: مرتضی مردیها 91)  مبنای تفکر و ابزار زیبایی‌آفرینی استعاره؛ نوشته: اومبرتو اکو و دیگران 92)  متن، قدرت، حقیقت؛ نوشته: نصر حامد ابوزید 93)   مجموعه مقالات همایش: تاریخ و همکارهای‌های میان‌رشته‌ای: نخستین همایش از    همایش‌های دوسالانه تاریخ و همکاری‌های میان‌رشته‌ای؛ نوشته: داریوش رحمانیان 94)  مسائل و نظریه‌های ادراک حسی در فلسفه معاصر؛ نوشته: تیم کرین و لارنس بنجور و دیگران 95)  معرفت‌شناسی؛ نوشته: ریچارد فیومرتون 96)   مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی؛ نوشته: ماکس وبر 97)  مقالاتی در باره دین؛ نوشته: گئورگ زیمل 9‌ن  مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی (تجدیدنظر اساسی با اضافات)؛ نوشته: محمدرضا حافظ‌نیا 99)  مقدمه‌ای بر فلسفه ذهن؛ نوشته: جاناتان لو 100)  مکتب در فرایند تکامل؛ نوشته: سیدحسین مدرسی‌طباطبایی 101)  میان گذشته و آینده؛ نوشته: هانا آرنت 102)  نظام اشیا؛ نوشته: ژان بودیار 103)  نظریه اجتماعی مدرن؛ نوشته: یان گرایب 104)  نظریه سیاست بین‌الملل؛ نوشته: کنت نیل والتز 105)   نظریه کنش: دلایل عملی و انتخاب عقلانی؛ نوشته: پی‌یر بوردیو 106)   نظریه و روش در تحلیل گفتمان؛ نوشته: ماریان یورگنسن و لوئیز فیلیپس 107)  نظریه‌های انقلاب: وقوع، فرایند و پیامدها؛ نوشته: محمدحسین پناهی 108)  نظریه‌های انقلاب؛ نوشته: عباس منوچهری 109)  نظریه‌های جامعه‌شناسی محض و کاربردی؛ نوشته: کالوین جی. لارسن 110)   نقد تاریخی (روایت بوم‌محور از تاریخ‌ورزی علمی مسلمانان)؛ نوشته: اسد رستم 111)  نگرشی جدید به‌علم سیاست؛ نوشته: مونتی پالمر و دیگران 112)  نیچه و فلسفه؛ نوشته: ژیل دلوز 113)  ویتگنشتاین؛ نوشته: اوروم استرول ]]> تاریخ و سیاست Fri, 16 Nov 2018 05:00:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/267691/حال-خوش-کتاب-خواندن-مترو آموزش داستان‌نویسی به نوجوانان http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267611/آموزش-داستان-نویسی-نوجوانان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) انتشارات پيدايش به مناسبت هفته كتاب كه از 24 آبان‌ماه تا اول آذرماه ادامه دارد، برنامه‌های ويژه‌ای در خانه كتاب پيدايش برگزار مي‌كند كه همگی به گروه سنی كودك و نوجوان اختصاص دارد و از آغاز هفته كتاب، پنجشنبه 24 آبان، به مدت يك هفته ادامه دارد.   دو روز اول هفته‌ كتاب در خانه كتاب پيدايش به كارگاه‌هايی برای ساخت كتاب تصويری اختصاص دارد و با حضور تصويرسازان برجسته‌ای چون آرين خانی و عاطفه ملكی‌جو برگزار می‌شود. پس از آن نيز، از روزهای يكشنبه تا چهارشنبه، كارگاه‌های داستان‌نويسی با حضور برجسته‌ترين نويسندگان كودك و نوجوان برگزار خواهد شد. نويسندگانی چون مهدی رجبی، خالق كتاب‌های «قصه‌های عجيب برای بچه‌های عجيب غريب» و «كنسرو غول»،‌ محمدرضا شمس، خالق داستان‌هايی چون «فاصله‌ای كه پير شد» و «سبيل عمو»،‌ مژگان كلهر، نويسنده و مترجم كتاب‌هايی چون «آقای هنشاو عزيز» و «موشی به نام وولف»، جمال‌الدين اكرمی، خالق مجموعه «قصه‌های قانون جنگل» و محمدرضا ايدروم، مترجم كتاب‌هايی چون «رزونانس» و سردبير مجله «سفيد». از آنجا كه كارگاه‌های ساخت كتاب تصويری، برای گروه سني كودك و كارگاه‌های خلق داستان، ‌برای گروه سنی نوجوان برگزار می‌شود، ثبت نام در اين كارگاه‌ها منوط به داشتن شرايط سنی مناسب است. نام كارگاه و زمان برگزاری: پنجشنبه 24 آبان: ساعت 17 الي 19، كارگاه ساخت كتاب تصويري با آرين خاني جمعه 25 آبان: ساعت 17 الي 19، كارگاه ساخت كتاب تصويري با عاطفه ملكي‌جو شنبه 26 آبان: ساعت 11 الي 13،‌ كارگاه خلق داستان عجيب و غريب جمال‌الدين اكرمي يكشنبه 27 آبان: ساعت 10 الي 12، كارگاه خلق داستان ترسناك مهدي رجبي دوشنبه 28 آبان: ساعت 11 الي 13، كارگاه خلق داستان فانتزي محمدرضا شمس سه‌شنبه 29 آبان: ساعت 11 الي 13،‌ كارگاه خلق داستان واقعي مژگان كلهر چهارشنبه 30 آبان: ساعت 11 الي 13، كارگاه خلق داستان علمي-تخيلي محمدرضا ايدروم پنجشنبه 1 آذر: ساعت 9 الي 22، برنامه‌هاي ويژه روز كتابگردي  لازم به ذكر است كه همگی اين كارگاه‌ها در فروشگاه خانه كتاب پيدايش، به آدرس خيابان پاسداران، خيابان شهيد پايدار فرد، خيابان شهيد فلاح زاده (گلستان دوم)، پلاک 109، برگزار خواهد شد. براي اطلاعات كسب بيشتر و ثبت نام در اين كارگاه‌ها می‌توانيد از ساعت 9 صبح الي 9 شب با شماره 22554593 تماس بگيريد. ]]> تاریخ و سیاست Thu, 15 Nov 2018 16:01:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267611/آموزش-داستان-نویسی-نوجوانان منوچهر صدوقی سها: مرحوم علامه فیلسوفی مستقل است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267659/منوچهر-صدوقی-سها-مرحوم-علامه-فیلسوفی-مستقل به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) مراسم بزرگداشت مرحوم علامه محمد تقی جعفری، متفکر، فقیه و مولوی پژوه برجسته ایران با حضور گسترده علاقه‌مندان به حوزه تفکر و اندیشه اسلامی عصر روز گذشته چهارشنبه 23 آبان در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد. دراین مراسم که چهره‌های علمی، فرهنگی وسیاسی مختلفی چون حسن غفوری فرد، حجت الاسلام سید محمود دعایی،حجت الاسلام سید هادی خامنه ای، حجت الاسلام هادی غفاری، استاد قاسم تبریزی، حجت الاسلام سید محمد علی ابطحی، استاد سید محمد صادق قاضی طباطبایی وحجت الاسلام محمد رضا حشمتی و  غلامعلی رجایی حضور داشتند؛ حسن بلخاری رییس انجمن، مهدی محقق رئیس هیات مدیره انجمن، مهدی گلشنی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، استاد منوچهر صدوقی سها عضوشورای علمی انجمن علمی جعفری، فرزند علامه محمدتقی جعفری به ایراد سخن پرداختند. در ابتدای این برنامه حسن بلخاری پیام دکتر حسن روحانی، ریاست محترم جمهور به این همایش علمی را برای حاضران قرائت کرد.    بلخاری درابتدای این برنامه پس قرائت پیام رییس جمهور گفت: زیبایی به عنوان یکی از محوری‌ترین و بنیادی‌ترین مفهوم از مفاهیم انسانی، جایگاهی ویژه و منحصر در میان ایده‌ها و آرای فلسفی دارد. تأملات فلسفی در این باب با افلاطون آغاز می‌شود، به‌ویژه رساله مشهور هیپیاس بزرگ و البته در رسالات دیگرش. بعد از او، این توجه و تأمل در باب زیبایی، هم از سوی شاگرد نامدارش ارسطو تداوم یافت و هم از سوی نوافلاطونی‌های بزرگی چون فلوطین و البته بدون تردید تاریخ فرهنگی غرب مملو از پاره‌هایی زیبایی‌شناختی در متن فلسفه، مذهب و اندیشه غربیان است. وی ادامه داد: هماره نیز یک سؤال بنیادی بر جان و جهان زیبایی‌شناسی سایه انداخته است و آن پرسش این‌‎که: زیبایی مجموعه خصوصیاتی است در اعیان یا کیفیتی است در اذهان، به عبارتی یک امر objective است یا subjective؟ از هنگامی که در فلسفه و حکمت غرب، فیثاغوریان نخستین تأملات فلسفی در باب زیبایی را آغاز کرده و به‌ویژه هندسه و تناسبات طلایی را در درک مفهوم زیبایی بسیار مهم انگاشتند تا افلاطون در هیپیاس بزرگ که «زیبا» را دشوار خواند، هماره زیبایی، دغدغه‌ خاص اندیشمندان و مهم‌تر عامه مردم بوده است. بلخاری افزود: شاید رویکرد بسیار ویژه و جالب توجه افلاطون در رساله مذکور که با شیرین‌سخنی‌ها و ژرف‌نگری‌های فوق‌العاده سقراط (به نقل از افلاطون) همراه است، بسیاری از متفکران را به درک این معنا برانگیخت که «زیبایی» علی‌رغم آن‌که یک احساس است و تقریباً تمامی مردم درکی بدون برهان و استدلال و یا به عبارتی کاملاً ذوقی از آن دارند، لیک فی حد نفسه موضوعی کاملاً فلسفی است. این استاد دانشگاه با بیان اینکه به‌ویژه تأمل و تدقق در مباحثی چون مفهوم امر زیبا و حقیقت زیبایی، نشانمان می‌دهد زیبایی چندان هم ذوقی و شخصی نبوده و در جان خود حاوی نکات ظریف و بسیار عمیقی است عنوان کرد: به عنوان مثال سقراط در رساله فوق‌الذکر از هیپیاس که یک سوفسطاییِ مدعی و البته بسیار سطحی‌نگر است می‌پرسد «زیبا» یعنی چه؟ هیپیاس در متن سخنان خود دائم از اعمال و اشیاء زیبا سخن می‌گوید اما سقراط نمی‌خواهد بداند چه چیزی زیبا است و چه چیزی زشت، بلکه می‌خواهد بداند حقیقت زیبایی چیست؟. بلخاری ادامه داد: سقراط خود را ذهنی مبتدی و جاهل نسبت به حقیقت زیبایی می‌نمایاند تا بر بنیاد دیالکتیک، هم بنمایاند سوفسطاییان و به‌ویژه هیپیاس جاهلانی دانانُمایند و نه دانا، و هم ما را با هزارتوی مفهوم زیبایی (که آن را بسیار ساده می‌انگاریم و سقراط و افلاطون آن را دشوار می‌دانند) مواجه سازد. به گفته وی، قصد این کلام شرح مستوفای داستان زیبایی، به‌ویژه در عرصه فلسفه و هنر نیست بلکه تنها تأمل بر یک معناست که زیبایی در ظاهر امری ساده و قابل فهم به نظر می‌رسد، لیک در بطن خود یکی از بنیادی‌ترین و در عین حال غامض‌ترین مباحث فلسفی است (این معنا را تفصیلاً در کتاب در باب زیبایی، نشر دانشگاه تهران شرح داده‌ام). اما می‌تواند مقدمه‌ای باشد برای بررسی اندیشه‌های یکی از بزرگ‌مردان فلسفی ایران در سال‌های معاصر. آثار متعدد علامه جعفری رییس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی درادامه گفت: مرحوم علامه محمدتقی جعفری که آثار متعدد و محققانه‌اش بخشی از هویت فلسفی و فکری ایران معاصر محسوب ‌شده و تأملات فلسفی عمیقش در آثار به‌جامانده او از یک سو و نیز نامه‌نگاری‌هایش با برجسته‌ترین فلاسفه روزگار از جمله برتراند راسل، روژه گارودی، پروفسور عبدالسلام و پروفسور روزنتال از دیگرسو نشان از ذهنی پوینده و خلاق دارد، «حیات معقول» (از اصطلاحاتی که مرحوم علامه بسیار دوست می‌داشت و در اکثر بیانات و نوشته‌های خود به کار می‌برد) خود را بر بنیاد موشکافی‌های بسیار عمیق در متن نهج‌البلاغه و سپس مثنوی شریف قرار داده بود.این دو اثر شگرف یعنی ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه (در ۲۷ جلد) و تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی (در ۱۵ جلد) نه‌تنها بیان ظریفه‌ای است که چگونه جلال‌الدین محمد بلخی (که از بزرگ‌ترین حکما و عرفای مسلمان است) با امیرالمؤمنین علی (ع) و کلمات گهربار و ماندگارش پیوند می‌خورد بلکه خود دلیلی است که چرا مرحوم جعفری بر نهج‌البلاغه و مثنوی شرح طویل نگاشته‌اند. حیات معقول در مثنوی و نهج البلاغه  این محقق درادامه افزود: البته مولانا خود در بخشی از ابیات مثنوی پیوند شگفت فوق‌الذکر را شرح داده است - ظاهراً مرحوم علامه جعفری این ظریفه را به عین و کمال دریافته بود-آنگاه که مولانا در ادامه ابیات مشهور: ای علی که جمله عقل و دیده‌ای / شمه‌ای واگو از آن‌چه دیده‌ای ... می‌آورد: یا تو واگو آنچه عقلت یافته است/ یا بگویم آنچه بر من تافته است /از تو بر من تافت چون داری نهان /می‌فشانی نور چون مه بی‌زبان؛که این دو بیت به صورت کامل نشان می‌دهد مرحوم علامه جعفری چرا در حیات معقول خود نهج‌البلاغه و مثنوی را کنار هم نشاند و بر هر دو شرح ژرف و عمیق نوشت. بلخاری ادامه داد: اما برای من به عنوان دانش‌جوی زیبایی‌شناسی، کتاب زیبایی و هنر از دیدگاه اسلام مرحوم علامه حلاوت دیگری دارد. تصور ابتدایی من این بود که ایشان از منظری کلامی و در حد یک موعظه از هنر و زیبایی سخن گفته‌اند اما مطالعه عمیق این کتاب نشان داد حقیقتاً جناب ایشان با عمیق‌ترین مسائل زیبایی‌شناسی به‌ویژه مسائل فلسفی معاصر آشنایی کامل داشته است. وی یادآور شد: به عنوان مثال یکی از مهم‌ترین رویکردهای هنری و زیبایی‌شناختی در اندیشه عرفانی و دینی، تطبیق معقول بر محسوس یا ارائه امر معقول در جمال محسوس است. مرحوم جعفری در فصلی با عنوان زیبایی از دیدگاه علمی و فلسفی مهم‌ترین سؤال جهان زیبایی‌شناسی را که در سطور نخستین این کلام بدان اشاره کردیم در سه نظریه مورد تحلیل و بسطی موشکافانه قرار می‌دهد. وی این سه نظریه را چنین باز می‌گوید:نظریه یکم: زیبایی عبارت است از یک نمود عینی که مورد پسند ذهن و خوشایند باشد و ذهن آدمی هیچ نقشی جز منعکس ساختن آن ندارد.نظریه دوم: زیبایی عبارت است از درک و دریافت ذهنی از پدیده‌های عینی که اگر آدمی از چنین ذهنی برخوردار نباشد زیبایی هم وجود ندارد.نظریه سوم: دو قطبی بودن زیبایی است که زیبایی را پدیده‌ای وابسته به دو قطب درون‌ذات و برون‌ذات می‌داند. وی با بیان اینکه شرح کامل این نظریه‌ها را باید در همین فصل مذکور پی‌جویی کرد گفت: فصلی که هم ایمانوئل کانت را به عنوان مرجعی از مراجع زیبایی‌شناسی مورد ادراک و تأمل قرار می‌دهد هم مولانا را؛ و البته می‌دانیم که حیات معقولی را که مرحوم علامه به دنبال آن بود در جان مثنوی و مراجع او یعنی «قرآن» و روایات بیشتر قابل کشف و یافت بود تا نظریه‌پردازان مدرن. اما توجه به این معنا که در جهان نو، اندیشه‌های سنت‌مدارِ حکمت‌محور را با تفسیر نوین و با ادبیاتی جدید می‌بایست طرح نمود تا در جهان پهناور اطلاعاتی امروز شنیده شوند رویکردی است که مرحوم جعفری بدان پی برده و عامل به آن بود. این معنا را از مکاتبات او با نام‌آوران عرصه فکری قرن بیستم به ظرافت می‌توان دریافت. بلخاری درادامه بیان کرد:البته مبنای سخن من بر بنیاد آنچه از زیبایی‌شناسی می‌دانم نوع مواجهه ایشان با زیبایی و زیبایی‌شناسی است و نه اتکا به مکاتباتشان. به عبارتی می‌بینم ایشان در ورود به بحث زیبایی تمامی جهد و سعی خود را به کار برده تا جدیدترین ایده‌های زیبایی‌شناسی (که غرب و تمدن غربی محمل و منزل ظهور آن بود) را در تحقیق و پژوهش خود مورد توجه قرار داده و صرفاً از منظر نهج‌البلاغه و مثنوی و در ساحت و ساختاری کلامی، جهان سراسر ذوق و شهود و شیدایی (همچون زیبایی) را مورد بحث قرار ندهد. این برای من یک حجت است تا وسعت نظر و منظر او در اندیشه‌های فلسفی معاصر را به عنوان یکی از ویژگی‌های شخصیتی‌اش مورد قبول و تأمل قرار داده و او را شخصیتی ندانم که در مکاتباتش صرفاً رویکردی ارشادی یا شهرت‌طلبانه داشته است. شخصیت علمی استاد جعفری بلخاری در بخش پایانی سخنانش با بیان اینکه می‌پذیرم که اندیشه‌ها باید مورد نقد و بحث قرار گیرند یادآور شد: اما قصد و فعل کسانی را که سعی می‌کنند برخی مکاتبات ایشان را به عنوان محملی برای نگاه ارشادی و شهرت‌طلبانه آن مرحوم مورد سوء استفاده و حمله به ایشان قرار دهند نمی‌فهمم. شخصیت علمی مرحوم جعفری از تأملات عمیق، مباحث دقیق و ژرف‌اندیشی‌های وسیع او آشکار می‌شود نه تلاش برای ارشاد و هدایت دیگران و نه از شدت و وسعت مکاتباتش.   علامه جعفری؛ دانشمند متواضع بعد از سخنان رییس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، مهدی محقق به ایراد سخنرانی پرداخت و گفت: بنده اولین‌بار در کنگره شیخ طوسی بیشتر با باعلامه جعفری آشنا شدم؛آن مرحوم علاقه مند بود که در مسائل حکمی فلسفی از دانشمندان  و فلاسفه بزرگ اروپایی وغربی هم نقل قول کند و این درحقیقت از امتیازات مهم علمی آن مرحوم بود. وی با اشاره به دیگر خصوصیات مرحوم استاد جعفری گفت: از ویژگی های ایشان این بود که انسانی به تمامی متواضع وبی‌ادعا بودند و ابتکارات علمی ایشان در آثاری چون شرح نهج‌البلاغه و نقد و تفسیر مثنوی مولوی برای اهل فن واضح و مبرهن است. وی تاکید کرد: در میان دانشمندان ایرانی، کمتر شخصیتی مانند علامه جعفری دیده می‌شود، روحانی ای که در نجف اشرف فقه و اصول خوانده، نزد استادان بزرگ، فلسفه خوانده و به اکثر علوم دیگر هم علاقه‌مند بوده است و این در جای خود جای ستایش و تقدیر دارد. استاد جعفری و آشنایی با مقتضیات زمان مهدی گلشنی سومین سخنران این نشست بود. وی طی سخنانی گفت: به نظر بنده دو خصوصیت و ویژگی علامه جعفری در زمانه ما مغفول مانده است: یکی تواضع فوق‌العاده ایشان و دیگری آشنایی با مقتضیات زمان. وی ادامه داد: علامه با مقتضیات زمان آشنایی وسیعی داشت و از این نظر درحقیقت الگوی مناسبی برای رابطه حوزه و دانشگاه بود، مکاتبات او با دانشمندان مختلف حوزوی و دانشگاهی، گواه روشنی براین مدعاست. به گفته گلشنی، امروز در جهان غرب کشیش‌ها و دانشگاهیان، جلسات بحث و گفت و گو دارند، کاری که علامه  جعفری چنددهه پیش قصد انجام دادن آن را داشت و اعتقاد داشت که باید با هر کس به زبان خودش سخن گفت. فلسفه توجه علامه جعفری به مثنوی مولوی درادامه این نشست منوچهر صدوقی سها، طی سخنانی گفت: برخی بیان می کنند که عالم حوزوی نباید به مثنوی  مولوی بپردازد، اما در جایگاهی که شیخ انصاری، فلسفه را در قالب شرح مثنوی  تدریس می کرده است، دیگر جایی برای بیان این شبهه باقی نمی ماند، برای همین کسانی که به مرحوم علامه خرده می گرفتند که چرابه شرح و نقد مثنوی پرداخته است، باید توجه داد که این امر حتی مورد توجه شیخ انصاری به عنوان یکی از بزرگترین فقهای شیعه هم بوده است. وی با اشاره به اینکه مرحوم علامه فیلسوفی مستقل است و ذهن ایشان متوجه به مسائل عمیق فلسفی بود  گفت: نه اینکه صرفا یک استاد فلسفه و علاقه‌مند به  دانش‌های مختلف باشد. در ادامه این مراسم، علی جعفری، پسر استاد محمد تقی جعفری با بیان خاطراتی از آن مرحوم از حضور چشمگیر علاقه مندان به این استاد فقید دراین نشست علمی تقدیر کرد و درپایان لوح تقدیر انجمن  آثار ومفاخر فرهنگی به خانواده علامه محمدتقی جعفری اهدا شد.   ]]> تاریخ و سیاست Thu, 15 Nov 2018 09:57:32 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267659/منوچهر-صدوقی-سها-مرحوم-علامه-فیلسوفی-مستقل کزازی: «تاریخ اندیشه ایرانی» ساختاری نوپدید و بی‌پیشینه دارد http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267624/کزازی-تاریخ-اندیشه-ایرانی-ساختاری-نوپدید-بی-پیشینه به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست معرفی و بررسی کتاب «تاریخ اندیشه ایرانی؛ اندیشه، فرهنگ و آیین ایرانیان در عهد باستان» چهارشنبه 23 آبان با حضور دکتر میرجلال‌الدین کزازی، دکتر ژاله آموزگار و آزرمیدخت فرهیخته‌والا نویسنده کتاب در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار شد. در ابتدای این نشست، نویسنده کتاب آزرمیدخت فرهیخته‌والا گفت: «ما هر چه در حوزه فرهنگ باستانی ایرانی کرده‌ایم در حوزه تاریخ بوده و توجه چندانی به مباحث اندیشه‌ای در این حوزه نشده است. شاید به نظر برسد مشکل اصلی ما در ریشه‌یابی مباحث اندیشه، فرهنگ و رسوم و تمدن ایرانی کمبود منابع است. من در این کتاب به منابع گوناگونی از زبان‌های مختلف از ایرانی تا سریانی و ارمنی نظر انداخته‌ام و از مباحث باستان‌شناسی نیز استفاده کرده‌ام. شاخص‌ترین منبع من در این کتاب که به طور ویژه از آن بهره برده‌ام شاهنامه فردوسی بوده است.» وی در ادامه با اشاره به اینکه منابع اوستایی کتاب حتی تا سده دوم و سوم پس از اسلام را هم شامل شده است گفت: «ما پنج گروه منابع اوستایی داریم که مهترین منابع دسته پنجم روایت‌های شفاهی‌ای هستند که در دینکرد در سده‌های دوم و سوم پس از اسلام تعلق دارد. همچنین منابع فراوانی از فرهنگ ما به زبان‌های دیگر گستره تمدن ایران وجود دارد، از ارمنی تا آرامی که نیاز به بازشناسی دارند و شناخت این منابع به شناخت فرهنگ ایران باستان کمک می‌کند. در این کتاب تلاش کرده‌ام این گستره منابع را انعکاس دهم.» فرهیخته‌والا افزود: «من سه بخش اصلی را در این کار مورد بررسی قرار داده‌ام. اندیشه اجتماعی ایرانی از دوران عیلامی تا ساسانی، اندیشه فرهنگی ایرانی و اندیشه سیاسی. کتاب در پنج کرده (فصل) و حدود سی و پنج پرگرد (بخش) ارائه شده است. این کتاب از فرهنگ مادرسالار عهد عیلامی تا اندیشه ایرانی در عهد خسرو انوشیروان را مورد بررسی قرار می‌دهد. هدف این کتاب اندیشه‌شناسی بوده است و در پی ارائه تاریخ دینی نبوده است.»  وی ادامه داد: «آداب و رسوم، گاهشمار، باورها و فولکلور مواردی بوده‌اند که در کتاب به آن بسیار توجه شده است. اخلاق در دوره باستان نیز از مواردی بوده  که مورد توجه کتاب بوده است. از دیگر موارد مدنظر کتاب خرده‌فرهنگ‌های داخل فلات ایران بوده است. تمدن رنگین‌کمانی امروز ما بازمانده دوران پیشین ماست و ما در بخش خرده‌فرهنگ‌ها مسیحیان، کلیمیان و بودائیان ایرانی را مورد توجه قرار داده‌ایم.» به گفته نویسنده: «این کتاب کامل‌ترین گفتارها در شناخت جنبش فکری مانی و جنبش مزدکیان را نیز ارائه داده است. اجتماعی‌ترین و واقع‌گراترین نگاه به مزدکیان را فردوسی در شاهنامه انجام داده است. در این کتاب تلاش کرده‌ام با تکیه بر منابع ایرانی و با تداوم ایده فردوسی به جنبش مزدک بپردازم و رویکرد کمونیستی به این جنبش را به چالش بکشم. در انتهای کتاب نیز واژه‌نامه‌ای موضوعی از حیات فکری انسان عهد باستان را از نیمه جلد سوم ارائه می دهد.» میر جلال‌الدین کزازی در ادامه نشست دکتر میرجلال‌الدین کزازی کتاب را کم‌مانند و در زمینه ساختار درونی نوپدید و بی‌پیشینه دانست و گفت: «از دید پیکره و ساختار برونی، می‌توانیم تاریخ اندیشه ایرانی را با یکی از شاهکارهای پژوهشی هانری کربن بسنجیم. کربن در آغاز تنها می‌خواست به اندیشه فرزانگان ایرانی پس از اسلام بپردازد اما در گیراگیر پژوهش پی برد اگر به خاستگاه‌ها نپردازد کاری از پیش نخواهد برد و به ایران باستان بازگشت و در نخستین پوشینه کتاب خود به سرگذشت آئینی اندیشه ایرانی در ایران کهن پرداخت. کتاب چهارجلدی کربن «در جهان اسلام ایرانی» نام دارد و کتاب تاریخ اندیشه ایرانی که رویکرد اندیشه‌ای به ایران باستان دارد با این کتاب کربن هم‌راستا است.» این استاد زبان و ادبیات فارسی در ادامه گفت: «این‌که یک بانوی فرهیخته و والای ایرانی این اثر را نوشته است خود شایان ارزش‌گذاری است. این کتاب کاری خرد و خام نیست. دستاورد سال‌ها پژوهش است و کاری است که تنها باوری پولادین به ایران و فرهنگ گرانسنگ ایرانی می‌توانسته است آن را به انجام رساند. این کتاب پژوهشی نیست که به پاس مزد و نام و نان سامان گرفته باشد و همین کتاب را ارزشمند می‌سازد از منظر انگیزه پدیدآوردن کتاب می‌توانم این کتاب را با شاهنامه فردوسی بسنجم. انگیزه پدیدآوردن شاهنامه نیز نمی‌توانسته است دریافت مزد بوده باشد که اگر این‌گونه بود راه‌های ساده‌تری برای گرفتن مزد از محمود غزنوی بود. نوشتن چنان کتابی و چنین کتابی تنها می‌تواند برآمده از شیفتگی و باور به فرهنگ این سرزمین باشد.» کزازی گفت: «هنگامی که این کتاب را تورق کردم به اندیشه افتادم آنچه که نیاکان ما به آن می‌اندیشیده‌اند هر چند شاید باورناپذیر و خردآشوب باشد بی‌پایه نیست. پیشینیان ما بر این باور بوده‌اند که نام هر کس پیوندی سرشتین و هستی‌شناختی با او دارد و از همین روست که برترین آسیب‌جای نامور نام اوست و یکی از رسوم پهلوانی این است که پهلوان به آسانی نام خود را به هماورد نمی‌گوید. حتی رستم دستان هم نام خود را به هماورد نمی‌گفته است. هنگامی که پهلوان کوشانی که به نبرد رستم آمده است نام او را می‌پرسد رستم می‌گوید: مرا مام من نام مرگ تو کرد، زمانه مرا پتک ترگ تو کرد. اعراب نیز باور دارند که نام‌ها از آسمان فرو می‌افتند. اما چرا به این اندیشه گرائیدم؟ به پاس نام نویسنده که فرهیخته والاست.» در پایان کزازی نوشتن این کتاب را رخدادی بنیادین در فرهنگ و اندیشه ایران دانست و گفت: «ارزش کتاب در نکته‌های نو و بی‌پیشینه آن نیست، ارزش کتاب در فراگیری آن است. شما اگر بخواهید آنچه را در این کتاب فراهم آمده است در جای دیگری بجوئید باید ده‌ها کتاب را ببینید. نمایه فراگیر کتاب در انتهای آن بسیار سودمند است و اگر شما بخواهید بدانید فلان اندیشه که چندان چیزی از آن نمی‌دانید از کجا آمده است می‌توانید از این کتاب بهره ببرید. از این رو می‌شود کتاب را آبشخورین (مرجع) دانست.» آزرمیدخت فرهیخته‌والا پس از کزازی، آزرمیدخت فرهیخته والا توضیحات درباره کتابش را اینگونه ادامه داد: «من در کتاب «تاریخ اندیشه ایرانی» در طول 23 سالی که برایش عمر گذاشته‌ام به مبانی شهری‌گری انسان ایرانی هم پرداخته‌ام و به ویژه در حوزه جشن‌های ایرانی تمرکز فراوانی داشته‌ام. نگاه اندیشه‌ورزانه و دقتی که پدران ما در نوشتن تاریخ فرهنگی خود بر هر سفال نوشته و هر بنایی داشته‌اند نشان می‌دهد که ما هویتی تاریخ‌مدار داشته‌ایم. من از دکتر زرین‌کوب آموخته‌ام که ارزش کار تاریخی در پژوهش عرضی است و باید ابعاد مختلف موضوع را دریافت. درباره میترا گاه می‌شد که مطلبی در کشورهای شرق اروپا یافته می‌شد و من آن را نگاه می‌کردم و پژوهش را بر مبنای آن به روز می‌کردم.» وی افزود: «در این اثر من نودونه درصد منابع در حوزه فرهنگ و تاریخ ایرانی را واکاوی کرده‌ام. نزدیک به چندین هزار منبع درجه اول و درجه دوم را گردآورده‌ام و می‌توانم بگویم این کتاب می‌تواند منبعی باشد که بتوان آن را به جهانیان به عنوان منبعی درباره تاریخ اندیشه و فرهنگ ایران در عهد باستان ارائه کرد. شاید در عصر اسلام برای نوشتن تاریخ اندیشه احتیاج به چندین پژوهشگر داشته باشیم اما این کتاب همه آن چیزی است که از تاریخ اندیشه ایران عهد باستان باقی مانده است و می‌توان گفت حرف زیادی در این حوزه باقی نمانده است. این کتاب به پادشاهان تمرکز ندارد و بنا دارد تاریخ زندگی در عهد باستان باشد.» ژاله آموزگار در ادامه دکتر ژاله آموزگار گفت مولف بخشی از جوانی خود را به پای این کار گذاشته است و منابع بسیاری را برای نوشتن این اثر دیده است. او سپس در قالب چند نکته برخی ایرادهای کتاب را متذکر شد. به گفته آموزگار نویسنده کتاب ایزدبانو آناهیتا را از منظر نام تداوم ایزدبانوی بین‌النهرینی نانا دانسته است که این موضوع صحت ندارد. آموزگار افزود: «نام کامل آناهیتا، اردویسور آناهیتا است. آناهیتا صفت است و نام اصلی این ایزدبانو اردویسور است و به همین خاطر نمی‌توان نام این ایزدبانو را با نانا که خدای بین‌النهرینی است یکی دانست. از اساس وقتی ما تمام مسئله زندگیمان مرتبط با آب است چرا باید تصور کنیم ایزدبانوی آب را از بین‌النهرین وارد کرده‌ایم؟» دومین نکته‌ای که آموزگار متذکر شد این بود: «در کتاب ورهرام را با ورونه یکی انگاشته شده که این هم درست نیست. ما از آنجا که ایزد جنگ نداشته‌ایم صفت خدای جنگ هندوان ایندره را که ورسپرنه بوده است گرفته‌ایم و از آن نام ایزد جنگ که ورهرام یا بهرام است را ساخته‌ایم و این نام ربطی به ورونه که خدای هندی دیگری است ندارد.» آخرین نکته آموزگار این بود: «ثابت شده است که خاستگاه زرتشت شرق و شمال شرق ایران و خراسان بزرگ بوده است و این نگرش که خاستگاه او آذربایجان بوده است و نویسنده در کتاب نقل کرده است رد شده است.» در ادامه فرهیخته والا در پاسخ به نکات آموزگار گفت: «ویژگی این اثر ارائه همه نظرات است و نظراتی مانند وارداتی بودن ایزد آناهیتا برگرفته از نگاه استاد دکتر بهار است.» پس از پایان سخنان دکتر آموزگار مراسم رونمایی کتاب «تاریخ اندیشه ایرانی؛ اندیشه، فرهنگ و آیین ایرانیان در عهد باستان» برگزار شد. فرهیخته‌والا به پاس قدردانی پرتره‌‌هایی را از کزازی و آموزگار به همراه ظروف میناکاری به آن‌ها پیشکش کرد. ]]> تاریخ و سیاست Wed, 14 Nov 2018 17:05:38 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267624/کزازی-تاریخ-اندیشه-ایرانی-ساختاری-نوپدید-بی-پیشینه رونمایی از جلد دوم مجموعه تهران‌نگاری برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267598/رونمایی-جلد-دوم-مجموعه-تهران-نگاری-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) مراسم رونمایی جلد دوم از مجموعه تهران‌نگاری(طهراندر مطبوعات دوره قاجار ـ دوره‌های ناصری و مظفری) به مناسبت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار با حضور پیروز حناچی و اشرف بروجردی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار می‌شود. کتاب تهران‌نگاری یک بانک اطلاعات حاوی ۳۱۴ قطعه نقشه شهر تهران و اطراف آن است که از این بین حدود ۲۹۰ نقشه به صورت کامل به چاپ رسیده است. این نقشه‌ها مربوط به دوره‌های زمانی قاجار و پهلوی است. این مجموعه حاصل همکاری حدود ۴۰ مرکز اسنادی و مجموعه شخصی است و بیش از یکصد نفر در مراحل پژوهش و تولید آن مشارکت داشته اند. این کتاب در ۶۰۰ صفحه قطع سلطانی بزرگ به چاپ رسیده و حدود ۹ کیلوگرم وزن دارد. کاربرد اصلی آن عمدتاً در کتابخانه ها و مراکز اسنادی و دستگاه های اجرایی است. رضا شیرازیان تدوین‌گر کتاب تهران‌نگاری متولد سال ۱۳۵۴ و دانش آموخته کارشناسی عمران ۱۳۷۷ و کارشناسی ارشد مرمت بناها و بافت های تاریخی  است. این مراسم فردا پنجشنبه ۲۴ آبان ساعت 10 صبح در سازمان اسناد و کتابخانه ملی، ساختمان کتابخانه ملی، تالار قلم برپا خواهد شد.   ]]> تاریخ و سیاست Wed, 14 Nov 2018 09:05:53 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267598/رونمایی-جلد-دوم-مجموعه-تهران-نگاری-برگزار-می-شود مراسم تجلیل از خدمات علمی احمد نقیب‌زاده برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267574/مراسم-تجلیل-خدمات-علمی-احمد-نقیب-زاده-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، گروه علوم سیاسی خانه اندیشمندان علوم انسانی با همکاری انجمن علوم سیاسی و انجمن علمی مطالعات صلح ایران مراسم تجلیل از خدمات علمی احمد نقیب‌زاده را برگزار می‌کند.   قاسم افتخاری، نسرین مصفا، داود فیرحی، ابوالفضل دلاوری، قدیر نصری، علی دهباشی و سلمان صادقی زاده در این مراسم سخنرانی خواهند کرد. این نشست چهارشنبه ۳۰ آبان ۱۳۹۷ ساعت ۱۶ تا 18 و 30 دقیقه در خانه اندیشمندان علوم انسانی،  خیابان استاد نجات‌الهی، نبش خیابان ورشو برگزار می‌شود. ]]> تاریخ و سیاست Wed, 14 Nov 2018 08:32:10 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267574/مراسم-تجلیل-خدمات-علمی-احمد-نقیب-زاده-برگزار-می-شود «انسان خردمند» در بوته نقد قرار می‌گیرد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267593/انسان-خردمند-بوته-نقد-قرار-می-گیرد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «انسان خردمند» نوشته‌ یووال نوح هراری یکی از کتاب‌های پرفروش و جنجالی در سال گذشته در ایران و بسیاری از کشورهای جهان بوده است. در مدت کوتاهی به بیش از سی زبان ترجمه شد. بحث‌های بسیار و احساسات عمیقی را برانگیخت. آیا آنچه که انسان خردمند به گونه‌ای جسورانه و همه‌جانبه هر آنچه را تاکنون گمان می‌کردیم در مورد انسان می‌دانیم به چالش کشیده است از نظر علمی، فلسفی و دینی دقیق و وثیق است؟ مدعای نویسنده در این کتاب چیست و این مدعا از نظر تاریخ، زیست‌شناسی، فلسفه‌ی علم و دین چگونه سنجیده می‌شود؟ نشست هفتگی شهر کتاب در روز سه‌شنبه ۲۹ آبان ساعت 16 و 30 دقیقه به نقد و بررسی کتاب «انسان خردمند، تاریخ مختصر بشر» اختصاص دارد که با حضور شاپور اعتماد (عضو هیات علمی موسسه‌ پژوهشی حکمت و فلسفه)، زینب خدایی (دکترای زیست‌شناسی از دانشگاه هایدلبرگ آلمان) و میثم توکلی‌بینا (عضو هیات علمی موسسه‌ پژوهشی حکمت و فلسفه) برگزار می‌شود و این کتاب از سه زاویه‌ زیست‌شناسی، تاریخ‌نگاری علم و دینی و کلامی تحلیل و بررسی می‌شود. مرکز فرهنگی شهر کتاب واقع در خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه سوم است. ]]> تاریخ و سیاست Wed, 14 Nov 2018 08:02:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267593/انسان-خردمند-بوته-نقد-قرار-می-گیرد پنج شب، پنج کتاب، پنج شخصیت http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267582/پنج-شب-کتاب-شخصیت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به مناسبت هفته «کتاب و کتابخوانی» رونمایی از پنج کتاب از آثار آیت‌الله محقق داماد، غلامحسین ابراهیمی دینانی، رضا داوری اردکانی، نصرالله پورجوادی و محمدرضا شفیعی کدکنی را با عنوان‌ پنج شب، پنج کتاب، پنج شخصیتِ بی‌بدیل و سرمایه نمادین کشور برگزار می‌کند. بر اساس برنامه‌ریزی و به ترتیب شنبه ۲۶ آبان ماه ساعت ۱۷ رونمایی از کتاب مکتب اجتهادی آخوند خراسانی نوشته «آیت الله محقق داماد» با سخنرانی اکبر ثبوت، رحیم نوبهار، داوود فیرحی و علی ططری، یکشنبه ۲۷ آبان ماه ساعت ۱۷ رونمایی از کتاب وحدت هستی و هستی واحد نوشته «غلامحسین ابراهیمی دینانی» با سخنرانی سید مصطفی محقق داماد، حسن سید عرب، علی اوجبی و عبدالله صلواتی، دوشنبه ۲۸ آبان ماه ساعت ۱۵ رونمایی از کتاب خرد و توسعه نوشته «رضا داوری اردکانی» با سخنرانی بیژن عبدالکریمی، حسین کلباسی اشتری و محمدزارع شیرین کندی را برگزار می‌کند. همچنین روز سه شنبه ۲۹ آبان ماه ساعت ۱۷ رونمایی از کتاب قوت دل و نوش جان نوشته «نصرالله پورجوادی» با سخنرانی کاظم موسوی بجنوردی، بهاالدین خرمشاهی، جمشید کیانفر و احمد پاکتچی و روز چهارشنبه ۳۰ آبان ماه ساعت ۱۸ رونمایی از کتاب رسوم دارالخلافه: نقش آیین های ایرانی در نظام خلافت اسلامی نوشته «محمدرضا شفیعی کدکنی» با سخنرانی سید علی موسوی گرمارودی، هادی خانیکی، علی بهرامیان و فرهاد طاهری در موزه کتاب و میراث مکتوب ساختمان کتابخانه ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود. ]]> تاریخ و سیاست Wed, 14 Nov 2018 06:10:33 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267582/پنج-شب-کتاب-شخصیت همایش ملی جایگاه عقل در کلام و فلسفه برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267559/همایش-ملی-جایگاه-عقل-کلام-فلسفه-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) همایش ملی جایگاه عقل در کلام و فلسفه در دانشگاه های فردوسی و رضوی مشهد برگزار می‌شود.   این همایش از شنبه ۲۶ آبان تا پنجشنبه یکم آذرماه با سخنرانی ابراهیم یعقوبیان، محمدعلی وطن دوست، رضا برنجکار، محمدتقی سبحانی و محمدحسن وکیلی برگزار خواهد شد. محورهای همایش ماهیت عقل دینی از نگاه علامه در بحارالانوار، بررسی ماهست عقل عملی در فلسفه و بررسی ماهیت عقل نظری در فلسفه است. این همایش در روزهای شنبه، یکشنبه، چهارشنبه و پنجشنبه در دانشگاه فردوسی مشهد و در روزهای دوشنبه و سه شنبه در دانشگاه علوم اسلامی رضوی ساختمان شماره یک، برگزار خواهد شد. جلسات همایش هر روز ساعت ۱۲ تا ۱۴ است و جلسه روز پنجشنبه ساعت ۱۰ تا ۱۲ خواهد بود. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 13 Nov 2018 11:28:35 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267559/همایش-ملی-جایگاه-عقل-کلام-فلسفه-برگزار-می-شود ضرورت علم انسانی اسلامی از بدیهیات است http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267557/ضرورت-علم-انسانی-اسلامی-بدیهیات به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از اداره روابط عمومی و اطلاع‌رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،‌ همایش یادمان علامه سید محمدحسین طباطبایی (ره) با عنوان تشیع و مختصات فرهنگ شیعی با جستاری در علوم انسانی اسلامی، عرفان علامه طباطبایی دوشنبه ۲۱ آبان‌ماه در دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.   آیت‌الله رشاد موسس و رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران گفت: عنوان بحث بنده علوم انسانی اسلامی بایستگی و بایسته‌های آن است. این بحث هم بسیار وسیع بوده و هم احیاناً به اعتبار پاره‌ای از نکاتی که اشاره خواهم کرد، باید جزء بدیهیات تلقی شود. این بحث در زمره پرسش‌های فلسفی نیست که راجع به علم قبل از مبادی و مبانی مطرح می‌شود. چند پرسش داریم که به تعبیر ما، ماقبل از مبادی‌اند. به فارسی صریح پیشاپیش انگارند؛ یعنی همانطور که مبادی و مبانی یک علم پیش از خود علم مورد بحث قرار می‌گیرد، در اینجا باید چند پرسش را پاسخ داده باشیم تا نوبت به مبادی و مبانی این مبحث برسد. آیت‌الله رشاد با طرح این سوال که آیا چنین علمی ممکن است؟ افزود: این پرسش از مبادی و مبانی نیست، یعنی مبدا عزیمت به تولید علم قلمداد نمی‌شود، پیش از آنکه اصولا به مبادی علم بپردازیم، باید این پرسش، پاسخ مثبت دریافت کرده باشد. پس پرسش از امکان در زمره مبادی و مبانی نیست. اگر نگاه شرعی و دینی داشته باشیم، پرسش از جواز هم همین‌طور است. آیا جایز است؟ اولا می‌پرسیم آیا ممکن است؟ و دوم آیا جایز است؟ سومین پرسش که از این سنخ است این است که آیا چنین امری ضروری و بایسته است؟ و چهارمین پرسش اینکه آیا قاعده‌مند و سودمند است؟ این چهار پرسش، پرسش‌های قبل از مبادی‌اند. چون این یک خطای شایع در بین کسانی است که در حوزه فلسفه مضاف فعالیت و تصور می‌کنند این‌ها جزء مبادی علم هستند؛ این مباحث ماقبل از مبادی‌ هستند. یعنی اگر پرسش اول جواب مثبت نگیرد، دیگر نباید از مبادی و منابع فلسفه و غایت آن سخن گفت. رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: آنچه که عنوان اصلی عرض بنده در این جلسه است پاسخ به سوال چهارم، یعنی بایستگی علوم انسانی اسلامی است. آیا علم انسانی اسلامی ضروری است یا نه؟ از زوایای مختلفی به این مساله می‌توان پاسخ داد. یکی از آن‌ها این است که ما از مولفه‌های علم و مقوم‌‌های علم یعنی آن عناصری که با وجود آن‌ها علم، «علم» می‌شود سخن بگوییم مولفه‌های رکنی‌ای که انباشتی از معارف هرگاه برخوردار از آن شد، یک دستگاه معرفتی به وجود می‌آید که ما نام آن را «علم» می‌گذاریم. رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: ضرورت علم انسانی اسلامی از بدیهیات است. دانشگاه علامه طباطبایی از این عنوان از دو فقره و دو مولفه تشکیل شده است در واقع دانشگاه علوم انسانی علامه طباطبایی است و توقع می‌رود که این دانشگاه پیش‌قدم تولید علوم انسانی اسلامی شود. دانشگاه دیگری را در کشور نمی‌شناسیم که صرفا علوم انسانی باشد و هم چنین با نام علامه بزرگوار طباطبایی شناخته و نام‌بردار باشد. وی در پایان گفت: زمانی در آن ابتدا یک جلسه و تشکیلاتی در اینجا تاسیس شده بود برخی از اساتید هم مانند استادان داوری و محقق داماد و دینانی و اعوانی و ما در خدمتشان بودیم. در این جلسات بحث می‌شد که یک مرکزی در دانشگاه علامه تاسیس شود که طبق نظریات و تفکرات علامه به تولید علوم انسانی اسلامی بپردازد که بعد از مدتی منتفی شد. الان دانشگاه به سبب دارا بودن قدرت و ظرفیت و مدیریت خوب و منابع لازم، توقع انجام این کار را تقویت می‌کند. بایسته است که دانشگاه علامه یک اقدام خاصی انجام دهد و پرچمدار و پیش‌آهنگ علوم انسانی اسلامی شود. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 13 Nov 2018 11:22:55 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267557/ضرورت-علم-انسانی-اسلامی-بدیهیات کنفرانس بین‌المللی شناخت و تکامل برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267558/کنفرانس-بین-المللی-شناخت-تکامل-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بیست و یکمین کنفرانس بین‌المللی شناخت و تکامل در روزهای ۷ و ۸ نوامبر ۲۰۱۹ در دبی، امارات متحده عربی برگزار می‌شود.   محور موضوعات کنفرانس شامل شناخت، دوگانگی مفهوم شناخت، شناخت و ریشه‌های آن، هوش مصنوعی، ذهن، بدن و توضیح شناختی، یادگیری به عنوان یک فرایند سازنده، فرایندهای شناختی، شناخت و زبان، شناخت و احساسات، تعیین کننده‌های شناختی احساسات، یادگیری، شناخت و حافظه، حافظه و فراشناخت، فراشناخت و خودارزیابی، منابع فرآیندهای شناختی و توجه است.  علاقه‌مندان به موضوعات فوق می‌توانند با ارسال چکیده آثار به آدرس https://waset.org/apply/۲۰۱۹/۱۱/dubai/ICCEV?step=۲ در این کنفرانس مشارکت کنند. مهلت ارسال چکیده آثار تا پایان روز ۱۵ نوامبر ۲۰۱۸ است. برای کسب اطلاعات بیشتر به آدرس https://waset.org/conference/۲۰۱۹/۱۱/dubai/ICCEV مراجعه شود ]]> تاریخ و سیاست Tue, 13 Nov 2018 10:32:18 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267558/کنفرانس-بین-المللی-شناخت-تکامل-برگزار-می-شود هدف ما در جایزه دهخدا یافتن آثاری است که در جهان حرفی برای گفتن داشته باشد http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267556/هدف-جایزه-دهخدا-یافتن-آثاری-جهان-حرفی-گفتن-داشته-باشد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست خبری جشنواره نشان دهخدا چهارمین دوره کتاب اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های سراسر کشور ویژه علوم انسانی سه‌شنبه 22 آبان در سالن اجتماعات انتشارات علمی فرهنگی برگزار شد.   مسعود کوثری، مدیر انتشارات علمی و فرهنگی در ابتدای این نشست گزارشی را از سه دوره گذشته ارائه کرد و گفت: ‌ما به زودی شاهد برگزاری چهارمین جشنواره از نشان دهخدا ویژه علوم انسانی خواهیم بود که الواح برگزیدگان این جشنواره توسط وزرای ارشاد، علوم و کار به امضا رسیده است.   وی با بیان اینکه دبیرخانه ثابت جشنواره در دفتر انتشارات مستقر است، ادامه داد: اولین دوره سه ساله برگزار شد اما از آن پس جشنواره به شکل سالانه از مهرماه سال گذشته تا سال جاری را مورد بررسی قرار می‌داد. امسال نیز بر اساس اطلاعات خانه کتاب ۹۳۳ عنوان کتاب در حوزه علوم انسانی منتشر شده و بر این اساس آثار را پالایش کردیم.   کوثری با اشاره به اینکه در دور ابتدایی آثار کمک آموزشی از دور ارزیابی جشنواره خارج شده عنوان کرد: کتاب‌ها پالایش اولیه شد و ۵۷۵ اثر وارد دور دوم داوری‌ها شدند. البته همه این آثار توسط اساتید دانشگاه نوشته نشدند بدین شکل که از مجموع ورودی‌های اولیه بیشتر از نیمی از آثار متعلق به اساتید هستند و باقی آنها توسط نویسندگان و محققان علوم انسانی نوشته شده است.   به گفته رئیس انتشارات علمی فرهنگی، در مرحله بعدی داوری 62 اثر انتخاب و به مرحله نهایی راه یافتند. ارزشیابی این آثار بر اساس 100 نمره بود و هر فردی چنانچه حداقل‌های لازم را به دست می‌آورد اثرش واجد شرایط می‌شد بنابراین از میان 62 اثر 16 اثر برگزیده و شایسته تقدیر شناخته شدند که 3 اثر برگزیده و 13 اثر شایسته تقدیر هستند.   کوثری در تشریح جزئیات آثار منتخب گفت: ‌در حوزه‌های ادبیات فارسی، مدیریت، روانشناسی و علوم تربیتی سه اثر برگزیده معرفی می‌شوند و 13 اثر دیگر شایسته تقدیر هستند اما در حوزه حقوق امسال با اینکه آثاری به مرحله‌های داوری راه یافتند ولی اثری برگزیده و شایسته تقدیر برگزیده نشد.   به گفته وی، در سایر حوزه‌ها شایستگان تقدیر مشتمل بر حوزه تاریخ دو اثر، علوم اجتماعی دو اثر، علوم سیاسی یک اثر، فناوری اطلاعات و کتابداری یک اثر، مطالعات هنر یک اثر، علوم قرآنی دو اثر، فلسفه و کلام دو اثر، یک اثر هم در حوزه مطالعات انقلاب اسلامی است و در نهایت به 16 اثر جایزه تعلق خواهد گرفت.   وی با بیان اینکه ‌آثار داوری شده در فاصله زمانی مهر 96 تا مهر 97 منتشر شده بودند گفت: 105 داور از اساتید و اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها داوری را 192 بار انجام داده و آثار را ارزیابی کردند.   کوثری با تاکید بر اینکه‌ گستره آثار ادبی نشان می‌دهد که توزیع مناسبی در کشور داشته‌ایم و از دانشگاه‌های مهم کشور در این دوره برگزیده خواهیم داشت، ابراز امیدواری کرد که این جشنواره زمینه رشد و احیای علوم انسانی را موجب شود.   کوثری در بخش دیگری از سخنانش به مشارکت برخی از موسسات و نهادها برای نخستین بار در این جایزه اشاره کرد و گفت: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و موسسه خانه کتاب امسال حواله‌های خرید از آثار منتخب را برای این جشنواره در نظر گرفته‌اند. همچنین از سوی اداره کل ارشاد استان تهران هم قول حمایت داده تا شده تا آثار منتخب خرید حمایتی شده و در کتابخانه‌های مرتبط با ارشاد توزیع شود.   به گفته کوثری، شورای سیاستگذاری این دوره متشکل از نمایندگان وزارت علوم، وزارت کار، وزارت ارشاد، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، خانه کتاب،‌ اداره کل ارشاد استان تهران و انتشارات علمی فرهنگی بوده است که طی جلسات متعدد کار داوری و سیاست‌گذاری را انجام داده است.  بخش دوم این نشست به پرسش و پاسخ اصحاب رسانه اختصاص داشت. کوثری در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران درباره وضعیت آثار تالیفی در میان اعضای هیأت علمی با توجه به عملکرد این جشنواره گفت: در حوزه علوم انسانی بخش خصوصی فعالیت‌های خوبی آغاز کرده و در برخی حوزه‌ها از نشر دانشگاهی پیشی گرفته است چون عدم فرصت کافی اساتید موجب شده آثار دانشگاهی علوم انسانی کاهش یابد و اغلب آثار کیفی در این حوزه مربوط به افراد خارج از حوزه دانشگاه است. از سوی دیگر دلیل دوم به انتشارات دانشگاهی برمی‌گردد که نیاز به بازنگری دارند و در کیفیت طراحی جلد و نحوه توزیع باید بازنگری کنند چون موجب شده اساتید کارهایشان را به ناشران خصوصی بسپارند.   وی با بیان اینکه متاسفانه حوزه علوم انسانی به سرعت به سمت ترجمه رفته و آثار تالیفی در حال کاهش است، افزود: اما روند جذب آثار طی این چند سال نشان می‌دهد جشنواره جای خود را باز کرده، بنابراین حوزه علوم انسانی در کشور نیازمند بازنگری در میزان رشد و تنزل کیفیت است.   کوثری در پاسخ به سؤال دیگری مبنی بر تخصیص جوایز این دوره عنوان کرد: با توجه به تحولات اقتصادی در کشور جوایز از سکه به مبلغ ریالی تغییر کرده است، برگزیدگان طی سال‌های گذشته سه سکه و شایستگان تقدیر دو سکه دریافت می‌کردند اما امسال برگزیدگان 8 میلیون تومان و شایستگان تقدیر 5 میلیون تومان دریافت می‌کنند و برگزیده قلم برتر به میزان برگزیدگان جایزه دریافت خواهد کرد.   مدیر انتشارات علمی فرهنگی در ادامه در پاسخ به پرسش خبرنگار ایبنا که چرا پس از سه دوره برگزاری همچنان این جشنواره نتوانسته جای خود را در میان اعضای هیئت علمی باز کند و از سوی دیگر آثار منتخب آن با جشنواره‌های دیگری مانند فارابی همپوشانی دارد، گفت: مساله جایزه در ایران جدی است. جایزه دهخدا هدفش این است که به رشد علوم انسانی در کشور کمک کند. روزی که قرار بود این جشنواره برگزار شود کسی باور نمی‌کرد که یک ناشر بخواهد این کار را انجام بدهد اما ما توانستیم به عنوان یک ناشر این کار را کلید بزنیم. ما حتی در این دوره نهاد کتابخانه‌ها را به عنوان یک حلقه دیگر به نشر وصل کردیم تا این چرخه را کامل کند.   کوثری درباره هم پوشانی آثار منتخب با جایزه‌های دیگر نیز عنوان کرد: البته این جایزه از لحاظ زمانی بر جشنواره فارابی تقدم دارد با این وجود در این دوره با هماهنگی‌های صورت گرفته میان ما و دبیرخانه جشنواره فارابی قرار است با اصلاح آیین نامه فارابی شرکت‌کنندگان خود انتخاب کنند که می‌خواهند در کدام جایزه شرکت کنند. با این اقدام همپوشانی آثار منتخب نیز دیگر وجود نخواهد داشت.   وی با اشاره به اینکه امسال کتاب «نقدنامه» را منتشر خواهیم کرد که حاوی نقد آثار برگزیدگان دوره‌های قبلی است، گفت: با این اقدام موجب می‌شویم که این آثار دوباره در چرخه مطالعه و نقد قرار گیرد و به گردش اثر منتهی شود و این گونه نباشد که با جایزه گرفتن در این جشنواره به فراموشی سپرده شود.   مدیر انتشارات علمی فرهنگ با بیان اینکه جایزه دهخدا مختص اعضای هئیت علمی کشور است یادآور شد: البته این اختصاصی بودن جایزه افتخار نیست اما می‌تواند به علوم انسانی کشور کمک کند چراکه اکنون این حوزه از همه جهات تحت فشار است و با این جایزه آثار می‌تواند به عرصه فکر کشانده شود.   وی تاکید کرد: هدف ما این است که آثاری پیداکنیم که در عرصه جهانی حرف برای گفتن داشته باشند و قابل ترجمه باشند. به همین دلیل است که ما در نمایشگاه‌های خارجی نمی‌توانیم در حوزه علوم انسانی رایت اثری را واگذار کنیم چرا که در این حوزه آثار اندکی داریم ولی این جشنواره‌ها کمک می‌کند استاندارد نوشتن کتاب علوم انسانی را در ایران رشد دهیم.   کوثری همچنین در پاسخ به پرسش دیگر خبرنگار ایبنا مبنی بر اینکه این جشنواره چقدر با توجه به مشکلات علوم انسانی در نظریه‌پردازی توانسته اثرگذار باشد عنوان کرد: البته نظریه‌پردازی موضوع مهمی است و امیدوارم بعد از این دوره بتوانیم کرسی‌های نقد و بررسی برگزار کنیم هر چند که در دوره پیش هم این قول را داده بودیم اما اعتراف می‌کنم نتوانستیم آن را عملی کنیم. امیدوارم پس از آنکه یک قدم جلوتر گذاشتیم بتوانیم کرسی های نظریه‌پردازی را برقرار کنیم. به هر حال اکنون اعتماد خوبی از سوی ناشران دولتی و خصوصی نسبت به این جایزه به وجود آمده است.   مدیر انتشارات علمی و فرهنگی همچنین در پاسخ به پرسش دیگر خبرنگار ایبنا مبنی بر اثرگذار بودن این جایزه بر فروش آثار منتخب در ادوار پیشین عنوان کرد: در ارزیابی‌هایی که ما در سال‌های گذشته داشتیم سال پیش یکی از آثار منتخب در حقوق اسلامی به گفته نویسنده آن پس از کسب این جایزه بسیار مورد توجه قرار گرفت. همچنین اثر محسن محسنیان راد که در دور گذشته جایزه ویژه را گرفت و لوگوی این جشنواره هم روی کتاب آن به چاپ رسید توانست به پرفروش‌ها راه یابد بنابراین در ارزیابی‌های صورت گرفته این جایزه به تدریج توانسته تاثیر خود را بر فروش آثار منتخب هم بگذارد. در کنار این موضوع کمک نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و سایر نهادها به فروش این آثار در این دوره قابل توجه است.   کوثری در بخش پایانی سخنانش تاکید کرد: تلاش جشنواره دهخدا این است که آثار تازه در علوم انسانی که حاوی خلاقیت نویسنده و حرف‌های جدید آن است مورد توجه قرار گیرد نه صرفا آثاری که فقط خوب نوشته شده‌اند و حرف جدیدی برای گفتن ندارند! بر اساس این گزارش چهارمین دوره از این جشنواره روز سه‌شنبه ۲۹ آبان از ساعت ۱۵ تا ۱۷ در دانشگاه تربیت مدرس سالن جابربن حیان برگزار خواهد شد و جایزه قلم برتر به یکی از اساتید باسابقه ایران در حوزه علوم انسانی تخصیص می‌یابد. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 13 Nov 2018 10:29:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/267556/هدف-جایزه-دهخدا-یافتن-آثاری-جهان-حرفی-گفتن-داشته-باشد پیر بریان درباره جهان هخامنشی سخن می‌گوید http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267549/پیر-بریان-درباره-جهان-هخامنشی-سخن-می-گوید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، «تاریخ هخامنشی امروز: کارنامه و افق‌های پژوهشی» دوشنبه 28 آبان ساعت 15 و 30 دقیقه در سالن فردوسی به نشانی خیابان انقلاب، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار می‌شود.   «دستاوردهای تازه باستان شناسی در تاریخ شاهنشاهی هخامنشی، دیدگاه یک مورخ» نیز سه شنبه 29 آبان ساعت 10 و 30 دقیقه در موزه ملی ایران به نشانی خیابان سی تیر برپا می‌شود. در این دو نشست تخصصی پروفسور پیر بریان، استاد ممتاز و صاحب کرسی تاریخو تمدن جهان هخامنشی و امپراتوری اسکندری در کولژ دوفرانس حضور دارد. پیر بریان به فرانسوی: Pierre Briant ایران‌شناس و هخامنشی‌شناس اهل فرانسه است که در ۳۰سپتامبر ۱۹۴۰ در شهر آنژه زاده شد و در دانشگاه پوآتیه ۱۹۶۰–۱۹۶۵ به تحصیل رشته تاریخ پرداخت. وی پژوهشگر و استاد تاریخ و تمدن جهان هخامنشی و تاریخ دوره اسکندر مقدونی در کلژ دو فرانس است. او بنیان‌گذار وبگاه پژوهشی achemenet.com و همچنین دارای مدرک افتخاری از دانشگاه شیکاگو است پژوهش‌های بریان عمدتاً بر هخامنشیان، اسکندر و عصر هلنیستی متمرکز است. مهم‌ترین کتاب او، «تاریخ امپراتوری هخامنشیان؛ از کوروش تا اسکندر» که در واقع جلد دهم از مجموعه‌ای به نام «تاریخ هخامنشیان» دانشگاه خرونینگن هلند است. این کتاب در ایران به دست سه نفر به فارسی ترجمه شده است. نخست مهدی سمسار، سپس ناهید فروغان و پس از آن زنده‌یاد مرتضی ثاقب‌فر که در قالب مجموعه تاریخ هخامنشیان دانشگاه خرونینگن انتشارات توس آن را ترجمه کرد. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 13 Nov 2018 09:01:30 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/267549/پیر-بریان-درباره-جهان-هخامنشی-سخن-می-گوید