خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 19 خرداد 1398 ساعت 9:04 http://www.ibna.ir/fa/doc/book/276569/فیلسوف-زن-سنت-شکن-قرن-هفدهم -------------------------------------------------- نگاهی به کتاب «سنت‌شکنان!: سرآغازهای شگفت‌انگیز و خطرناک فلسفه مدرن» عنوان : فیلسوف زن سنت شکن قرن هفدهم که بود و چه کرد؟ -------------------------------------------------- آنتونی گاتلیب، نویسنده کتاب رویای عصر روشنگری گفته است: «در کتاب سنت‌شکنان! مفرح و استادانه، سرآغازهای اندیشه مدرن، به شکلی سرزنده و شوق‌انگیز معرفی شده است.» متن : به گزارشخبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)کتاب سنت شکنان!: سرآغازهای شگفت انگیز و خطرناک فلسفه مدرن روایتی است از داستان پرماجرای اندیشمندان قرن هفدهم که با تن دادن به خطر تکفیر و زندان و حتی مرگ، با مرجعیت ها به چالش برخاستند و بنیان های فلسفه و علم مدرن را پی افکندند و به ظهور دنیای نو کمک کردند. نویسنده کتاب، استیون ندلر، شیوه ای جذاب برای بیان روایت خود اتخاذ کرده است. او فرازهایی از تاریخ فلسفه مدرن را بر پایه یک شخصیت محوری و در یک مکان خاص به صورت کونولوژیک پشت هم ردیف کرده و این روایت را با پاساژهای کمیک استریپ زینت داده است تا بتوانند مخاطبان بیشتری از گروه های سنی مختلف برای کتاب خود بیابد. روایت او از سال 1600 آغاز می شود، سالی که جوردانو برونو در شهر رم سوزانده شد. سپس به 1633 می رود و داستان انصراف دکارت از انتشار کتابش با نام جهان را تعریف می کند. پس از آن به سال 1640 و شهر لیدن می رود تا پی گیری دکارت برای انتشار کتاب تاملات را روایت کند. ندلر پس از بیان روایت دکارت، به سراغ توماس هابز می رود که در پاریس 1646 کتاب لویاتان را منتشر کرد. به گفته او: کتاب لویاتان هابز کوششی بی پروا در زمینه نظریه سیاسی بود که مخالفت های فراوانی را برانگیخت. (37) مقطع بعدی روایت 1670 در شهر لاهه است. جایی که باروخ اسپینوزا مشغول تدوین رساله الهیاتی ـ سیاسی خود بود و از سوی روحانیان یهودی تحت فشار قرار گرفته بود: آنها پر از پیش داوری راجع به او بودند. سند محکومیت و اخراج رسمی اسپینوزا، از "بدعت شنیع و اعمال هولناکش" سخن می گوید. بر او دائم لعنت می فرستادند و او را هیولا می نامیدند. ولی اعلام نمی کردند به قول خودشان بدعت های زشت و اعمال هولناکی که مرتکب شده، چیست؟ (41) دیگر فیلسوفی که روایت درگیری اش با زعمای دین در این کتاب ذکر شده است، گوتفریت ویلهلم لایب نیتس نام دارد. روایت او در سال 1686 و در هانوفر اتفاق می افتد. یکی از حکایت هایی که از زندگی لایب نیتس در این روایت گنجانده شده، به دیدار او با اسپینوزا بازمی گردد. نویسندگان گفت وگویی فرضی میان لایب نیتس و اسپینوزا ترتیب داده اند و بخشی کوچک از آن را در کتاب نقل کرده اند: لایب نیتس: یکه خوردم! آره واقعاً یکه خوردم وقتی کتابت (رساله الهیاتی ـ فلسفی) را خواندم. اسپنوزا: بیا یک نگاهی هم به کتاب اخلاق من بینداز! لایب نیتس: واقعاً این ها را نوشتی؟! داری می گویی خدا و طبیعت یک چیزند؟ تو فکر می کنی چیزها نمی توانستند جور دیگری باشند؟ این بهترین جهان ممکن است؟ (51)چ به گفته نویسنده، نظرات اسپینوزا چالشی اساسی برای لایب نیتس بود و به نظر می رسید فلسفه خود او هم به نگرش اسپینوزا نزدیک شده و این او را نگران می کرد. چرا که از واکنش احتمالی مقامات کلیسایی مطلع بود. سال 1686 سالی است که لایب نیتس کتاب گفتار در متافیزیک را می نویسد و مدعی می شود این جهان تنها جهان ممکن نیست اما این جهان بهترین جهان در میان جهان های ممکن است. دلیل اینکه این جهان از نظر او بهترین جهان ممکن است چنین بود: اگر غیر از این بود خدا که اراده اش جز به بهترین تعلق نمی گیرد، آن را نمی آفرید. (51) تا اینجای کار، در میان چهره هایی که کتاب سنت شکنان به ماجرای آنها پرداخته است، نام هایی آشنا بوده اند. اما در میان نام های آشنایی که وجودشان در این کتاب الزامی می نماید، نامی ناآشنا برای بسیاری از مخاطبان این کتاب هم وجود دارد. یک فیلسوف زن در قرن هفدهم. نام این فیلسوف آن کانوِی است. کانوِی متولد 1631 در لندن است و در سال 1679 در واریکشر از دنیا رفته است. از او اثری با نام مبانی قدیمی ترین فلسفه و فلسفه مدرن باقی مانده است. از آن کانوِی که در مکتب فلسفی کمبریج رشد و نمو یافته و تحت تاثیر لایب نیتس بوده است کمتر رد و نشانی در جمع فلاسفه و به ویژه در زبان فارسی می شود یافت. بر این مبنا شاید یکی از مزایای بسیار مهم کتاب سنت شکنان! معرفی آن کانوِی به فلسفه دوستان ایرانی است. آنچنان که در کتاب آمده است: آن کانوی از دوست و معلم خصوصی اش هنری مور چیزهای زیادی یاد گرفت اما یک قدم از او جلوتر رفت. به عقیده او کافی نیست که بگوئیم قدرت روحانی به ماده ایستای بدن ها اضافه می شود. هر چیزی که خدا خلق کرده باید از جهاتی شبیه به خدا باشد. به این ترتیب یک بدن توده ای مرده نیست که هیچ حیات یا کمالی نداشته باشد. روح و بدن از طبیعت واحدی هستند. هر بدنی می تواند تغییر کند و به روح بدل شود و هر روحی می تواند تغییر کند و مبدل به بدن شود. (63) همان گونه که از مباحث مطرح شده از زبان کانوی مشخص است، یکی از عمده ترین مباحثی که در کتاب سنت شکنان مورد توجه قرار گرفته است، نگرش فلاسفه قرن هفدهم و نیمه اول قرن هجدهم درباره روح و مقولات متافیزیکی ای از این دست است. از دیگر فیلسوفانی که در کتاب روایت نگاه فلسفی او را می خوانیم نیکولا مالبرانش فیلسوف فرانسوی است که ما به عدم اشتراک ذهن و بدن اعتقاد داشت: مالبرانش مانند دکارت معتقد بود ذهن جوهر اندیشه است و بدن جوهر ممتد. (67) نویسندگان کتاب با پیگیری شیوه شکل دادن به گفت وگوهای خیالی، گفت وگویی میان لایب نیتس و مالبرانش ترتیب می دهد تا نگرش آنها درباره مقوله متافیزیک به خوبی با یکدیگر مقایسه شود. این که اثر بر موضوعی خاص و فیلسوفانی خاص متمرکز شده و با شیوه ای بدیع، بدون آنکه خشکی و بی انعطافی آثار آموزشی را در خود داشته باشد، محملی برای آموزش فلسفه فراهم ساخته است، از ویژگی های بسیار جالب توجه کتاب سنت شکنان! است. دیگر فیلسوفانی که دیدگاه هایشان در کتاب مورد توجه قرار گرفته و فصولی برای آشنایی با نگرش های فلسفی شان، به آن ها اختصاص داده شده است، جان لاک، نیوتون و ولتر هستند. کتاب سنت شکنان! مقدمه ای جالب توجه و کاربردی برای ورود به مطالعه درباره دوره ای از تاریخ فلسفه است که می توان آن را دوران شکوفایی فلسفه و علم نامید. دوره ای که اندیشمندانی در آن به طور بنیادین نحوه نگرش ما درباره جهان، جامعه و خودمان را دگرگون کردند. نویسنده کتاب، استیون ندلر استاد فلسفه دانشگاه و نویسنده کتاب های فلسفی متعدد است. یکی از کتاب های او فینالیست جایزه معروف پولیتزر بوده است. این کتاب را برای اولین بار دانشگاه پرینستون در سال 2017 منتشر کرده و در انتهای اثر می شود بخشی از تحسین های منتقدان درباره آن را خواند. به عنوان نمونه آنتونی گاتلیب، نویسنده کتاب رویای عصر روشنگری گفته است: در این کتاب مفرح و استادانه، سرآغازهای اندیشه مدرن، به شکلی سرزنده و شوق انگیز معرفی شده است. (115) کتاب 116 صفحه ای سنت شکنان! نوشته استیون ندلر و بن ندلر را انتشارات مازیار با ترجمه شهاب الدین عباسی با تیراژ 1100 نسخه و قیمت 18 هزار تومان در سال 1397 منتشر کرده است.