خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 23 خرداد 1395 ساعت 12:48 http://www.ibna.ir/fa/report/236888/تلاش-دولت-یازدهم-پیوستن-قوانین-جهانی-حق-مولف-کپی-رایت-دروازه-ورود-ایران-جهان-کتاب -------------------------------------------------- کپی‌رایت و الزامات پیوستن به این قانون/ 1 عنوان : تلاش دولت یازدهم برای پیوستن به قوانین جهانی حق مولف/ «کپی رایت» دروازه ورود ایران به جهان کتاب -------------------------------------------------- رعایت کپی‌رایت مانع بهره‌برداری از آثار بدون اجازه پدیدآورنده یا ناشر آن آثار می‌شود. اما متأسفانه تاکنون این قانون در کشور ما به رسمیت شناخته نشده است. دولت تدبیر و امید می‌کوشد ضرورت پیوستن به کنوانسیون برن و متعاقباً ضرورت رعایت این قانون را به اطلاع عموم برساند و زمینه را برای تحقق این مهم، فراهم کند. این امر مسلما زمینه معرفی ادبیات و هنر ایران به دنیا را فراهم خواهد کرد. متن : خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) _ حق تکثیر یا کپی رایت مجموعه ای از حقوق انحصاری است که به ناشر یا پدیدآورنده یک اثر تعلق می گیرد و حقوقی مانند نشر، تکثیر و الگوبرداری از اثر را شامل می شود. دارندگان حق تکثیر برای کنترل تکثیر و دیگر بهره برداری ها از آثار خود برای زمان مشخصی، حقوق قانونی و انحصاری دارند و بعد از آن، اثر وارد مالکیت عمومی می شود. در قانون حق تکثیر یا کپی رایت، هرگونه استفاده و بهره برداری از اثر منوط به دریافت اجازه از ناشر یا پدیدآورنده آن اثر است. دارنده حق تکثیر می تواند حقوق خود را به شخص دیگری منتقل کند. تاریخچه حق تکثیر با حقوق انحصاری و امتیازات چاپ کتاب آغاز و نخستین اساسنامه آن در سال ۱۷۰۹ تدوین شد. در ابتدا، حق تکثیر تنها شامل تکثیر کتاب ها می شد، با گذر زمان محدودیت های دیگر از قبیل ترجمه و آثار اشتقاقی به آن افزوده شد. تاریخچه قانون حق تکثیر در ایران مربوط می شود به قانون ثبت علائم تجاری که در سال ۱۳۰۴ تصویب شد. همچنین در ایران مجموعه ای از قوانین، قانون حق تکثیر را تشکیل می دهند، از جمله قانون حمایت حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸، قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی مصوب ۱۳۵۲، قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای مصوب ۱۳۷۹ و آیین نامه اجرایی آن مصوب ۱۳۸۳، قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری و مواد ۶۲، ۶۳ و ۷۴ قانون تجارت الکترونیکی. ایران از سال ۲۰۰۱ عضو سازمان جهانی مالکیت فکری است و تاکنون تعدادی از پیمان های مربوط به مالکیت فکری را پذیرفته است. ایران در سال ۱۳۸۰ به پیمان مادرید برای ثبت بین المللی علائم ملحق شد. اما هنوز عضو کنوانسیون برن و هیچ یک از کنوانسیون های بین المللی مربوط به حق تکثیر نیست و در سازمان تجارت جهانی تنها ناظر است و به موافقتنامه تریپس نپیوسته است. بعضی آثار ایرانی از جمله آثاری که در حال حاضر پدید می آیند شامل حق تکثیر در ایالات متحده نمی شوند و به حوزه عمومی تعلق دارند. در سال ۱۳۹۰ پیش نویس لایحه جامع حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دولت ایران تقدیم شد. در این پیش نویس، مدت حمایت حقوق پدیدآورندگان از ۳۰ سال به ۵۰ سال افزایش یافته بود. اما این لایحه هفته گذشته از سوی شورای نگهبان رد شد. در این راستا و به منظور فراهم کردن زمینه رعایت حق تکثیر در ایران، همایش حقوق و مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار می شود که ششمین دوره آن، دوشنبه (13 اردیبهشت ماه) سال 1395 در مرکز همایش های سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار شد. یکی از اهداف این گونه همایش ها (مالکیت ادبی، هنری و حقوق مرتبط) در جریان قرار گرفتن عموم مردم و حساس شدن آنها به رعایت حقوق مؤلفان و هنرمندان در جامعه است؛ رعایت این حقوق موجب تولید بیشتر در این زمینه و موجب افزایش اموال فکری در جامعه خواهد شد. همچنین برگزاری این همایش ها علاوه بر فرهنگ سازی در جامعه به افزایش انگیزه هنرمندان و پدیدآورندگان در جهت تولید آثار ادبی فاخر منجر می شود. تدوین پیش نویس لایحه جامع حقوق مالکیت ادبی و هنری که از سوی دولت یازدهم به مجلس فرستاده شد، از دستاوردهای برگزاری دوره های پیشین این همایش است. از زمان تهیه پیش نویس لایحه قانون جامع حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط به دست گروهی از حقوق دانان درسال ۸۹، هر از گاه اخباری گاه از سوی مسئولان و گاه هنرمندان یا سایر اصناف مرتبط با مقوله کپی رایت درباره اهمیت توجه به کپی رایت، به گوش می رسد. این اخبار از زمان روی کار آمدن دولت حسن روحانی بیشتر شده است و به تناسب آن جنب وجوشی کاملاْ محسوس در میان اصناف درگیر (ناشران، هنرمندان و ) به منظور پیوستن به کپی رایت دیده می شود. با توجه به همکاری های نزدیک وایپو (سازمان جهانی مالکیت فکری) با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در برگزاری همایش مالکیت ادبی، هنری و حقوق مرتبط در سال های اخیر و با هماهنگی و همکاری وزارت امور خارجه، در ششمین دوره این همایش، از سوی وایپو خانم گیدی لانگ مشاور ارشد وایپو در بخش کپی رایت در این همایش حضور یافتند و به سخنرانی درباره اهمیت پیوستن به کپی رایت پرداختند. همچنین آقای دکتر فیکسور که پیش از این، معاون دبیرکل وایپو در بخش کپی رایت بوده و در تصویب معاهدات اینترنتی وایپو نقش داشته است نیز در این همایش سخنرانی کرد؛ این اخبار از آن جهت خوشحال کننده است که تاکنون هر فعالیت مرتبط با کپی رایت ـ از برگزاری همایش و سمینار تا تشکیل انجمن ـ در ایران همواره با غیبت نمایندگانی از این سازمان بوده است. چنین رخدادی می تواند از باز شدن و شناخته شدن راه بر مقامات دولتی و دانشگاهی برای آن که از مشاوره ها و تخصص های این سازمان استفاده کنند، به ویژه برای برگزاری کارگروه های عملی برای وکلا، قضات و نیز برای هنرمندان و پدیدآورندگان آثار یا نمایندگان آنها خبر دهد. بدون شک فضای اقتصادی جدی و درستی در هیج کجای دنیا شکل نمی گیرد مگر آن که نظام فکری آن جامعه حفظ و رعایت شود. بنابراین، تمامی اصحاب فرهنگ و هنر برای احترام به حقوق خودشان و رسمیت بخشیدن به این حقوق، باید این حوزه را بیشتر جدی بگیرند و آن را مطالبه کنند. از طرف دیگر، پذیرش موافقت نامه تجاری حقوق مالکیت ادبی، فکری و هنری یکی از شروط ورود به سازمان تجارت جهانی (WTO) است. با پذیرش این موافقت نامه و به موجب آن، الزاماً معاهدات مالکیت ادبی و هنری را که مهم ترین آن معاهده بِرن است، باید اجرا کنیم. با توجه به اجرای توافق برجام، چشم انداز روشنی برای عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی پدید آمده است. کشورمان سال هاست که درخواست عضویت در این سازمان را مطرح کرده اما کشورهای غربی و به ویژه آمریکا به دلیل حفظ شبکه تحریم های ظالمانه شان علیه ایران در راه عضویت کشورمان کارشکنی می کردند اما اکنون با به نتیجه رسیدن مذاکرات هسته ای و اجرای برجام که یکی از نتایج آن لغو و توقف تحریم هاست، راه برای عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی هموار شده است. در این میان، دولت یازدهم به ویژه شخص حجت الاسلام حسن روحانی، رئیس جمهوری نگاه و عنایت بسیار جدی به مقوله حق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط دارد. وی از همان ابتدا در مناظره های انتخاباتی بر این امر تأکید کرد که کپی رایت باید در کشور رعایت شود و ما به این قانون بین المللی بپیوندیم. همچنین اقدام اخیر دولت یازدهم در تقدیم لایحه جامع مالکیت فکری، ادبی و هنری به مجلس که به گفته حسین نوش آبادی، سخنگوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، هم اکنون در کمیسیون فرهنگی در دست برررسی است، نشانه ای از خیز بلند این دولت برای پیوستن به این کنوانسیون بین المللی است. معلوم نیست با توجه به گستردگی رقابت کشورها، پیوستن به این کنوانسیون در همان ابتدا به نفع ما باشد. بنابراین در صورتی برنده ایم که تحمل این رقابت را داشته باشیم و تولیداتمان از نظر قیمت و کیفیت کالا، در سطحی باشد که بتوانیم با دیگر کشورها رقابت کنیم. اگر ایران به کپی رایت بپیوندد، بدون تردید انتشار آثار خارجی در ایران با اجازه خواهد بود؛ تحقق این موضوع چه بسا در ارائه ترجمه دقیق تر و کامل تر کمک کند و دیگر این که آثار مؤلفان ما نیز، در خارج از مرزها بهتر دیده می شود و شناخت مردم جهان از آنها بیشتر خواهد شد. اگر ایران عضو کپی رایت شود، ممکن است در وهله نخست ناشران و مترجمان کشورمان از نظر مادی، ضرر کنند و تحت فشار قرار بگیرند اما دیگر این گونه نخواهد بود که یک کتاب را چندین مترجم، ترجمه کنند و این امیدواری به وجود خواهد آمد که نشر ما از این آشفتگی که سال ها دچار آن بوده، رهایی یابد. با وجود عدم الزام ناشران مترجمان، به رعایت حقوق معنوی، افزایش موارد ترجمه کتاب با اجازه مولف، نشان دهنده این است که کم کم مترجمان و ناشران ما به اهمیت این موضوع در تسهیل ارتباط بین المللی و معرفی ادبیات ایران به دنیا پی برده اند. به هر حال شرایط بسیار بهتر از گذشته است و به نظر می رسد جامعه ادبی ما، برای همراهی با جامعه ادبی آماده می شوند. *تصویر خبر، لوگوی جهانی کپی رایت است.