خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 19 تير 1398 ساعت 10:47 http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/277892/دولت-وظایف-خود-برند-کردن-کتاب-ها-نویسندگان-ایرانی-عمل-کند -------------------------------------------------- ​اهمیت برندیگ در نشر بین‌الملل/2 عنوان : دولت به وظایف خود در برند کردن کتاب‌ها و نویسندگان ایرانی عمل کند بیک‌محمدی: از ظرفیت دولت در حوزه بین‌الملل بسیار کم استفاده کرده‌ایم -------------------------------------------------- مدیر آژانس ادبی تماس با اشاره به نقش دولت در ایجاد زمینه‌های معرفی آثار فارسی زبان گفت: بیشترین ضعف ما در حوزه بین‌الملل فقدان مطالعه روش‌های مناسب برای ترویج و توسعه ادبیات فارسی است. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با وجود اینکه پیشرفت تکنولوژی و به کارگیری ابزاری مانند اینترنت و اپلیکیشن های مختلف برای برقراری ارتباط، فاصله های جغرافیایی را بی معنا کرده است، هنوز نویسندگان انگشت شماری از ایران در جهان شناخته شده اند. با در دسترس بودن امکانات و تولید آثار توسط نویسندگان و تصویرگران در ایران چرا هنوز انها در دیگر کشورها شناخته شده نیستند؟ در بررسی عملکرد شناسایی نویسندگان، تصویرگران و آثارشان به جامعه جهانی با امیر بیک محمدی، مدیر آژانس ادبی تماس، گفت وگویی انجام شد. چند سالی از پررنگ شدن حضور ایران در بازارهای جهانی کتاب می گذرد. به نظر شما در این شرایط، توجه به برندیگ جهانی چقدر برای نشر ما اهمیت دارد؟ امروز مساله برندیگ برای تمامی کالاها مطرح است، وقتی مساله برندینگ مطرح می شود یعنی کالایی در نظر گرفته شده که قرار است تابع قوانین بازار باشد، این کالا می تواند کتاب باشد. قوانین تبلیعات، در این بازار هم روی این کالا تاثیرگذار خواهدبود. مقاله ها و گزارش هایی در بررسی تاثیر کتاب بر جامعه نوشته شده است که مطابق با آن ها، کتاب هم کالایی است که تولیدکننده، توزیع کننده و مصرف کننده دارد و جامعه هدف خود را تعریف می کند. اگر قرار باشد که این مکانیزم در بازار ارتقا پیدا کند باید به جنبه های تبلیغاتی موضوع هم پرداخته شود، برندینگ می تواند یکی از شاخه های تبلیغاتی در بازار کتاب باشد. کشورهای دیگر تحقیقاتی درباره تاثیر برندیگ بر فروش کتاب انجام داده اند و باید درباره این موضوع در ایران پژوهش شود که چه افرادی در ایران در این زمینه اقداماتی انجام داده اند و تا چه حد موفق بوده اند؟ آیا سیستم توزیع و پخش ایران توانایی انجام این کار را دارد؟ ناشران یا نویسندگان در ایران برای برندکردن آثار، نقش خود را آنطور که باید ایفا می کنند؟ نه متاسفانه. ما در این زمینه از اتفاق های خوب دنیا عقب هستیم و تازه به این سمت حرکت کرده ایم که برخی از کتاب های نویسندگان ایرانی را پیش فروش کنیم. این روند به معنی کمک به برند کردن یک نویسنده است. پیش فروش کتاب ها درجهان سال هاست که رواج دارد. همچنین برگزاری جشن امضا برای معرفی کتاب نویسندگان اقدامی عادی است که ناشر با تبلیغات گسترده برای برندکردن نویسنده انجام می دهد. در ایران هم شاهد صف های طولانی برای جشن امضا از نویسندگان هستیم اما ناشران و نویسندگان ما در این حوزه فعالیت جدی ندارند. ناشر هویت خود را در درجه اول از نویسنده می گیرد، اگر نویسنده خوب باشد آن انتشارات می تواند در مسیری که انتخاب کرده خوب عمل کند. بنابراین ناشر سعی می کند که در ابتدا، روی نویسنده ای سرمایه گذاری کند که کالای تولیدی او به خوبی از خوانندگان خریداری می شود. آیا در ایران آژانس های ادبی هم مسئولیت معرفی و برندینگ کتاب و نویسنده را بر عهده دارند؟ لزوما آژانس های ادبی در مساله برندیگ ناشر یا مولف مسئولیت ندارند. در این زمینه افرادی که سال ها به عنوان فعال حوزه نشرفعاليت و تحقیق کردند و کارهای مختلفی انجام داده اند، می توانند کمک کنند. آژانس های ادبیدر داخل کشور برای برندینگ فعالیت نمی کنند؛ بلکه برای معرفی نویسندگان ایرانی در خارج از کشور تلاش می کنند، اما امساله این است که وقتی در داخل کشور تبلیغات مناسب به وسیله ناشران انجام می شود، با تکیه بر آن آژانس های ادبی می توانند آثار را با بستر مساعدتری به خارج از کشور معرفی کنند. در این روند آژانس ادبی می تواند به صورت مستند اعلام کند که اثر معرفی شده، در ایران با استقبال عمومی روبه رو بوده است و اشتیاق مخاطبان برای دریافت و خواندن این کتاب می تواند در پذیرش اثر در دیگر کشورها تاثیر بگذارد. برندینگ کتاب ها با استفاده از رسانه ها و بازتاب استقبال مردم، زمینه معرفی کتاب ها توسط آژانس ادبی و برندینگ را در خارج از کشور تسهیل می کند. در این میان، چه وظایفی را می توان برای نهادها و سازمان های دولتی با هدف برند کردن ناشر و نویسنده در سطح بین الملل متصور بود؟ در وهله اول این کار وظیفه مجموعه های بین المللی و نهادهایی است که از این راه منتفع می شوند. فکر می کنم که در درجه اول باید سراغ خود ناشران برویم و از آن ها تقاضا کنیم که همانطور که تبلیغات را در داخل کشور پیگیری می کنند، اقدامات مناسب برای برندینگ در خارج از کشور هم انجام دهند. برای مثال قسمتی از کتاب های این نویسندگان باید به زبان های دیگری مانند انگلیسی و عربی ترجمه شود و در اختیار منتقدین، مجله های ادبی و جشنواره های ادبی خارج از کشور قرار بگیرد تا نظرهای منتقدان دیگر کشورها درباره این اثر مطرح شود. اگر این اتفاق بیافتد زمینه برند کردن ناشر و نویسنده در حوزه بین الملل هم فراهم می شود؛ اما مشهورترین نویسندگان ایرانی که در دنیا مطرح شده اند از این حیث فقیر هستند. وقتی کتاب های نویسندگان مطرح ایرانی در جشنواره های بین المللی دیده نمی شوند، کتاب های آن ها در مجله های مختلف مطرح نمی شود و منتقدین مختلف خارج کشور آثار آن ها را بررسی نمی کنند. قسمتی از این فقدان به ناشر برمی گردد اما قسمت عمده موضوع حمایت دولت است؛ یعنی زمانی که قرار است همکاری های فرهنگی فراتر از مرزها دنبال شود، دولت هر کشوری خود را مسئول آن اتفاق می داند و دولت ها در عرصه بین المللی ورود می کنند. وقتی می خواهید کالایی از ایران به دیگر کشورها صادر کنید باید تفاهمنامه ای میان کشورها بسته شود تا حضور و تبدیلش تسهیل شود، اما متاسفانه از ظرفیت دولت در حوزه بین الملل بسیار کم استفاده کرده ایم و نتوانستیم تفاهم نامه های جدی با دیگر کشورها در زمینه صدور ادبیات فارسی داشته باشیم. از طرفی تفاهم نامه های امضا شده میان دولت ها در همه کشورها در اختیار فعالان مربوطه قرار می گیرد، اما این مساله در ایران به صورت محرمانه است و امکان دسترسی برای عموم فعالان فرهنگی نیست و نمی دانند که چطور باید از ظرفیت های تفاهم نامه ها استفاده کنند. این وظیفه دولت است که در دیپلماسی فرهنگی، حمایت های گسترده ای برای این موضوع داشته باشد و در هزینه های بالای آن که از توان مجموعه خرد ادبی وفرهنگی داخل کشور خارج است مشارکت داشته باشد. آیا از طرف دولت برنامه ریزی متناسب برای برندینگ انجام می شود؟ وظیفه مجموعه رایزنی های خارج از کشور، همین است. وظیفه مجموعه های داخلی که در خارج از کشور فعالیت بین المللی دارند که حتی خارج از وزارت ارشاد فعالیت می کنند هم همین است. باید دید که این تلاش ها چقدر در حوزه نشر تاثیرگذار بوده است. وقتی شاخصی نداشته باشید عملا نمی توان ارزیابی کرد. ما در تعیین شاخص این حوزه هم غفلت داشتیم. روند برندینگ ناشران و نویسندگان در کشورهای دیگر به چه صورت است؟ بیشتر اقداماتی که در دیگر کشورها مشاهده شده توسط ناشر بوده است؛ زیرا صاحب امتیاز اصلی کتاب ناشر است. در مواقعی که نویسنده یا موضوع کتاب، شاخص بین المللی پیدا می کند، دولت ها و موسسات فرهنگی به مساله ورود می کنند. برای مثال چین که مهمان ویژه امسال نمایشگاه تهران بود ،آقای کائو ونزوان را به عنوان برند ادبیات کودک چین معرفی و اعلام می کند که آثار این نویسنده برای ترجمه مورد حمایت قرار می گیرد. برگزاری جشنواره ها و رویدادهای ادبی چه نقشی در برندیگ نویسنده یا ناشر دارد؟ جشنواره ها و جوایز ادبی معمولا به اسم نویسنده برگزار می شود. در ایران مانند آن را با نام های جشنواره پروین اعتصامی و جلال آل احمد داریم. در خارج از کشور هم همینطور، وقتی نویسنده وارد فضای فضای بین المللی می شود، دولت ها برای او سرمایه گذاری می کنند. چگونه از روند جشنواره ها و جوایز ادبی به نفع نویسندگان در سیستم برندیگ استفاده می شود؟ وقتی جشنواره ای مانند جلال آل احمد یا پروین اعتصامی به اسم نویسنده ای برگزار می شود، دولت باید برای معرفی و انتشار آثار جشنواره زمینه سازی کند. ما تجربه خوبی در ترجمه آثار جلال به زبان های دیگر نداشتیم. اگر نام ادیبی را روی جشنواره می گذارید و آن رویداد را منبع سنجش ادبیات ایران قرار می دهید، آن فرد باید در خارج از کشور شناخته یا اقداماتی برای شناسایی او انجام شده باشد. نه تنها حمایت ویژه بلکه حمایت معمولی برای معرفی این آثار نیاز است که متاسفانه وجود ندارد. جایزه هانس کریستین اندرسون در سطح بین المللی برگزار می شود و دولت کشور برگزار کننده تمام تلاش خود را در حوزه دیپلماسی فرهنگی می کند تا این جشنواره ادبی را بین المللی کند؛ این می تواند الگویی برای فعالیت های ما باشد. بیشترین ضعف ما در حوزه بین الملل فقدان مطالعه روش های مناسب برای ترویج و توسعه ادبیات فارسی است که باید با حمایت های دولتی، مقالات پژوهشی، پایان نامه های پژوهشی و طرح های پژوهشی دیده شود تا از صرف هزینه و زمان اضافی در این مسیر جلوگیری شود، به نظرم مهمترین موضوع همین است. پیش تر در پرونده ​اهمیت برندیگ در نشر بین الملل منتشر شده است: دولت باید از مطرح شدن نویسندگان ایرانی در جهان حمایت کند