عضو هياترييسه انجمن كتابداري و اطلاعرساني ايران:
رويكرد دروس غيرتخصصي كتابداري تغيير كند
10 اسفند 1387 ساعت 14:04
خبرنگار : نجمه شمس
به گفته دكتر «يزدان منصوريان»، ميتوان ضمن حفظ دروس موضوعي غير کتابداري رويکرد آنها را به نحوي تدوين كرد که رشته كتابداري و اطلاعرساني و نياز آتي دانش آموختگان آن نزديکتر شوند._
«يزدان منصوريان» استاديار دانشگاه تربيت معلم تهران، با بيان اين مطلب به خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) گفت: به عنوان نمونه، درسي مانند «کليات علم اقتصاد» که در گرايش علوم انساني و اجتماعي کتابداري و اطلاعرساني به ارزش سه واحد ارايه ميشود، ميتواند به «اقتصاد اطلاعات» يا «اقتصاد نشر» تغيير كند. در واقع، براي آشنايي دانشجوي رشته كتابداري با کليات علم اقتصاد، بهتر است در اين آگاهي بر موضوعهاي مرتبط با رشته تمركز كنيم.
عضو هياترئيسه انجمن كتابداري و اطلاعرساني ايران در پاسخ به پرسش خبرنگار ايبنا كه آيا واحدها و سرفصلهاي رشته كتابداري دانشگاهها با نيازهاي روز جامعه مطابقت دارد؟ خاطرنشان كرد: با توجه به پويايي «اطلاعات» و محملهاي ذخيره و بازيابي آن، به عنوان عنصر بنيادي رشته کتابداري و اطلاعرساني، بازنگري مستمر در سرفصلهاي دروس تخصصي اين رشته ضروري و اجتناب ناپذير است. بنابراين، لازم است همراه با تحولات دنياي فناوري اطلاعات و ارتباطات، تغييراتي در محتواي دروس ايجاد كرد تا تطابق لازم ميان نيازهاي روز جامعه و آموزش کتابداري ايجاد شود. البته اكنون، تطابقي نسبي دراين زمينه وجود دارد، ولي ميتوان ميزان اين تطابق را به نحو قابل توجهي افزايش داد.
«منصوريان» ادامه داد: خوشبختانه اقدامات نويدبخشي نيز در اين باره توسط برخي از گروههاي کتابداري دانشگاههاي بزرگ کشور صورت گرفته است. همچنين، تعدادي پاياننامه کارشناسي ارشد کتابداري در اين مورد انجام شده که نتايج نسبتاً خوبي در پي داشتهاند. بنابراين ميتوان گفت اين نياز قبلاً احساس شده و دانش موضوعي لازم درباره آن وجود دارد.
اين استاد دانشگاه با اذعان بر اينكه بازنگري مستمر در دروس كتابداري عملا دشوار است، خاطرنشان كرد: تغيير و تحولات بايد در محتواي دروس و چگونگي ارايه مطالب صورت گيرد و تنها با تغيير نام واحدها مشکلي حل نخواهد شد. به طور کلي، واحدهاي درسي کتابداري و اطلاعرساني در دوره کارشناسي شامل دروس عمومي، پايه، تخصصي کتابداري (اجباري)، تخصصي کتابداري (انتخابي) و دروس موضوعي غيرکتابداري است که بيشترين توجه براي بازنگري بايد در دروس تخصصي اين رشته باشد.
وي همچنين در پاسخ به اين پرسش كه براي پركردن فاصله دانشجويان و فارغالتحصيلان كتابداري ايران با بازار كار چه بايد كرد؟ گفت: بايد در طول تحصيل دانشجويان به جنبههاي کاربردي و عملي واحدهاي درسي اين رشته بيشتر توجه شود. به بيان ديگر، مطالب ارايه شده در کلاسها بايد کاربرديتر باشند و بر اساس نياز واقعي بازار کار تدوين شوند. همچنين، بايد نوع تکاليف درسي به نحوي باشد که دانشجويان را به مطالعه بيشتر و استفاده موثرتر از منابع علمي سوق دهد. علاوه بر اين، اگر شيوه ارزيابي دانشجويان در پايان ترم به شکلي باشد که امتياز قابل توجهي به فعاليتهاي پژوهشي آنان اختصاص يابد، بي ترديد آنان به مطالعه عميقتر تشويق ميشوند و اين امر خود، زمينهساز تقويت مهارتهايي ميشود که در بازار کار مفيد خواهد بود.
استاديار دانشگاه تربيت معلم درباره اين مساله كه آيا تغيير عنوان رشته كتابداري و اطلاعرساني ميتواند در اصلاح نگاه جامعه به اين رشته موثر باشد؟ تصريح كرد: موضوع تغيير نام رشته کتابداري و اطلاعرساني مدتهاست که مطرح شده و اغلب مدرسان اين رشته نظرهاي موافق و مخالف خود را مطرح کردهاند. تغيير نام رشته، موافقان و مخالفاني دارد که استدلالهاي هر دو گروه نيز تا حدودي درست و قابل درنگ است. اغلب موافقان تغيير نام رشته، در استدلال خود به تحولات دنياي اطلاعات و ارتباطات استناد ميکنند و بر لزوم همراهي با اين پيشرفتها تاكيد دارند. در مقابل، مخالفان اين تغيير به گذشته و اصالت کتابداري به عنوان يک حرفه با قرنها پيشينه تاريخي و بيش از يک قرن سابقه تدريس دانشگاهي تاکيد ميکنند و معتقدند اين تغيير نام، حرفه کتابداري را از پيشينه غني خود جدا ميکند. به بيان ديگر، تغيير نام اين رشته يک مساله چندوجهي و تا حدودي پيچيده است و قضاوت در اين موضوع به سادگي ميسر نيست.
فارغالتحصيل دانشگاه شفيلد انگلستان، افزود: البته بديهي است اگر تغيير نام رشته همراه با تغيير محتواي دروس و تحول در شيوه آموزش و ارزيابي دانشجويان باشد، اقدامي قابل دفاع خواهد بود. از سوي ديگر، هماكنون به دليل عدم تطابق كامل نام اين رشته با مجموعه فعاليتهاي آن، تصور بسياري از افراد درباره کتابداري با گستره کارکردها و فعاليتهاي کتابداران همخواني ندارد. با اين حال، اگر در جستوجوي تغيير نگاه جامعه به اين رشته هستيم، اين دگرگوني بيش از آنکه با تغيير نام آن محقق شود با تحول در کارکردهاي رشته در جامعه و ارتقاي نقش واقعي کتابداران و متخصصان اطلاع رساني محقق خواهد شد.
وي تصريح كرد: چنانچه کارکردهاي ملموس و نقش كتابداري و اطلاعرساني در سطوح مختلف علمي، فرهنگي و اجتماعي جامعه ارتقا يابد، تغيير نگرش جامعه به اين حرفه نيز به همراه آن رخ خواهد داد. به عنوان نمونه، اگر کتابدار مدرسه در عمل نشان دهد که آموزش برخوردار از خدمات کتابخانه چه تفاوتي با آموزش بدون ارتباط با کتابخانه دارد، نگاه آموزگاران آن مدرسه به جايگاه کتابخانه و نقش آن در پيشبرد امر آموزش دگرگون خواهد شد. همچنين، اگر کتابدار يک پژوهشگاه صنعتي بتواند نقش موثرتري در تامين نيازهاي اطلاعاتي پژوهشگران آن موسسه ايفا کند، نگاه تمام کساني که از اين خدمات بهرهمند شدهاند نسبت به کارکردهاي اين رشته دگرگون خواهد شد.
دكتر «منصوريان» به فعاليتهاي انجمن كتابداري و اطلاعرساني ايران اشاره كرد و افزود: خوشبختانه فعاليتهاي انجمن کتابداري و اطلاعرساني رو به گسترش است و به تدريج جايگاه شايستهاي در جامعه کتابداري و اطلاعرساني کشور پيدا ميکند. افزايش تعداد اعضاي پيوسته و وابسته انجمن، خصوصا افزايش تعداد اعضاي دانشجويي، از اقبال جامعه کتابداري و اطلاع رساني به انجمن حكايت ميكند. بيترديد، انجمن ميتواند به عنوان يک نهاد علمي نقش سازندهاي در همگرايي و جهتبخشي فعاليتهاي حوزه کتابداري و اطلاعرساني کشور داشته باشد.
وي در عين حال گفت: در ارزيابي نقش انجمن بايد به اين نکته توجه کرد که از تولد دوباره آن در سال 1369 کمتر از يک دهه ميگذرد و با توجه به ماهيت کار انجمنها که در درازمدت نقش خود را نشان ميدهند، نميتوان انتظار داشت که طي اين زمان نسبتا کوتاه تحولات چشمگيري رخ دهد.
نکته مهم اين است که انجمن کتابداري و اطلاعرساني ايران و شاخههاي استاني آن تشکيل شده و طي هشت سال گذشته، اين انجمن با برگزاري مجمع عمومي، همايشهاي علمي، نشستهاي تخصصي، انتشار خبرنامه و برگزاري کارگاههاي آموزشي، محلي براي تبادل انديشهها و تبلور همگرايي فعاليتهاي علمي اين حوزه، بوده است.
البته انجمن کتابداري و اطلاعرساني وقتي ميتواند موثرتر عمل کند که از يک سو ارتباط خود را با سطوح مختلف جامعه کتابداري و اطلاع رساني، عميق دهد و از طرف ديگر، تعاملي سازنده با نهادهاي مرتبط با اين حوزه برقرار كند. تا کنون گامهاي موثري در زمينه برداشته شده که نويد بخش بهبود نقش انجمن در آينده است.
دكتر «يزدان منصوريان»، داراي مدرك مهندسي كشاورزي، كارشناسي ارشد كتابداري و اطلاعرساني از دانشگاه فردوسي مشهد است. وي دوره دكتراي كتابداري و اطلاعرساني را از مهر 1381 تا آذر 1385 در دانشگاه شفيلد انگلستان به پايان رسانده كه «پيدايي اطلاعات در محيط وب و بررسي موفقيت و شكست در بازيابي اطلاعات از نظر كاربران نهايي» عنوان رساله دكتراي اين استاديار است.
از «منصوريان» تاكنون مقالههاي فارسي و انگليسي بسياري منتشر شده كه از جمله آنها ميتوان به «تدوين مدل اطلاعيابي كاربران در محيط وب»، «اينترنت پنهان و منابع اطلاعاتي نهفته در اعماق نامرئي شبكه جهانگستر» و «وب پنهان چيست و چه اهميتي دارد؟» اشاره كرد.
کد مطلب: 35062
آدرس مطلب: http://www.ibna.ir/vdcf0xdm.w6dtvagiiw.html