خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 13 آذر 1398 ساعت 9:42 http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/284162/اطلاعات-درباره-تاریخ-سیاسی-نفوذ-بریتانیا-ایران-فقط-جنبه-شعاری -------------------------------------------------- ​مجید تفرشی در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد: عنوان : اطلاعات ما درباره تاریخ سیاسی و نفوذ بریتانیا در ایران فقط جنبه شعاری دارد کوتاهی سازمان اسناد و کتابخانه ملی برای چهارمین همایش مطالعات قاجار -------------------------------------------------- مجید تفرشی گفت: در زمینه تاریخ سیاسی و حضور و نفوذ بریتانیا در ایران اطلاعات ما کافی نیست و فقط جنبه شعاری آن وجود دارد. برای مواجه با جنبه‌های مختلف سیاه و سفید و منفی و مثبت درباره قدرت‌های بزرگ ما نیازمند به شناخت آن‌ها هستیم. متن : مجید تفرشی، تاریخ پژوه و دبیر چهارمین همایش مطالعات قاجار، در پایان این همایش درباره فرایند برگزاری این همایش و مشکلات پیش رو به خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) گفت: هر ساله این همایش را در ایران برگزار می کنیم و انجمن مستقلی با نام انجمن مطالعات قاجار داریم که کارش بررسی مسائل مختلف مربوط به ایران دوره قاجار است. سال نخست مروری بر مطالعات قاجار داشتیم، سپس در سال دوم جنگ جهانی اول را بررسی کردیم، سال سوم نیز به روابط ایران و روسیه و شوروی پرداختیم و امسال نیز به دلیل یکصدمین سالگرد قرارداد 1919 بین ایران و بریتانیا ایران و استعمار بریتانیا در دوره قاجار را بررسی کرده ایم. وی افزود: در چهارمین همایش مطالعات قاجار 16 سخنرانی در چهار پنل داریم که سخنرانی های مختلف از ادوار تاریخ دوره قاجار است و پژوهشگران از توالی زمانی شروع می کنند و تا پایان انقراض قاجاریه موضوعات مختلف را بررسی می کنند. سعی ما این است که موضوعات بعدی همایش با پژوهش های جدیدتر همراه باشد. تفرشی به نکته دیگری نیز اشاره کرد و گفت: همچنین در این همایش از سخنران ها و پژوهشگرهای جوان استفاده کرده ایم. نه این که محققان مسن و باتجربه نخواسته ایم باشند ولی در شرایط برابر ترجیح ما این است کسانی در این همایش حضور داشته باشند که کمتر امکان ابراز مطالب خود را دارند. از همان ادواری که این همایش را برگزار کرده ایم این مساله را رعایت کرده ایم و این همایش فضای خوبی است که محققان درباره سال های قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم پژوهش کنند و بتوانند مسائل خود را ارائه دهند. امیدوارم که این مقالات الگو و نمونه ای برای پژوهش متفاوت، کاربردی و مفید برای مسائل امروز و آینده ایران باشد. دبیر چهارمین همایش مطالعات قاجار به محورهای همایش نیز پرداخت و بیان کرد: مروری بر مجموعه اسناد آرشیو ملی ایران، مربوط به روابط ایران و بریتانیا در دوره قاجار: ۱۸۰۰ تا ۱۹۲۵)، نگاهی به هدایای دیپلماتیک ایران و بریتانیا، از چشم انداز تاریخ هنر: از دوره فتحعلی شاه تا پایان عصر ناصری، فعالیت های تبلیغی مسیحی بریتانیایی در عصر قاجار: مطالعه موردی انجمن تبلیغی کلیسا(CMS) رویکرد دوگانه سیاست بریتانیا در دوره دوم جنگ های ایران و روس، اعزام نخستین کاروان معرفت ایران به بریتانیا در اوان عصر قاجار، بازخوانی عهدنامه ۱۸۵۷ و تعهدات بریتانیا به ایران، ورود و حضور بریتانیا در سیستان: ۱۸۹۹-۱۹۲۵، بریتانیا و راه آهن ایران، از اواخر سلطنت ناصرالدین شاه تا انقراض قاجاریه، گاهشمار روابط شرکت نفت انگلیس و ایران با بختیاری ها: ۱۹۰۳-۱۹۲۵، سربازان هندی محافظ شرکت نفت انگلیس و ایران: ۱۹۰۳-۱۹۲۵، شورش سیستان علیه پزشکان بریتانیایی در آغاز انقلاب مشروطیت، برخورد دوگانه بریتانیا با مشروطیت بوشهر و تهران: ۱۹۰۵-۱۹۱۰، تحولات سیاست بریتانیا، در میانه طغیان نایبیان: ۱۹۰۷-۱۹۱۹، جایگاه ایران در نظریه مکیندر و تاثیر آن بر سیاست خارجی بریتانیا: ۱۹۱۴-۱۹۲۵ و نگاهی روابط بریتانیا و خانواده فرمانفرما، مطالعه موردی فیروز میرزا نصرت الدوله: ۱۹۱۸-۱۹۲۵ از جمله محورهایی است که در همایش چهارم ارائه شده است. تفرشی در پاسخ به این پرسش که این همایش چقدر بازتاب جهانی داشته است، گفت: کار من وجه علمی و محتوایی دارد. این که این همایش در داخل و خارج ایران بازتاب داشته باشد تا حدی من با ارتباطات شخصی و دوستانه انجام داده ام اما باقی کار به عهده سازمان اسناد و کتابخانه ملی بوده که به نظر من آن اندازه که لازم و کافی بوده به وظیفه خود عمل نکرده است و باید بیشتر از این به این مساله بپردازد. وی در ادامه سخنانش پیشنهادی به سازمان اسناد و کتابخانه ملی داد ارائه داد و افزود: سازمان اسناد می توانست مقالات را ترجمه کند و یا این که همایش را آنلاین پخش کند و یا بیشتر برگزاری این همایش را رسانه ای و آگاهی رسانی کند که هیچ کدام را انجام نداد. من رسانه ای کردن همایش چهارم را از سوی یکی از دوستانم انجام دادم و وی را موظف کردم که به خبرگزاری ها و روزنامه ها اطلاع بدهد. تفرشی گفت: اطلاع رسانی و گسترش خبری به عهده من نبوده است زیرا این یک کار تخصصی است که از عهده من خارج بوده است. برگزاری صفر تا صد علمی و محتوایی این همایش را خودم به عهده گرفته ام. در سال های گذشته از نظر مالی نیز برای این همایش هزینه کرده و اسپانسر برای همایش پیدا کرده ام اما متاسفانه روز به روز انگیزه و علاقه به این همایش کم تر شده می شود. برای اینکه هیجانات روز، مشکلات اقتصادی و بی انگیزی در نسل جدید بسیار شده و دیگر به پژوهش و تحقیق روی نمی آورند. موسسه های دولتی زمانی مشوق این همایش بودند و کمک می کردند اما اکنون نه انگیزه ای دارند و نه مشوق. وی در پاسخ به این پرسش که نتیجه گیری و دستاورد این همایش چه خواهد بود، گفت: در بررسی تاریخ معاصر ایران به ویژه دوره قاجار یکی از معضلات و چالش های ما سیاست های بریتانیا در ایران و برنامه ریزی بریتانیا برای ایران است. چه ما موید این سیاست باشیم که نیستیم و چه منتقد و مخالف این مساله باشیم برای انتقاد و مخالفت هم نیاز داریم بریتانیا را بشناسیم زیرا بدون شناخت رقبا، دشمنان و طرف مقابل نمی توانیم با آن ها آشنا شویم و بیشتر آن ها را بشناسیم. دبیر چهارمین همایش مطالعات قاجار ادامه داد: در زمینه تاریخ سیاسی و حضور و نفوذ بریتانیا در ایران اطلاعات ما کافی نیست و فقط جنبه شعاری آن وجود دارد. برای مواجه با جنبه های مختلف سیاه و سفید و منفی و مثبت درباره قدرت های بزرگ ما نیازمند به شناخت آن ها هستیم که در ایران این اتفاق بسیار کم می افتد. تفرشی در پایان سخنانش گفت: 300 سال است که بریتانیا در ایران ظلم کرده، دخالت کرده، نفوذ کرده و آدم پرورش داده، دانشمند آورده، کتاب نوشته، رصد و تحقیق درباره ایران کرده برای این که ما را تضعیف، استثمار یا استعمار کند. همه این حرف ها درست است و هیچ خدشه ای برای آن نیست اما پرسش ما این است که چرا ما از این ابراز و روش ها برای شناخت و نفوذ در کشورهای دیگر استفاده نکرده ایم و فقط دوست داریم در نقش قربانی بازی کنیم.