در گفت‌وگو با چند کتاب‌فروش راسته انقلاب؛

ویترین کتاب و تفاوت در نگاه کتاب‌فروشان

ویترین کتاب باید مشتری جذب کند؛ حتی از بین عابرانی که کم کتاب‌ می‌خوانند اما استراتژی کتاب‌فروشی‌ها برای رسیدن به این هدف، متفاوت است.
ویترین کتاب و تفاوت در نگاه کتاب‌فروشان
خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، قدم زدن‌ در محدوده خیابان انقلاب و چهارراه ولیعصر، همیشه روایت‌گر جذابیت‌ها و رخدادهای جدیدی است. خیابان انقلاب به راسته کتاب‌فروشان معروف است و یکی از جلوه‌های بصری این راسته، ویترین‌های قابل توجه کتاب‌فروشی‌ها است؛ ویترین‌هایی که نه‌تنها خسته‌کننده و یکسان نیستند؛ بلکه هرکدام، داستان و روایت خاص خودشان را دارند؛ داستان‌هایی که  دیدگاه‌ها، هدف‌ها، آرمان‌ها و هیاهوی کتاب‌فروشان روایت می‌کنند.
 
ویترین کتاب از دیرباز، در جهت‌دهی به ذهن مخاطبان کتاب نقش بسزایی داشته است. شاید اطلاع یافتن مشتریان از تازه‌های نشر و ترغیب شدنشان به خرید کتاب، اصلی‌ترین کارکرد ویترین کتاب‌فروشی‌ها باشد که البته نگاه و تفکر کتاب‌فروشان نیز در چیدمان آن، تاثیرگذار است؛ ضمن اینکه نباید نقش سلیقه را هم نادیده‌گرفت.

بودن و یا نبودن ویترین کتاب‌فروشی‌ها، موضوعی است که هرکدام در دوره‌های مختلف، طرفداران و مخالفان خود را داشته است؛ به‌ویژه در یکی‌دو دهه اخیر که ویترین کتاب تعریف‌های تازه‌ای پیدا کرده و البته بسیاری از کتاب‌فروشان دیگر به داشتن ویترین کتاب؛ آن‌هم در شکل و شمایل کلاسیک آن، اعتقادی ندارند. آن‌ها دیگر خود را محدود به این فضاها و ارائه خدمات آگاهی‌بخش در یک قالب خاص نمی‌دانند اما آیا واقعا ویترین‌های کتاب دیگر در فروش کتاب و جلب نظر مخاطب تاثیری ندارند؟ اگر هنوز ویترین‌های کتاب کارکرد دارند، ملاک و معیار ویترین کردن کتاب در این دوره و زمانه چیست؟

کارکرد ویترین کتاب جلب توجه مخاطب است
به گفته حمیدرضا رضایی، مدیر کتاب‌فروشی کیهان، ویترین‌های کتاب‌فروشی علاوه‌بر جذب مخاطبان کتابخوان، توجه مردم عادی و عابران پیاده را که به نیت خرید کتاب نیامده‌اند، جلب می‌کند. «نوع، رنگ، طراحی و تنوع کتاب‌ها در چینش ویترین و میزان جلب توجه مردم نسبت به تماشای آن تاثیرگذار است. البته نام و شهرت کتاب‌‌فروشی‌های شناخته‌شده نیز می‌تواند ارزش افزوده‌ای برای جلب نظر مردم باشد.»
 
علی رُکاب، مدیر داخلی کتاب‌فروشی و نشر اسم که معتقد به ویترین کتاب برای کتاب‌فروشی‌ها است، بیان می‌کند: «بیشترین کارکرد ویترین، جلب توجه و حضور مشتری به فروشگاه است. در برخی از کتاب‌فروشی‌ها مانند کتاب‌فروشی‌ اسم، ویترین، نمای خود کتاب‌فروشی است که می‌تواند داشته‌های یک کتاب‌فروشی را به نمایش بگذارد و هرچه بتواند عابر پیاده را به خود جذب کند، به تاثیرگذاری خود رسیده‌است.»

کرم رحمتی، فروشنده انتشارات مروارید نیز معتقد است: «کتاب‌خوان‌ها همیشه آنقدر وقت ندارند که به تمامی کتاب‌فروشی‌ها سر بزنند؛ بلکه به‌صورت گذری و در ویترین‌ کتاب‌فروشی‌ها از تازه‌های نشر، کتاب‌های چاپ مجدد نویسندگان، شاعران و مترجمان مطلع می‌شوند.»

وقتی به اهمیت کارکرد ویترین‌های کتاب در جهت‌دهی به ذهن مخاطب و ترغیب به خرید کتاب پی می‌بریم؛ چیدمان و طراحی کتاب‌ها، موضوع دیگری است. عنصر اصلی در جلب توجه مخاطب و افزایش تاثیرگذاری ویترین‌ها، چه سنتی(کلاسیک) و چه مدرن، استفاده از عنصر خلاقیت است که با پارامترهایی چون چیدمان، نور و رنگ محقق می‌شود. حال باید دید که ملاک‌های اصلی در چینش کتاب‌ها و ویترین‌های کتاب‌فروشی‌ها چیست و چیدمان‌های معمول، چه‌اندازه به هدف خود نزدیک شده‌اند؟
 
منطق چیدمان در ویترین‌های کتاب
چینش ویترین مروارید براساس تازه‌های نشر است. به گفته رحمتی، فروشنده این کتاب‌فروشی که 50سال سابقه کار دارد، این سبک از چیدمان، در طول این سال‌ها حفظ شده است. «با ورود کتاب‌های جدید، نسخه‌های چاپ قدیم را از ویترین مروارید برمی‌داریم و آثار چاپ جدید را جایگزین آن می‌کنیم. تلاش کرده‌ایم که بیشتر از آثار ناشران و مولفان شناخته شده مردم بهره بگیریم؛ چراکه در نظر مخاطب جذاب‌تر است.»

حسین مفید، مدیر کتاب‌فروشی مولی نیز می‌گوید: «چینش ویترین کتاب، امری سلیقه‌ای است. کتاب‌ها در ویترین مولی بدون توجه به موضوع، چینش می‌شوند؛ یعنی هر کتاب جدیدی که وارد کتاب‌فروشی مولی می‌شود، بدون در نظر گرفتن ملاحظات خاص، در ویترین گذاشته می‌شود. البته برخی از کتاب‌فروشان معتقدند؛ این چینش کمی مخشوش است؛ اما ما معتقدیم مخاطبی که به ویترین مولی نگاه می‌کند، کتاب خود را پیدا می‌کند.»

به گفته مفید، نظم و چینش خاص در ویترین کتاب‌فروشی مناسب نیست؛ بلکه این چینش باید در قفسه‌های کتاب‌فروشی باشد. از دیدگاه مدیر کتاب‌فروشی مولی، کتاب‌ها در ویترین نباید تکراری و مداوم باقی بماند؛ بلکه باید هر چند روز یک‌بار؛ ولو با تغییر 5کتاب جدید، تغییر کند تا برای مخاطب خسته‌کننده نباشد. «مخاطب نباید به یکسان‌بودن ویترین و کتاب‌ها عادت کند که اگر اینطور شود، ویترین کتاب‌فروشی دیگر جذابیتی ندارد و نتیجه عکس خواهد داشت.»

رضایی، ویترین کتاب‌فروشی کیهان را به‌صورت دیگری می‌چیند و می‌گوید: «فاکتورهای چینش کتاب‌فروشی کیهان گاهی اوقات فصلی است. به‌طور مثال؛ ویترین کتاب‌فروشی‌ را در فصل زمستان با محوریت کتاب‌های زمستانی، برف و باران می‌چینیم. البته گاهی‌اوقات ویترین کیهان را مناسبتی و براساس رویدادهایی چون شب یلدا، عید نوروز و... چیدمان می‌کنیم. تلاش ما این است که برحسب توانایی‌هایمان ویترین‌های متفاوت و جذابی به مخاطب ارائه کنیم.»

برخی از فعالان بازار کتاب، حسب سال‌ها تجربه‌ خود هنوز به تاثیرگذاری ویترین کتاب اعتقاد دارند اما بسیاری از کتاب‌فروشان راسته انقلاب، دیگر قائل به اجرای ویترین کتاب نیستند و از راه‌های دیگر سعی در جلب‌توجه و آگاه کردن مخاطبان خود هستند.
 

ویترین کلاسیک یا مدرن؟ مسأله این است
ارجحیت ویترین کلاسیک یا مدرن در کتاب‌فروشی‌ها برای تشویق مخاطب به خرید و خواندن کتاب، موضوع قابل توجه دیگری است. برخی از کتاب‌فروشان قائل به ویترین‌های سنتی بزرگ و چیدمان خاص کتاب‌ در کتاب‌فروشی‌ها نیستند؛ دیگر اهمیتی نمی‌دهند که کدام قسمت از فروشگاه‌ کتاب، ویترین باشد؛ بلکه از نظر آن‌ها، نمای اصلی یک کتاب‌فروشی بدون هیچ چارچوب، اصول و چینشی هم می‌تواند یک ویترین خلاق و موثر به‌حساب بیاید.

با نگاهی گذرا به کتاب‌فروشی‌های محدوده انقلاب، با دو دسته ویترین کتاب مواجه می‌شویم؛ کتاب‌فروشی‌هایی که خود را از هر قید و بند چینش کتاب براساس نام نویسنده، ژانر، اندازه، رنگ و تازه‌های نشر رها می‌دانند و اکثرا از آکسسوارهایی به‌غیر از کتاب چون طراحی‌های چوبی، قفسه کتاب و ... برای چیدمان کتاب‌فروشی خود استفاده می‌کنند و دسته دوم؛ کتاب‌فروشانی هستند که چون گذشته از اصول سنتی و چینش کتاب به‌شکل‌های منظم، ردیفی و براساس معیارهای جذب مخاطب تبعیت می‌کنند.
 
به گفته مدیر کتاب‌فروشی کیهان، انتخاب چیدمان ویترین کلاسیک و یا مدرن کتاب‌فروشی‌ها به سلیقه مدیران آن‌ها بستگی دارد. برخی از فروشگاه‌های کتاب برای ویترین‌های خود تیم هنری دارند و طراحی‌های متفاوت و البته هنری انجام می‌دهند که بعضا هم موردپسند است؛ اما برخی از ویترین‌ها کلاسیک، خاک خورده و قدیمی‌اند و صاحبان‌شان معتقدند همین سبک قدیمی، برای مخاطب جذاب است. درمجموع اما؛ ویترین کتاب چه مدرن باشد و چه کلاسیک، باید بتواند مخاطب کم‌کتاب‌خوان را به داخل فروشگاه بکشاند و این موضوع به خلاقیت، خواسته مدیران و محیط بستگی دارد. 

هدف از چینش ویترین کتاب، گامی برای تعالی فرهنگ و ارتقای رفتارهای شهروندی در جامعه با افزایش‌سرانه مطالعه و کتاب‌خوانی است. برای رسیدن به این مهم باید بتوانیم با همکاری صنف و البته کتاب‌فروشان، ویترین‌های مناسب، خلاق و هیجان‌انگیز به جامعه ارائه کنیم تا ضمن حرکتی برای ترغیب مخاطب به امر کتابخوانی، جذابیتی در راسته کتاب‌فروشان و شهر پدید بیا‌وریم.
کد مطلب : ۲۸۷۴۴۱
http://www.ibna.ir/vdcdo50xfyt0jo6.2a2y.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما