خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - «خط تيره آيلين»، آشفتگي و ويراني شخصيت‌ها را به تصوير مي‌كشد

«خط تيره آيلين»، آشفتگي و ويراني شخصيت‌ها را به تصوير مي‌كشد

رمان «خط تيره آيلين» نوشته ماه‌منير كهباسي كه در سال 1385 از سوي انتشارات ققنوس منتشر شد، تاکنون در فهرست نامزدهای جوایزی چون "روزی روزگاری" و "مهرگان" قرار گرفته و توانسته است عنوان رمان برگزیده جایزه "روزی روزگاری" را از آن خود کند .

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، «خط تیره آیلین» دومین رمان ماه‌منیر کهباسی است که درسال 1385 در 208 صفحه از سوی انتشارات ققنوس روانه بازار کتاب شد. در مدت زمانی که از انتشار این کتاب می‌گذرد، نشست‌های متعددی برای نقد و بررسی این کتاب در کانون ادبیات ایران ، خبرگزاری مهر ، انتشارات ققنوس و رادیو فرهنگ برگزار شده و نقد هایی متعددی نيز بر این رمان در مطبوعات منتشر شده است.

این رمان از نخستین روزها با استقبال خوبی روبرو شد و نامش در فهرست نامزدهای جوایزی چون "روزی روزگاری" و "مهرگان" قرار گرفته است. «خط تيره آيلين»، همچنين توانست عنوان رمان برگذیده جایزه "روزی روزگاری" را از آن خود کند .

نویسنده اين رمان به خانواده‌ای متلاشی شده می پردازد. مادري كه زندگی نباتی دارد، خواهري كه مجنون است و برادري كه مهاجرت کرده و زندگی از هم پاشیده‌ای دارد. راوی داستان، دریچه‌ای است رو به شخصيت‌ها که طرز تلقی‌اش نسبت به مسایل بیرونی بازگو می‌شود. همچنين نویسنده سعی کرده است با بعضی میانجی‌ها، ارتباط ميان رمان و مسایل اجتماعی برقرار کند.

"خط تیره آيلين"در چارچوب رمان‌های معناگرا قرار می گیرد که نویسنده با استفاده از عناصر داستان، چهار چوب زمان و مکان را بهم ریخته است و در خلال یک اتفاق کوچک، زمان و مکان را تغيير مي‌دهد. خواننده همراه راوی به کنه گذشته شخصیت‌ها و اتفاقاتی که بر آنها گذشته است، فرو می‌رود.

نویسنده، آشفتگی و ویرانی شخصیتی‌هایی را به تصویر می‌کشد که خودشان نمی‌توانند برای زندگی خود تصمیم بگیرند. از این رو متوسل به فال قهوه و کف بینی می شوند، تا شاید از این طریق نقطه‌اي نورانی در آینده خود بیابند و به امید آن، لحظات خوش آینده را انتظار بکشند. هر چند که این لحظات هرگز فرا نمی‌رسد و شخصیت های رمان هر لحظه در موقیعت پیشین خود فرو تر می روند و راه به جایی نمی برند .

نویسنده با استفاده از عناصر داستان ،فضايی بسیار سرد و خنثی ساخته است که اگر شادی هم وجود داشته باشد، ساختگی و بی رمق است و همچون تیر در تاریکی به فراموشی سپرده می شود .

کهباسی با خلق شخصیتی چون مادر که روی تخت خواب دراز كشيده و حرف نمی زند و زندگی گیاهی دارد، در واقع شخصیت مهرانگیز _راوی _ را در آینه زمان به ما نشان می دهد؛ زنی که همه چیز از فیلتر ذهن او می گذرد و ما با او آشنا می شویم. زنی که برای نجات زندگی اش نمي‌تواند کاری بکند و به مرور برای حفظ زندگی به باد رفته‌اش، به آیلین و آیلین‌ها متوسل می شود .

در این رمان شیر هرز حمام ،صدای قطره های آب و کهنه های خیس مادر که بویشان در سراسر رمان به مشام می رسد، نمادی از آشفتگی زندگی راوی است که کارکرد بسیار درخشانی در رمان پیدا می‌کنند .

«خط تیره آیلین» از زاویه دید اول شخص، و گاهی سوم شخص روایت می‌شود . با اینکه اين رمان، به گفته نویسنده تا 8 نوبت پیش از سپردن به ناشر ویرایش شده، اما یکی از عمده‌ترین مشکلات آن مربوط به مسائل ویرایشي است. همین موضوع موجب کند شدن جریان داستان و ضرب آهنگ زبان مي‌شود. از سوی دیگر نویسنده به هیچ وجه دو نوع زبان گفتار و نوشتار را از همدیگر متمایز نکرده است.

داستان «خط تیره آیلین» زوایای تاریک بسیار دارد و هر یک از شخصیت‌ها تا حدودی این زوایا را برای ما روشن می‌کنند، مثلا از خلال زندگی فرانک و دلباختگی او به سهراب، شخصیت پدر راوی ساخته می شود. شخصیتی که نماد استبداد پدر سالاری در رمان است که حتی پس از مرگش نيز شاهد حضور منفی و مقتدرانه او هستیم .

به قول راوی، بهنام تنها جملات کتاب‌های روانشناسی را پشت سرهم غرغره می کند و بیش از آن کاری از دست او بر نمی آید . بهنام همواره روزنامه می‌خواند و شب، وقتی روی تخت دراز کشیده «صد سال تنهایی» را ورق می زند، اما از کتاب چیزی نمی‌فهمد و هربار کتاب را زیر تخت پرت می کند. حتی یکبار هم رو به فرانک می کند و می گوید "چرا نویسنده اینقدر اسم های سختی برای شخصیت ها انتخاب كرده" .

پایان بندی این رمان به گفته برخی از منتقدان پایان‌بندی خوبی است. اما به زعم نگارنده، نویسنده در پایان داستان نیز خط کلی داستان را دنبال کرده است. در خلال روایت با این که مهر انگیز هر از گاهی گوشه چشمی به پنجره روبرو دارد، که مردی از پشت حصیر به خانه او خیره شده است، اما در نهایت دلیلی در رمان وجود ندارد که پیش بینی کنیم مهر انگیز به همراه مرد در سرازیری کوچه راه می افتد و داستان در جای دیگری ادامه پيدا می‌كند.

به اعتباری، «خط تیره آیلین» رمان خسته كننده‌اي است که اتفاق يا شوك خاصي در طول آن پيش نمي‌آيد و ضرب آهنگ کندی دارد که بی دلیل کش پیدا کرده است. البته اتفاق‌ها در طول رمان، اتفاق‌های بزرگی هستند که نویسنده به سادگی از کنار آن گذشته است.