خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 18 تير 1398 ساعت 11:17 http://www.ibna.ir/fa/doc/mizgerd/277990/میراث-آذریزدی-مخاطب-امروز-ادبیات-کودک-چیست -------------------------------------------------- ​در میزگرد ایبنا با حضور نلی محجوب و جعفر توزنده‌جانی بررسی شد؛ عنوان : میراث آذریزدی برای مخاطب امروز ادبیات کودک چیست؟ -------------------------------------------------- همزمان با سالروز درگذشت مهدی آذریزدی و روز ادبیات کودکان و نوجوانان، نلی محجوب، مترجم در این حوزه و جعفر توزنده‌جانی، نویسنده در این زمینه، از میراثی که او برای مخاطبان این گونه ادبی به جای گذاشت، گفتند. متن : خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد - سیدضیاء میررحیمی: 18 تیرماه سالروز درگذشت مهدی آذریزدی است. به پاس بیش از 50 سال تلاش پیر قصه گوی یزد برای خلق آثاری که در این دنیای پرمشغله خاکستری، هنوز هم کودکان زیادی را شب ها با رویاهایی شیرین به خواب می برد، در تقویم کشورمان به عنوان روز ادبیات کودک و نوجوان ایران نامگذاری شده است. مهدی آذریزدی در سال ۱۳۰۱ در محله خرمشاه یزد متولد شد و با انتشار بیش از ۲۰ عنوان کتاب در زمینه ادبیات کودک، به نویسنده ای که آثارش عنوان پرتیراژترین کتاب های این حوزه از ادبیات را کسب کرده است، تبدیل شد. قصه های خوب برای بچه های خوب و قصه های تازه از کتاب های کهن آثار منثور این نویسنده هستند. آذریزدی البته در کتابی با عنوان قند و عسل شعرهایش را هم چاپ کرده و در کتاب گربه ناقلا و گربه تنبل هم داستان سرایی کرده است و با همه این آثار در قلب و ذهن کودکان دیروز و امروز ماندگار شده است. به مناسبت 18 تیر که برای پاسداشت مهدی آذریزدی، در تقویم رسمی کشور به نام روز ادبیات کودکان و نوجوانان نامگذاری شده است، خبرنگار ایبنا در یزد، در میزگردی با حضور نلی محجوب، مترجم ادبیات کودک و نوجوان و جعفر توزنده جانی، نویسنده حوزه ادبیات کودک و نوجوان به بررسی ویژگی های آثار آذریزدی پرداخت. به عنوان سوال نخست، مایلم این مسئله را مطرح کنم که به عقیده شما شخصیت مهدی آذریزدی را چگونه می توان به زبان امروز و برای مخاطب ادبیات امروز معرفی کرد؟ اساساً چه ویژگی هایی در این نویسنده و آثار او، می تواند کودکان و نوجوانان را به سمت خود بکشاند؟ نلی محجوب: حرف زدن از آقای آذریزدی کاملاً من را به دوران کودکی و زمانی که هیچ کتابی در زمینه کودک و نوجوان نداشتیم، می برد و خاطره های خوبی را برای من تداعی می کند. در آن دوران کتاب های آقای آذریزدی و مجموعه کتاب داستان راستان به خوبی بچه ها را جذب خود کرده بود و دوره ای بود که تنها کتاب های در دسترس، همین ها بودند. با توجه به محدودیت های که داشتیم، خواندن این کتاب ها بسیار لذت بخش بود. آذریزدی کاری کرد که پایه گذار بسیاری از اتفاقات دیگر در داستان نویسی، جدیت و جمع آوری آن ها باشد. آذریزدی برای ما بچه هایی که در آن زمان چیزی برای سرگرمی نداشتیم، تداعی کننده داستان هایی بسیار زیبا بود. شاید امروز به واسطه پیشرفت فناوری شاهد توجه کمتر این نسل به کتاب های گذشته باشیم و جذابیت کمتری داشته باشند اما برای ما این کتاب ها دنیایی بود که با آنها زندگی می کردیم. به واقع، قصه های خوب برای بچه های خوب خاطره انگیزترین کتاب هایی بود که ما در آن زمان داشتیم. بر اساس گفته های شما شاید امروز بچه ها با قصه های آذریزدی کمتر ارتباط برقرار می کنند. فکر می کنید چرا؟ به خاطر تغییر شکل زندگی بچه ها و امکانات جذابی که دارند و فاصله ای که از شکل زندگی گذشته دارند، ممکن است که خیلی جذب آن نشوند مگر اینکه تسهیلگری بتواند ویژگی هایی از این کتاب ها را برای افراد برجسته کند و نکاتی را از کتاب ها دربیاورد که بچه ها را جذب خودش کند. اما در حال حاضر اگر این کتاب ها را برای بچه ها ارائه کنیم، شاید کمتر به سمت آن جذب شوند. چه ویژگی از آثار آذریزدی شما را بیشتر جذب می کرد؟ سادگی زبان، داستان ها و صمیمیتی که در داستان های او بود ما را جذب کرد. آیا امروز نویسنده ای را داریم که مانند او بتواند نوجوانان و جوانان را به خود جذب کند؟ نسل امروز به طور کلی عوض شده است و اصلاً قابل مقایسه با نسل ما نیست؛ چه از حیث نیازها و چه از حیث آدم ها. لذا ما نمی توانیم مقایسه کنیم. اما در این راستا آدم هایی در این دوره داریم که با توجه به نیازها و شناخت مخاطبین خود و زندگی امروز می توانند آذریزدیِ امروز باشند. انسان های امروز قابل مقایسه با آذریزدی در آن روزها نیستند و هر کدام به مقتضیات خود وظیفه خاصی را دنبال می کنند. آذریزدی نویسنده ای بود که برای کودکان و نوجوانان نوشت و عاشقشان بود و تمام عمر خود را برای آنها گذاشت. در بخش بازنویسی در تکنیک ها افرادی مثل آذریزدی همچنان مورد استفاده قرار می گیرند و اگرچه شیوه و زبان امروز نسبت به گذشته متفاوت است، اما ما باید دنبال شیوه های جدید برای جذب مخاطب امروز باشیم. راهکار پیشنهادی شما برای ارائه بهتر پیام به نسل جوان امروز چیست؟ ما باید نیازها و مخاطبین نسل جوان را مورد بررسی قرارداده و بر این اساس داستان بنویسیم و کارشناسان باید به شیوه ای ارائه دهند که دوستی بین آثار قدیم و جدید داشته باشیم و مخاطبین ما را جذب کند. آقای توزنده جانی! شخصیت آذریزدی و آثار او روی شما و کارتان به عنوان یک نویسنده حوزه کودک و نوجوان، چه تاثیری گذاشته است؟ جعفر توزنده جانی: من چند سالی است برای کودکان و نوجوانان می نویسم و تاکنون هم 34 کتاب از من منتشر شده است. به نظرم کار بزرگی که آذریزدی کرد، ایجاد یک حلقه واسط بین داستان های کهن با داستان های مدرن بود؛ در دوره ای که ایشان شروع به کار کردند، ما کتاب کودک و نوجوان، به شدت کم داشتیم. آذریزدی کسی بود که راه جدیدی در عرصه کودک و نوجوان باز کرد و داستان هایی جدید و با روایت های نو وارد عرصه زندگی ما شد. آذریزدی این نیاز را احساس کرد که نسل جدید در عین اینکه نیاز به شنیدن قصه های قدیمی دارد، نیاز به این دارد که روایت های جدیدی گفته شود و این کار بزرگی بود. با توجه به دو امر مهم در داستان های کودکان، یعنی بازنویسی و بازآفرینی، ایشان قدم در راهی برداشت که ما نام آن را بازنویسی خلاقانه می نامیم. آذریزدی افسانه های کهن ما را به شیوه ای جدید بازنویسی کرد که علاوه بر اینکه زبان را ساده و متناسب با نسل خود کرد، تکنیک های جدیدی را به کار برد که این کار در عین تازه بودن، ویژگی های خاص روایت های قدیمی را در خود داشت. خودتان چه میزان از آثار آذریزدی الهام گرفته اید؟ من را بیشتر با مهمانی دیوها می شناسند که درواقع بازآفرینی قصه قدیمی تنبل قهرمان است. واقعیت این است که مهدی آذریزدی از دوران نوجوانی یک راهکار و راهگشایی برای ما بوده و سعی کرده ایم کارهایی تولید کنیم که از طرفی ریشه در فرهنگ ما داشته باشد و از طرف دیگر نیز از روایت های جدید استفاده کنیم. فکر می کنید آذریزدی چقدر توانسته با نسل جدید ارتباط برقرار کند؟ الان نسل جدید خیلی تغییر پیدا کرده و خود ما نویسندگان هم که سعی می کنیم داستان ها و روایت های جدید بنویسیم، مقداری در خصوص ارتباط با نسل جدید مشکل داریم. اما برای ما نویسندگان، آذریزدی کسی است که نشان داد که هنوز هم می توانیم از فرهنگ گذشته مدد بگیریم و برای نسل جدید امروزی بنویسیم. اینکه چگونه برای نسل امروزی بایستی نوشت، نویسندگان باید آن را کشف کنند. من مخالف بازنویسی آثاری همچون داستان های آذریزدی برای نسل امروز هستم. ما باید اجازه دهیم که آذریزدی به عنوان یک الگو و کسی که بازنویسی را در ادبیات و تمامی شئون زندگی ما وارد کرد، در همان جایگاه خود باشد و با نگاه به وی داستان های امروز را به صورتی خلاقانه بازنویسی کنیم. ما باید نیاز زمانه را بسنجیم و روایت ها و قصه های جدید را خلاقانه بازنویسی کنیم. فردوسی هم فردی بود که قصه های قدیمی را بازنویسی کرد و آذریزدی نیز همین راه را داشت. بهترین کاری که امروز ما می توانیم انجام دهیم، تجدید چاپ کتاب های اوست و او را باید در همان جایگاه قرار دهیم.