خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 16 بهمن 1397 ساعت 10:15 http://www.ibna.ir/fa/doc/report/271569/روایتی-مستند-ممانعت-مردم-شیراز-برگزاری-جشن-های-هنر-رژیم-شاه -------------------------------------------------- نویسنده کتاب «انقلاب اسلامی در شیراز» مطرح کرد؛ عنوان : روایتی مستند از ممانعت مردم شیراز از برگزاری جشن‌های هنر در رژیم شاه ساواک در شیراز، یک ماه قبل از پیروزی انقلاب به تصرف نیروهای مردمی درآمده بود -------------------------------------------------- نویسنده کتاب «انقلاب اسلامی در شیراز» گفت: قیام مردم شیراز علیه حکومت شاه از اواخر سال 56 آغاز شد و آنها در اولین اقدام، با برپایی تظاهرات مستمر مانع از برگزاری مجدد جشن‌های پرهزینه 2500 ساله و جشن‌های فرهنگ و هنر شدند. متن : به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در فارس، در ادامه سلسله نشست های بازخوانی گاه شمار انقلاب اسلامی در شیراز،روز دوشنبه در سالن اندیشگاه مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس، منصور نصیری طیبی نویسنده کتاب انقلاب اسلامی در شیراز به بررسی نحوه و چگونگی پژوهش های خود در این کتاب پرداخت. در این نشست که با حضور کوروش کمالی سروستانی مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس، جمعی از مدیران و کارکنان این نهاد و جمعی از پژوهشگران برگزار شد، نصیری طیبی ابتدا به شرح مبارزات و اقدامات مردم شیراز در ایام انقلاب اسلامی پرداخت و سپس به ویژگی های کتاب انقلاب اسلامی در شیراز اشاره کرد. وی با اشاره به اینکه انقلاب اسلامی ایران یک جنبش فراگیر و خیزش عمومی ملت ایران به منظور سرنگونی رژیم پهلوی بود و هرگز به پایتخت یا یک منطقه یا شهر خاص محدود نمی شد، افزود: علاوه بر این، اقشار و گروه های مختلف مردمی نیز در نهضت انقلاب اسلامی مشارکت داشتند. بنابراین یکی از نکات قابل توجه در این جنبش، پراکنش آن در حوزه وسیعی از قلمروی جغرافیایی کشور ـ شهرها، بخش ها و حتی روستاهای کوچک ـ بود. رویداد انقلاب اسلامی هنوز به صورت تاریخی مورد پژوهش قرار نگرفته است در عین حال به گفته نصیری، با نگاه و بررسی عمده پژوهش های صورت گرفته در 40 سال گذشته در محور انقلاب اسلامی، بجز چند مورد اخیر به روشنی می توان دریافت که با توجه به حضور سازمان ها و مراکز مطالعاتی در تهران و در دسترس بودن اسناد بیشتر در این شهر، اغلب تأکید پژوهشگران به رویدادهای تهران و سپس قم به عنوان کانون های اصلی جنبش بوده است. از همین رو به اعتقاد نویسنده انقلاب مشروطیت در فارس توجه کافی به تحولات سایر حوزه های مؤثر در انقلاب صورت نگرفته است. به باور نویسنده کتاب روزشمار انقلاب اسلامی در فارس، این ضرورت در مورد شیراز از اهمیت مضاعفی برخوردار است؛ زیرا از یک سو شیراز به عنوان یکی از پایگاه های عمده سیاستگذاری های فرهنگی و عمرانی حکومت پهلوی محسوب می شده و از دیگر سو به دلیل مشارکت طیف وسیعی از اقشار مختلف مردم از عشایر و روستایی گرفته تا علما، روحانیون، اقشار شهری، بازاری، کسبه، دانشجویان، فرهنگیان و کارمندان، بسیار قابل توجه بوده است. نصیری گفت: شیراز به دلیل مرکزیت سیاسی ـ اجتماعی حوزه وسیعی از جنوب کشور، پیوسته در جنبش های سیاسی تاریخ معاصر ازجمله قیام تنباکو، جنبش مشروطیت، قیام علیه اشغالگران بیگانه، جنبش ملی شدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی نقش عمده ای ایفا کرده است. وی در ادامه، وجود علما و روحانیون بزرگ در نقش هماهنگ کننده و همراهی عناصر مختلف شهری و ایلی در جریان حرکت های مزبور را نشانه ای مهم از تأثیر این شهر به عنوان محوریت منطقه جنوب کشور در تحولات تاریخ معاصر ایران عنوان کرد. نویسنده کتاب انقلاب اسلامی در شیراز در ادامه این نشست به نحوه و چگونگی انجام پژوهش خود در اثر متأخرش پرداخت و با اشاره به اینکه پروسه این پژوهش پژوهش تا انتشار کتاب انقلاب اسلامی در شیراز حدود پنج سال زمان برده است، یادآور شد: تلاش من بر این بوده است که در کنار معدود کتاب ها و تألیفات منتشرشده، رکن اصلی پژوهش در این کتاب بر پایه اسناد و مدارکی استوار شود که پیش تر در سال های اخیر در دسترس قرارگرفته اند. در عین حال به گفته ی نصیری، با توجه به اینکه رویداد انقلاب اسلامی هنوز به صورت تاریخی مورد پژوهش قرار نگرفته و همه اسناد و مدارک نیز قابل دسترس نیستند، مطالعه و پژوهش در این ارتباط را به ویژه آنکه نخستین پژوهش همه جانبه در این مورد بوده است، مشکل، توصیف و به عنوان نمونه اشاره کرد که از لیست 150 نفره اولیه آماده شده برای مصاحبه و اخذ تاریخ شفاهی، تنها حدود 50 نفر حاضر به مصاحبه و ارائه مطالب به او به عنوان نویسنده کتاب انقلاب اسلامی در شیراز شدند. وی تاکید کرد: از همین رو به ناچار تلاش شد بخش اصلی پژوهش بر پایه سندنگاری متشکل از گزارش های محرمانه و سرّی ساواک در مورد فعالیت مخالفان، رویدادها و وقایع شیراز در دوران مزبور قرار گیرد که بخشی از این اسناد و گزارش ها در آرشیو مرکز انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار گرفت. نصیری طیبی دیگر اسناد مورد استفاده خود در اثر پژوهشی اش را اسناد پراکنده موجود در سایر مراکز آرشیوی از جمله مرکز اسناد وزارت امور خارجه، سازمان اسناد ملی، مرکز اسناد ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و تعدادی از اسناد شخصی عنوان کرد و گفت: در کنار این اسناد و مدارک، از مقالات و گزارش های منتشرشده در مطبوعات به ویژه پس از سال 1356 که حوادث و گزارش های روز نیز به بحث عمومی گذاشته می شد، استفاده شده است. به باور نصیری طیبی، اهمیت این گزارش ها و به ویژه در ارتباط با رویدادهای ماه های پایانی حکومت پهلوی و نیز ماه های اولیه پیروزی انقلاب اسلامی از این نظر قابل تأمل است که به دلیل فروپاشی نهادهای امنیتی از جمله ساواک، اسناد و مدارک دولتی چندانی از این دوران و مدت ها پس ازآن در دسترس نیست؛ از همین رو تنها منابع قابل اتکا در کنار خاطرات، گزارش های مطبوعات است. نصیری در ادامه یادآور شد: در کنار منابع مزبور به بهره گیری از دانسته های افراد مطلع و گاه بازیگران اصلی این رویدادها نیز توجه شده است که از طریق مصاحبه شخصی یا مصاحبه های موجود در بایگانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار گرفت و تا حدودی کاستی های موجود در این بررسی مرتفع شد. شورش های ناشی از اصلاحات ارضی در شیراز نویسنده کتاب انقلاب اسلامی در شیراز سپس با اشاره به اینکه این اثر پژوهشی در 16 فصل تنظیم شده است، افزود: از فصل نخست تا ششم این کتاب علاوه بر کلیات مبتنی بر موقعیت طبیعی، اوضاع جغرافیایی و پیشینه تاریخی شیراز از آغاز تا دهه 1340 پرداخته شده است. 10 فصل پایانی کتاب حاضر مربوط به رویدادهای انقلاب اسلامی است که به بررسی چگونگی اجرای قانون اصلاحات ارضی در فارس، شورش های ایلات، قیام 15 خرداد در شیراز، مبارزات و جهتگیری اقشار مختلف مردم و گاه شمار تاریخی انقلاب اسلامی تا ماه های اولیه پس از پیروزی انقلاب پرداخته است. نصیری طیبی در ادامه افزود: در کتاب انقلاب اسلامی در شیراز، وقایع و رویدادهای شیراز به دو دسته عمده تقسیم شده که نخست به رویدادها و اقدامات مخالفان در برابر حکومت پرداخته شده است. در بخش اول به وقایع و رویدادهای ناشی از اجرای اصلاحات ارضی و کشته شدن مهندس ملک عابدی در تنگاب فیروزآباد و به دنبال آن قشون کشی و بگیروببندهای رژیم پهلوی پرداخته شده است که در ادامه منجر به شورش های ایلی متعدد در بین ایلات قشقایی، سرخه، ممسنی و بویراحمد شد و با خشونت تمام و با قشون کشی نظامی، تعقیب، دستگیری، شکنجه و اعدام سران، به خشن ترین حالت، سرکوب شد. اقدامات مخالفان حکومت پهلوی پس از 15 خرداد 42 منصور نصیری طیبی سپس افزود: دسته دوم از اقدامات مخالفان علیه حکومت شاه به وقایع 15 خرداد و تظاهرات و شهادت عده ای از مردم می پردازد که به دنبال آن دستگیری علما و روحانیون در شیراز از جمله آیت الله محلاتی و آیت الله دستغیب و نیز ادامه مبارزات علما و روحانیون شیراز در این دوران را که بارها منجر به تعقیب و دستگیری و تبعید شد، شاهد بودیم؛ همچنین به مخالفت ها و اقدامات سایر گروه ها و جریانات سیاسی نیز به اختصار اشاره شده است. مخالفت شیرازی ها با برگزاری جشن ها فرهنگ وهنر گردآورنده کتاب اسناد فارس در دوره دوم و سوم مجلس شورای ملی در ادامه با اشاره به اینکه در زمان حکومت شاه، شیراز یکی از پایگاه های عمده سیاست گذاری فرهنگی و عمرانی حکومت پهلوی بوده و برخی اقدامات از جمله جشن های پرهزینه 2500 ساله و جشن های فرهنگ و هنر در شیراز برگزار شده است، افزود: با وجود این اقدامات، در اواخر سال 56 و اوایل سال 57 هم زمان با سایر نقاط کشور، زمزمه های تظاهرات و مخالفت های مردم شیراز با حکومت شاه آغاز شد و آن ها در اولین اقدام، با تظاهرات مستمر مانع از برگزاری مجدد جشن های فرهنگ و هنر شدند. تصرف ساواک شیراز؛ یک ماه پیش از انقلاب منصور نصیری طیبی سپس افزود: در ادامه آن تظاهرات، راهپیمایی ها ادامه یافت و حکومت شاه برای مقابله با این وقایع، تعدادی از مردم را در روز پنجم ماه مبارک رمضان در مسجد نو (شهدا) و مسجد حبیب به شهادت رساند. با این وجود این اعتراضات ادامه یافت تا اینکه حدود یک ماه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و در تاریخ بیستم دی ماه 57، ساختمان ساواک در شیراز با حمله مردم به تصرف آن ها درآمد و پس از تصرف ساواک در شهر فیروزآباد، شیراز به دومین شهر کشور تبدیل شد که یک مرکز ساواک را تصرف می کرد. شیراز دومین شهر آزادشده کشور پس از تهران نصیری یادآور شد: در ادامه راهپیمایی های مردم شیراز با رهبری علما و روحانیون، به ویژه آیت الله محلاتی و آیت الله دستغیب ادامه یافت و در این مسیر، شیراز شهدای زیادی را تقدیم انقلاب اسلامی کرد. در روز 22 بهمن 57 و در هنگام خلع سلاح ساختمان مرکزی شهربانی در میدان شهرداری (شهدا)، بیشترین تعداد شهدا در نهضت انقلاب در شیراز ثبت شد؛ اما پس از سقوط شهربانی، شیراز دومین شهر آزادشده پس از تهران در کشور لقب گرفت. منبعی جدید برای پژوهشگران حوزه تاریخ انقلاب اسلامی در پایان نشست بررسی کتاب انقلاب اسلامی در شیراز، منصور نصیری طیبی نویسنده این کتاب اذعان کرد که با توجه به گستردگی موضوعات، نمی توان ادعا کرد که در این کتاب به همه موضوعات و جزئیات آن پرداخته شده است؛ زیرا بر اساس مدارک و دانسته های قابل دسترس، تلاش شده که موارد مهم و اساسی رویدادهای این دوران پرداخته شود. وی با اشاره به اینکه این کتاب نیز همچون هر اثر پژوهشی دیگر، با نواقص و کاستی هایی همراه است، افزود: به هرحال با انتشار خاطرات افراد فعال و مطلع و نیز در دسترس قرار گرفتن مدارک و گزارش هایی که خارج از دسترس نگارنده بود (از جمله گزارش های ارتش، ژاندارمری، شهربانی و سایر مراکز نظامی ـ امنیتی)؛ منابع جدید در دسترس دیگر پژوهشگران و صاحب نظران برای تکمیل تاریخ نگاری این حوزه و تحلیل های جدید ایجاد خواهد شد.