خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 20 مهر 1398 ساعت 9:21 http://www.ibna.ir/fa/doc/report/281903/پیوندی-فرهنگی-میان-دو-شهر-دستخوش-جناح-گرایی -------------------------------------------------- یک دهه از خواهرخواندگی شیراز و وایمار گذشت؛ عنوان : پیوندی فرهنگی میان دو شهر که دستخوش جناح‌گرایی شد! پیوند فرهنگی گوته و حافظ، غرب و شرق را درنوردید -------------------------------------------------- یک دهه از خواهرخواندگی شهرهای وایمار و شیراز به‌خاطر پیوند گوته و حافظ می‌گذرد؛ اما به دلیل برخی سلیقه‌گرایی‌ها، این عنوان موضوعیت خود را از دست داده است. متن : به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در فارس، کشورهای آلمان و ایران از دیرباز در نقطه مشترکی به نام شیراز پیوندهای فرهنگی دیرپایی داشته اند که نمونه هایی از آن را می توان در دهه های 50 و 60 خورشیدی با ایجاد انستیتو گوته در خیابان زیبا و تاریخی قصردشت با فضای چند منظوره ای که منجر به برگزاری نمایشگاه های هنری شد، جست وجو کرد. حتی در دهه 70 به واسطه فضای فرهنگی ایجاد شده پس از رویداد دوم خرداد این گشایش ها منجر به برپایی هفته فرهنگ فرانسه و آلمان شد که پای موسساتی مانند شبکه مشترک تلویزیونی فرانسه و آلمان با نام ARTE را به این شهر تاریخی باز کرد و نسیمی از ارتباطات فرهنگی وزیدن گرفت که در ادامه برپایی نمایشگاه بزرگ عکس های خبری World Press Photo از سوی کشور هلند که خاستگاه بنیادی به این نام است، منتهی شد. اما این تلاش ها به مرور رو به کاستن نهاد تا اینکه بهمن ماه 1387 در جریان دیدار مهران اعتمادی، شهردار وقت شیراز و اشتفان وولف، شهردار پیشین شهر وایمار آلمان، این دو شهر با یکدیگر خواهرخوانده شدند. وولف، در آن دیدار گفته بود: برگزاری فستیوال دیوان شرق و غرب در شیراز فرصت ارزشمندی برای معرفی شاخصه های مشترک فرهنگی، ادبی و هنری دو کشور خواهد بود که در صورت امکان و موافقت طرفین، برگزاری نمایشگاه و هفته فرهنگی وایمار در حاشیه آن نیز می تواند دستاورد مهمی برای مردم آلمان به همراه داشته باشد. شهردار وایمار همچنین با اشاره به قدمت تاریخی شیراز و تشابهات فرهنگی و ادبی این شهر با وایمار به عنوان پایتخت فرهنگی دو مرز و بوم در غرب و شرق جهان، خواهرخواندگی وایمار و شیراز را اقدامی جدی در راستای تعمیق هرچه بیشتر روابط دو کشور ایران و آلمان دانسته بود. خواهرخواندگی شهرها در اکثر نقاط دنیا به خاطر پیوندهای فرهنگی روی می دهد اما اکنون پس از گذشت یک دهه از این رویداد بین المللی و عرف جهانی که در اکثر نقاط دنیا به خاطر پیوندهای فرهنگی روی می دهد، به گفته یکی از اعضای شورای شهر شیراز، این خواهرخواندگی از موضوعیت خارج شده چراکه در شورای چهارم، مظفر مختاری رئیس وقت کمیسون فرهنگی شورای شهر شیراز، لزومی بر پیوند فرهنگی شهرهای وایمار و شیراز ندیده است. این در حالی بود که خردادماه سال 1388 گروهی از علاقه مندان به فرهنگ و هنر شرق در آلمان به دعوت فستیوال دیوان شرق- غرب وایمار به سرپرستی کلاوس گالاس، در سفر 5 روزه خود به شیراز در برنامه های مختلفی نظیر بازدید از اماکن گردشگری و فرهنگی شیراز و فارس، دیدار با مسئولان شهرداری شیراز و شورای شهر و... شرکت کردند. کلاوس گالاس در رأس هیئتی 30 نفره از چهره های برجسته وایمار متشکل از اندیشمندان، هنرمندان و فرهنگیان آلمان در جریان مراسم بزرگداشت حافظ و گوته در جوار آرامگاه حافظ، بر بهبود روابط خواهرخواندگی دو شهر وایمار و شیراز تأکید کرد و از پیش بینی برنامه های مختلفی برای ارتقای تعاملات فرهنگی خبر داد. حال در این ارتباط، رئیس کمیسیون زیارتی و گردشگری شورای شهر شیراز به خبرنگار ایبنا می گوید: از دوره چهارم شورای اسلامی شهر شیراز، موضوع خواهرخواندگی شهرهای وایمار و شیراز منتفی شده است. پیشنهاد جایگزینی شهرهای زیارتی عراق با خواهرخواندگی وایمار سولماز دهقانی که عضو دوره پنجم شورای شهر شیراز است، می افزاید: در آن زمان یکی از اعضای شورا پیشنهاد می کند به جای وایمار، شهرهای زیارتی عراق به خواهرخواندگی شیراز دربیایند. معمولاً دو شهر برای خواهرخواندگی باید دارای تشابهاتی باشند مثلاً دو شهر تاریخی، دو شهر علمی یا دانشگاهی یا دو بندر یا حتی دو سمبل مشترک باشند که این انگیزه را ایجاد کند. رونق و رواج گردشگری بین دو شهر خواهرخوانده و نامگذاری متقابل نام خیابان هایی به نام شهر خواهر خوانده از جمله نتایج اعلام خواهرخواندگی شهرها است. با این اوصاف، شهرهای شیراز و وایمار حتی به واسطه نمادی از گفت و گو که در وایمار به نشانه پیوندهای فرهنگی و اندیشگانی گوته و حافظ نصب شده است، می توانند همچنان این خواهرخواندگی را حفظ کنند؛ یادبود دیالوگ تلویحی گوته و حافظ در دیوان غربی - شرقی گوته، در وایمار آلمان اکنون یکی از جاذبه های گردشگری این شهر فرهنگی که در مرکز آلمان و در ایالت تورینگن قرار دارد، به شمار می رود. البته از گوشه و کنار نغمه هایی هم در ارتباط با خواهرخواندگی شیراز با شهرهایی شنیده می شود که در تقویت جایگاه منطقه ای شیراز اگر نقشی پُررنگ نداشته باشد، دست کم گامی هرچند کوتاه است؛ خواهرخواندگی شیراز با شهرهای کابل یا غزنی در افغانستان در دوره پنج شورای شهر، ندایی است که شنیده می شود، اما هنوز در حد پیشنهاد هم به صحن شورا نیامده است. کم توجهی به دیوان غربی-شرقی گوته گرچه کتاب دیوان غربی-شرقی که الهام گرفته از گفتارهای گوناگون از حافظ و فرهنگ ایرانی، از یکسو بازتاباننده باورها و اندیشه های ایرانی و به ویژه حافظ و از سوی دیگر بازتاب دهنده نگاه منتقدانه گوته به آنهاست، هم یکی دیگر از بهانه های پیوند شهرهاست، اما کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در سراسر این دیوان، گفته ها، پندارها و شخصیت و نام حافظ به کرّات مشاهده می شود؛ نویسنده بارها در کتاب خود را مرید و تاثیر پذیرفته از حافظ می داند؛ گویی، وی برای سرودن بیشتر شعرهای دیوان از حافظ یاری جسته است. در این دیوان واژگان فارسی و عربی بسیاری نظیر بلبل، ساقی، درویش، حوری، الله، مشک، میرزا، مفتی، وزیر، ترک و غیره یافت می شود که به همان وجه به کار رفته اند. دیوان غربی-شرقی جزء واپسین آفریده های گوته به شمار می رود؛ او در جایی این کتاب را به عنوان برآیند زندگی خود معرفی می کند. با این حال رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی شهرداری شیراز بر این باور است که حتی اگر موضوع خواهرخواندگی شیراز و وایمار منتفی شده باشد، شهرهای فرهنگی دیگری هست که در زمینه فرهنگی، مناسب خواهرخواندگی هستند. ابراهیم گشتاسبی راد در این باره به خبرنگار ایبنا گفت: شهر پچ در کشور مجارستان با شیراز پیوند خواهرخواندگی دارد و شهردار کنونی شیراز هم سفر و بازدیدی از این شهر داشته است. این استاد دانشگاه شیراز، یادآوری می کند که شهر پچ دارای دانشگاه معتبری است، اما با دیگر نقاط دنیا فعالیت مشترکی نداریم. شیراز با 2 شهر چین هم خواهرخواندگی دارد وی با اشاره به اینکه شیراز با 2 شهر چین خواهرخواندگی دارد، می گوید: چندان با این شهرها هم فعالیت مشترکی نداشتیم زیرا متاسفانه هزینه مالی بالایی می طلبد که بتوانیم گروه هایی از فعالان آنان را به شیراز دعوت کنیم و یا از شیراز گروه هایی اعزام شوند برای آنان ممکن است خیلی هزینه ای نداشته باشد، اما برای ما خیلی هزینه ها افزایش یافته است، این است که متاسفانه موضوع خواهرخواندگی پیشرفت خوبی نداشته است. در عین حال به گفته شهردار شیراز در دیدار با شهردار پچ مجارستان، رابطه خواهرخواندگی موجود بین دو شهر مورد بررسی قرار گرفته و او معتقد است که این رابطه می تواند علاوه بر افزایش تعاملات فرهنگی، زمینه ساز ایجاد روابط اقتصادی نیز باشد. حیدر اسکندرپور در دیدار با ژولت پاوا و هیئت همراه با اشاره به رونمایی از سردیس حافظ در شهر پچ در اسفندماه سال 97 عنوان کرد: این اقدام ارزش بسیار والایی برای مردم شیراز دارد و ما نیز متقابلا آمادگی داریم که در زمینه مسائل فرهنگی با هماهنگی سفارت ایران در مجارستان و سفارت مجارستان در ایران، اقداماتی را انجام دهیم. با این حال امروز که 20 مهرماه روز بزرگداشت حافظ است، خواهرخواندگی شیراز و شهرهای فرهنگی مانند وایمار یا حتی پچ، پنجمین شهر بزرگ مجارستان، نیازی است که می تواند در رونق بخشیدن به گردشگری ادبی و پیوندهای فرهنگی این هشر مورد نظر قرار گیرد. یادآور می شود، موضوع خواهرخواندگی شهرهای وایمار و شیراز در دوره چهارم فعالیت شورای اسلامی شهر شیراز مطرح شد.