خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 18 فروردين 1398 ساعت 17:27 http://www.ibna.ir/fa/doc/longtrans/273658/کتابی-آشنایی-راهکارهای-جهانی-مقابله-خطرات-سیل -------------------------------------------------- عنوان : کتابی برای آشنایی با راهکارهای جهانی مقابله با خطرات سیل بررسی کتاب «استراتژی‌های مدیریت و اداره ریسک سیل» -------------------------------------------------- کتاب «استراتژی‌های مدیریت و اداره ریسک سیل» جایگاه مطالعات مرتبط با مقوله حکمرانی و نیز مطالعات حقوقی در زمینه مدیریت ریسک سیل را بررسی می‌کند. متن : خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- احمد ابوالفتحی:پس از سیل فراگیر اخیر در ایران که مناطق زیادی از کشور را درگیر خود کرد و خسارات جانی و مالی فراوانی به بار آورد، پرسش درباره کیفیت و کمیت مطالعات و پژوهش ها در زمینه مدیریت بحران سیل در ایران از جمله پرسش هایی بود که اذهان بسیاری را به خود مشغول کرد. با مروری بر فهرست کتاب های تالیف یا ترجمه شده در این زمینه، بر مبنای اطلاعات کتابخانه ملی و خانه کتاب، می توان دریافت که مطالعات محدودی در این زمینه صورت گرفته است و این مطالعات نیز به طور عمده در دو حوزه متمرکز هستند. یا کتاب های راهنمای فنی در زمینه مهندسی سیل یا امداد حادثه دیدگان در اثر سیل هستند، یا مجموعه ای از گزارش ها درباره امکان بروز سیل و نحوه مقابله به آن که به سفارش مراکز مسئول در زمینه مقابله با سیل تهیه شده اند. در این میان، آنچه مغفول مانده است، تحلیل و بررسی راهکارهای مدیریتی در زمینه مقابله با سیل و استراتژی های کلان حکومتی در این زمینه است. شاید به این دلیل که وقوع سیل در ایران امری استثنایی محسوب می شود و کشور ما به ویژه در سال های اخیر دچار بحران کم آبی بوده است، احساس نیاز برای مطالعه در این زمینه به میزانی که برای کشورهای اروپایی یا کشورهای سیل خیزی نظیر ژاپن اهمیت داشته برای ایران پر اهمیت نبوده است. یکی از راهکارها برای مقابله با این کمبود، بررسی مطالعات معتبر جهانی در زمینه مقابله با بحران های ناشی از سیل است. به همین دلیل در این مطلب بر آن شدیم که به معرفی یکی از کتاب های پراهمیت و تازه انتشار یافته در زمینه مطالعات استراتژیک مقابله با بحران سیل بپردازیم. کتاب استراتژی های مدیریت و اداره ریسک سیل، مجموعه مقالاتی با ویراستاری تام رادگور و دریس هگر است که در سال 2018 میلادی به وسیله نشر اسپرینگر در آمریکا منتشر شده است و بنا دارد جایگاه مطالعات مرتبط با مقوله حکمرانی و نیز مطالعات حقوقی در زمینه مدیریت ریسک سیل را بررسی کند. این کتاب نشان می دهد که چرا جنبه های مرتبط با سازماندهی کلان در سطح حکمرانی برای اجرای رویکردهای مدیریت گسترده و یکپارچه سیل ضرورت دارد. تمرکز کتاب بر سندهای مدیریت ریسک سیل در اروپاست و بنا دارد ایده هایی در زمینه مدیریت انعطاف پذیر، کارآمد و مشروع سیل به ویژه در مناطق شهری ارائه دهد که می توانند برای بهبود سیاستگذاری و تعیین استراتژی در زمینه مدیریت بحران سیل الهام بخش باشند و ایده های تازه ای در این زمینه ارائه دهند. این اثر بر پایه مطالعات 40 محقق در 6 کشور اروپایی شکل گرفته است. مطالعاتی که در چارچوب پروژه ای با نام استار فولد به بررسی راهکارهای مقابله با خطرات سیلاب در 18 منطقه آسیب پذیر شهری در کشورهای انگلستان، بلژیک، فرانسه، هلند، لهستان و سوئد می پرداخت. این پروژه بر جنبه های مرتبط با حکمرانی سیل متمرکز بود و به بررسی چشم اندازهای قانونی مقابله با بحران می پرداخت. این تحقیق بر اساس یک چارچوب تحلیلی مشترک و بر مبنای چهار روش شکل گرفته بود. این چهار روش عبارت بودند از: الف. تحقیق در محل (تجزیه و تحلیل اسناد سیاستی، تحلیل متون حقوقی، بررسی قوانین پیشینی و دیگر جنبه های مرتبط با ادبیات تحقیق) ب. مصاحبه نیمه ساختار یافته (70 مورد در بلژیک، 61 مورد در انگلستان، 64 مورد در فرانسه، 45 مورد در هلند، 54 مورد در لهستان و 19 مورد در سوئد) ج. مقایسه قوانین در کشورها د. برگزاری جلسات با دست اندرکاران مدیریت بحران در هر کشور برای بررسی شباهت ها و تفاوت ها میان کشورها، در قالب جلسات عمومی و نیز کارگروه های مختلف. نتیجه بحث های این جلسات و کارگروه ها به ارائه سنتزهایی از راهکارهای متضاد و متفاوت کشورهای مورد بررسی منجر شده است که در قالب مقالات این کتاب به مخاطبان ارائه شده است. تیم نویسندگان هر یک از مقالات کتاب مورد بحث نیز، حداقل شامل یک نماینده از هر کدام از کشورهای حاضر در پروژه پژوهشی استار فولد بوده است. کتاب استراتژی های مدیریت و اداره ریسک سیل شامل سیزده فصل است. فصل اول آن که با قلم دریس هگر، پتر دریسن و مارلوس بکر نوشته شده است، بررسی شیوه اداره ریسک سیل در اروپا نام دارد. این فصل با تذکر این نکته آغاز می شود که به نظر می رسد اروپا و به ویژه نواحی شرقی آن، به دلیل تغییرات آب و هوایی با افزایش ریسک سیل مواجه است و لازم است در این زمینه تدبیرهای دقیق تری اندیشیده شود. به ویژه که سیل عمومی ترین بلای طبیعی در اروپاست. فصل دوم کتاب به بررسی اهمیت و ضرورت تنوع برنامه های مدیریت ریسک سیل می پردازد و فصل سوم کتاب به مقوله منابع و نقش ها در زمینه اداره بحران سیل اختصاص دارد. فصل سوم کتاب نیز که برآمده از سنتزهای ارائه شده در کنفرانس های مرتبط با پروژه استارفولد است، به مقوله ارتقای قابلیت اتصال میان استراتژی های متنوعی که در فصل دوم مورد بررسی قرار گرفتند و هم مسیر سازی بازیگران، سطوح و بخش ها در مقابله با سیل اختصاص دارد. فصل چهارم کتاب نیز به ارزیابی چگونگی شکل دادن به شرایطی انعطاف پذیر، کارا و مبتنی بر قانون در زمینه مدیریت ریسک سیل اختصاص دارد. در بخش های دیگر کتاب نیز، بر مبنای تحقیق میدانی و کتابخانه ای گسترده ای که ابعاد آن ذکر شد جنبه های مختلف نحوه مقابله با بحران حاصل از سیل مورد بررسی قرار گرفته است. یکی از درس های اساسی سیل اخیر در ایران، اهمیت هماهنگی بین بخشی و مدیریت انعطاف پذیر و کارآمد در زمینه مقابله با بلایای طبیعی بود. شاید اگر تجربه های جهانی در این زمینه پیش از این مورد توجه تصمیم گیران قرار گرفته بود، احتمال جلوگیری از فاجعه به ویژه در مورد سیل آق قلا که خطای انسانی در آن نقش قابل توجهی داشت فراهم می شد. این گونه موارد لزوم ترجمه کتاب هایی نظیر استراتژی های مدیریت و اداره ریسک سیل را دو چندان می سازد.