خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 20 بهمن 1398 ساعت 8:00 http://www.ibna.ir/fa/longint/286804/فلور-گیلان-معرفی-گیاهان-این-استان-زبان-علمی -------------------------------------------------- گفت‌وگو با برگزیده جایزه کتاب سال در گروه محیط زیست؛ عنوان : «فلور گیلان» معرفی گیاهان این استان به زبان علمی است تجربه خوبی از حمایت نهادهای دولتی و مسئول ندارم -------------------------------------------------- مولف کتاب «فلور گیلان» گفت: هدف اولیه از نوشتن کتاب «فلور گیلان»، معرفی پوشش گیاهی این استان سرسبز و زیبا با طبیعت بکر، جنگل‌های بارانی و مناطق صعب‌العبور به زبان فاخر فارسی به پژوهشگران و مردمانی است که می‌خواهند درباره این آب و خاک بیشتر بدانند. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب فلور گیلان تألیف ولی الله مظفریان، در گروه محیط زیست به عنوان اثر برگزیده سی وهفتمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران معرفی شد. این کتاب در 1556 صفحه در سال 1397 از سوی انتشارات فرهنگ ایلیا در گیلان راهی بازار نشر شده است. ولی الله مظفریان؛ نویسنده و پژوهشگر برجسته حوزه گیاه شناسی ایران که بیش از چهار دهه در این زمینه مشغول به تحقیق و نوشتن است، در گفت وگو با خبرنگار ایبنا، درباره اهمیت پرداختن به فلور مناطق مختلف ایران، بیان کرد: فلور مجموعه پوشش گیاهی هر منطقه و گیاه یکی از فاکتورهای مهم شناسایی طبیعت، وضعیت کشاورزی، جنگل و مرتع است. هر کجا که پا می گذاریم با حداقل یک یا دو گونه گیاهی مواجه می شویم. تقریبا برای همه پیش آمده که وقتی یک درخت یا گلی زیبا و خوشبو را می بینند، این سوال برایشان پیش آید که نام این گیاه چیست و چه خصوصیاتی دارد؟ وی ادامه داد: بیش از 250 هزار گونه گیاهی در دنیا و هشت هزار گونه گیاهی در ایران ما زندگی می کنند که نامگذاری برای این تعداد گیاه کار بسیار سختی است. کارل فون لینه؛ گیاه شناس و پزشک سوئدی و پایه گذار نظام امروزیِ طبقه بندی گیاهان و جانوران، حدود دو و نیم قرن پیش شروع به مطالعه علمی گیاهان کرد و براساس یک قانون علمی تصمیم گرفت برای همه گیاهان یک نام جنس و یک نام گونه قرار دهد که در همه دنیا گیاه به این نام واحد علمی شناخته شود. بنابراین برای تمام مخلوقات گیاهی، این دو اسم به زبان لاتین از قرن 18 پایه گذاری شد. مثلا درباره درخت چنار، اسم جنس آن پلاتانوس و اسم گونه آن اوریانتالیس است و در نتیجه همه دنیا درخت چنار را با نام علمی پلاتانوس اوریانتالیس می شناسند. نویسنده کتاب شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران افزود: امروز در ایران نیز هشت هزار گونه گیاهی، با این دو نام علمی شناخته می شوند. این نام ها، زبان مشترک تمام گیاه شناسان جهان است و با نام های محلی گیاهان متفاوت است. مثلا درخت ممرز که فقط در گیلان وجود دارد با نام محلی اش فقط در این استان شناخته می شود و شاید علاقه مندان و پژوهشگران در دیگر استان ها با این نام آن را نشناسند، اما این درخت با نام علمی کارپینوس بتولوس در تمام دنیا مرجعی برای دسترسی به اطلاعات این گیاه است. مظفریان تصریح کرد: در گذشته های دور، بیشتر گیاه شناسان، داروسازها بودند و به این دلیل امروزه تب طب سنتی مبتنی بر گیاهان دارویی در ایران و جهان بسیار بالاست. بنابراین برای اینکه به درستی نام گیاه را بشناسیم و از تداخل نام های محلی و غیرآشنا پرهیز کنیم، یک نام مشترک داریم که در همه دنیا این گیاه به همین نام شناخته می شود. با این نام ها می توان وارد جهان ادبیاتی خصوصیات این گیاه شد که در کجا، با چه خصوصیاتی و با چه نیازهایی و در چه شرایطی زندگی می کند. مولف کتاب فلور گیلان، درباره ضرورت تدوین کتاب های فلور گفت: با هدف معرفی گونه های گیاهی ایران ازجمله گیلان با نام علمی، کتاب های فلور را تألیف کردم تا منبعی برای استفاده علاقه مندان و پژوهشگران باشد. در مدت 42 سال کار گیاه شناسی، علاوه بر فلور گیلان پیش از این برای استان های دیگر ازجمله یزد، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، البرز، ایلام و دماوند نیز فلور نوشته ام. این کتاب ها حاوی اطلاعات مربوط به گیاهان هر استان اعم از درخت، درختچه، گیاهان دارویی، گیاهان جلگه ها، گیاهان مناطق کوهستانی و ... است. در کنار اطلاعات گیاه شناسی، اطلاعات جغرافیایی محل رویش گیاه نیز معرفی می شود. وی با اشاره به مهم ترین شاخصه های اثر برگزیده سی وهفتمین دوره جایزه کتاب سال، ادامه داد: به نظر من باید دید که حوزه کاربردی هر کتاب چقدر است و چه اندازه دیگران می توانند از آن استفاده کنند. ممکن است یک کتاب داستان خیلی خوب برای مدتی در اذهان خوانندگان باقی بماند، اما کتابی درباره فلور می تواند برای هر کسی که بخواهد درباره پوشش گیاهی ایران و منطقه چیزی بداند، مفید واقع شود و چند سال بعد هم به آن مراجعه کنند. مظفریان در بیان دیگر ویژگی مهم این کتاب نیز اظهار کرد: بیشتر منابع درباره معرفی فلور ایران به زبان های لاتین و انگلیسی بود. سال 1840 میلادی، فردی به نام ادموند بواسیه به ایران آمد و برای ایران و خاورمیانه، کتابی حدودا 700 صفحه ای در معرفی پنج هزار گونه گیاهی جدید نوشت. در فاصله سال های 1863 تا 2015 میلادی نیز 181 جلد کتاب درباره فلات ایران با عنوان کلی فلورا ایرانیکا به سرپرستی کارل هاینس رشینگر؛ استاد دانشگاه وین به زبان لاتین نوشته شده که بیشترین تعداد گونه های گیاهی مربوط به ایران را دربرمی گیرد. این گیاه شناس افزود: البته امروز هم بی نیاز از کتاب های لاتین نیستیم و خود من هم یک فرهنگ پنج زبانه لاتینی، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و فارسی دارم. در این کتاب های فلور توانستیم فلورهای لاتین را با جزئیات کامل تر برای دسترسی آسان تر علاقه مندان و پژوهشگران ایرانی به زبان فارسی بنویسیم. محتوای این کتاب ها همراه با تصاویر گویایی است که توسط خود نویسنده گرفته شده است. هدف اولیه از نوشتن کتاب فلور گیلان معرفی پوشش گیاهی این استان سرسبز و زیبا با طبیعت بکر، جنگل های بارانی و مناطق صعب العبور به زبان فاخر فارسی به پژوهشگران و مردمانی است که می خواهند درباره این آب و خاک بیشتر بدانند. مولف کتاب فلور گیلان درباره نحوه حمایت نهادهای مسئول از پژوهش ها و آثار برتر گفت: اینجا ایران است و من نیز تاکنون تجربه خوبی از حمایت نهادهای دولتی و مسئول نداشته ام، بنابراین انتظارات بیهوده و بزرگ ندارم. پیش از این نیز برای کتاب های دیگرم که هم جنبه پژوهشی و هم کاربردی داشتند، وعده هایی برای حمایت مطرح شده که عملی نشدند. مثلا برای کتاب درختان و درختچه های ایران که بیش از همه می تواند برای کارشناسان سازمان جنگل ها و مراتع مفید باشد، توافق خرید 100 نسخه از کتاب صورت گرفت، ولی فراموش شد. از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز حمایتی صورت نگرفته، بنابراین به این نتیجه رسیدم که نباید از نهادهای دولتی انتظار حمایت داشت و باید به سراغ حامیان خصوصی و علاقه مندان این حوزه رفت.