خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 16 دی 1393 ساعت 14:54 http://www.ibna.ir/fa/longint/215054/بهار-اشراق-برگزاری-جشنواره-نقد-کتاب-منتقدان-مصمم-تر-می-کند-کمبود-علمی-روشمند-حوزه -------------------------------------------------- عنوان : بهار اشراق: برگزاری جشنواره‌ نقد کتاب منتقدان را مصمم‌تر می‌کند/ کمبود نقد علمی و روشمند در حوزه کتاب -------------------------------------------------- بهار اشراق، تصویرگر کتاب‌های کودک ونوجوان و از برگزیدگان یازدهمین جشنواره نقد کتاب با بیان این‌که به ادبیات کودک به طور علمی و تخصصی نگاه نمی‌شود، گفت: مشکلی که در نقد کتاب کودک و نوجوان وجود دارد، نبود نقد علمی و روشمند در این حوزه است. مقالاتی که در این حوزه نوشته می‌شود بیشتر جنبه معرفی و مرور کتاب دارد و از رویکردی نظام‌مند بی‌بهره است. متن : بهار اشراق در گفت وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) اظهار کرد: یکی از مباحثی که ممکن است در ترجمه کتاب های تصویری از دید مترجمان (به ویژه مترجمان تازه کار)نادیده گرفته شود، رابطه متن و تصویر در کتاب هاست. وی افزود: در مقاله ای که برای جشنواره نقد 93 ارائه دادم، سعی کردم نشان دهم در ترجمه کتاب های تصویری حفظ این رابطه (رابطه میان عناصر کلامی و دیداری) بسیار مهم است زیرا بی توجهی به عناصر کلامی و دیداری موجب می شود مفهوم اثر درست منتقل نشود یا ترجمه نادرست از اثر صورتگیرد. اشراق ادامه داد: یکی از ویژگی های این مقاله می تواند توجه به نگاه منتقدانه ای باشد که در چارچوب نقد علمی صورت گرفته است. در این مقاله سعی کردم از دیدگاهی علمی برای نقد اثر معروف صمد بهرنگی استفاده کنم و از این رهگذر مترجمان تازه کاری را که در شروع دست به ترجمه کتاب های تصویری می زنند، به کارشان حساس تر کنم. وی عنوان کرد: از آن جایی که در این گونه کتاب ها تصویر نقش غالب تری نسبت به عناصر کلامی دارد، در ترجمه آنها باید به دقت به رابطه متن و تصویر توجه کرد و بعد دست به ترجمه برد. اگر در ترجمه این آثار دقت لازم صورت نگیرد اشتباه های فاحشیرخ می دهد که پس از چاپ دیگر قابل برگشت نیست و همه آنها را به گردن مترجم و کوتاهی و بی دقتی اشخواهند گذاشت. اشراق ادامه داد: من سعی کردم اهمیت این موضوع را در قالب مقاله مذکور و نیز مقاله دیگریبا عنوانترجمه کتاب های تصویری و تاثیر آنها بر مخاطبکه در سومین همایش تصویرگریسال 1392 در مرکز مطالعات ادبیات کودک شیراز ارائه شد، نشان دهم. در بررسی ترجمه این اثر نیز همین مشکل وجود داشت؛ به گونه ای که منظور و پیام نویسنده و تصویرگر، (صمد بهرنگی وفرشید مثقالی )در ترجمه انگلیسی به کلی عوض شد.اکنون یک انگلیسی زبان که این متن را می خواند چیز دیگری از آن برداشت می کند. وی اضافه کرد: با توجه به وظیفه ای که در واحد سفارش کتاب های خارجی کتابخانه مرجع کانون دارم می توانم به جرأت بگویم، تصویرگران ما از تصویرگران خارجی چیزی کم ندارند. چنان کهدر کشوری مانند دانمارک هم کتاب های تصویری بسیار ضعیفی تولید می شود. ما نباید هدف اصلی از تولید کتاب کودک و نوجوان را که همانا لذت بخش کردن کتاب و تصویر برای مخاطب است، فراموش کنیم. آیا غیر از این است که کتاب تولید می شود تا کودکیا نوجوان ترغیب به خواندن شوند و بی تفاوت از کنار کتاب نگذرند؟ این تصویرگر کتاب های کودکان در ادامه به وضعیت نقد کتاب های کودک اشاره کرد و گفت: خوشبختانه چند مجله به طور پیگیر و موثر در حوزه ادبیات کودک فعالیت و به خوبی ویژگی ها و حساسیت های ادبیات کودک را درک می کنند. اما مشکلی که در نقد کتاب کودک و نوجوان وجود دارد، نقد علمی و روشمند است. مقالاتی که در این حوزه نوشته می شوند بیشتر جنبه معرفی و مرورکتاب دارد و از رویکردی نظام مند بی بهره است. وی تاکید کرد: یکی از چالش ها شاید همان ضعف در آموزش و محقق نبودن نوشتن مقاله در چارچوب علمی باشد؛ نکته ای که باید از کودکی آموخته شود. اگر از همان دوران کودکی جستجوگر باشیم و در دانشگاه ها دوره هایی برای نوشتن مقاله های عملی ارائه شود و نیز روحیه پرسشگری و جستجوگری تک تکمان تقویت شود، این چالش به مرور زمان برطرف خواهد شد. افزون بر آن، تکرار و تمرینو تجربه کردن است. ما باید سعی کنیم بنویسیم و تجربه کنیم؛ همین سنگ بنای آثار بزرگتر خواهد بود. اشراق افزود: واقعیت این است که رویکردهای علمی از دانشگاه ها شکل می گیرند و بعد وارد جامعه می شوند و در جامعهاز سوی تک تک افراد شروع به حرکتمی کنند. شاید این تغییر باید از دانشگاه یا از جایی کهپژوهش کردن و رویکردهای علمی را آموزش می دهد شروع شود. نکته مهم دیگر ایجاد پیوند میان دانشگاه ها و حوزه ادبیات کودک است. متاسفانه به ادبیات کودک به طور علمی و تخصصی نگاه نمی شود، البته به مدد مرکز مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز و راه اندازی این رشته در آن دانشگاه امید است رشد مقاله های علمی و کارشناسانهدر این حوزه وبه ویژه در حوزه نقد بیشتر شود. وی عنوان کرد: باید به نویسندگان جرأت و اجازه نوشتن داد تا بی هراس از واکنش های تنگ نظرانه دیدگاه خود را بیان کنند.برگزاری جشنواره هایی مانند جشنواره نقد کتاب هم از دیگر راه های برطرف کردن چالش های موجود در حوزه نقد کتاب است. اشراق گفت: یکی از حسن های این جشنواره ها این است که افراد را در راهی که انتخاب کردند(در حوزه نقد) مصمم تر می کند. اما شاید اگر در انتخاب موضوع های بخش کودک و نوجوان جشنواره، بندی هم برای ترجمه آثار کودک و نوجوان وجود می داشت، نقد ترجمه کتاب های کودک و نوجوان همجایگاه بهتری می یافت زیرا در جامعه ما آثار ترجمه شدهاز آثار تالیفی پیشی گرفته است. در کشور ما متاسفانه با آن که نقد ترجمه یکی از مباحث اصلی و کاربردی است، ملاک و ارزیابی دقیقی برای کتاب های ترجمه وجود ندارد.