پیشنهاد نوروزی به مخاطبان کتاب‌های اجتماعی و سیاسی/1

روایت صادقانه و بی‌سابقه محمدجواد ظریف از دیپلماسی ایران

 
تاریخ انتشار : جمعه ۱ فروردين ۱۳۹۳ ساعت ۱۷:۱۰
 
 
محمدجواد ظریف در کتابی با عنوان «آقای سفیر» از نقد عملکرد خود و دستگاه دیپلماسی ایران در دوران سفارتش در سازمان ملل می‌گوید. این کتاب دربرگیرنده نکاتی دقیق و تاریخی درباره زندگی و فعالیت‌های سیاسی اوست.
روایت صادقانه و بی‌سابقه محمدجواد ظریف از دیپلماسی ایران
 

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «آقای سفیر» درباره زندگی محمدجواد ظریف است. این اثر که محمدمهدی راجی در گفت‌وگوی 40 ساعته با محمدجواد ظریف به عنوان سفیر پیشین ایران در سازمان ملل انجام داده، دربرگیرنده نکاتی دقیق و تاریخی درباره زندگی و فعالیت‌های سیاسی اوست. کتاب مقاطع مختلفی از زندگی ظریف را از دوران کودکی تا سمت او به عنوان سفیر ایران در سازمان ملل پوشش داده و روایت دست اولی درباره مهم‌ترین وقایع سیاست خارجی ایران در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی ارایه کرده است. 

این کتاب در دو بخش اصلي تنظيم شده است، بخش نخست، بيان رخدادها و خاطرات با درونمايه‌اي آسيب‌شناسانه است و بخش دوم، مباحث نظری در حوزه دانش روابط بين‌الملل و سياست خارجي را دربردارد. 

کتاب خاطرات محمدجواد ظریف که همزمان با اخذ رای اعتماد مجلس به او روانه بازار شد، حاوی نکات زیادی از ساز و کار و عملکرد دستگاه دیپلماسی کشور پس از انقلاب است. 

حضور جمعی از دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا (از جمله سعید امامی) در دفتر نمایندگی ایران در سازمان ملل و شرح اختلاف نظر با آن‌ها، ملاقات با صدام حسین به همراه کمال خرازی، شرح مذاکرات سعدآباد و شکستن تعلیق UCF اصفهان، اتهامات روزنامه کیهان به ظریف و واکنش مقامات عالی‌رتبه نظام به آن، برکناری از نمایندگی ایران در سازمان ملل از سوی محمود احمدی‌نژاد و غیره از جمله مطالبی است که ظریف به آن‌ها پرداخته است. 

ظریف در این کتاب، حتی از نقد عملکرد خود نیز ابا ندارد؛ آن‌جا که به ژولیدگی و بی‌مبالاتی خود و سایر اعضای هیات نمایندگی ایران در سازمان ملل (در سال‌های نخست انقلاب) اشاره می‌کند که دافعه زیادی در بین سایر نمایندگان حاضر در سازمان ملل ایجاد می‌کرد یا ناآگاهی او و همکارانش از قواعد بازی‌های دیپلماتیک که موجب بدنامی ایران می‌شد. 

در مقدمه این کتاب اشاره شده است که «هنری کیسینجر»، وزیر خارجه سابق آمریکا کتاب خود به نام «دیپلماسی» را به این دیپلمات کشورمان تقدیم کرده و نوشته است: «تقدیم به دشمن قابل احترامم؛ محمدجواد ظریف» 

مخاطبان با مطالعه اين اثر با خصلت عام و ويژه مناسبات ايران و جهان، گسست‌ها و پيوندهای تاريخی در سياست خارجي، عنصر ژئوپليتيک و تاثير آن در قدرت منطقه‌ای ايران، خوانش انقلابی رويدادهای بين‌المللی برگرفته از آموزه‌های مکتب تشيع، تمايز آشکار ديپلمات و ديپلماسي ايرانی در مقايسه با هنجارهاي پذيرفته‌شده جهاني، آيين گفت‌وگوی منحصربه‌فرد و درجاتي از تقابل و تعارض تا تعامل و همکاری آشنا می‌شوند. 

وی در بخشی از کتاب که به حضور در کمیته حقوق بشر مجمع عمومی سازمان ملل می‌پردازد، می‌گوید: «در کمیته سوم، بحث حقوق بشر به تازگی علیه ایران مطرح شده بود. بنده مسئول این کمیته شدم و آقایان سعید امامی و سیروس ناصری نیز به عنوان همراه من در جلسات شرکت می‌کردند. در آن زمان اصرار داشتیم که حتی اگر کسی یک کلمه نیز راجع به جمهوری اسلامی ایران صحبت کند، ما پاسخ آن را بدهیم. الان در کلاس‌هایم این موضوع را به عنوان مثال مطرح می‌کنم. در آن زمان تنها کسانی که با مقررات سازمان ملل متحد آشنایی داشتند، ما بودیم. این مقررات در واقع روش کار است، اما این کار به عقلانیت نیز نیاز دارد. در آن مقطع ما به دلیل کم‌تجربگی، قسمت عقلش را لحاظ نمی‌کردیم.»

آن زمان اروپایی‌ها راجع به 20 کشور صحبت می‌کردند و یک دقیقه نیز راجع به ایران می‌گفتند. ما نیز که جوان و جویای نام بودیم، اصرار داشتیم که در پاسخ به آن، ده دقیقه صحبت کنیم. لذا کار بنده، آقای سیروس ناصری و آقای سعید امامی این شده بود که در جلسه به دقت گوش می‌کردیم و مطلب می‌نوشتیم تا من پاسخ بدهم... در حالی‌که به اشتباه فکر می‌کردیم این کار برای دفاع از جمهوری اسلامی لازم است. این از تجربیاتی به شمار می‌رود که ما به قیمت زیادی یاد گرفتیم، اما دوستان جدید نمی‌خواهند باور کنند که اگر روشمان را عوض کردیم از سر بی‌اعتقادی و بی‌غیرتی نبود، بلکه به خاطر تجربه کسب شده بود که الان دوباره آن کارها را تکرار نکنند.» 

«اغلب گفت‌وگوها به استثنای یک دوره کوتاه که ایشان معاون بین‌الملل آقای دکتر جاسبی در دانشگاه آزاد اسلامی بودند، در اتاق ایشان در دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه انجام شد و این فرآیند از زمستان 1389 تا بهار 1391 به طول انجامید. بنا به فرصتی که ایشان در اختیار داشتند از کم‌تر از یک ساعت تا بیش از سه ساعت، زمان گفت‌وگوی هر جلسه در نوسان بود. جلب موافقت دکتر ظریف برای گفت‌وگو به سادگی امکان‌پذیر نبود چرا که ایشان پس از بازگشت از آخرین ماموریت سیاسی‌اش در نیویورک هیچ‌گونه مصاحبه یا سخنرانی عمومی را نمی‌پذیرفت و تنها در کلاس‌های درسش از منظر آکادمیک به تحلیل موضوعات چند جانبه می‌پرداخت.» 

«شرط ایشان برای گفت‌وگو وارد نشدن به اسناد محرمانه و اسرار مملکتی بود. این مسئله در بیان خاطرات مربوط به مذاکرات هسته‌ای ایران جدی‌تر خود را نشان می‌داد. لذا از این حیث محدودیت‌هایی وجود داشت که گریزناپذیر می‌نمودند. روال گفت‌وگو چنین بود که چند روز پیش از هر جلسه، به فراخور بحث پیش رو، مطالعه و سوالاتی را از پیش آماده و طراحی می‌کردم و ....» این جملات برگفته از بخش مقدماتی کتاب «آقای سفیر» است که از زبان محمدمهدی راجی نقل شده است. 

راجی در بخش‌های پایانی کتاب سوالاتی را از ظریف درباره سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران می‌پرسد و نظر او را در خصوص بخش‌های مختلف تصمیم‌سازی و تصمیم گیری دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران جویا می‌شود. «آقای سفیر» پس از نخستین چاپ خود، بعد از 20 روز از انتشار و توزیع با استقبال مردم مواجه و تمام شد و وارد چاپ دوم خود شد. 

چاپ چهارم کتاب «آقای سفیر» اثر محمدمهدی راجی در 368 صفحه، شمارگان یک‌هزار نسخه و بهای 15 هزار تومان از سوی نشر نی راهی بازار نشر شده است._

Share/Save/Bookmark
کد مطلب: 196462