خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 2 بهمن 1398 ساعت 8:05 http://www.ibna.ir/fa/report/286318/جوادی-مسابقه-منزلت-اجتماعی-ثروت-عناصر-اصلی-روی-آوری-سایه-نویسی -------------------------------------------------- ​کتاب «سایه‌نویسی و اخلاق اصالت» نقد شد عنوان : جوادی: مسابقه منزلت اجتماعی و ثروت از عناصر اصلی روی‌آوری به سایه‌نویسی است افرادی در جلوی دانشگاه با تبلیغات متحرک می‌گویند مقاله می‌نویسیم! -------------------------------------------------- جوادی گفت: نهادها یک مسیر موفقیت را مطرح می‌کنند که اخلاق چندان با آن همسو نیست و این مشکل بزرگی است. همچنین مسابقه منزلت اجتماعی ـ ثروت و ... از عناصر اصلی روی‌آوری به سایه‌نویسی است. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست نقد و بررسی کتاب سایه نویسی و اخلاق اصالت نوشته جان سی .نپ و آزالیا ام هولبرت با ترجمه احسان شاه قاسمی سه شنبه یکم بهمن ماه در سازمان انتشارات جهاددانشگاهی نقد و بررسی شد. در این نشست محسن جوادی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، علیرضا دهقان، استاد ارتباطات و اخلاق رسانه دانشگاه تهران و احسان شاه قاسمی، مترجم کتاب و استاد دانشگاه تهران حضور داشتند و درباره این کتاب سخن گفتند. جوادی با اشاره به این که کتاب روان به نظر می آید و در انتقال مطالب به فارسی بی اشکال است گفت: در مقدمه مترجم از سرقت ادبی شروع می کند در حالی که در پیش گفتار کتاب گفته می شود این غیر از سایه نویسی است. به دلیل این که سایه نویسی واژه ای است که برای مخاطب ملموس نیست بنایراین این واژه اطلاعات کتاب را در سایه قرار داده است. وی افزود: فصل نخست کتاب به فرهنگ اصالت که تیلور می گوید ما در آن زندگی می کنیم، می پردازد. هرکس می کوشد نشان دهد راهی برای انسان بودن وجود دارد که خاص خود من است. نزدیکی این مفهوم با خودشیفتگی مهم است. درک آدمی از خود تا حدی در جامعه شکل می گیرد و تایید و انکارهای دیگران در فهم از خود موثر است. این محقق فلسفه اخلاق ادامه داد: برداشت های افراطی از توان خود معمولا با تایید دیگران اعتبار بخشیده می شود. سایه نویس با فراهم کردن زمینه چنین فرایندی، به تقویت اعتباربخشی به برداشت های شخص از خود می انجامد. مثلا فهم من از افلاطون با دانستن اینکه جمهوری را او ننوشته است عوض می شود. سایه نویس در حقیقت در شکل گیری فهم ما از فرد و حتی گاهی فهم خود او از خودش، ایفای نقش می کند و مرزهای اصالت را جابه جا می کند. این ظرفیت خلق خودفریبی و بی اصالتی، موضوع این پرسش اخلاقی است که آیا این کار اخلاقی است؟ وی افزود: سایه نویسی دارای دو مشکل اخلاقی است. نخست این که فرد درباره خودش تصور نادرستی پیدا می کند و مشکل دیگری که به وجود می آید، دیگرفریبی است. این که کتابی که متعلق به ما نیست به نام خودمان بزنیم فرق می کند تا این که اتومبیل فرد دیگری را به نام خودمان معرفی کنیم. برخی بر این باورند که سایه نویسی مشکلی ندارد و همه می دانند که برای مثال وقتی وزیر سخنرانی می کند این سخنرانی برای او نیست. اما شاید این مساله در تمام عرصه ها صحت نداشته باشد. معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: در دفاع از اخلاقی بودن سایه نویسی کسانی می گویند که با توجه به وضع دنیای جدید که بیش از شخص ها، نقش ها دیده می شوند و چنین خلق خود فریبی و بی اصالتی، در این دوره نیست پس اخلاقی است. سیاستگذاری که در جاهای مختلف باید سخنرانی کند، گاهی مجبور است از سایه نویسان بهره ببرد و جایگزینی برای آن نیست. باید به این نکته نیز اشاره کنم که سایه نویسی منافع چه کسانی را به خطر می اندازد؟ همچنین در فرآیند سایه نویسی چقدر اخلاق را زیر پا می گذاریم. همچنین آیا سایه نویسی انسان را دچار خودفریبی می کند یا خیر. وی در ادامه به مدل شش بخشی در این کتاب اشاره کرد و گفت: برای حل این مساله که سایه نویس دیده نمی شود و سایه نویسی حکم سرقت دارد مدلی شش بخشی ارایه شده است تا ابعاد اخلاق آن بررسی شود. مساله اول اینکه آیا این اثر مورد نظر، سایه نویسی است؟ آیا جایگزینی برای سایه نویسی در موردنظر وجود دارد؟ منافع چه کسانی با روشن شدن سایه نویس در خطر است؟ پیامدهای سایه نویسی مانند اعتبار شرکت و موفقیت ارتباطات... چیست؟ اصول اخلاقی سایه نویسی مانند صداقت یا برخلاف عقیده بودن و تاثیر اثر سایه نویسی بر اصالت فرد چگونه است؟ جوادی گفت: چالش اخلاقی دیگر، حق تالیف است که ظاهرا براساس عرف نشر به کارفرما مربوط است مگر آنکه در قرارداد خلاف آن آمده باشد. قانونگذاری توسط یک شورا و بیان آن در مجلس از سوی نمایندگان خاص هم مصداقی از سایه نویسی است و دامنه سایه نویسی بیشتر از صرف سخنرانی است. معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: نویسنده در این کتاب به دامنه سایه نویسی در حوزه های مختلف در فصول مختلف می پردازد. ارتباطات سیاسی ـ شرکتی و نهادی ـ آرای قضائی و وکالت ـ کارهای دانشگاهی ـ مجلات علمی و نشر کتاب و بالاخره در حوزه روابط شخصی به طرح وجوه تاثیرگذار اخلاقی می پردازد. وی افزود: نظریه ای که در بنیاد تعیین ارزش اخلاقی سایه نویسی در هر مورد است ممکن است از حکم آن در موارد دیگر متفاوت است. وجوه شش گانه ای که نویسنده طرح کرده است مبنای تصمیم گیری اخلاقی در باره سایه نویسی است. جوادی در یک نتیجه گیری کلی با اشاره به این که در کتاب برخی اغلاط تایپی هم وجود دارد، گفت: در کل این کتاب بسیار خواندنی است و به نظرم باید معرفی شود تا دانشجویان و هر کسی که با خطابه و نوشتن و حتی دانش آموزی و دانشجویی سروکار دارد از آن استفاده کنند. به نظرم عنوان کتاب در فارسی خیلی جذاب نیست تا خواننده را به سمت آن بکشاند. همچنین نکات خوبی در لابه لای کتاب وجود دارد. مثلا این که گاهی همان نظام دانشگاهی که در آیین نامه و توصیه ها برخلاف تقلب و ریاکاری دانشگاهی تاکید دارد در عمل زمینه های آن را با تاکید بر تعداد مقالات و... فراهم می کند. نهادها یک مسیر موفقیت را مطرح می کنند که اخلاق چندان با آن همسو نیست و این مشکل بزرگی است. همچنین مسابقه منزلت اجتماعی ـ ثروت و... از عناصر اصلی روی آوری به سایه نویسی است. دهقان نیز در ادامه این نشست گفت: این کتاب توجه ما را به مسأله مهمی می کشاند که فراتر و ناشناخته تر از چیزی است که جلوی دانشگاه می بینیم. فضاحت در این مساله به جایی رسیده که فردی را می بینیم نوشته ای را بر گردن خود آویزان کرده و تبلیغات متحرکی را نشان می دهد که مقاله می نویسیم! در کجای دنیا چنین مسأله ای را می بینیم. کتاب ما را به این موضوع می رساند که در جامعه امروز ما بسیار گسترش پیدا کرده است. این مسأله غیر از دانشگاه در دیگر فضاهای اجتماعی نیز دیده می شود. وی افزود: برخی از نماینده های مجلس و وزرا در سخنرانی ها کلمات را درست ادا نمی کنند و حتی از روی نوشته، قرائت درستی از واژه ارایه نمی دهند و گاف هایی می دهند که بسیار وحشتناک است. حتی مجریان تلویزیون از تلفظ درست یک واژه ناتوانند و این واقعا ناراحت کننده است. حتی اگر چند نفر سایه نویس هم داشته باشند باید یک بار از روی آن متن بخوانند و با واژه ها آشنایی داشته باشند تا چنین اتفاق ناخوشایندی پیش نیاید. ما در زمانه خودمان بسیار از این مسائل می بینیم و خوب است که این کتاب توجه ما را به این مساله بیشتر کرده است. این استاد ارتباطات و اخلاق رسانه دانشگاه تهران ادامه داد: سایه نویسی موضوع بسیار مهمی است. ذهن من از سایه نویسی بیشتر معطوف به کارهای آکادمیک است اما حُسن این کتاب این است که ما را به سرزمینی بسیار فراتر و گسترده تر می برد که به ما پیشنهاد نگارش مقاله و کتاب می کنند. این کتاب به ما می گوید که این مساله بسیار گسترده تر از این چیزهاست و به تقلب، جعل، مقاله بازی و کتاب بازی در دانشگاه ختم نمی شود. این موارد را در سیاست و فرهنگ کشور خودمان به خوبی می بینیم. دهقان افزود: کتاب در زمان بسیار مناسبی منتشر شده است که ما در وضعیت بسیار بدی از حفظ اخلاق آکادمیک و فراتر از آن هستیم. گسترش این پدیده در جامعه معاصر می تواند پدیده ای زیان بارتر شود. افراد ضعیف با کمک سایه نویسی اعتبار پیدا می کنند و در دستگاه های اجرایی نفوذ می کنند و ناتوانی آن ها که منجر به تصمیم گیری های نادرست می شود به کشور آسیب می رساند. نتیجه دوم این است که از بی اخلاقی قبح زدایی می کند و کم کم در دانشگاه ها افراد ضعیف نفوذ می کنند و آدم های قوی را بیرون می کنند و نتیجه آن هم متاسفانه زوال عمومی عقل همگانی خواهد بود. وی در ادامه گفت: سایه نویسی البته می تواند یک شغل لازم و سازمان یافته و حتی مشروع باشد. اما از آن سو، سایه نویسی یک عمل غیراخلاقی و غیرقانونی است. سایه نویسی در دو سر این پیوستار حرکت می کند که معمولا در سویه غیراخلاقی عمل می کند اما ادعا می کند در سوی اخلاقی پیوستار عمل می کند. یکی از محاسن این کتاب این است که معیارهایی را هم به ما عرضه کرده است. یکی از معیارهای خوب برای قضاوت، معیار جایگزین پذیری است. اگر کسی که برای او سایه نویسی کرده اند، خودش می تواند این متن را بنویسد؟ پاسخ بله یا نه به این پرسش می تواند بر قضاوت اخلاقی ما درباره سایه نویسی اثر بگذارد. دهقان در پایان سخنانش پرسشی را برای معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح کرد و گفت: بحث نشر بسیار مهم است. آیا ناشران از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درجه بندی شده اند؟ آیا کسی که کتاب چاپ می کند آن را داوری کرده است یا صرفا چون کسی ناشر است حق دارد هر چه را که دوست دارد منتشر کند؟ وزارت ارشاد می تواند با طراحی یک برنامه، ناشران را از نظر اخلاقی و حرفه ای رده بندی کند که این مساله بسیار مهم است. شاه قاسمی نیز در سخنانی گفت: سال 2015 اولین بار درباره سایه نویسی کار کردم و کم کم این کار را تکمیل کردم. من به عنوان پژوهشگری که کل وقت و انرژی ام را روی ترجمه منابع رشته ام گذاشته ام پرسش هایی داشته ام. اخیرا پژوهش های مهمی روی اخلاق علم و تقلب در ایران انجام شده و ترجمه این کتاب گامی مهم برای فراهم آوردن مبانی نظری اخلاق پژوهش در علم است. اگر محیط علمی ما اخلاقی تر شود، بسیاری از مشکلات ما حل خواهد شد زیرا بسیاری از مشکلات کشور از دانشگاه آغاز می شود. وی افزود: عجیب است که استادی بتواند هر یک و نیم روز یک مقاله ISA بنویسد. حتی سالی 50 مقاله هم امکان پذیر نیست. چطور می شود که در یکسال بتوان 5 کتاب تألیف کرد؟ به همین دلیل کسانی در این زمینه رشد می کنند که بسیار ضعیف هستند و بحث تقلب در کشور ما تبدیل به دردسر بین المللی می شود. داده سازی نیز بسیار خطرناک است و باید این مسأله را جدی بگیریم. وقتی می گوییم سایه نویسی اولین چیزی که به ذهن مان می رسد نگارش مقاله های دانشگاهی است. شاه قاسمی گفت: ما همیشه نامی از فیلمنامه نویسان را در فیلم ها نمی بینیم. فیلمنامه نیز از کتاب هایی استخراج شده که هیچگاه نامی از نویسنده و کتاب در فیلم نمی آید و در کشور ما این مسأله بسیار بیشتر خودش را نشان می دهد. یکی از صنعت های سخنرانی در کل جهان این است که دو نفر حاشیه نویس وجود دارد که وقتی 4 سال بعد سخنران به آن منطقه می رود به نکته هایی اشاره می کند که همان حاشیه نویس ها به او داده اند و همه مردم از این هوش سخنران شگفت زده می شوند. وی در پایان سخنانش گفت: جان سی. نپ، به عنوان کسی که بیش از یک دهه مدیریت یک شرکت ارتباطات در آتلانتا را بر عهده داشته و به شرکت های بزرگ، سازمان های حرفه ای، اتحادیه های کارگری، شرکت های پزشکی، و نهادهای آموزشی خدمات ارائه داده است، موضوع این کتاب را از دیدگاه های مختلف بررسی می کند. نپ، در عین رهبری تیمی حرفه ای از مشاوران و نویسندگان، شخصاً با تعداد زیادی از مدیران اجرایی و مسئولان دولتی برای سایه نویسی سخنرانی ها، بیانیه های مطبوعاتی، نامه نگاری به سهامداران، سرمقالات مطبوعاتی و دیگر اشکال ارتباطی همکاری داشته است.