خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 3 دی 1398 ساعت 11:05 http://www.ibna.ir/fa/book/285103/دیالکتیک-حوزه-سیاست-امر-جنسی -------------------------------------------------- کتاب «تن‌بارگی در عصر صفویه» منتشر شد عنوان : دیالکتیک حوزه سیاست و امر جنسی -------------------------------------------------- کتاب «تن‌بارگی در عصر صفویه» نوشته زهره روحی، کوشش کرده تا روابط جنسی در عصر صفویه را بررسی کند، البته صرف اجتماعی و تاریخی بودن خود موضوع، کافی است تا مطالعه و بررسی حاضر موجه و آن را به موضوعی مستقل تبدیل کند. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب تن بارگی در عصر صفویه نوشته زهره روحی، کوشش کرده تا روابط جنسی در عصر صفویه را بررسی کند، البته صرف اجتماعی و تاریخی بودن خود موضوع، کافی است تا مطالعه و بررسی حاضر موجه و آن را به موضوعی مستقل تبدیل کند. درواقع کتاب با اجتناب از درغلتیدن در روایت های هرزگی، برای بیرون کشیدن یک روایت تاریخی منطقی، با رویکردی پدیدارشناسانه نشان داده که سازوکارهای انباشت ثروت و لذت جنسی چگونه در دورانی از فروپاشی و انحطاط نظام سیاسی و اجتماعی با یکدیگر پیوند خورده اند. نویسنده در مقدمه کتاب شرح می دهد که از لحظه ای که عرصه لذت جنسی، کردار و رفتار جسمی در رابطه با آن، مورد توجه و کنترل قدرت های سیاسی (اعم از دینی و غیردینی) قرار گرفت و درصدد برآمدند تا در نوع رابطه یا گزینش های جنسی، نسخه هایی تجویز کنند، عرصه دخالت و سیاست گذاری های جنسی ظهور یافت، و بدین ترتیب مسئله جنسیت، و مناسبات اجتماعی آن، به منزله راهبرد مدیریتی نظارت بر بدن جنسی افراد برساخته شد و به عنوان بخشی مهم از زیرمجموعه استراتژی های سیاسی به حوزه قدرت انتقال یافت. به گفته او این مسئله تا حوزه تولید مثل یا به اصطلاح زاد و ولد و کنترل جمعیت نیز کشیده شده است . به عبارت دیگر اساسا، رابطه جنسی و به طور کلی مسئله جنسیت، با توجه به اسناد و مدارک تاریخی، اکثر موارد جزء مسائل به اصطلاح پرتنش جوامع بوده است: عرصه ای ستیزنده که معمولا دستخوش سرکوب و کشمکش شرایط اجتماعی خود بود، گاهی این نزاع و سرکوب علنی است ، و گاهی چنان در معرض تطبیق پذیری با ضرورت های به اصطلاح مدنی یا مصالح جوامع (متمدن) قرار می گیرد که نفس سرکوب، به واسطه سازوکار اجتماعی، نهادینه می شود و در نهایت به امری انتخابی و داوطلبانه تبدیل می شود. زهره روحی البته متذکر شده حتی در چنین مواردی نیز چیزی از عنصر واکنشی ستیزندگی امر سرکوب (جنسی) کاسته نمی شود ، بلکه فقط ممکن است تغییر شکل دهد. اصولا در خصوص این تغییر شکل ها و جا بجایی ها که با سرکوب غرایز جنسی مرتبط است ، چه در رد و چه در تأیید آن سخن بسیار است، خصوصا وقتی پای ناکامی های ارتباطی (نه لزوما جنسی)، یا سردر گمی های جنسیتی یا افسارگسیختگی های در جستجوی لذات جنسی عصر مدرن در میان است، اما چیزی که اهمیت دارد شرایط انضمامی موقعیت جنسی در بستر اجتماعی خود است . نویسنده معتقد است به طور کلی ساخته و پرداخته شدن نحوه درک از هر گونه رابطه ای، امری انضمامی و برآمده از شرایط تاریخی و اجتماعی دوره های خاصی است. بدین معنی که نمی توان یک نحوه درک از رابطه ای اجتماعی را به همه دوره های تاریخی تعمیم داد. نیز احتمالا هیچ استدلالی به اندازه مطالعه مورد مشخصی از روابط، فی المثل پرداختن به رابطه جنسی در دوره ای پیشا صنعتی و پدرسالار، انضمامی بودن این موضوع را تأیید نمی کند. این پژوهشگر همچنین درباره ویژگی های عمده رابطه جنسی در عصر صفوی می نویسد: از ویژگی های بسیار عمده رابطه جنسی در عصر صفوی، این مطلب است که هنوز به حوزه استراتژی قدرت (آن گونه که امروزه عمل می کند و با آن آشنایی داریم) راه نیافته است؛ به عبارت دیگر، هم از دید قدرت حاکمه (شاهان صفوی و دیوان سالاری های آنها) و هم از دید مردم (رعایا) در قلمرو روزمره، خصوصا در زمان شاه عباس اول که طیف گسترده ای از خرده فرهنگ ها وجود داشت، رابطه جنسی آن ایام، صرفا به منزله منبع لذت جنسی درک می شده است و احیانا اگر هم قرار بود از این عرصه لذت، بهره برداری های نیّت مندانه ای، سوایِ لذّت گرفته شود، حداکثر می توانست ابزار متأثر کردن افراد با نفوذ باشد. به بیانی در روایت روحی از تاریخ صفویه با زمانه ای مواجه هستیم که به دلیل اهمیت لذت و کام جویی، در زندگی روزمره ، برخی افراد (تا حتی فرودستان) آن را به عنوان وسیله ای برای بالاکشیدن خود (در سلسله مراتب اجتماعی) به کار می گرفتند و جالب اینکه خودِ همین مطلب، تأییدی است بر این امر که کانون روابط جنسی، در جامعه پدرسالار آن ایام، فقط محدود به خانواده یا همسرگزینی های متعدد و چندین زوجه رسمی و غیررسمی نبوده است؛ بلکه طیف وسیعی از موقعیت ها و وضعیت های غیرِهمسر گزینی (در همه اشکال آن) را رسما شامل می شده است؛ که در مباحث این کتاب به آنها پرداخته شده است. این مباحث، با توجه به مناسبات جنسی آن دوره در بستر شرایط اجتماعی و تاریخیِ خاصش، در هشت بخش بررسی و مطالعه شده اند. مطالعات به دست آمده در این کتاب، این اصل مهم را پیش روی قرار می دهد که در عصر صفوی لذت به ویژه لذت های جنسی و تن کامانه جایگاهی مهم در زندگی روزمره مردان، به ویژه زندگی روزمره صاحبان قدرت داشته است؛ که بدین منظور به طور رسمی هم زنان و هم مردان جوان یا پسرهای تازه بالغ یا حتی کودنان را به خدمت می گرفتند. تا جایی که قهوه خانه ها مکانی برای تعلیم رموز دلبری به پسران جوان شد. ناصر فکوهی مردم شناس نیز در یادداشتی تحت عنوان تن بارگی به مثابه هنجار بازتولید قدرت که بر کتاب نوشته؛ می گوید که کتاب حاضر تقاطعی مشخص میان دو حوزه سیاست و خویشاوندی یا اینجا دقیق تر مسائل جنسی را شامل می شود و دیالکتیک این دو حوزه و تداوم های اجتماعی و فرهنگی آن ها در میان سایر گروه های انسانی از جمله فرودستان قربانی آن ها در مقطع زمانی و مکانی مشخصی یعنی ایران عصر صفویه را روایت کرده است. به گفته فکوهی ذات بحث کتاب بر رویکرد پدیدارشناسانه استوار است و مسئله و هدف پژوهشگر آشکارا ورود به شناخت و تحلیل ایجاد گفتمانی است که در آن به روشنی از قربانیان نوعی بردگی سلطه جنسی دفاع شده و سازوکارهای آن را در دو سوی ماجرا به تصور کشیده و تحلیل کرده است. عناوین سرفصل های کتاب نیز عبارتند از: کالبدهای اخته شده و ظهور غلام بارگان به منزله جنسیت سوم، روسپیان در قلمرو عمومی، هستی شناختی تن کامگی، بازار، عرصه لذت و تن کامگی شاه عباس صفوی، مفتون سازی بدن جنسی به منزله کالایی فاخر، دربار متأخر؛ زشتی و کراهت تن بارگی، منزلت اجتماعی، انگیزه مقاومت روسپیان مخفی کار، در برابر عرصه تک ساحتی قلمرو روزمره و لذت و خلسه، دو رکن اساسی در هنر نقاشی عهد شاه عباس صفوی. کتاب تن بارگی در عصر صفویه نوشته زهره روحی در ۱۶۵ صفحه، شمارگان ۱۰۰۰ نسخه و به قیمت ۲۵۰۰۰ تومان، از سوی انتشارات انسان شناسی منتشر شده است.