خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - متفاوت و پيچيده در احساسات انساني

نگاهي به رمان«پس باد همه چيز را با خود نخواهد برد» نوشته ريچارد براتيگان

ريچارد براتيگان يكي از نويسندگاني است كه طرفداران زيادي دارد و آثار او به رغم مشكل خوان بودن خوانندگان خاص خود را دارند._

خبر گزاري كتاب ايران(ايبنا): ريچارد براتيگان در دوران حيات اش به عنوان يك نويسنده درجه سوم شناخته مي شد كه پس از شكست هاي مداوم در حوزه شعر سر از نوشتن داستان در آورده بود، اما سال ها پس از مرگ او منتتقدان توجه ويژه اي به آثار او نشان دادند تا جايي كه او امروزه به عنوان يكي از كليدي ترين چهره هاي ادبيات آمريكا در نيمه دوم سده بيستم مسيحي به شمار مي رود.

آثار ريچارد براتيگان به عنوان نماينده هايي از نسل پر سر و صداي«بيت» امروزه حال و هوايي ديگر به خود گرفته اند و خوانندگان بيش از توجه به عناصرفني و محتوايي از لابه لاي آن ها رد پايي از يك جنبش ادبي معروف را جستجو مي كنند،جنبشي كه به زعم طرفداران امروزي اش سر آغازي براي پديد آيي جنبش « نو» در فرانسه بود.

آخرين كاري كه از براتيگان به فارسي ترجمه شده رمان«پس باد همه چيز را با خود نخواهد برد» است،رماني كه تا حدودي با ديگر آثار اين نويسنده متفاوت است.

بسياري از منتقدان بر اين باورند كه اثر فوق به لحاظ ساخت و ساز داستاني بهترين كاربراتيگان است ،زيرا خواننده بدون در افتادن درحلقه هاي ناتمام روايت هاي پپچيده كه در كاري چون«صيد قزل آلا در آمريكا» به اوج رسيده مي تواند ارتباط بيشتري با نويسنده و جهان داستاني او برقرار كند.

زمان روايتي در رمان«پس باد همه چيز را با خود نخواهد برد» به دوران جنگ جهاني دوم مربوط است و حس جنگ از همان لحظات اوليه مخاطب را به درون خود مي كشد،فضاي ملموس جنگ كه تا حدودي از ذهنيت آثار پيشين نويسنده فاصله دارد به هيچ عنوان ريشه در در گير كردن خواننده با موضوع ندارد، زيرا معناي جنگ در اين كار چيزي جز معناي جنگ نيست ونياز به تاويل هاي ديگر به هيچ وجه احساس نمي شود.

نكته جالب توجه در اين كار توجه براتيگان به ساخت شخصيت هاي كودكانه است،موضوعي كه نشان دهنده نگاه پايه اي به مسئله جنگ است و براتيگان با درگير كردن روحيه هاي كودكانه به وجه تاثير پذيري آن افزوده است.

رمان«پس باد همه چيز را با خود نخواهد برد» داراي شش بخش است كه چهار بخش از آن ها در فضايي كودكانه مي گذرد،بخش هايي كه به لحاظ شناخت دنياي كودكانه بسيار قابل توجه هستند.

دنيايي كه براتيگان در اين رمان ارائه كرده دنيايي بي رحم و بيمار است كه مفهومي به غير از هفت تير و خشونت را نمي شناسد،مسئله اي كه راوي دوازده ساله را به فضايي بالاتر از فضاي ذهني و عقلي و سني كشانده و او مدام به جاي بازي هاي كودكانه در فكر خريد اسلحه و فشنگ است.

يكي از فصل هاي درخشان رمان تصويرخانواده اي است كه بنا به جبر زمانه مجبورند در كنار يك سردخانه زندگي كنند،سرد خانه اي كه آكنده از قربانيان جنگ است و فرزند پنج ساله خانواده در آن جا با مفهوم جنگ و مرگ آشنا مي شود.

به تعبيري مي توان از رمان«پس باد همه چيز را با خود نخواهد برد» به عنوان يك اثرناب بر اساس حال و هواي جنگ جهاني اول و دوم نام برد،اثري كه به شكلي غير مستقيم پس زمينه هاي اقتصادي،اجتماعي ورواني جنگ را به شكلي قابل توجه ارائه مي دهد.

يكي از شخصيت هاي به ياد ماندني رمان«پس باد همه چيز را با خود نخواهد برد» پيرمردي است كه گريزان از مناسبات آدم ها ، شهر و ديار خود را رها كرده و در كنار بركه اي متروك زندگي مي كند،شخصيتي كه نماد آينده كودكان فصل هاي نخستين است.

شكست هاي اقتصادي جنگ را براتيگان با ساختن اين شخصيت در كمال استادي نشان داده است، زيرا پيرمرد كه زماني درسوداي تجارت مواد و سوخت هاي زيرزميني بوده ، اكنون آن قدر تحقير شده كه فقط از سكه هاي يك سنتي خوشش مي آيد و به كار خريد و فروش كرم هاي ماهي گيري مشغول است.

براتيگان با ساخت اين شخصيت تصويري از جامعه آمريكا ارائه مي دهد كه با تبليغات آن روزها هيچ تناسبي ندارد و بي حاصلي جنگ هاي خانمان سوز به زيبايي از سوي شخصيت هاي كودك بازي مي شود:«....چرا اين همه آدم كشتي؟»
«چون با زنگ ورزشمون حال نمي كردم و وقتي رفتم مك دونالد سس مخصوص بيگ مگم كم بود»
«درست متوجه شدم؟يعني تو اين همه آدم كشتي به خاطر اين كه با زنگ ورزش حال نمي كردي و سس بيگ مگت كم بود؟....»

براتيگان عمده روايت خود را در اين كار به مسئله كشته شدن يكي از شخصيت هاي نوجوان به دست راوي استوار كرده ، مسئله اي كه سايه مرگ را بر سراسر اثر پخش كرده است.

رمان«پس باد همه چيز را با خود نخواهد برد» سال 1387 در شمارگان 2000نسخه و قيمت 3400تومان توسط انتشارات مرواريد عرضه شده است.