فردا؛ بيست و شش ژانويه، زادروز ادوارد ساپير
زبانشناسي و مردمشناسي در هم آميخت
5 بهمن 1387 ساعت 10:10
خبرنگار :
«زبان وسيلهاي براي بيان عقايد نيست، بلكه شكلدهنده عقايد است. جهان تا حدي ساخته و پرداخته زبان ماست.» اينها نظريات ساپير، زبانشناس معروف آمريكايی است. فردا همزمان با بیست و شش ژانویه، صد و بیست و پنجمین زادروز اوست و "ایبنا" نگاهی دارد به مهمترین آرا و آثارش.\
خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا): ادوارد ساپير، مردمشناس و زبانشناس، ۲۶ ژانويه سال ۱۸۸۴ در لوننبرگ آلمان به دنيا آمد و در پنج سالگي به آمريكا مهاجرت كرد.
مدرك كارشناسي و كارشناسي ارشدش را در رشته زبانشناسي تاريخي آلماني دريافت كرد و تحصيلات دكترايش را سال ۱۹۰۹ در رشته مردمشناسي از دانشگاه كلمبيا به پايان رساند. در همانجا بود كه با فرانس بوآس آشنا شد و بوآس مشوقش شد براي انجام تحقيقات ساپير در زبانهاي بومي آمريكاييها.
ساپير با كمكهاي بوآس به بررسي زبان در حال انقراض «يانا» از زبانهاي شمال كاليفرنيا پرداخت.
مدتي در دانشگاه كاليفرنيا و پنسيلوانيا تدريس كرد. بين سالهاي ۱۹۱۰ تا ۱۹۲۵، به مديريت بخش مردمشناسي موزه ملي كانادا منصوب شد و تا هنگام مرگش به تدريس در دانشگاه شيكاگو و يل پرداخت.
وي يكي از پيشگامان زبانشناسي ساختاري آمريكا و از تاثيرگذارترين شخصيتها در چندين مكتب زبانشناسي بود. مطالعات ساپير هم در زبانها بود و هم در رفتارگرايي فرهنگي و شكلگيري شخصيت. ساپير اعتقاد داشت كه زبان، درك انسان را ميسازد. او به ارتباطات ميان شخصيت، گفتار و رفتار اجتماعي ميپرداخت. او يكي از نخستين دانشمنداني بود كه به رابطه ميان مطالعات زباني و انسانشناسي پي برد.
او در مدت رندگياش، شاگردان بسياري را آموزش داد. برخي از شاگردان معروف او كه خود دانشمندان بزرگي شدند، مجموعه مقالات خود را كه بر اساس مطالعات او نوشته بودند، جمعآوري كردند و در كتابي با عنوان «فرهنگ، زبان و شخصيت» به چاپ رساندند و به او تقديم كردند.
«بنجامين ورف» هم از شاگردات او بود كه از برخي پيشنهادات ساپير در مورد تاثير زبان بر تفكر افراد استقبال كرد و به مطالعه در آنها پرداخت و در دوره بيماري ساپير، به جاي او به تدريس در كلاسهايش پرداخت و از همينجا، نظريه مشتركش با بنجامين ورف شكل گرفت.
نظربه ساپير – ورف ميگويد: زبان بر چگونگي درك افراد از واقعيت تاثير ميگذارد. به زبان ساده، محتواي زبان با محتواي فرهنگ در ارتباط است و ساختاز زبان به ساختار فرهنگ وابسته. زبان در حيات آدمي تاثيري ژزف و فراگير دارد.
ساپير به بررسی رابطه ادبيات با زبانشناسي ميپرداخت و به موسیقي از چشمانداز زبانشناسي نگاه ميكرد. او مردمشناسي و روانشناسي را از رهگذر همين علم مرور كرد.
او معتقد بود: هيچچيز در زبان ثابت نيست. زبان هميشه در حال تغيير است و در نتيجه به همان اصطلاح «تغيير در زبان» ميرسد.
ساپير، زبان را مجموعهاي از نمادهاي دلبخواهي گفتاري كه بيانگر صورتهاي ذهني كه همان فكر يا معني است، تعريف ميكند. با اين حال هر چند كه او فكر و گفتار را بسيار به هم نزديك فرض ميكند، اما آنها را برابر نميداند.
او ميگويد: هر زبان دستور زبان خود را دارد و از اين لحاظ هيچ زباني نست به ديگري برتر نیست. او زبان را نظامي نمادین و همگون ميداند كه براي ارتباط و انديشيدن به كار ميرود.
ساپير، زبان را محصول فرهنگ و اجتماع ميداند كه بر پايه شالودههاي زيستي و روانشناختي نيز قرار دارد.
«زبان، درآمدي در مطالعه سخن گفتن» منتشر شده در سال ۱۹۲۱ يكي از مهمترين كتابهاي ساپير بوده و هست. این کتاب در سال ۱۳۷۶ به قلم علیمحمد حقشناس به فارسي برگزدانده شده.
ادوارد ساپير در ۴ فوريه ۱۹۳۹ به دنبال حمله قلبي در كانكتيكات از دنيا رفت.
برخي ديگر از آثار ساپير عبارتند از:
ريشهشناسي زبان سانسكريت ۱۹۰۷
متوني به زبان ويشرام ۱۹۰۹
متوني به زبان يانا ۱۹۱۰
تكرار اسم در زبان كوماكس ۱۹۱۵
زمان در فرهنگ بوميان آمريكا ۱۹۱۶
متوني به زبان نوكتا ۱۹۳۹
گزيده نوشتهها ۱۹۴۹
روانشناسي فرهنگ ۲۰۰۲
کد مطلب: 32260
آدرس مطلب: http://www.ibna.ir/vdccxiq1.2bqie8laa2.html