خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 30 فروردين 1389 ساعت 14:20 http://www.ibna.ir/fa/doc/report/67169/داستان-هاي-عليخاني-عرصه-ادبيات-اقليمي-ساختاري-امروزي -------------------------------------------------- در نشست نقد «عروس بيد» مطرح شد عنوان : داستان‌هاي عليخاني در عرصه ادبيات اقليمي ساختاري امروزي دارند -------------------------------------------------- بلقيس سليماني در نشست نقد مجموعه داستان «عروس بيد»، كه با حضور بهنار علي‌پور‌گسكرلي و احسان عباسلو برگزار شد، اين كتاب را در دسته ادبيات اقليمي دانست و گفت: اقليمي بودن فضاي داستاني عليخاني به معناي ضعف آثار او نيست.\ متن : به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، بلقيس سليماني در نشست نقد مجموعه داستان عروس بيد كه عصر روز گذشته(يكشنبه،29 فروردين) با حضور احسان عباسلو و بهناز علي پور گسكرلي در سراي اهل قلم برپا شد، با بيان تاريخچه اي از اختصاصات ادبيات اقليمي دهه 40 و 50 گفت: درخشش ادبيات اقليمي در ادبيات معاصر، اواسط دهه 40 و اوايل دهه 50 بود. ادبيات روستايي ايران در اين دوران بيش از هر چيز مديون تحصيل كرده هايي شد كه دوران خدمت [سربازی]خود را مي گذراندند و هنگامي كه باز مي گشتند، دستمايه هايي براي توليد داستان داشتند. وي افزود: از نظر روشنفكران، ادبيات اقليمي به معناي بازگشت به گذشته است. اين ادبيات بيشتر مواجهه روستاييان را با تكنولوژي نشان مي دهد. بيش از هر چيز ورود تراكتور و موتور آب سبب كنش هايي در ميان روستاييان مي شود ودراينراستا مناسبات جديديبه وجودمي آيد. نويسنده خاله بازي همچنين درباره نگاه جامعه شناختي به روستا توضيح داد: نگاه ديگر به ادبيات اقليمي، نگاهي جامعه شناختي به روستا است و از اين منظر ادبيات روستايي، ادبيات اقليمي نام مي گيرد كه دنياي غريبي را نيز به خوانندگان نشان مي دهد. برخي نويسندگان در اين عرصه ولايت پرستي مي كنند و برخي نيز نگاهي روسويي دارند و خواننده را به قبل از مدنيتفرا مي خوانند. اين نويسنده در ادامه نشست، با طرح سوالي مبني بر اينكه آيا مي توان زبانی بوميارايه داد كه به يک زبان ادبي تبديل شود؟ گفت: عده اي درباره زبان [محمود] دولت آبادي اين را گفتند كه زبان بومي او مي تواند بستر يک زبان ادبي باشد. سليماني همچنين تاكيد كرد كه اي كاش عليخاني در زادگاهشمي ماند و زبان ديلمي را به شكلي طنز گونه و خوش آهنگ تر ارايه مي داد و به زبان امروزي نزديک مي كرد. نويسنده بازي آخر بانو با بيان اينكه خوانش اغلب داستان هاي عليخاني لذت آور بود، داستان رتيل و جان قربان را از موفق ترين داستان هاي اين مجموعه برشمرد و گفت: هر گاهبن مايه هاي فولكلور را در داستان به گونه اي وارد كنيم كه به ذات و گوهر داستان آسيب بزند و بر ساختار داستان رجحان يابد، آن ها را به گونه اي نادرست به كار برده ايم. در ادامه اين نشست بهناز علي پور گسكرلي، كه منتقد ديگر حضور يافته در اين جلسه نقد بود، با برشمردن كتاب عروس بيد در زمره ادبيات اقليمي گفت: تحولات فرهنگي دهه 40 نويسندگان رامتوجه مسايلو تحولاتروستايي مي كند و بر اين اساس گرايشي با نام ادبيات اقليمي به وجود مي آورد. مهم ترين نمونه ادبيات اقليمي گيله مرد بزرگ علوي است كه نويسنده در آن به طرح مبازرات روستايي مي پردازد. وي افزود: ادبيات روستايي با تك نگاري هاي جلال و نوشته هاي ساعدي آغاز مي شود. آنان با تحقيق در زندگي روستايي، دنياي شگفت انگيزي را به خواننده نشان مي دهند؛ اين در حالي است كه نويسنده امروز با بياني تازهو انديشه اي نوين درصدد است نوع تازه اي از داستان هاي اقليمي را به وجود آورد. وي درباره عروس بيد و نسبت اين كتاب با ادبيات اقليمي توضيح داد: وهم، يكي از فضاهاي ضروري داستان هاي اقليمي است كه همراه با رازگانگي و ابهام شكل مي گيرد و داستانهاي عروس بيد توصيف زندگي، مكان و آدم هايي فراموش شده، با رويكردي مدرن است. اين نويسنده ويژگي اغلب داستان هاي عليخاني را در عروس بيد اين گونه برشمرد: بيشتر داستان هاياين كتاب،از وحدت زمان و شخصيت برخوردارند و نويسنده، زمينه اي يک دست و واحد به آن ها مي دهد؛ اما همه داستان ها زيبايي شناختي يكساني ندارند و محور اغلب آن ها تنهايي، مرگ، بي پناهي واحساس گريز است. گسكرلي نيز رتيل، پناه بر خدا، هراسانه و پنچه را از بهترين داستان هاي اين كتاب دانست و اذعان داشت كه زبان در عروس بيد شاعرانه و برگرفته از زبان طبيعت و روستا است. اين منتقد زبان اغلب داستان هاياين كتاب را داراي صنايعي چون جناس، تشخيص، كنايه و ايهام بيان كرد. احسان عباسلو نيز در ادامه گفته هاي اين دو منتقد، با اشاره به اينكه زبان داستاني عليخاني، زباني روستايي است، گفت: نويسنده عروس بيد با گزينش نوع خاصي از زبان روستايي جنبه احساس را نيز رعايت كرده و ما در اغلب داستان هاي اين كتاب درگيري هاي احساسي را نيز مي بينيم؛ اين درحالي است كه نگاه شخصيت محور در آثار او كمرنگ است. اينمنتقد اضافه كرد: شخصيت هاي اين كتاب برگرفته از زمان و مكان هستند و اگر بخواهيم آن ها را بشناسيم، بايد ميلک را بشناسيم؛ چرا كه زندگي مردم در روستا آن قدر به اسباب آن زندگي وابسته است كه در ترسيم شخصيت ها رد پاي اشيا و حيوانات ديده مي شود. عباسلو تصريح كرد: برخي داستان هاي عليخاني را مي توان در حوزه ادبيات تطبيقي به داستان هاي كوتاه آمريكاي لاتين شبيه دانست. در پايان اين جلسه نقد سليماني گفت: تاريخ وجه مهمي است كه در ادبيات امروزي ما غايب است؛ مثلا ما نمي توانيم ميلکرا بخشي از ايران امروز يا متعلق به دوره اي خاصبدانيم. جمع كردن يك اثر در حالي كه مرزها را بشكند، تكنيكي باشد و همچنين رنگ و بوي بومي را نيز حفظ كرده باشد، كاري مشكل است و ما اميدواريم كه آقاي عليخاني در آثار بعدي شان ميلک را جهاني كنند. عروس بيد، نام سومين مجموعه داستان يوسف عليخاني است كهاواخر سال گذشته (88) توسط نشر آموت روانه بازار كتابشد. داستان های این مجموعه نیز مانند دو مجموعه داستان قبلی عليخانيدر فضای خیالی روستای میلک می گذرند.