خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 14 بهمن 1398 ساعت 9:58 http://www.ibna.ir/fa/longint/286762/بعد-پیروزی-انقلاب-چاپ-نشر-آثار-ترکمن-ها-رونق-گرفت -------------------------------------------------- پای صحبت‌های موسی جرجانی، نویسنده و پژوهشگر ترکمن؛ عنوان : بعد از پیروزی انقلاب چاپ و نشر آثار ترکمن‌ها رونق گرفت جوان امروز ترکمن روزبه‌روز از فرهنگ ترکمن دورتر می‌شود -------------------------------------------------- موسی جرجانی، نویسنده و پژوهشگر ترکمن گلستانی گفت: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، تحول عظیمی در حوزه چاپ و نشر آثار ترکمن‌ها به وجود آمد و امکانات چاپ برای همه و افرادی که تا پیش از آن نمی‌توانستند اثری را منتشر کنند، به‌خصوص از زمانی گلستان، استان شد، پدید آمد. متن : خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در گلستان - حسن حسینی نژاد: موسی جرجانی نویسنده و پژوهشگر نام آشنای ترکمن و دانش آموخته تاریخ ایران اسلامی، متولد اول فروردین ماه 1328 در روستای پیراواش از توابع شهرستان آق قلا در استان گلستان است. وی کارمند سابق واحد مرکزی خبر صداوسیما در تهران بوده و در سال 1379 در گرگان به عنوان خبرنگار ارشد و بین المللی بازنشسته شد. جرجانی در طول دوران خدمتش در رادیو و تلویزیون حدود 60 فیلم مستند جهت پخش در شبکه های سراسری نویسندگی و تهیه کنندگی کرده و حدود 12 نمایش را درباره آداب و سنن ترکمن تا به امروز در مقام نویسنده و کارگردان به روی صحنه برده است. همچنین بعد از جدایی استان گلستان از مازندران و قبل از بازنشستگی به مدت 2 سال به عنوان اولین بخشدار اهل سنت در شهر مرزی گمیشان مشغول به خدمت بوده و در حال حاضر صاحب امتیاز هفته نامه اقتصاد گلستان، عضو هیات مدیره خانه مطبوعات گلستان و دبیر کارگروه دانشنامه شهدای اهل سنت گلستان است. از جرجانی بیش از 50 کتاب در مورد نقش ترکمن ها در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، تاریخ، فرهنگ، آداب و مسائل دینی ترکمن ها پژوهش و تألیف کرده است که به طور نمونه می توان به کتاب های سیمای اجتماعی و فرهنگی ترکمن های معاصر ایران، ایرانیان ترکمن، زن ترکمن، پژوهشی در نقش زنان ترکمن در ساختار اجتماعی - اقتصادی جامعه ایل نشین، موسیقی آیینی قوم ترکمن: سیری در جایگاه اهل بیت (ع)، پرواز بدون دوتار: داستان زندگی شهید اهل سنت ترکمن بایرام محمد خیوه ای، زندگی نامه 160 روحانی برجسته ترکمن (4 جلدی) و... اشاره کرد. با خودم عهد بستم تا عمر دارم برای شناسایی و اعتلای فرهنگ و ادب ترکمن تحقیق و پژوهش کنم موسی جرجانی نویسنده، روزنامه نگار و پژوهشگر گلستانی در گفت وگو با خبرنگار ایبنا درباره جرقه ورودش به دنیای گسترده تحقیق و پژوهش، گفت: سال 1350 در دانشگاه گیلان در رشته بازرگانی درس می خواندم. در اولین روز حضور در کلاس، بنا بر درخواست استادم، دانشجویان به معرفی خود و منطقه و جایی که به دنیا آمده بودند، پرداختند؛ وقتی نوبت به من رسید، گفتم موسی جرجانی هستم از ترکمن صحرای ایران در شمال کشور، در حاشیه دریای خزر، متولد شهرستان آق قلا. وی افزود: استادم باحالتی که تعجب کرده بود، گفت: ترکمن صحرا؟ شما که ترکمن هستی، کمی درباره این منطقه و قوم ترکمن کمی توضیح بده. به عنوان جوان ترکمن هیچ وقت به اندازه آن روز خجالت زده نشدم. من آن روز چیزی از پیشینه و تاریخ ترکمن و حضورشان در منطقه نمی دانستم. آن شب هرگز نتوانستم بخوابم و آن سؤال استاد مدام در گوشم مرور می شد. حسی به من داد که چرا من کاری نکنم؟ فردای آن روز با خودم عهد بستم تا عمر دارم برای شناسایی و اعتلای فرهنگ و ادب ترکمن تحقیق و پژوهش کنم. بعدها با یک عشق خاص برگشتم به ترکمن صحرا و تا به امروز به واسطه حرفه ام، یعنی خبرنگاری به مناطق مختلف رفتم و گزارش میدانی تهیه کردم و با فرهنگ و آداب و سنن ترکمن از نزدیک آشنا شدم. بعد از انقلاب وضعیت چاپ و نشر درباره ترکمن رونق بیشتری گرفت جرجانی درباره وضعیت چاپ و نشر ترکمن ها در قبل انقلاب و نقش ترکمن ها در مسیر شکل گیری انقلاب، گفت: قبل از انقلاب در مورد کتاب و کتابت اتفاق خاصی از سوی ترکمن ها نیفتاده و کارهایی هم که صورت گرفته بیشتر از سوی برخی پژوهشگران و نیز نویسندگان خارجی بوده است، همچنین آن وقت ها به شکل امروزی چاپخانه ای نبوده، نهایت چاپخانه قابوس مرحوم قاضی در گنبدکاووس بود که آن هم رسمیت خاصی نداشت. حدود 60 تا 70 کتابی که در حوزه ترکمن در آن زمان هم که موجود بود در حوزه دینی، مختوم قلی و شاعران کلاسیک ترکمن است که به عنوان تنها منابع درباره ترکمن ها می توان از آن ها یاد کرد. البته به صورت جسته وگریخته منابع و مطالبی به چشم می خورد اما به صورت آنچه در قابوس شاهد بودیم، نبود؛ اما بعد از انقلاب وضعیت چاپ و نشر رونق فراوانی گرفت و چاپخانه مختوم قلی فراغی در گرگان و در گنبد چاپخانه ایل آرمان گشایش یافت و کتابخانه ها و کتاب فروشی هایی باز شدند و تا به امروز بیش از چند صد کتاب درباره ترکمن و یا نویسندگان ترکمن منتشر شده اند. وی در کنار ارائه خاطراتی از زیست و وضعیت معیشتی ترکمن ها در قبل انقلاب و اصلاحات ارضی که شامل ترکمن ها هم شده بود، گفت: از چهره های نام آشنا و شاخص که با انقلاب همراه بودند و در راهش قدم برداشتند، می توانم به حاج آخوند نبوی نژاد در گمیشان که پیرو خط امام بود و طلبه شهید ابوبکر اونق اشاره کنم؛ وی پیام های امام (ره) را در منطقه ترکمن توزیع می کرد. در این بین افراد دیگری هم برای انقلاب فعالیت می کردند اما جو غالب جو هواداری کمونیستی مخالف با نظام شاهنشاهی بود. در حال حاضر نویسندگان متعدد ترکمن صاحب قلمی در سطح کشور هستند وی درباره آثار قلمی اش که در آن به نقش و حضور ترکمن ها در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس اشاره کرده است، گفت: به عنوان نمونه من در کتاب سیمای اجتماعی و فرهنگی ترکمن های معاصر ایران به وضعیت زیستی و معیشتی و امکاناتی که برای ترکمن ها در قبل و بعد انقلاب فراهم بوده پرداخته ام؛ اما جا دارد بگویم که بعد از انقلاب تحول عظیمی در حوزه چاپ و نشر آثار ترکمن ها به وجود آمد و امکانات چاپ برای همه و افرادی که تا پیش از آن نمی توانستند اثری را منتشر کنند، به خصوص از زمانی گلستان استان شد، پدید آمد. جرجانی افزود: تا پیش ازاین ایام آن چنان بایدوشاید برای شخصیتی چون مختوم قلی در استان فعالیت های اثربخش انجام نشده بود اما از این تاریخ به بعد پررنگ تر شد. در حال حاضر نویسندگان متعدد ترکمن صاحب قلمی چون یوسف قوجق، هادی خرمالی، عبدالصالح پاک، عبدالرحمان اونق و ... در استان هستند که در سطح کشور شناخته شده اند. این نویسنده ادامه داد: من خودم در تمام این سال ها هشت کتاب مرتبط با دفاع مقدس نوشته ام و در حال حاضر دو کتاب ترکمن ها در 8 سال دفاع مقدس و سوگواره ای برای دو شهید در دو سوی مرز را در این حوزه به اتمام رسانده ام و آماده چاپ هستند. وی درباره وضعیت نشر و رونق کتاب خوانی بعد از انقلاب، گفت: 5 تا 6 سالی بعد از استان شدن گلستان کتاب خوانی به واسطه تألیفات جدید و توجهات در بین ترکمن ها به نظرم رونق بیشتری پیدا کرد؛ چون تا پیش از آن کتاب خاصی درباره ترکمن ها در استان نبود و این آثار جدید مورد استقبال قرار گرفت و جوانان ترکمن توان نویسندگان زیست بوم خودشان را دیدند اما از یک جایی به بعد پروسه چاپ و نشر با مشکل روبرو شد؛ چراکه برای بنده که مؤلف و پژوهشگر هستم به علت گرانی ها، عدم حمایت ها و تبلیغ نامناسب و ناکافی آثار انتشار سخت شد همچنین به مؤلفان کمتر بها و توجه نشان داده شد و در حال حاضر نیز فضای مجازی و تهاجم فرهنگی بیشتر بر روی کم رونقی کتاب تأثیر گذاشته است. جوان امروز ترکمن درگیر فضای مجازی است جرجانی افزود: در حال حاضر نویسندگان ترکمن دارند از دور خارج می شوند زیرا رغبت برای نوشتن کم شده است؛ چون هر آنچه می نویسند، بنا به دلایلی که پیش تر گفتم به خصوص در بین جوان نسل جدید که به شدت درگیر فضای مجازی است، کمتر دیده و خوانده می شود. متأسفانه جوان امروز ترکمن در فضای مجازی هم کمتر به دنبال محتوایی که نشان هویت ترکمن است می رود و آن ها روزبه روز از فرهنگ ترکمن دور می شوند و درگیر فرهنگ کاذب غربی شده اند. وی ادامه داد: در حال حاضر به باور من در کل استان حداکثر 20 نویسنده نسبتاً شاخص ترکمن داریم و انتظار داریم مسئولان و متولیان و آن هایی که دغدغه فرهنگ دارند، از آن ها حمایت کنند. انتظار دارم استاندار به این مسئله و فرهنگ اقوام در شورای اداری استان توجه نشان دهد؛ شرایطی را به وجود بیاورند که آثار این نویسندگان را خریداری، آنها را تشویق و از ظرفیت های خود برای تبلیغ این آثار در سطح ملی استفاده کنند. جرجانی افزود: البته رونق کتاب خوانی همتی همگانی را می طلبد. مردم هم باید توجه نشان دهند، مثلاً در مراسم سالانه مختوم قلی که یکی از نمادهای فرهنگ ترکمن است، کتاب هایی در خلال برپایی مراسم در نمایشگاهی عرضه می شود اما متأسفانه کتاب هایی درباره این عارف و شاعر شهیر نوشته شده، در این نمایشگاه به فروش نمی رود. انتظار دارم مسئولان برای رونق فرهنگ کتاب خوانی بیشتر وقت بگذارند و کتاب نویسندگان را خریداری کنند و از آن ها تجلیل کنند تا منِ نویسنده و پژوهشگر نوعی، انگیزه بیشتری برای ادامه فعالیت پیدا کنم. من شاعران و نویسندگان ترکمنی را می شناسم که آثار خوبی دارند اما به واسطه کم درآمد بودن و عدم حمایت توان چاپ آثارشان را ندارند. برای چاپ کتاب وام با بهره گرفتم! وی ضمن اشاره به پژوهش اخیرش که درباره 550 شهید ترکمن است، گفت: انتظار دارم به فرهنگ و کتاب توجه ویژه ای چه در رسانه ملی و چه در بخش های مختلف نشان داده شود. کتاب تولید اندیشه است، تولید خیار و کدو که نیست! متأسفانه برخی از مسئولان فرقی بین این دو قائل نمی شوند. یک بار برای چاپ 2 کتابم نیازمند وام بودم. اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی بنده را به بانکی معرفی کرد تا وامی را دریافت کنم. مسئولان بانک گویا به عمرشان ندیده بودند کسی برای چاپ کتاب بخواهد وام دریافت کند. آن ها دو نوع وام خدماتی با 24 درصد بهره و تولیدی با 16 درصد بهره داشتند و مانده بودند که کدامیک شامل وام کتاب من می شود و کار به جایی رسید که از تهران استعلام کردند و درنهایت وام تولیدی با 16 درصد بهره برای چاپ کتاب هایم گرفتم. وی افزود: بله؛ من برای چاپ کتاب هایم وام با بهره گرفتم درحالی که در کشورهای دیگر تا آنجایی که من اطلاع دارم حمایت از نویسنده و نشر به گونه دیگری است. به عنوان نمونه یکی از دوستان اهل قلم خودم که اهل گرگان است و الان در اتریش زندگی می کند و چندین کتاب چاپ کرده است، به من گفت روزی که من و یا نویسنده ای کتابی را چاپ می کند، از رادیو و تلویزیون و همه ظرفیت های رسانه ای اعلام می شود که فلان اثر از فلان نویسنده ای چاپ شده و در فلان کتاب فروشی و مرکزی بناست رونمایی و جشن امضا برپا شود. مردم از ساعت ها قبل جلوی محل رونمایی برای تهیه کتاب نویسنده محبوب خود حتی صف می بندند. جرجانی ادامه داد: جا دارد به وضعیت نویسندگان در کشور همسایه ترکمنستان اشاره کنم؛ نویسندگانی را می شناسم که با یک کتاب زندگی خود را تأمین کرده اند و خود مسئولان ارزش ویژه ای برای نویسندگان خود قائل می شوند و در حد امکان شرایط را برای آسودگی ذهنش مهیا می کنند. به خاطر عرق ملی و خانواده نرفتم وی در خاتمه گفت: راستش بارها به من گفتند که بیا در کشور ما زندگی کن، بیا تدریس کن و همین جا بنویس؛ منتهی به خاطر عرق ملی و خانواده نرفتم. من قبل از انقلاب دوره هایی را گذراندم و به عنوان خبرنگار بین المللی تربیت شدیم و بنا بود برای 25 کشور دنیا 25 خبرنگار بفرستند. به نوعی اولین و آخرین دوره ای بود که ما زیر نظر مدرسان خارجی خوب دوره دیدیم. حدود 10 نفر از هم دوره ای های من به هر شکلی رفتند. بعد که انقلاب شد حدود 10 نفر دیگر هم به نحوی درگیر حواشی شدند و رفتند و درنهایت 5 نفر در سازمان صداوسیما ماندیم. خیلی از دوستانم گفتند تو هم بیا اما ما ترکمن ها ضرب المثلی داریم که به حساب نیست بلکه به قسمت است و این جوری قسمت من شد. علی رغم اینکه تا به امروز بیش از 50 کتاب تألیف کرده ام، به خاطر عرق ملی و خانواده از کشور نرفتم.