خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 15 آذر 1397 ساعت 12:20 http://www.ibna.ir/fa/doc/report/268718/علوم-سیاسی-علم-مطالعه-امکان-های-پیش-روی-جامعه -------------------------------------------------- محمدجواد غلامرضا کاشی در همایش ملی روز علوم اجتماعی مطرح کرد: عنوان : علوم سیاسی علم مطالعه امکان‌های پیش روی جامعه است آنچه علوم سیاسی را به قلمرویی متمایز تبدیل می‌کند چیست؟ -------------------------------------------------- کاشی گفت: به گمان من موضوع علوم سیاسی مطالعه جامعه از حیث جدال برای صورت‌بندی سازمان اقتدار است. یعنی مقوله جدال برای تشکیل سازمان اقتدار. سیاست به گمان من آنجا شکل می‌گیرد که سوژه‌ای خلق می‌شود و سازمان اقتدار موجود را پیش می‌گیرد و جامعه مستمراً از مسیر همین به پرسش گرفتن سازمان اقتدار به پیش می‌رود. علوم سیاسی علم مطالعه این پویش است. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) محمدجواد غلامرضا کاشی استاد دانشگاه علامه طباطبایی در سخنرانی خود با نام علوم سیاسی آینده که چهارشنبه 14 آذر 1397 در پنجمین همایش روز ملی علوم اجتماعی ارائه شد به مقایسه علوم سیاسی معطوف به گذشته با علوم سیاسی معطوف به آینده پرداخت و از ضرورت عطف توجه آکادمی علوم سیاسی در ایران به مقوله علوم سیاسی معطوف به آینده سخن گفت. این استاد دانشگاه در ابتدای سخنانش که در پنل مسائل و چالش های علوم سیاسی در ایران ارائه می شد به مقوله ناامیدی و رخوت در آکادمی علوم انسانی پرداخت و گفت: علوم انسانی خرد دنیای جدید است. اگر علوم انسانی در جامعه ما دچار رخوت است معنای آن این است که ما به مسائل خود نمی اندیشیم و مشکلات خود را درک نمی کنیم و راهی برای خروج از مشکلات پیدا نمی کنیم. کار علوم انسانی پیدا کردن راه برای برون رفت از مشکلات است و اگر ما در شرایط رخوت به سر می بریم به این دلیل است که علوم انسانی کار خود را درست انجام نمی دهد. کاشی ضمن اشاره به درهم آمیختگی رشته ها در علوم انسانی در وضعیت کنونی گفت: اما برای شناخت دردهای رشته های علوم انسانی خوب است که از این درهم آمیختگی موقتاً عقب نشینی کنیم و تک تک رشته ها از خود بپرسند و بحران های خود را قطع نظر از نسبت هایی که با رشته های دیگر دارند وارسی کنند. من به ویژه این مسئله را برای رشته علوم سیاسی واجب می دانم. وی در ادامه به جایگاه رشته علوم سیاسی در آکادمی علوم انسانی پرداخت و گفت: خصوصیت علوم سیاسی این است که پای همه رشته ها را در این رشته باز می بینید. در کلاسی از جامعه شناسی سیاسی، در کلاسی از حقوق سیاسی و... سخن گفته می شود. اما راست ماجرا این است که دانشجویان علوم سیاسی همه این رشته ها را می خوانند اما هیچ کدام آنها را چندان نمی خوانند که متخصصان آن رشته ها به دانسته های آنها وقعی بنهند. چیزی که معلوم نمی شود این است که اگر همه این رشته ها را از آموزش علوم سیاسی بیرون برانیم از علوم سیاسی چه می ماند؟ آیا دانش آموختگان علوم سیاسی حتی در مواردی نظیر انقلاب که اصطلاح تخصصی این رشته است لزوما بهتر از اصحاب جامعه شناسی سیاسی حرف می زنند؟ وی پس از طرح مشکل به راهکار نیز پرداخت: باید هر یک از رشته های علوم انسانی به خود بیندیشند و ببینند آنچه آنها را از دیگر رشته ها متمایز می کند چیست؟ در مورد رشته علوم سیاسی باید به این اندیشید که موضوع علوم سیاسی چیست؟ حقیقت این است که به گمان من این نکته روشن نیست. در صورتی که این موضوعی است که اتفاقاً در مورد علوم سیاسی در قرن بیستم و بیست و یکم فعال شده است. مقوله امر سیاسی. امر سیاسی چیست؟ آنچه علوم سیاسی را به قلمرویی متمایز تبدیل می کند چیست؟ این مواردی است که در قرن بیست و بیست و یکم بسیار مورد بحث قرار گرفته است. کاشی افزود: علوم سیاسی سرچشمه ای یونانی دارد و سرچشمه ای مدرن و به گمان من آنچه در دانشگاه های کشور تدریس می شود با این دو سرچشمه قطع ارتباط کرده است. علوم سیاسی به معنای یونانی و به طور مشخص ارسطویی از اساس از جایی آغاز شد که ارسطو گفت انسان حیوانی ناطق است و همزمان انسان حیوانی سیاسی است. معنای این جمله آن است که انسان به اعتبار ناطق بودن سیاسی است. به چه معنا نطق سیاسی است؟ آنجا که نطق از حد غریزه فراتر می رود. ما وقتی مسائل روزمره را به زبان می آوریم حیوان ناطق هستیم ولی حیوان سیاسی نیستیم. آنجا که کلام به امر عمومی و عرصه عمومی ارجاع می شود به حیوان سیاسی تبدیل می شویم. انسان حیوانی سیاسی است به این اعتبار که در جامعه ای فضیلت مند زندگی می کند. انسان به اعتبار حیات اجتماعی انسان است. وی پس از تبیین سرچشمه یونانی علم سیاست به سرچشمه مدرن آن نیز پرداخت که برآمده از اندیشه ماکیاولی است: ماکیاولی به منزله یک فیلسوف سیاست نشان می دهد که چرا انگاره یونانی سیاست در دنیای مدرن عملی نیست. به گمان ماکیاولی دنیای مدرن دنیای خلق مستمر سوژه های تازه است که مدعی هستند و به اعتبار خواست برابری حقوق مساوی خود را می خواهند. در چنین شرایطی اقتدار اخلاقی یونانی در بستر جدال مدرن به راحتی در دسترس نیست. با این مقدمه کاشی گفت: به گمان من موضوع علوم سیاسی مطالعه جامعه از حیث جدال برای صورت بندی سازمان اقتدار است. یعنی مقوله جدال برای تشکیل سازمان اقتدار. سیاست به گمان من آنجا شکل می گیرد که سوژه ای خلق می شود و سازمان اقتدار موجود را پیش می گیرد و جامعه مستمراً از مسیر همین به پرسش گرفتن سازمان اقتدار به پیش می رود. علوم سیاسی علم مطالعه این پویش است. وی افزود: به این اعتبار علوم سیاسی یک تفاوت عمده با سایر رشته های علوم انسانی دارد. چرا که علوم سیاسی مطالعه امکان ها و معطوف به آینده است. آنچه هست را جامعه شناسان و اقتصاددانان مطالعه می کنند و علوم سیاسی مطالعه امکان های پیش روی جامعه است. علوم سیاسی درباره گذشته و حال می اندیشد اما از این حیث که چه افقی را برای فردا در نهاد خود دارند. وی این نکته را هم متذکر شد که علوم سیاسی باید بسترمند باشد و در یک موقعیت خاص به جستجوی امکان ها برای آینده بپردازد: منظور من از آنچه در نهاد خود دارد این است که علوم سیاسی باید اینجایی و اکنونی باشد و به جستجوی امکان ها در یک موقعیت خاص بپردازد. علوم سیاسی چشم به شرایط خاص دارد. علوم سیاسی تکرار یا کاربست شرایط عام جهان شمول در یک موقعیت خاص نیست. علم باید معطوف به موقعیت خود باشد. اما نه صرفاً از منظر توضیح آنچه می گذرد. در موقعیت بررسی امکان هایی که پیش روی علم گشوده است و این امکان ها در یک بستر هنجاری و اخلاقی ممکن می شود. علوم سیاسی خیلی بیش از سایر علوم با مقوله اخلاق نسبت دارد اما در دنیای مدرن میدان های جدال قلمروهای اخلاقی را جستجو می کند و نه یک قلمرو اخلاقی به منزله قلمرو قطعی و حاکم را.