خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 10 آذر 1399 ساعت 9:22 http://www.ibna.ir/fa/book/299274/دکارت-زبان-تخصصی-فنی-فلسفه-بیزار -------------------------------------------------- معرفی و بررسی کتاب «تأثیر دکارت بر فلسفه‌های معاصر و علوم انسانی» عنوان : دکارت از زبان تخصصی و فنی فلسفه بیزار بود -------------------------------------------------- نویسنده در این اثر تصمیم داشته است که طرح درستی از اندیشه‌های دکارت به خواننده ارائه دهد و چگونگی تاثیرگذاری او در فلسفه معاصر را تبیین کنند. متن : خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- کتاب تأثیر دکارت بر فلسفه های معاصر و علوم انسانی با تکیه بر اندیشه های کاتینگهام که نشر علم آن را با شرح و ترجمه علی محمد صابری منتشر کرده است، در واقع ترجمه کتابی از جان کاتینگهام دانشیار فلسفه دانشگاه ریدینگ انگلستان با نام دکارت است که مولف کتاب اضافات و شروحی آن را به فارسی ارائه داده است. رنه دکارت در سال 1596 در ايالت تورن فرانسه به دنيا آمد. او مدرسه را در سن 16 سالگی به صورت ناتمام رها کرد و پس از آن آموزش رسمی را ادامه نداد و به صورت شخصی به مطالعه و تحقيق پرداخت. دکارت در آغاز جوانی بسیار دلبسته ریاضیات بود. این به آن خاطر بود که می دید ریاضیات دارای نظامی کاملاً یقینی است. در حالی که سایر رشته های علمی و مخصوصاً فلسفه این گونه نیست. فکر او بیشتر از هر چیزی متوجه فلسفه بود، زیرا فلسفه را بنیاد معرفت بشری می دانست و اگر فلسفه به یقین نمی رسید، به هیچ دانشی نمی شد اعتماد کرد. در آن زمان بسیاری از اندیشمندان به شکاکیت مطلق فلسفی گرویده بودند و می گفتند: در هیچ موضوعی نمی توان به یقین رسید. دکارت این امر را قبول نداشت و می خواست به هر صورتی که شده، یقین را در فلسفه و دانش داخل کند. به همین خاطر به این فکر افتاد تا فلسفه و تمام دانش های انسانی را به روشی ویژه با هم درآمیزد و طوری آن را بنا کند که مانند ریاضیات کاملاً یقینی باشد. به اعتقاد جان کاتینگهام: دکارت یکی از کسانی است که رسما دیدگاهی جدید عرضه کرد که مرجعیت در فلسفه را انکار می کند. یکی از برنامه های اصلی وی واژگون سازی مرجعیت دستگاه مستحکم ارسطویی و تا حدی نیز مرجعیت انجیل و پیشنهاد توسل به نور طبیعی، یعنی به قوه عقلی هر خرد انسان، چونان راهنمایی اطمینان بخش تر برای دستیابی به حقیقت، به جای آن بود. جان کاتینگهام آثاری چون خردگرایی (1984)، دکارت (1986)، خردگرایان (1988) و فرهنگ اصطلاحات دکارت (1993) است. او همچنین سرپرستی گروهی را بر عهده داشته که دست اندرکار ترجمه جدیدی از آثار فلسفی دکارت برای انتشارات دانشگاه کمبریج بوده اند. کاتینگهام همچنین در کتاب فرهنگ اصطلاحات دکارت تمام واژه های فنی و کلیدی فلسفه دکارت را شرح و توضیح داده است. کتاب بعدی او، اثری برای مبتدیان با نام دکارت بوده است که به اعتقاد کاتینگهام برای مبتدیان نوشته است. او در این اثر تصمیم داشته است که طرح درستی از اندیشه های دکارت به خواننده ارائه دهد و چگونگی تاثیرگذاری او در فلسفه معاصر را تبیین کنند. او درباره تاثیر دکارت بر فلسفه معاصر بیان می کند: امروزه ما نگرش مرجعیت عقل که دستاوردی دکارتی است را حفظ کرده ایم. هیچ کس اکنون نمی کوشد که مدعایی فلسفی را فقط با توسل به سخنان مرجع بزرگی تایید کند. رویکرد کاتینگهام در معرفی فلسفه دکارت برای مبتدیان، یادآور رویکرد و هدف غایی دکارت است. کاتینگهام درباره رویکرد دکارت چنین گفته است: دکارت خودش را از زبان فنی و تخصصی فلسفه بیزار بود و ادعا می کرد که فلسفه اش برای هر فرد دارای درک خوب که به گفته وی در اولین جمله گفتار در روش چیزی است که به عادلانه ترین وجه در میان مردم تقسیم شده است قابل فهم است . از این رو، وی مدعی شد که ما می توانیم فلسفه را بدون بار و بنه آغاز نماییم و پیشرفت خوبی کنیم. کاتینگهام و به تبع او صابری، در این کتاب با سرفصل های زندگی دکارت و عصر او، روش دکارتی، از شناخت خود به شناخت خدا و از شناخت خدا به شناخت جهان، جهان مادی، انسان دکارتی و وضعیت بشر از دیدگاه دکارت تلاش می کند تبیینی از فلسفه دکارت ارائه دهد. به اعتقاد کاتینگهام روش دکارتی به گونه ای است که فلسفه بدون آموزش رسمی در دسترس علاقه مندان قرار بگیرد. کاتینگهام گفته است: دکارت می گوید آموزش تخصصی و فنی، نور طبیعی و قوه عقل را تیره و تار می کند. من فکر می کنم تا حدی حق با اوست. ما می توانیم بدون آموزش رسمی وارد فلسفه وی شویم. اما این به معنای در دسترس بودن روش و اندیشه او برای همگان نیست. کاتینگهام گفته است: چون دکارت خودش غالبا پیش پندارهایی را که از آموزگاران ارسطویی و مدرسی مشربش به ارث برده است، با چهره دیگری وارد بحثهایش می کند، بنابراین برای فهم درست برخی از استدلال های او بدون تردید به این پیش زمینه تاریخی نیاز داریم. از این رو، آثار دکارت برای متن درسی چندان مطلوب نیستند، اما از آثار بسیاری از فیلسوفان دیگر برای مبتدیان مناسب ترند. کاتینگهام همچنین درباره روایت دکارت از مسئله شناخت خداوند گفته است: تصور فطری ما از خداوند تصور از موجودی است که در اعلی مرتبه کمال است و از آنجا که (وجود) هم نحوه ای از کمال است پس وجود از خدا غیرقابل انفکاک است. ژیلسون در کتاب خدا و فلسفه می گوید: تصور فطری خدا در نزد دکارت یک تذکر است اما نه اینکه تذکر مثلی باشد که روح انسان در زندگی پیشین شاهدشان بوده بلکه صرفاً تذکر آنچه دکارت هنگام کودکی در کلیسا آموخته بود. خدای دکارت شبیه به قوه نامحدودی بود با وجودی قائم بالذات که می توان گفت خود علت خویش است. در نظر دکارت خدا ذاتاً بسته به ایمان دینی بود که داشت اما خدائی که وابسته به معرفت عقلانی انسان باشد خدایی است که عالی ترین اصل در میان اصول فلسفه محسوب می شود. می دانیم که عالم دکارت یک عالم صرفاً مکانیکی است و همه چیز را می توان با قوانین فیزیکی حرکت، تبیین کرد در اینجا به قول ژیلسون می توان گفت ماهیت خدای دکارتی عمدتاً با وظیفه فلسفی اش که عبارت است از خلق و ابقاء عالم مکانیکی تعیین شده بود. در اینجا به یاد جمله معروف پاسکال می افتیم که گفت خدای دکارتی تلنگری به جهان می زند تا به حرکت آید و دیگر به عالم پس از حرکت به خدا نیاز ندارد. نشر علم کتاب تأثیر دکارت بر فلسفه های معاصر و علوم انسانی با تکیه بر اندیشه های کاتینگهام با شرح و ترجمه علی محمد صابری را در سال 1399 با شمارگان 330 نسخه و قیمت 42500 تومان در 237 صفحه منتشر کرده است.